Raadsvoorstel jaarrekening 2023 en begroting 2025 GGD Hart voor Brabant en zienswijze transitieplan

RAADSVOORSTEL Commissie Samenleving: Afdeling: Zaaknummer:

3 juni 2024

Raadsvergadering:

17 juni 2024

Sociaal Beleid 1078047

Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder Doremalen 7 volksgezondheid en milieuhygiëne

Voorstel tot kennisnemen van de jaarrekening 2023, 1e begrotingswijziging 2024, de begroting 2025 van de GGD Hart voor Brabant en het indienen van een zienswijze mbt het transitieplan

1. Voorgesteld besluit 1. kennis te nemen van de jaarrekening 2023; 2. geen zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2024; 3. kennis te nemen van het transitieplan en de daaruit voortkomende incidentele lasten; 4. een zienswijze in te dienen waarbij wordt aangegeven dat de raad de opdracht geeft aan de GGD om koste wat kost te voorkomen dat uit het transitieplan op enige wijze structurele lasten naar de toekomst voortkomen. Structurele lasten vindt de raad onacceptabel. 5. geen zienswijze in te dienen op de begroting 2025; 6. de begroting 2024 aan te passen conform de eerste begrotingswijziging 2024 van de GGD. 2. Eerdere besluitvorming In uw vergadering van 19 februari 2024 werd uw raad de kadernota 2025 voorgelegd. Deze is te zien als opmaat naar de nu voorliggende begroting. Uw raad besloot op 19 februari om kennis te nemen van de inhoudelijke koers van de kadernota en de daarin geprognotiseerde inwonerbijdrage. Voorts besloot uw raad geen zienswijze in te dienen op de kadernota. 3. Samenvatting Met dit voorstel leggen wij u de jaarrekening 2023, een eerste wijziging op de begroting van 2024, een transitieplan en de begroting 2025 van de GGD Hart van Brabant voor. Wij adviseren u om geen zienswijze in te dienen op de eerste begrotingswijziging 2024 en de begroting 2025 van de GGD.

Wel adviseren wij u om in een zienswijze de opdracht te geven aan de GGD om koste wat kost te voorkomen dat uit het transitieplan op enige wijze structurele lasten naar de toekomst voortkomen.

Voorstel 4. Inleiding De GGD HvB biedt u de jaarstukken 2023, een 1e begrotingswijziging 2024 en de begroting 2025 aan. De begroting 2025 is een opvolging van de kadernota 2025. Uw raad kan een zienswijze indienen over de begroting en de daarin opgenomen gemeentelijke bijdrage. In de jaarrekening legt de GGD inhoudelijk en financieel verantwoording af over het afgelopen jaar. Een zienswijze hierop indienen is niet mogelijk.

Zaaknummer: 1078047

Ook dient de GGD een 1e wijziging op de begroting 2024 in. De aanpassing van de begroting 2024 is nodig omdat de algemene reserve onder het afgesproken minimum is gezakt; daarnaast vraagt de GGD om een extra transitiebijdrage. Op basis van de GR GGD is het mogelijk om een zienswijze op de begrotingswijziging 2024 in te dienen. Eventuele zienswijzen van de deelnemende gemeenten kunnen dan worden betrokken in de definitieve besluitvorming van het AB van 3 juli 2024. De jaarstukken 2023, begrotingswijziging 2024 en de begroting 2025 worden in dit voorstel toegelicht. 5. Argumenten 1.1 de GGD legt in de jaarstukken 2023 verantwoording af op inhoud, bedrijfsvoering en financiën. A. De inhoud (taken en ontwikkelingen) De GGD constateert in zijn algemeenheid dat 2023 geen makkelijk jaar is geweest. Komend uit de Corona-hectiek moest er veel gebeuren. Ondanks het feit dat op de ambities uit de afgelopen beleidsperiode zeker resultaten werden geboekt, had de GGD óók te maken met achterstanden in het reguliere werk, waaronder de jeugdgezondheidszorg en publieke gezondheid asielzoekers. Deze werden in 2023 ingelopen. 2023 was tevens het laatste jaar van de beleidsperiode 2019-2023: ‘Mensen gezonde kansen bieden om alles uit hun leven te halen’.

Naast de activiteiten vanuit het programma publieke gezondheid heeft de GGD gewerkt aan: - activiteiten in het kader van Corona; - twee landelijke akkoorden: het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA); - de nieuwe toekomstvisie van de GGD, het beleidsplan 2024 – 2027: “wij maken gezond gewoon”; - actualisatie van het basistakenpakket; - de nieuwe (regionale) nota 2024 – 2027: “Koers houden met een sterke basis”. B. Bedrijfsvoering en financiën. De jaarrekening 2023 van de GGD geeft een negatief resultaat van € 394.000 te zien. Het negatief resultaat wordt veroorzaakt door extra personeelskosten door de actualisatie van het functiehuis in 2022 en het CAO-akkoord 2023. Het financiële effect hiervan was groter dan in de begroting was voorzien. De GGD heeft voor de zomer 2023 een aantal maatregelen genomen, maar heeft hiermee een negatief resultaat niet kunnen voorkomen. Het negatief resultaat wordt opgevangen door een onttrekking uit de algemene reserve. De algemene reserve bedraagt per 31 december 2023 € 578.000. Hiermee komt de algemene reserve beneden de afgesproken bandbreedte. De ondergrens van de algemene reserve is € 1,5 miljoen en de bovengrens is € 5,3 miljoen.

In de eerste begrotingswijzing 2024, waar we verderop in dit voorstel op ingaan, wordt daarom een bijdrage van de gemeenten gevraagd om de algemene reserve aan te vullen tot de ondergrens. De accountant geeft over 2023 een goedkeurende verklaring op getrouwheid bij deze jaarrekening onder voorbehoud dat de jaarrekening wordt vastgesteld door het dagelijks bestuur en goedgekeurd wordt door het algemeen bestuur van de GGD. Wij leggen de jaarstukken 2023 nu ter informatie voor aan uw raad. Een zienswijze hierop indienen behoort niet tot de mogelijkheden. 1.2. De transformatie van ziekte/zorg naar preventie/gezond gedrag gaat door. De GGD in transitie! Het hele “zorgveld” is in beweging. Eerder in dit voorstel brachten we al GALA en IZA onder uw aandacht. Deze beweging van ziekte en (curatieve) zorg naar veel meer preventie en gezond gedrag

Zaaknummer: 1078047

moet er voor gaan zorg dat de zorg (tegen de achtergrond van o.a. een toenemende vergrijzing en bijvoorbeeld de hervormingsagenda jeugd) voor iedereen bereikbaar en betaalbaar blijft. Het is een ingewikkelde maar niet meer te stuiten, noodzakelijke, transformatie die ook voor de GGD gevolgen heeft. Ook voor de GGD betekent dit een bezinning op haar rol en functie in het gezondheid en sociaal domein. De GGD is in 2023 hiermee gestart. Samen met de gemeenten is zoals eerder vermeld het basistakenpakket mede tegen deze achtergrond geactualiseerd. Maar daarmee is de GGD er nog lang niet. Om alle ontwikkelingen, uitdagingen en oplossingsrichtingen met elkaar te verbinden heeft de GGD een transitieplan opgesteld (bijlage 5). 2.1. De eerste begrotingswijziging 2024. “Vooral aanvulling algemene reserve en gevolgen CAO!” Het algemeen bestuur beslist over de begroting (en wijzigingen) van de GGD. In de GR GGD is bepaald dat de gemeenteraden het recht hebben een zienswijze in te dienen voorafgaande aan het besluit tot het wijzigen van een eerder vastgestelde begroting als en voorover dat financiële gevolgen heeft voor de gemeente. In de achterliggende periode heeft zich een aantal zaken voorgedaan dat noodzaakt tot aanpassing van de begroting 2024. In de bijlage ‘eerste wijziging begroting GGD HvB 2024’ staan alle wijzigingen beschreven.

De volgende onderdelen zorgen voor die hogere gemeentelijke bijdrage: A. toevoeging van de maternale kinkhoestvaccinatie; B. aanvulling van de algemene reserve tot de ondergrens; C. eenmalige transitiemiddelen. Ad. A. Toevoeging van de maternale kinkhoestvaccinatie. Vanwege de toevoeging van de maternale kinkhoestvaccinatie aan het rijksvaccinatieprogramma stijgt de inwonersbijdrage structureel met € 0,24. De gemeente ontvangt voor de uitvoering hiervan een vergoeding in het gemeentefonds waardoor dit budgetneutraal uitgevoerd kan worden. Met een inwoneraantal van 26.829 betekent dit een extra last van € 6.438,96. Dit is structureel. Ad B. Aanvulling algemene reserve. Zoals in paragraaf 1.1 over de jaarstukken staat omschreven is de algemene reserve onder de afgesproken ondergrens van 1,5 miljoen gezakt, door de aanpassingen in het functiehuis en CAO akkoord. De aanpassingen van het functiehuis werden in 2022 gerealiseerd na uitgebreid onderzoek hoe de GGD een aantrekkelijk werkgever kon zijn en blijven. Dat was één van de belangrijkste aanbevelingen. In het totaal van de extra lasten is het name de stijging van de salariskosten als gevolg van de CAO die aanzienlijk hoger zijn dan werd geraamd voor 2024. Het algemeen bestuur is hierover in juli 2023 geïnformeerd. Om de algemene reserve aan te vullen tot de ondergrens is in totaal € 1,316 miljoen nodig.

Dit is vertaald naar een eenmalige extra gemeentelijke bijdrage van € 1,20 per inwoner. Voor de gemeente Gilze en Rijen betekent dit 26.829 * € 1,20 = € 32.194,80. Dit is éénmalig. De structureel hogere loonkosten worden in de begroting 2024 gecorrigeerd via de indexeringssystematiek van de gemeentelijke bijdrage. Ad C. Transitieplan De GGD HvB heeft met toenemende mate te maken met de arbeidskrapte. Dit merkt zij nu al in taakvelden zoals de forensische geneeskunde en de jeugdgezondheidszorg. Het is een uitdaging om gekwalificeerd personeel aan te trekken én te behouden. De GGD HvB wil een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven om de kwaliteit en beschikbaarheid van de dienstverlening aan inwoners op peil te houden. Medio 2022 is besloten tot het actualiseren van het functiehuis, waarbij de inschaling van een aantal functies is herijkt wat geleid heeft tot hogere personele kosten. De structurele financiële gevolgen van €2,2 miljoen vangt de GGD HvB op in de eigen begroting. Dit Zaaknummer: 1078047

vraagt om een financiële en inhoudelijke transitie met daarin slimme aanpassingen in de organisatie. Onder andere: personele taakdifferentiatie en herschikking, bezettingsgraad van de huisvesting, procesoptimalisatie en samenwerking. Deze transitie heeft als doel dat de GGD HvB financieel fit en gezond is. Klaar voor huidige en toekomstige opgaven. De GGD HvB zet in op een transitiebeweging van drie jaar. Het maken van een transitiebeweging vraagt om een investering aan de voorkant. De GGD HvB verwacht eenmalig een investering nodig te hebben van € 3,5 mln. Wat ingezet wordt voor opleidingen, tijdelijke vervanging, ICT en automatisering en programma- en projectcoördinatie. De GGD stelt voor om gedurende drie jaar – vanaf 2024 – het jaarlijkse budget voor innovatieve projecten te halveren. Daardoor kan € 0,75 mln incidenteel worden opgevangen uit eigen middelen. Het verzoek aan de gemeenten dat dan resteert is een eenmalige transitie-investering van € 2,75 mln. Per inwoner komt dit neer op een bedrag van € 2,50. Voor onze gemeente betekent dit een bijdrage van 26.829 * 2,50 = € 67.072,50. Wij realiseren ons dat deze ontwikkeling onoverkomelijk is. De incidentele lasten derhalve ook. Echter wij zijn van mening dat de extra financiële lasten voor de gemeente Gilze en Rijen koste wat kost beperkt moeten blijven tot deze incidentele lasten.

In het raadsbesluit is om deze reden een zienswijze hieromtrent meegenomen. Resumerend. begrotingscomponent Maternale kinkhoest Aanvulling algemene reserve Transitieplan

inwoner bedrag per incidenteel s inw totaal /structureel 26.829 0,24 6.439 Structureel 1 26.829 26.829

1,20 32.195 Incidenteel 2,50 67.073 Incidenteel 105.70 6 2

1 hier staan inkomsten tegenover d.m.v. een toevoeging aan het gemeentefonds.

2 dit bedrag wijkt enigszins af als gevolg van afrondingsverschillen in de totale kosten

Beoordeling begrotingswijziging. Wij constateren dat het hier een begrotingswijziging betreft met een behoorlijke financiële impact voor onze gemeente. Daar staat tegenover dat het een merendeel een incidentele bijdrage is en de GGD de structurele lasten gaat opvangen binnen haar begroting van 2025 en volgende jaren. Het AB heeft reeds middels een voorgenomen besluit ingestemd met het transitieplan en de financiële consequenties daarvan maar legt dit, conform de gemeenschappelijke regeling nu aan de raden voor. Eventuele zienswijzen zullen worden meegenomen in de definitieve besluitvorming in de juli vergadering. Alles overwegende stellen wij uw raad voor geen zienswijze in te dienen op deze begrotingswijziging. 3.1. De begroting 2025 van de GGD is sluitend en de inhoudelijke ambities sluiten aan bij het gezondheidsbeleid van onze gemeente. De begroting 2025 volgt uit het beleidsplan 2024-2027. De GGD vertaalt concreet de ambities vanuit het beleidsplan naar het komende jaar. In de begroting 2025 laat de GGD zien welke stappen zij in 2025 gaat zetten op weg naar “Wij maken samen gezond gewoon”. Waar in 2024 de opstart van het nieuwe beleidsplan centraal stond, verschuift in 2025 de aandacht naar de dagelijkse praktijk. Er komen nieuwe thema’s en doelen bij en sommige thema’s uit 2024 zetten we voort. Duidelijk is dat

Zaaknummer: 1078047

gezond nog lang niet voor iedereen gewoon is. De praktijk is soms weerbarstiger dan we zouden willen. De GGD werkt aan haar doelen en activiteiten door 4 pijlers. 1. Voorkomen als het kan, beschermen als het moet. Stimuleren van positieve gezondheid is de sleutel tot een gezonde toekomst. Daarom zet ook de GGD daar vol op in. 2. Zelf, maar niet alleen. Voor wie gezond al gewoon is, kan het zelf doen. En wie de kennis van de GGD wil gebruiken, weet die laagdrempelig te vinden. Mensen voor wie het moeilijk is, worden actief opgezocht. 3. Iedereen verschillend, allemaal gelijk. We willen uiteindelijk allemaal hetzelfde: gezond opgroeien en ouder worden. Dat moet écht voor iedereen mogelijk zijn. De GGD maakt zich echt sterk voor iedereen zeker ook voor hen in kwetsbare situaties. 4. Overal om ons heen, binnen en buiten. Gezond leven start met een omgeving die daarop is ingericht. Daarom zet de GGD gezondheid en veiligheid altijd voorop: zowel binnen als buiten, offline en online. Tot zover de inhoudelijke opmerkingen op de begroting 2025 (Bijlage 6). 3.2. De gemeentelijke bijdrage is vastgesteld volgens de afgesproken methodiek en is in lijn met de verwachtingen De begroting 2025 is sluitend. De bijdragen die gemeenten betalen is gebaseerd op het bedrag per inwoner.

Dit bedrag wordt jaarlijks bepaald aan de hand van het bedrag van het voorgaande jaar met daarbovenop een indexering. In de GR GGD is afgesproken dat we voor de indexering het systeem van de gemeente Tilburg volgen. Dat betekent een indexering van 4,74%. In het vergelijk met 2024 komt daar dan de uitbreiding van het rijksvaccinatieprogramma met de maternale kinkhoestvaccinatie nog bij. Samenvattend betekent dit het onderstaande. bedr/inw. Gemeentelijke bijdrage basispakket vastgestelde begroting 2024 uitbreiding Kinkhoestvaccinatie Gemeentelijke bijdrage basispakket 2024 per inwoner Indexering 2025 Mogelijke uitbreiding RvP Gemeentelijke bijdrage basispakket 2025, per inwoner

inc/str

42,59 0,24 structur eel 42,83 2,03 pm 44,86

Voor de gemeente Gilze en Rijen betekent dit voor 2025 een bijdrage van (27.359 1 * 44,86 =) € 1.227.325. 6. Risico’s en kanttekeningen De GGD is in beweging, het gezondheid en sociaal domein ook. Ontwikkeling brengt altijd risico’s met zich mee. Op dit moment voorzien wij echter geen concrete risico’s die enigszins te 1

Dit cijfer is afkomstig van het CBS peildatum 1 januari 2024

Zaaknummer: 1078047

kwantificeren zijn. Risico’s die zich voordoen dienen in eerste instantie binnen de eigen exploitatie en reserves en voorzieningen te worden opgevangen. 7. Alternatieven Er zijn geen realistische alternatieven voorhanden. Gemeenten zijn wettelijk verplicht tot het instandhouding van een gemeentelijke gezondheidsdienst. Gilze en Rijen neemt om aan deze verplichting te voldoen deel in de gemeenschappelijke regeling GGD HvB. Uitreding uit deze GR en toetreding tot een andere GR (bijv. GGD WB) is in theorie wel mogelijk maar zeker niet aan de orde. 8. Lasten, baten en dekking Investering: Niet van toepassing Eenmalige kosten: De eenmalige kosten (kinkhoestvaccinatie is vanaf 2025 structureel in de begroting opgenomen in 2024 als incidenteel toegevoegd) als gevolg van de eerste begrotingswijziging 2024 bedragen € 105.706. Structurele kosten: De structurele lasten bedragen voor onze gemeente 27.359 * € 44,86 =) € 1.227.325. Bij de kadernota werd nog gerekend met een inwonerbijdrage van € 44,95. Het verschil tussen de bijdrage per inwoner is terug te voeren naar het iets lager uitvallen van de indexering. Dekking: In de begroting 2024 zijn de volgende budgetten beschikbaar:

De begroting van Gilze en Rijen wordt conform deze wijziging aangepast. 9. Duurzaamheid en inclusie Duurzaamheid is ook in de plannen en activiteiten van de GGD een aandachtspunt. Daarnaast merken we op dat de activiteiten van de GGD voor iedereen bereikbaar zijn. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De gemeente Alphen-Chaam en Baarle-Nassau nemen deel in de GR van de GGD West Brabant. Harmonisatie van beleid is derhalve niet aan de orde. Wel zien we dat deze GGD'en steeds vaker en meer elkaar opzoeken om zaken op een zelfde manier aan te pakken. De meerjarenbeleidsvisies van beide GGD'en lijken dan ook veel op elkaar. Daar waar mogelijk bevorderen en stimuleren wij deze samenwerking. 11. Communicatie en vorm van participatie De besluiten van uw raad zullen ter kennisname worden gebracht van het AB van de GGD. Zaaknummer: 1078047

Zaaknummer: 1078047

12. Vervolg Planning: Het AB van de GGD vergadert op 3 juli 2024 over de onderwerpen uit dit raadsvoorstel. Uw besluit van 19 juni kan dan worden meegewogen in het AB besluit.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris burgemeester

Bijlage(n) :

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

GGD HvB jaarstukken 2023; GGD Cijfers per gemeente; 3 concept accountantsverslag; Eerste wijziging begroting 2024; Toekomstige GGD Transitieplan; GGD HvB Begroting; Aanbiedingsbrief jaarstukken.

Zaaknummer: 1078047

Agendapunt Vergadering d.d. 17 juni 2024 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1078047;

gelet op het bepaalde in; besluit: 1. 2. 3. 4.

5. 6.

kennis te nemen van de jaarrekening 2023; geen zienswijze in te dienen op de begrotingswijziging 2024; kennis te nemen van het transitieplan en de daaruit voortkomende incidentele lasten; een zienswijze in te dienen waarbij wordt aangegeven dat de raad de opdracht geeft aan de GGD om koste wat kost te voorkomen dat uit het transitieplan op enige wijze structurele lasten naar de toekomst voortkomen. Structurele lasten vindt de raad onacceptabel. geen zienswijze in te dienen op de begroting 2025; de begroting 2024 aan te passen conform de eerste begrotingswijziging 2024 van de GGD.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 17 juni 2024

DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1078047