Raadsvoorstel inhoudelijke behandeling DO herinrichting Wilhelminaplein te Rijen

RAADSVOORSTEL Commissie Ruimte: Afdeling: Zaaknummer:

15 oktober 2024

Raadsvergadering:

28 oktober 2024

Ruimtelijke ontwikkeling 1083119

Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder Machielsen

Voorstel inhoudelijke behandeling DO herinrichting Wilhelminaplein te Rijen.

1. Voorgesteld besluit Het college vraagt de gemeenteraad (1) kennis te nemen van de voorgestelde plannen en bijbehorende begroting en (2) het vaststellen van het uitvoeringskrediet te agenderen tijdens de begrotingsraad op 11 november 2024. 2. Eerdere besluitvorming 30-11-2021, (College) 1. Vaststellen projectplan Herinrichting Wilhelminaplein te Rijen. 2. De gemeenteraad te verzoeken een budget van € 106.000 excl. btw beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het projectplan. 31-01-2022, (Raad) Gelet op het bepaalde in het projectplan Herinrichting Wilhelminaplein, besluit de raad een budget van € 106.000,- excl. btw beschikbaar te stellen voor de voorbereidingen van de Herinrichting Wilhelminaplein te Rijen. 21-06-2022, (College) Enkelvoudig onderhands mét motivatie aanbesteden voor engineering voor het project Herinrichting Wilhelminaplein te Rijen. 23-04-2024, (College) Een aanvullend voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen van € 30.000 voor de verdere uitwerking tot en met Definitief Ontwerp (DO) voor het project Herinrichting Wilhelminaplein te Rijen. 24-09-2024, (College) 1. Vaststellen DO Herinrichting Wilhelminaplein te Rijen inclusief bijbehorende begroting. 2. De aanvullende financiële dekking te verwerken in de tweede turap 2024. 3. Besluit geheimhouding op te leggen op Bijlage I.

van het Raadsvoorstel beschikbaar stellen uitvoeringskrediet (artikel 87, in combinatie met artikel 88, lid 2 van de Gemeentewet, jo. artikel 5.1, lid 2, aanhef en onder b van de Wet open overheid). 4. Bijgevoegd Raadsvoorstel- en besluit 1 door te sturen naar de Raad voor de inhoudelijke discussie op 28 oktober. 5. Bijgevoegd Raadsvoorstel- en besluit 2 door te sturen naar de Raad om het uitvoeringskrediet van € 1,99 mln. te voteren voor de verdere uitwerking en realisatie van het plan, nadat de dekking is geregeld in de tweede turap 2024. 3. Samenvatting Het college heeft de geactualiseerde raming verwerkt in het meerjareninvesteringsplan (MIP) van de tweede turap 2024. Zodra de gemeenteraad de tweede turap 2024 heeft vastgesteld op 11-11-2024 is de financiële dekking geregeld. Het college stelt voor om vervolgens het uitvoeringskrediet van € 1,99 mln. op dezelfde dag door de gemeenteraad te laten voteren voor de verdere uitwerking en realisatie van het plan.

Zaaknummer: 1083119

Voorstel 4. Inleiding Eerder heeft de gemeente Gilze en Rijen besloten een nieuw plan te ontwikkelen voor het Wilhelminaplein. Het plan voor de herinrichting van het Wilhelminaplein heeft de status van Definitief Ontwerp bereikt. Het college heeft het Definitief Ontwerp (DO) van de herinrichting van het Wilhelminaplein te Rijen vastgesteld inclusief bijbehorende begroting en verzoekt de gemeenteraad Kennis te nemen van de plannen via (geheime) bijlage 1 en bijlagen 2, 3, 4 en 5. Het DO is tot stand gekomen in een constructief participatie- en ontwerptraject samen met bewoners en belanghebbenden. In het plan passen we klimaatadaptieve en duurzame maatregelen toe, zoals onder andere het zoveel als mogelijk terugdringen van het oppervlak aan verharding om zo extra ruimte te maken voor groenvakken en -stroken. In de nieuwe aanleg van het groen is biodiversiteit een belangrijk aandachtspunt. We passen (gedeeltelijk) gevarieerde inheemse bloeiende (vaste) planten toe. De weekmarkt wordt speels gesitueerd rond het plein en er is gezorgd voor voldoende zitgelegenheid op de randen van de groenvoorzieningen. Verkeersveiligheid is ook een belangrijk aspect; in overleg met bewoners, belanghebbenden en experts zijn diverse snelheidsremmende en attentieverhogende maatregelen in het plan opgenomen. 5.

Argumenten 1.1 Het DO geeft een samenhangend beeld en een stedenbouwkundige totaalvisie van de herinrichting van het Wilhelminaplein. De ambitie is het plein als één geheel in te richten, als een echte dorpskern, waarbij de pleininrichting de relatie tussen de omliggende gebouwen en het plein verbetert en waarbij een intieme inrichting uitnodigt tot verblijf, ook op momenten zonder evenementen of activiteiten. 1.2 De herinrichting van het Wilhelminaplein is noodzakelijk en gewenst gezien de huidige staat van het plein. Het huidige plein heeft een functionele inrichting met een afwerking die hoofdzakelijk bestaat uit bestrating. Daarnaast is de beleving van inwoners dat auto’s te hard rijden en dat dit gestimuleerd wordt door de huidige positionering van de Stationsstraat recht over het plein. Er nauwelijks een integrale aansluiting op de omgeving. Met het nieuwe ontwerp houden we rekening met de huidige uitdagingen rondom hittestress, wateroverlast, inclusie en bevorderen van biodiversiteit. Zo zorgen we voor een dorpskern waar het ook in de toekomst fijn wonen, winkelen en verblijven is. 1.3 Om het project af te ronden en te komen tot en met de realisatiefase (uitvoering) van de herinrichting van het Wilhelminaplein is uitvoeringskrediet nodig.

Het participatie- en ontwerptraject is uitvoerig met de betrokken bewoners en belanghebbenden doorlopen; het positieve resultaat hiervan is dat er veel draagvlak bestaat voor het definitieve ontwerp. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Indien financiële ontwerpkeuzen zoals materialisatie, meubilair of beplanting uit het DO ter discussie worden gesteld door de gemeenteraad of belanghebbenden bestaat het risico dat de concrete uitwerking van de herinrichting van het Wilhelminaplein moeilijk wordt. Het DO is tot stand gekomen door een zorgvuldig doorlopen participatieproces waarbij een samenhangende stedenbouwkundige visie maatschappelijk getoetst is. Uiteraard is een nadere uitwerking in detail niveau nodig (de uitwerking naar Technische DO, bestek en aanbesteding richting de uitvoering), maar de basis van het DO moet overeind blijven om niet het gehele plan en samenhang in de uitwerking van het project niet te verliezen.

2/7

1.2 Het Wilhelminaplein heeft een centrale plek in de omgeving. Aangrenzende ondernemers, bewoners en gebruikers hebben allemaal een eigen belang bij de herinrichting van het plein. Deze belangen zijn mogelijk niet altijd verenigbaar. In het participatieproces is geluisterd naar alle belangen. In het ontwerpproces is er zoveel mogelijk rekening mee gehouden. 1.3 Het risico bij de uitwerking van dit project is het draagvlak van direct belanghebbenden grenzend aan het plein. We blijven werken aan draagvlak door te communiceren over alle stappen die we zetten. 1.4 De nadere uitwerking van de herinrichting van het Wilhelminaplein moet inzicht geven in de technische risico’s en uitvoeringsrisico’s van het project. Voor dit gebied is bekend dat de ligging van kabels en leidingen een belangrijk element is en beperkend kan zijn in de mogelijkheden, uitvoering en tijdslijnen. 1.5 Het risico van deze ontwikkeling is de financiële haalbaarheid. In de afgelopen jaren zijn de verwachte kosten voor de ontwikkeling van het Wilhelminaplein sterk toegenomen. Hier hebben we de gemeenteraad via de P&C producten al eerder over geïnformeerd. Dit komt mede door de weging van de diverse belanghebbenden voor de ontwikkeling. Met het verder uitwerken van het ontwerp, blijft dit een aandachtspunt in de haalbaarheid van het project.

Er is rekening gehouden met een post nader te detailleren van 15% specifiek op de directe stichtingskosten en een post object overstijgend risico van 20% over de gehele kostenraming. 7. Alternatieven a. De gemeenteraad kan besluiten minder middelen beschikbaar te stellen. Het voorliggende plan is tot stand gekomen onder intensieve raadpleging en afstemming met de verschillende inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, ambtenaren en werkgroepen, aanvullend op de functionele eisen van het Wilhelminaplein ter verbetering van de leefbaarheid van het centrum van Rijen. Indien minder budget beschikbaar wordt gesteld, dan dient de planvorming opnieuw te worden ingezet wat zal leiden tot concessies op uitgangspunten en de leefbaarheid in z’n geheel. Het beschikbare krediet zal dan weer voor een deel moeten worden gebruikt voor deze planvorming waardoor nog minder beschikbaar komt voor de realisatie. b. De gemeenteraad kan besluiten niet over te gaan op realisatie van het plan. Daarmee behalen we de eerder geformuleerde doelstellingen voor een goede afronding van het centrum van Rijen.

8. Lasten, baten en dekking Financiën In het meerjarig investeringsplan is, vooruitlopend op specifieke besluitvorming, ca. € 962.770,- gereserveerd voor dit project. Dit bedrag spreken we aan om een deel van het uitvoeringskrediet mee te dekken. Dit betekent dat er voor € 1.027.230,- nog geen dekking aanwezig was binnen de huidige begroting. Dit bedrag zal via de tweede turap 2024 worden verwerkt (11-11). De belangrijkste reden voor de toename ten opzichte van het meerjarig investeringsplan zijn als volgt; 1. Via een globale kostenraming van het Centrumplan-Oost, inrichting openbaar gebied. Dit is een zeer grove berekening, berekend op kale vierkante meters gebaseerd op benchmarkwaarden. 2. Op dat moment was er nog geen Programma van Eisen opgesteld, noch waren er randvoorwaarden geformuleerd uit de ruimtelijke analyse, uit de participatiebijeenkomsten en noch vanuit de werkgroepen. 3/7

3. De indexering (inflatie) en stijging van arbeid- en bouwmateriaal kosten zijn niet meegenomen over de jaren met betrekking tot het MIP. De afgelopen 3 jaar heeft er een inflatie van 25-30% op arbeid- en bouwmateriaalkosten plaatsgevonden. Zoals in eerdere P&C producten al aangegeven, is het uitvoeringsgeld wat op dit moment voor dit project gereserveerd staat in de begroting niet voldoende. Het college heeft de geactualiseerde raming verwerkt in het meerjareninvesteringsplan (MIP van de tweede turap 2024). Wanneer u, de Raad, op 11-11-2024 deze documenten vaststelt, is de financiële dekking geregeld en vragen wij het aansluitend het uitvoeringskrediet van € 1,99 mln. te voteren voor de verdere uitwerking en realisatie van het plan. De gemeenteraad wordt gevraagd om akkoord te geven op de financiële begroting (geheime bijlage 1) en het totale uitvoeringskrediet van € 1,99 mln. te voteren. De verschillende onderdelen van deze investering inclusief bedragen treft u in (geheime) bijlage 1 aan. 9. Duurzaamheid en inclusie Duurzaamheid Het duurzaam herinrichten van het Wilhelminaplein is één van de hoofddoelstellingen van het project.

Het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid is door vertaald naar het definitief ontwerp waarbij gekeken is naar de life cycle analyses van materialen en zoveel als mogelijk het terugbrengen van het percentage verhard oppervlak (om meer groen in te kunnen passen). Inclusie We hebben overlegd met de ervaringsdeskundigen van de werkgroep inclusie. De toegankelijkheid van het plein stond centraal. Vragen zoals; waar moeten we op letten? Wat is goed? Wat kan beter? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat mensen met een beperking gewoon kunnen mee doen en gehoord worden in specifieke wensen over de toegankelijkheid van het Wilhelminaplein. Met als voorbeeld; een compleet gelijkvloers plein is voor een persoon in een rolstoel- of voor een persoon die slecht ter been is wenselijk. Maar voor een blind persoon- of slechtziende zijn stoepen en randen juist tastbare geleide vormen en dus wenselijk. Inzicht in elkaars belangen is belangrijk, Het is niet altijd mogelijk om iedereens wensen door te voeren, maar door middel van de inbreng in de werkgroep en ervaringsdeskundige is gekeken naar de beste mogelijkheden. Samen zorgen we ervoor dat het Wilhelminaplein in de toekomst een fijne plek is om te verblijven. Regenboogvlag Studenten van de opleiding Groen aan het Curio in Breda hebben geholpen bij de voorbereiding en uitvoering van de informatieavond.

Ook hebben we samengewerkt met studenten van het Curio om met urban design om regenboogkleuren in het ontwerp te integreren, een wens van de gemeenteraad. De regenboogvlag wordt verwerkt in het composiet van het vlonderpad over de groenbak.

Links zijn de gekleurde composiet vlonderplanken zichtbaar. De kleuren zijn minder fel dan gebruikelijk bij een regenboogvlag, maar dit is een realistische optie, met een meer natuurlijke uitstraling wat goed past binnen het plantvak.

4/7

10. Relatie tot ABG-Organisatie De ABG Organisatie geeft namens de gemeente Gilze en Rijen uitwerking aan het onderzoeken van de ruimtelijke, financiële en maatschappelijke haalbaarheid en het begeleiden van de daadwerkelijke uitvoering. 11. Communicatie en vorm van participatie Voor het nieuwe ontwerp zijn we in gesprek gegaan met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We hebben het huidige en toekomstige gebruik van het plein besproken, welke sfeer het plein moet krijgen en welke functies, plekken en routes aandacht vragen. Thema’s zoals vergroening, toegankelijkheid, bereikbaarheid en gebruik van de beschikbare ruimte zijn aan bod gekomen tijdens de inloopavond van 19 oktober 2022 en de bijeenkomst op 01 november 2022. Met al deze inbreng heeft Wissing Ruimtelijke Denkers drie mogelijke schetsontwerpen getekend. Deze drie mogelijke ontwerpen zijn gepresenteerd op 8 juni 2023 tijdens een participatiebijeenkomst. Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en ambtenaren hebben hun mening gegeven. Tijdens de eerste uitwerking tot voorlopig ontwerp bleek er veel behoefte aan nadere afstemming met belanghebbende ondernemers en werd er extra aandacht gegeven aan de marktkooplieden. Het VO is tijdens een informatieavond (9 april 2024) in het winkelcentrum de Lavarije getoond.

We vroegen er inwoners ook om mee te denken over het element “Het Hart van Rijen” nu ingericht met een kompas steen. 12. Vervolg Na een positief besluit van de gemeenteraad en het beschikbaar stellen van een uitvoeringskrediet gaan we verder met de uitwerking van het project. Als we als uitgangspunt nemen dat de gemeenteraad het uitvoeringskrediet voteert, hebben we vanaf moment besluitvorming (november 2024) nog één jaar en vier maanden nodig voor de uitwerking en realisatie. Planning: In de onderstaande tabel is de indicatieve planning gebaseerd op de vertaling van het DO naar Technisch DO richting de uitvoering samen met de bestuurlijke besluitvorming weergegeven. Op dit moment hebben we nog geen opdracht verstrekt dus de planning kan nog onderhevig zijn aan veranderingen. We streven naar eerdere realisatie indien mogelijk.

5/7

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris burgemeester

Bijlage(n) : 1. Geheim: Bijlage 1 RV Vaststellen uitvoeringskrediet Financiële details (1083119). 2. Bijlage 2 DO (Plattengrond) herinrichting Wilhelminaplein Rijen (1083119). 3. Bijlage 3. DO (Plattengrond met markt) herinrichting Wilhelminaplein Rijen (1083119). 4. Bijlage 4. Materialen meubilair en beplanting DO herinrichting Wilhelminaplein (1083119). 5. Bijlage 5. Sfeerimpressies DO (1083119).

6/7

Agendapunt 10. Vergadering d.d. 28 oktober 2024 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1083119; gelet op het bepaalde in; besluit: 1. Kennis te nemen van de voorgestelde plannen en bijbehorende begroting 2. het vaststellen van het uitvoeringskrediet te agenderen tijdens de begrotingsraad op 11 november 2024.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 28 oktober 2024 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S.J.J.M. Jennissen

D.A. Alssema

7/7