Raadsvoorstel Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024

RAADSVOORSTEL Commissie Samenleving Raadsvergadering Cluster Afdeling Zaaknummer

:6 december 2023 :18 december 2023 :Ruimtelijke Ordening :Ruimtelijke ontwikkeling :411550

Agendapunt Portefeuillehouder

: :Wethouder Doremalen

Programma

:

Voorstel tot het vaststellen van de Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024

1. Voorgesteld besluit 1. De Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024 vast te stellen. 2. Eerdere besluitvorming Op 27 september 2010 heeft de gemeenteraad van Gilze en Rijen de “Erfgoedverordening 2010 gemeente Gilze en Rijen” vastgesteld. Op 1 juli 2019 heeft de gemeenteraad deze verordening aangevuld met de instandhoudingsplicht voor gemeentelijke monumenten. Hiertoe is artikel 10 lid 1 aangevuld met de zinsnede ‘of daaraan onderhoud te onthouden dat voor de instandhouding daarvan noodzakelijk is.’ 3. Samenvatting De vigerende erfgoedverordening dateert uit 2010 en is in 2019 aangevuld met een instandhoudingsplicht voor gemeentelijke monumenten. In de Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024 wordt een aantal extra zaken geregeld: vergunningvrije werkzaamheden bij gemeentelijke monumenten en een adequate bescherming van archeologische monumenten. De nieuwe erfgoedverordening is opgesteld aan de hand van de laatste versie van de modelverordening van de VNG, die rekening houdt met de komst van de Omgevingswet.

Voorstel 4. Inleiding De vigerende erfgoedverordening van de gemeente Gilze en Rijen dateert uit 2010. In 2019 is de verordening aangevuld met de instandhoudingsplicht voor gemeentelijke monumenten. Desondanks is de verordening op een aantal punten achterhaald of onvolledig. Daarnaast is de komst van de Omgevingswet aanleiding geweest voor een actualisatie. In de Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024 zijn de hiernavolgende wijzigingen voorzien. De nieuwe erfgoedverordening is opgesteld aan de hand van de laatste versie van de modelverordening en de bijbehorende toelichting van de VNG, die rekening houdt met de komst van de Omgevingswet op 1 januari 2024. Vergunningvrije werkzaamheden bij gemeentelijke monumenten Sinds 1 januari 2012 is in het Besluit omgevingsrecht (Bor) geregeld dat een aantal werkzaamheden (met name onderhoud) aan rijksmonumenten vergunningvrij is. Voor gemeentelijke monumenten gelden deze landelijke regels niet, omdat regels omtrent vergunningvrije werkzaamheden bij gemeentelijke monumenten in de gemeentelijke erfgoedverordening worden geregeld. Dit is tot op heden niet gebeurd, waardoor eigenaren van gemeentelijke monumenten in Gilze en Rijen voor

Zaaknummer: 411550

meer werkzaamheden een vergunning moeten aanvragen dan eigenaren van rijksmonumenten. In de Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024 worden de regels voor gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten gelijkgesteld (artikel 12). Bescherming van archeologische monumenten In de vigerende verordening zijn de artikelen die de instandhouding van archeologische terreinen en monumenten regelen niet ingevuld (‘gereserveerd’). Dat betekent dat het college weliswaar een archeologisch monument als gemeentelijk monument kan aanwijzen, maar dat er geen regels voor de bescherming of instandhouding zijn. In de Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024 is geregeld dat er geen verschil meer is tussen bovengrondse en ondergrondse monumenten. Beide worden dan goed beschermd met een verbodsbepaling. Omgevingswet Onder de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 wordt ingevoerd, wordt de erfgoedverordening onderdeel van het (tijdelijk) omgevingsplan. Om goed voorbereid en met actueel beleid naar de Omgevingswet te gaan, is de erfgoedverordening nu gewijzigd. Dit is gebeurd aan de hand van de laatste versie van de modelverordening van de VNG. Om de verordening geschikt te maken voor de Omgevingswet, zijn enkele definities geactualiseerd en verwijzingen naar wetsartikelen aangepast. 5.

Argumenten 1.1 Actualisatie van de erfgoedverordening is na 13 jaar gewenst De vigerende erfgoedverordening dateert uit 2010 en is niet meer actueel of nooit ingevuld op een aantal punten. In de Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024 worden gemeentelijke monumenten wat betreft vergunningvrije werkzaamheden gelijkgesteld aan rijksmonumenten. Ook wordt de bescherming van archeologische monumenten mogelijk gemaakt. 1.2 Met een actuele erfgoedverordening richting de Omgevingswet Bij de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 wordt de erfgoedverordening onderdeel van het (tijdelijk) omgevingsplan. Als voorbereiding daarop zijn enkele definities en termen in de verordening geactualiseerd en verwijzingen naar wetsartikelen aangepast. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Onder de Omgevingswet kan geen nieuwe Erfgoedverordening meer worden vastgesteld Het is na 1 januari 2024 niet meer mogelijk om een Erfgoedverordening oude stijl vast te stellen, omdat alle verordeningen die gaan over de fysieke leefomgeving moeten worden opgenomen in het (tijdelijk) omgevingsplan. Aanpassingen moeten door middel van een wijziging van het (tijdelijk) omgevingsplan worden geregeld en gemeenten hebben nog geen praktijkervaring met dergelijke wijzigingen. 7.

Alternatieven 1.1 De Erfgoedverordening alleen ‘Omgevingswet-proof’ maken We kunnen ervoor kiezen om de Erfgoedverordening alleen geschikt te maken voor de Omgevingswet (door het actualiseren van definities, termen en verwijzingen) en verder beleidsmatig geen wijzigingen aan te brengen. Dit betekent dat voor gemeentelijke monumenten een vergunningplicht blijft gelden voor (onderhouds)werkzaamheden die bij rijksmonumenten vergunningvrij zijn. Dit is onwenselijk omdat eigenaren van gemeentelijke monumenten daarmee aan strengere regels moeten voldoen dan eigenaren van rijksmonumenten in onze gemeente. Het betekent ook dat er geen adequate bescherming voor gemeentelijke archeologische monumenten bestaat. Het college kan dan wel een terrein als archeologisch monument aanwijzen, maar van een feitelijke bescherming is geen sprake. Zaaknummer: 411550

8. Lasten, baten en dekking Het vaststellen van de nieuwe erfgoedverordening heeft geen financiële consequenties. 9. Duurzaamheid en inclusie Er is geen relatie met duurzaamheid en inclusie. 10. Relatie tot ABG-Organisatie Ook de gemeenteraden van Alphen-Chaam en Baarle-Nassau stellen in oktober/november 2023 een nieuwe erfgoedverordening vast. De verordeningen zijn geharmoniseerd. 11. Communicatie en vorm van participatie De vaststelling van de nieuwe erfgoedverordening wordt gepubliceerd in het elektronisch gemeenteblad en op de website. 12. Vervolg Planning: Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de nieuwe erfgoedverordening gepubliceerd in het elektronisch gemeenteblad en op de website.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema secretaris burgemeester

Bijlage(n) :

1. “Erfgoedverordening 2010 gemeente Gilze en Rijen” 2. Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024

Zaaknummer: 411550

Agendapunt Vergadering d.d. 20 november 2023 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 411550;

gelet op het bepaalde in; artikel 3.16 van de Erfgoedwet en artikel 38 van de Monumentenwet 1988; gelet op de Omgevingswet;

besluit:

de Erfgoedverordening Gilze en Rijen 2024 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 20 november 2023 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema

Zaaknummer: 411550

Zaaknummer: 411550