Raadsvoorstel Conceptprogramma Erfgoed gemeente Gilze en Rijen

RAADSVOORSTEL Commissie Samenleving: Afdeling: Zaaknummer:

4 juni 2025

Raadsvergadering:

12 juni 2025

Ruimtelijke ontwikkeling 1106532

Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder Doremalen ...

Conceptprogramma erfgoed Gilze en Rijen

1. Voorgesteld besluit 1. Kennisnemen te van het conceptprogramma erfgoed 2. Geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken voor het conceptprogramma Erfgoed 2. Eerdere besluitvorming In de perspectiefnota van 2023 is een bedrag van € 25.000 opgenomen om een integrale erfgoedvisie op te stellen (11-06-2022). 3. Samenvatting In 2024 heeft de gemeente met inwoners gewerkt aan een programma erfgoed voor de gemeente Gilze en Rijen. Het conceptprogramma is het resultaat van een uitgebreide studie (interviews, enquêtes en bureauonderzoek) en themabijeenkomsten voor inwoners en de gemeenteraad. Het programma geeft de ambitie en doelen aan voor de omgang met erfgoed in de gemeente en dient als kapstok voor bestaande beleidsdocumenten voor erfgoed. Het conceptprogramma is opgenomen als bijlage 1 bij het voorstel. Het college stelt de gemeenteraad voor om geen wensen of bedenkingen aan te geven. Ook wordt het ter inzage gelegd voor inwoners.

Voorstel 4. Inleiding In 2024 is gewerkt aan het opstellen van het programma erfgoed. Het concept is nu gereed. Het programma is tot stand gekomen in overleg met verschillende partijen. Allereerst zijn intern interviews gehouden met relevante ambtenaren. Vervolgens zijn monumenteigenaren bevraagd met een enquête over het monumentenbeleid van de gemeente. Op 15 mei 2024 is een themabijeenkomst georganiseerd waar met inwoners en lokale erfgoeddeskundigen is gesproken over de toekomst van het gemeentelijk erfgoedbeleid. Uw gemeenteraad is ook al in een vroeg stadium betrokken. Op 10 juni 2024 heeft een raadsinformatieavond (RIA) plaatsgevonden waar raadsleden hebben meegedacht over het programma. In het conceptprogramma zijn een verslag van de inwonersbijeenkomst en een samenvatting van de resultaten van de enquête opgenomen. Een programma is een instrument onder de Omgevingswet. Het college kan dit instrument inzetten om beleid, maatregelen en activiteiten op te nemen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het college is het bevoegd gezag voor het vaststellen van programma's. Dit staat in artikel 3.4 van de Omgevingswet. De rol van de gemeenteraad ten aanzien van het vaststellen van nieuw beleid is daarmee anders dan u voorheen gewend was: participatief.

Zaaknummer: 1106532

De eerste gelegenheid voor de gemeenteraad om te participeren in dit traject, was op donderdag 10 juni 2024 bij de RIA. Tijdens deze avond is informatie opgehaald om toe te kunnen werken naar een ambitie, doelen en de stappen die we de komende jaren gaan zetten. De tweede gelegenheid om te participeren, is via voorliggend raadsvoorstel, waarin u wordt gevraagd kennis te nemen van het conceptprogramma erfgoed en eventuele wensen en bedenkingen te benoemen. Na behandeling door de gemeenteraad, kan het college het programma vaststellen en zullen de strategische beleidsuitgangspunten uit het programma worden opgenomen in de omgevingsvisie Gilze en Rijen. 5. Argumenten 1.1 De Gemeente Gilze en Rijen heeft behoefte aan een programma erfgoed Tot op heden had de gemeente geen overkoepelend beleid op het gebied van erfgoed. Met dit programma onder de omgevingsvisie Gilze en Rijen wordt de omgang met erfgoed vastgelegd. Ook worden de bestaande beleidsdocumenten ingebed in een actueel kader. Met het overkoepelend beleid wordt ingezet om het bestaande erfgoed zichtbaar en beleefbaar te houden. Bovendien is het de ambitie om erfgoed een duidelijke rol te geven als onderdeel van de fysieke leefomgeving. Met ingang van de omgevingswet is erfgoed nog verder verankerd als onderdeel van de fysieke leefomgeving.

Het programma erfgoed is nodig om richting te geven in de keuzes over welke rol speelt in die fysieke leefomgeving van de gemeente. 1.2 Het programma erfgoed biedt duidelijkheid over waar we de komende jaren wel en niet aan werken Het programma erfgoed is gebaseerd op twee belangrijke uitgangspunten. Het eerste is erfgoed borgen in het omgevingsplan en het tweede is erfgoed zichtbaar maken voor iedereen. In het programma zijn deze ambities verder uitgewerkt in enkele stappen, waarin duidelijk wordt waar we de komende jaren wel en waar we niet mee aan de slag gaan. 1.3 Het programma biedt duidelijkheid over de rol van de gemeente voor andere partijen De eigenaren van monumenten in de gemeente Gilze en Rijen zijn onmisbaar voor het behoud van het gemeentelijke erfgoed. Heemkring Molenheide en andere lokale erfgoeddeskundigen hebben veel informatie en kennis over het erfgoed in de gemeente Gilze en Rijen. In het programma erfgoed staan actiepunten voor het ondersteunen van monumenteigenaren en inwoners, het samenwerken voor behoud en zichtbaar maken van het erfgoed. Het programma biedt duidelijkheid over wat we gaan doen als gemeente. 2.1 Het programma erfgoed is tot stand gekomen in overleg met verschillende partijen We vragen de gemeenteraad kennis te nemen van het conceptprogramma en vragen om geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken.

Het conceptprogramma is opgesteld met inbreng van inwoners, monumenteigenaren en lokale verenigingen. Ook bij Heemkring Molenheide is actief input opgehaald. Zij hebben actief meegedacht bij de totstandkoming van dit programma. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1. Hoewel er geen harde risico’s verbonden zijn aan het kennis nemen van het conceptprogramma, maakt uiteindelijke vaststelling wel dat we ambities benoemen en daarmee verwachtingen scheppen. Echter, we verwachten de in het programma geschetste ambitie te kunnen behalen, omdat de speerpunten realistisch en uitvoerbaar zijn. 7. Alternatieven Indien er wensen en bedenkingen kenbaar worden gemaakt, zal het college die betrekken bij de besluitvorming over vaststelling van het conceptprogramma. Zaaknummer: 1106532

8. Lasten, baten en dekking Investering: n.v.t. Eenmalige kosten: Voorliggend voorstel gaat over de behandeling van het conceptprogramma. Aan behandeling van het conceptprogramma en vaststelling van het definitieve programma zijn geen kosten verbonden. Structurele kosten: n.v.t. Dekking: Het conceptprogramma is opgesteld op basis van de huidige ambtelijke capaciteit en financiële middelen. 9. Duurzaamheid en inclusie Erfgoed gaat over welke zaken de gemeente koestert in het heden om te behouden voor de toekomst. Erfgoed kan gaan over gebouwen, structuren en objecten, maar ook over roerende zaken, gebruiken en verhalen. (Her)gebruik of herbestemming erfgoed is een intrinsiek duurzame keuze. Gebruiken en verhalen uit het verleden bieden inspiratie voor een samenleving die meer in balans is met natuur en landschap. Voor totstandkoming van het programma erfgoed is een brede groep geïnteresseerden en belanghebbenden betrokken en bevraagd met als doel een inclusief erfgoedbeleid op te stellen. 10. Relatie tot ABG-Organisatie Het programma biedt een voorbeeld voor actualisatie van of opstelling van erfgoedbeleid voor de gemeente Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. 11. Communicatie en vorm van participatie Met enquêtes, een themabijeenkomst en een raadsinformatieavond is het programma erfgoed in overleg met de samenleving tot stand gekomen.

De stukken worden ook voorgelegd aan de Heemkring Molenheide voor een reactie. Brede communicatie over het programma vindt plaats nadat definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden. Het programma is toegankelijk opgemaakt en wordt gepubliceerd op de daarvoor bestemde kanalen. 12. Vervolg Planning: Nadat het conceptprogramma is behandeld in uw gemeenteraad kan het college besluiten over de definitieve vaststelling. Het conceptprogramma wordt na het collegebesluit voor vrijgave voor wensen en bedenkingen ter inzage gelegd. Na ter inzagetermijn en besluit raad kan het college overgaan tot vaststellen van het programma. BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris burgemeester

Bijlage(n)

1. Conceptprogramma erfgoed Gilze en Rijen Zaaknummer: 1106532

:

Vergadering d.d. 12 juni 2025 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1106532; besluit: 1. Kennisnemen te van het conceptprogramma erfgoed 2. Geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken voor het conceptprogramma erfgoed

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 16 juni 2025 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

M.J. Geerts

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1106532