Raadsvoorstel BOK 2023 Spoorzone

RAADSVOORSTEL Commissie Ruimte Raadsvergadering Cluster Afdeling Zaaknummer

:19 september 2023 :2 oktober 2023 :Projecten :Ruimtelijke ontwikkeling :1038198

Agendapunt Portefeuillehouder

: :Wethouder Scheifes

Programma

:Spoorzone Rijen

Voorstel tot uiten wensen en bedenkingen Bestuursovereenkomst Project Julianastraat (BOK2023) 1. Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van de door het college opgelegde geheimhouding (art. 87 Gemeentewet) op de BOK 2023 Project Julianastraat en de daarbij behorende bijlagen te weten; Governance plan en adviesmemo WB de Ruimte. 2. De geheimhouding op te heffen na ondertekening van de BOK 2023 door het Rijk, de provincie Noord-Brabant en de gemeente Gilze en Rijen (art.89 Gemeentewet). 3. Geen wensen en bedenkingen te uiten ten aanzien van de BOK 2023 2. Eerdere besluitvorming Zaaknummer 1006037 Raadsvoorstel doorstart project Spoorzone Rijen: 3 april 2023: gemeenteraadsbesluit “Hervatten project Spoorzone Rijen”, in het bijzonder deelbesluit ”Het college opdracht te geven samen met Rijk en provincie een gewijzigde Bestuursovereenkomst (BOK2023) op te stellen”. 3. Samenvatting Op 3 april 2023 heeft uw raad het besluit genomen om de resultaten van het bestuurlijk overleg tussen Rijk, provincie en gemeente – verwoord in een memo en notulen van het bestuurlijk overleg van 28 februari 2023 – over te nemen en heeft aan het college de opdracht gegeven om een gewijzigde bestuursovereenkomst (BOK2023) op te stellen.

Daarna heeft een ambtelijke werkgroep met vertegenwoordigers vanuit de drie partijen en ProRail – tezamen met hun adviserende juristen – gewerkt aan het opstellen van de BOK2023. Het resultaat ligt nu voor om vastgesteld en ondertekend te worden door de bestuurlijk vertegenwoordigers van Rijk, provincie en gemeente. Binnen de gemeente volgt ondertekening eerst na het doorlopen van de wensen en bedenkingenprocedure van de gemeenteraad. Uitgangspunt is dat stukken in de openbaarheid behandeld worden. Dit omdat de criteria transparantie en democratische legitimatie belangrijke principes zijn van het besluitvormingsproces. Echter in deze situatie heeft het college de afweging gemaakt gezien de belangen van onze contractpartijen, het Rijk en de Provincie, om voor de concept BOK2023 en bij behorende bijlagen geheimhouding op de stukken te leggen.

Zaaknummer: 1038198

Voorstel 4. Inleiding Het project Spoorzone Rijen was sinds 2020 ondergebracht in de “Bestuursovereenkomst Overwegproject onderdoorgangen Julianastraat en Oosterhoutseweg te Gilze en Rijen”. Deze bestuursovereenkomst wordt hierna BOK2020 (bijlage 4) genoemd. Medio 2021 bleken de kosten voor het gedeelte Julianastraat in Rijen aanzienlijk hoger te zijn dan in de BOK 2020 gealloceerde budgetten vanuit Rijk, provincie en gemeente. De BOK2020 bevatte bovendien een aantal omissies en cirkelverwijzingen, die de uitvoerbaarheid ervan onder druk zetten. Het proces tot vaststelling van het bestemmingsplan Spoorzone Rijen werd in maart 2022 door de gemeenteraad stilgelegd, omdat er geen economisch haalbaar plan was. Rijk, provincie en gemeente moesten opnieuw kijken naar het projectdeel in Rijen om hernieuwde overeenstemming te bereiken over kosten, risicoverdeling, scope en governance. Het proces van onderhandeling heeft ertoe geleid dat op 28 februari 2023 een nieuwe bestuurlijke afspraak is gemaakt over scope, financiering, risicoverdeling en governance. Deze afspraak is op 3 april 2023 door de gemeenteraad bekrachtigd. De gemeenteraad heeft vervolgens aan het college de opdracht gegeven om een gewijzigde overeenkomst op te stellen voor het projectdeel Julianastraat.

Ten aanzien van governance geldt een wat andere benadering dan eerder in het raadsvoorstel van 3 april 2023 vermeld: Het Governance Plan is een document waarnaar wordt verwezen in de BOK2023. Er is echter voor gekozen om deze niet als bijlage aan de BOK2023 te hechten omdat het een “levend document” is dat van tijd tot tijd kan worden aangepast, naar bevind van zaken. Het loskoppelen van de BOK2023 zorgt ervoor dat een wijziging in het Governance Plan niet direct een formele wijziging van de BOK2023 zelf hoeft te betekenen. Het Governance Plan kan alleen worden gewijzigd als dit tussen Rijk, provincie en gemeente wordt overeengekomen door middel van een wijzigingsprocedure. Deze gewijzigde overeenkomst, de BOK2023, ligt nu voor ter vaststelling binnen de gemeente Gilze en Rijen. Door het vaststellen van de BOK2023 vervalt de BOK2020, alleen voor het gedeelte “overwegproject onderdoorgang Julianastraat”. Het gedeelte “overwegproject onderdoorgang Oosterhoutseweg” blijft doorgaan onder de werking van de BOK2020. De juridische borging van de overgang van de BOK2020 naar de BOK2023 voor het gedeelte “overwegproject onderdoorgang Julianastraat” is geformaliseerd in de BOK2023.

Om er zeker van te zijn dat de gemeente als partij in de ontwikkeling van deze BOK2023 een voldoende mate van juridische zekerheid verkrijgt, is een op dit onderwerp gespecialiseerde jurist ingehuurd om dit te borgen. De jurist heeft – tezamen met andere partijen – het gehele proces van totstandkoming BOK2023 mede vormgegeven en heeft op grond daarvan een positief advies aan de gemeente uitgebracht. Het advies van WB de Ruimte is als bijlage aan dit raadsvoorstel toegevoegd. Het college heeft op grond van artikel 87 Gemeentewet een verplichting tot geheimhouding gelegd op de bestuursovereenkomst en de overige bijlagen bij dit raadsvoorstel en verstrekt deze informatie op grond van artikel 88, lid 2 Gemeentewet onder geheimhouding aan uw raad. Met de opgelegde verplichting tot geheimhouding beoogt het college zeker te stellen dat de belangen van de contractpartners, het Rijk en de Provincie voorafgaand aan de ondertekening niet worden geschaad. Zaaknummer: 1038198

De grondslag voor de geheimhouding is artikel 5.1 lid 2 sub b. van de Wet Open Overheid (WOO) “Uitzonderingen (5.1); het openbaar maken van informatie blijft eveneens achterwege voor zover het belang daarvan niet opweegt tegen de volgende belangen (lid 2); de economische of financiële belangen van de Staat, andere publiekrechtelijke lichamen en bestuursorganen (gedeeltelijk sub b)”. Aangezien dit een relatieve uitzonderingsgrond betreft, waarbij het belang van openbaarheid moet worden afgewogen tegen het belang dat de uitzonderingsgrond beoogt te beschermen, heeft het college de belangen als volgt gewogen: Uitgangspunt is dat stukken in de openbaarheid worden behandeld. Dit omdat de criteria transparantie en democratische legitimatie belangrijke principes zijn van het besluitvormingsproces. Openbaarmaking van de onderhavige informatie kan echter ernstige economische en financiële schade berokkenen aan onze contractpartijen, het Rijk en de Provincie. Immers de bestuurlijke behandeling daarvan moet daar nog plaatsvinden. De mogelijke gevolgen bij wijzigingen kan de belangen, (in politiek- bestuurlijke zin en als gevolg daarvan) in economische en/of financiële zin, schaden. Dit kan onder ander al zijn doordat de voorgenomen termijn van ondertekening opschuift. Daarnaast neemt het college in aanmerking dat de geheimhouding slechts van korte duur is.

Na ondertekening van de BOK2023, kan de geheimhouding worden opgeheven. Op grond van bovenstaande belangenafweging heeft het college besloten een verplichting tot geheimhouding op te leggen. Nu de documenten waarop ons college een verplichting tot geheimhouding heeft opgelegd, zijn verstrekt aan uw raad, is het op grond van artikel 89, lid 4 Gemeentewet aan uw raad om de verplichting tot geheimhouding op te heffen: Indien informatie ten aanzien waarvan een verplichting tot geheimhouding geldt aan de raad is verstrekt, duurt die verplichting in afwijking van het derde lid voort totdat de raad haar opheft”. De verplichting tot geheimhouding wordt opgeheven na de ondertekening van de BOK2023.

5. Argumenten 3.1 Met het vaststellen en na de raadsvergadering van oktober ondertekenen van de BOK2023 is er weer een juridisch kader waarbinnen het project Spoorzone Rijen kan worden vervolgd; Rijk, provincie en gemeente werken al sinds 2018 samen aan het plan om het project Julianastraat tot stand te brengen. Na het stilzetten van het project sinds eind 2021 brak een lange onzekere periode aan. Daarnaast leidden ontwikkelingen in de economie met een plotselinge ongebruikelijk hoge inflatie tot gevolg, tot een lang proces van heronderhandelen over financiën en de voorwaarden waaronder het project hervat kon worden. Met de BOK2023 is deze periode voorbij en kunnen partijen weer vooruit kijken en werken aan de kwaliteit van mobiliteit en ruimtelijke ontwikkeling. De afspraken in de BOK2023 zijn juridisch breed getoetst bij ieder van de deelnemende partijen. Dat geeft vertrouwen in een robuust en vooral ongestoord vervolg van het project. 3.2 De BOK2023 bevat een aantal verbeteringen ten opzichte van de BOK2020 waardoor de rechtszekerheid van ieder van de partijen ten aanzien van financiële zaken, als ook de duidelijkheid over de scope en de risicoverdeling tussen partijen geborgd is. Doordat duidelijk werd dat de kwaliteit van de BOK2020 juridisch op een aantal punten te wensen overliet, was dit het uitgelezen moment om te werken aan een nieuwe overeenkomst

Zaaknummer: 1038198

die juridisch veel sterker is en logisch van opbouw. Door het vaststellen van de BOK2023 is het fundament onder het project in de samenwerking tussen partijen veel steviger.

6. Risico’s en kanttekeningen 3.1 Alhoewel er met de BOK2023 aanzienlijke verbeteringen zijn aangebracht, blijven er risico’s bestaan. Het belangrijkste risico betreft de mate waarin Rijk, provincie en de gemeente in staat zijn om de kosten die uitstijgen boven de overeengekomen – met IBOI geïndexeerde - budgetten te kunnen en willen dragen. Daartoe is nu in de gemeentebegroting een reservering opgenomen voor de bijdrage van de gemeente die een zekere mate van exces-risico kan opvangen. 7. Alternatieven Niet van toepassing 8. Lasten, baten en dekking Investering: Met de BOK2023 worden de in februari 2023 overeengekomen financiële afspraken tussen Rijk, provincie en gemeente geformaliseerd. Dit is nogmaals bevestigd met een raadsbesluit op 3 april 2023. Het vaststellen van de BOK2023 leidt daarom niet tot extra financiële vraagstukken binnen de gemeente. Eenmalige kosten: Niet van toepassing Structurele kosten: Niet van toepassing Dekking: Voor wat betreft de financiële dekking van de in de BOK2023 gemaakte afspraken geldt dat deze alle door middel van het raadsbesluit van 3 april 2023 zijn vastgelegd met in de gemeentebegroting opgenomen dekking. 9. Duurzaamheid en inclusie Niet van toepassing voor deze BOK2023 10.

Relatie tot ABG-Organisatie De gemeente Gilze en Rijen vervult namens de partijen Rijk, provincie en gemeente de opdrachtgeversrol voor de realisatie van het project Julianastraat. Daarmee is de gemeente opdrachtgever van ProRail voor de spoorse scope en van de ABG-Organisatie voor het realiseren van de gemeentescope. Een aparte werkafspraak – op basis van de BOK2023 – wordt daarom gemaakt tussen de gemeente Gilze en Rijen en de ABG-Organisatie als uitvoerder van de gemeentescope. 11. Communicatie en vorm van participatie Niet van toepassing voor deze BOK2023 12. Vervolg Planning: Na besluitvorming van het onderhavige raadsvoorstel zal het college deze wegen om tot vaststelling en ondertekening van de BOK2023 over te gaan.

Zaaknummer: 1038198

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris burgemeester

Bijlage(n): Bijlage 1: (GEHEIM) Bestuursovereenkomst “project Julianastraat” 2023 (17 augustus 2023, versie 0.7), inclusief bijlagen; Bijlage 2: (GEHEIM) Governance plan als “levend document” waarnaar verwezen wordt in de BOK2023; Bijlage 3: (GEHEIM) adviesmemo WB de Ruimte (22 augustus 2023, versie 1.0) ten aanzien van juridische geschiktheid BOK2023; Bijlage 4: De BOK2020.

Zaaknummer: 1038198

Agendapunt Vergadering d.d. 2 oktober 2023 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1038198;

gelet op het bepaalde in; besluit: 1. Kennis te nemen van de door het college opgelegde geheimhouding (art. 87 Gemeentewet) op de BOK 2023 Project Julianastraat en de daarbij behorende bijlagen te weten; Governance plan en adviesmemo WB de Ruimte. 2. De geheimhouding op te heffen na ondertekening van de BOK 2023 door het Rijk, de provincie Noord-Brabant en de gemeente Gilze en Rijen (art. 89 Gemeentewet). 3. Geen wensen en bedenkingen te uiten ten aanzien van de BOK 2023

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 2 oktober 2023 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1038198