raadsvoorstel besluitvorming Transitievisie Warmte

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering: Behandelend medewerker: Cluster: Afdeling

20 december 2021 Roelle Venema

Agendapunt: Portefeuillehouder:

Ruimtelijk Beleid Ruimtelijke Ontwikkeling

Programma:

Wethouder Zwarts 7 Volksgezondheid en milieu

Voorstel tot vaststelling Transitievisie Warmte

1. Samenvatting Aanleiding: In juni 2019 heeft het kabinet het nationale Klimaatakkoord gepresenteerd met daarin meer dan 600 afspraken om opwarming van de aarde te bedwingen en de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Deze afspraken zijn verdeeld over de sectoren elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie, landbouw & landgebruik en mobiliteit. Aan de sectortafel Gebouwde Omgeving zijn de doelstellingen vormgegeven voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Eén van die doelstellingen is dat in 2030 1,5 miljoen gebouwen van het aardgas zijn gehaald. Voor 2050 is de doelstelling dat alle gebouwen in Nederland stoken en koken op een alternatieve duurzame wijze, dus zonder het gebruik van aardgas. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat in elke gemeente de gemeenteraad uiterlijk eind 2021 een Transitievisie Warmte (hierna: TVW) vaststelt. De TVW geeft inzicht in de alternatieven voor aardgas in de gemeente, de best passende oplossing per woningtype of wijk en het tijdspad waarin de gebouwde omgeving van het aardgas af gaat. Op 29 maart 2021 heeft de gemeenteraad van de gemeente Gilze en Rijen het Plan van Aanpak voor de Transitievisie Warmte vastgesteld, met daarin afspraken over uitgangspunten en het proces. De Transitievisie Warmte is conform de afspraken uit het plan van aanpak opgesteld en ligt nu ter besluitvorming voor.

Gevraagde beslissing: De Transitievisie Warmte vast te stellen. Beoogd effect: Het uiteindelijke einddoel van de warmtetransitie voor onze gemeente is een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Het doel van de Transitievisie Warmte is richting geven aan de manier waarop we in de gemeente Gilze en Rijen toewerken naar een aardgasvrije gemeente in 2050. Het resultaat is dan ook een visie op de wijze waarop Gilze en Rijen in 2050 een aardgasvrije gemeente is. Deze visie bestaat uit: a. Informatie over de warmtetransitie en welke technieken beschikbaar zijn om aardgasvrij te verwarmen; b. een profielschets per woningtype van mogelijke passende oplossingen;

Zaaknummer: 362287

c. d.

moment waarop gebouweigenaren het beste kunnen overgaan op een alternatieve warmtebron; handelingsperspectief voor de inwoners en ondernemers van Gilze en Rijen.

2. Onderbouwing, aanpak, uitvoering Waarom een Transitievisie Warmte? Er zijn vier redenen om de Transitievisie Warmte vast te stellen. 1. De Transitievisie Warmte geeft invulling aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Gilze en Rijen. 2. Het op- en vaststellen van een Transitievisie Warmte is een wettelijke verplichting uit het Klimaatakkoord voor elke Nederlandse gemeente. 3. De Transitievisie Warmte is tot stand gekomen volgens de door de gemeenteraad vastgestelde uitgangspunten. 4. De Transitievisie Warmte geeft duidelijkheid en handelingsperspectief voor inwoners en samenwerkingspartners. Ad 1. De Transitievisie Warmte geeft invulling aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente Gilze en Rijen. De Transitievisie Warmte schetst het pad richting een aardgasvrije gemeente in 2050. Daarmee geeft de visie invulling aan de beleidsdoelstellingen van de Duurzaamheidsvisie (2019), specifiek aan de ambities voor 2030 en 2050 onder hoofdstuk 2. Ad 2. Het op- en vaststellen van een Transitievisie Warmte is een wettelijke verplichting uit het Klimaatakkoord voor elke Nederlandse gemeente. In het nationale Klimaatakkoord (2019) is afgesproken dat elke gemeente uiterlijk in 2021 een Transitievisie Warmte vaststelt. Met het vaststellen van deze visie door de gemeenteraad geven we invulling aan deze landelijke afspraak. Ad 3.

De Transitievisie Warmte is tot stand gekomen volgens de door de gemeenteraad vastgestelde uitgangspunten. Op 29 maart 2021 heeft de gemeenteraad van de gemeente Gilze en Rijen het Plan van Aanpak voor de Transitievisie Warmte vastgesteld met de volgende vijf uitgangspunten. a. Inclusief b. Flexibel en toekomstgericht c. Werk met werk maken d. Samen e. Geen houtige biomassa Het uitgangspunt inclusief hebben we in de visie gewaarborgd door te kijken naar alternatieven voor aardgas met de laagste maatschappelijke kosten. Een alternatief is pas robuust als deze maatschappelijke kosten nadrukkelijk lager zijn dan bij alternatieven. Daarnaast besteden we in onze communicatiestrategie specifiek aandacht aan huishoudens waar energiearmoede een relevant risico is. Voor deze huishoudens is het met het oog op de stijgende energieprijzen extra belangrijk dat zij zich bewust zijn van de isolerende en energiebesparende maatregelen die ook met een kleine investering vooraf mogelijk zijn. We hebben het uitgangspunt flexibel en toekomstgericht invulling gegeven in de aanpak, gefaseerde transitie. We kiezen er bewust voor om alleen in te zetten op strategieën die robuust zijn, dat wil zeggen technisch en financieel haalbaar, maar we sluiten geen opties uit.

Gebouweigenaren van gebouwen waarvan de op dit moment beschikbare alternatieven voor aardgas niet robuust zijn, adviseren we in deze visie om zich met spijtvrije maatregelen voor te bereiden op aardgasvrij. Op die manier voorkomen we dat zij investeringen doen in maatregelen die achteraf niet de best mogelijke Zaaknummer: 362287

oplossing zijn. Tegelijkertijd raden we eigenaren van gebouwen waarvan de op dit moment beschikbare alternatieven wel robuust zijn, zich hier stapsgewijs op voor te bereiden. Door in onze aanpak in te spelen op natuurlijke overgangsmomenten, spelen we in op het uitgangspunt werk met werk maken. De alternatieven voor aardgas die op dit moment beschikbaar zijn voor de gemeente Gilze en Rijen hebben geen grote collectieve aard. Sociale en financiële koppelkansen zijn daarom belangrijker dan technische koppelkansen (zoals aankomende projecten in de openbare ruimte). We hebben de visie samen met inwoners en stakeholders opgesteld. Inwoners zijn via een algemene informatieavond, een enquête en meedenkgesprekken betrokken. Informatievoorziening heeft plaatsgevonden via de gemeentelijke website (waar o.a. een kaart op staat waar inwoners het (voorlopige) energielabel van hun woning kunnen terugvinden) de gebruikelijke gemeentelijke kanalen (sociale media, gemeentepagina) en een huis-aan-huisbrief. Uit het participatietraject is voornamelijk de lering getrokken dat inzet op bewustwording en goede informatievoorziening erg belangrijk is. Samenwerkingspartners zoals de netbeheerder en woningcorporaties zijn bij de start van het traject betrokken, maar hebben ook in een conceptversie van de visie meegelezen.

Tot slot stellen we in de Transitievisie Warmte dat we in 2050 geen gebruik maken van houtige biomassa. Houtige biomassa hebben we niet als alternatief meegenomen in de Transitievisie Warmte. Ad 4. De Transitievisie Warmte geeft duidelijkheid en handelingsperspectief voor inwoners en samenwerkingspartners. Met de Transitievisie Warmte maakt de gemeente Gilze en Rijen duidelijk wat wel en niet mogelijk is in de transitie naar aardgasvrij in onze gemeente. Dit geeft inwoners, maar ook samenwerkingspartners zoals de netbeheerder en woningcorporaties, handelingsperspectief. Met de informatie uit de Transitievisie kunnen zij zich voorbereiden op de transitie naar aardgasvrij. 3. Alternatieven Het alternatief is om geen Transitievisie Warmte vast te stellen. Als er geen Transitievisie Warmte wordt vastgesteld, geeft de gemeente Gilze en Rijen geen richting aan de warmtetransitie en voldoen we niet aan de landelijke afspraken uit het Klimaatakkoord. Belangrijker nog, voor onze inwoners en samenwerkingspartners is het onduidelijk hoe zij zich het beste kunnen voorbereiden op een aardgasvrije gemeente. 4. Lasten, baten en dekking Het Rijk heeft middelen beschikbaar gesteld voor het opstellen van de Transitievisie Warmte. Op dit moment vragen we uw gemeenteraad niet om extra budget vrij te maken voor het uitvoeren van de Transitievisie Warmte.

Een succesvolle warmtetransitie, met alle maatregelen om van het gas af te gaan die daarbij horen, vraagt om grote investering. Daarvoor zijn wij als gemeente afhankelijk van de middelen die het Rijk daarvoor beschikbaar stelt. Op dit moment is onbekend welke middelen het Rijk beschikbaar zal stellen voor het uitvoeren de afspraken uit het Klimaatakkoord, wel is extra financiële steun voor gemeenten hierbij aangekondigd. Op het moment dat het Rijk middelen beschikbaar stelt voor de uitvoering van de Transitievisie Warmte, maken we opnieuw een uitvoeringsplan voor deze budgetten op basis van deze Transitievisie Warmte. In de tussentijd gaan we wel door met de inzet op de communicatie en bewustwording. Deze inzet kan bekostigd worden vanuit de bestaande budgetten voor duurzaamheid. Investering: Zaaknummer: 362287

n.v.t. Eenmalige kosten: n.v.t. Structurele kosten: n.v.t. Dekking: n.v.t. 5. Duurzaamheid Met de Transitievisie Warmte geven we invulling aan onze gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen en aan de afspraken uit het landelijke klimaatakkoord. 6. Commissiebehandeling

7. Relatie ABG-Organisatie Elke Nederlandse gemeente maakt een eigen Transitievisie Warmte, zodat deze visie zo dicht bij de inwoner mogelijk wordt gemaakt. De onderlinge verschillen tussen de ABG-gemeenten zorgen ervoor dat de warmtetransitie er in elk van de gemeenten er anders uit ziet. In Gilze en Rijen hebben we bijvoorbeeld een actieve energiecoöperatie en zijn er lessen opgedaan met het verduurzamen van woningen en wijken in het project SMILE Molenschot. Elk van de ABG-gemeenten maakt daarom een eigen Transitievisie Warmte. Wel zorgen we ervoor dat we lessen en ervaringen onderling uitwisselen. 8. Risico’s Aan het vaststellen van deze Transitievisie Warmte is één risico verbonden, namelijk: 1.

Door geen startwijken aan te wijzen in deze Transitievisie Warmte maken we te weinig tempo om ons goed voor te bereiden op aardgasvrij in 2050.

Ad 1. Door geen startwijken aan te wijzen in deze Transitievisie Warmte maken we te weinig tempo om ons goed voor te bereiden op aardgasvrij in 2050. Na een ruimtelijk-technische analyse van de kernen in onze gemeente en de beschikbare alternatieven voor aardgas is duidelijk geworden dat een wijkgerichte of doelgerichte benadering op dit moment voor onze gemeente niet past. Er zijn geen aanleidingen om één wijk of kern aan te wijzen en aardgasvrij te maken. In plaats daarvan past een gefaseerde benadering beter, waarmee we met de focus op communicatie en bewustwording (via o.a. de RREW, duurzaamheidslening etc.) en de aanpak van Energie Gilze Rijen gemeentebreed inwoners aanzetten tot verduurzaming. Voor ons is draagvlak onder inwoners een cruciale factor in de transitie naar aardgasvrij. De gemeente kan inwoners niet verplichten om de overstap te maken. Op dit moment zijn veel inwoners van de gemeente nog niet bezig met de warmtetransitie. Zo snel mogelijk willen overstappen naar aardgasvrij kan het draagvlak juist wegnemen. Een stapsgewijze transitie zoals beschreven in de Transitievisie Warmte past (voor nu) het beste bij de gemeente Gilze en Rijen. De inzet op bewustwording is daarnaast een stap die niet onderschat mag worden en zorgt op langere termijn voor een spoediger verloop van de warmtetransitie in de gemeente.

Zaaknummer: 362287

9. Vervolg De Transitievisie Warmte heeft een doorkijk tot 2050, maar geeft richting aan de stappen die de gemeente in de komende vijf jaar gaat zetten. Na vaststelling van de Transitievisie Warmte door de gemeenteraad gaan we door met de inzet op communicatie en bewustwording. Daarnaast zet de gemeente in op de wijkaanpak energiebesparing en werkt daarin samen met Energie Gilze Rijen. Deze aanpak is al gestart en wordt de komende tijd uitgebreid naar andere wijken. Deze Transitievisie Warmte is de eerste stap richting een aardgasvrije gemeente Gilze en Rijen in 2050. De komende vijf jaar gaan we aan de slag volgens de aanpak beschreven in deze visie. Na vijf jaar wordt de visie herijkt, of eerder als maatschappelijke of technologische ontwikkelingen daarom vragen. Op die manier spelen we steeds in op ontwikkelingen en actuele informatie. Communicatie: Communicatie (gericht op bewustwording) is een van de speerpunten van deze Transitievisie Warmte. Daarom is er een communicatiestrategie opgenomen in de visie (Hoofdstuk 9). De komende jaren is de communicatie erop gericht de bewustwording onder onze inwoners over de warmtetransitie te vergroten. Op die manier kunnen zij zelf de kansen van de warmtetransitie zien en benutten.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN

R.M. (René) Wiersema secretaris

D.A. (Derk) Alssema burgemeester

Bijlage(n): 1. Transitievisie Warmte gemeente Gilze en Rijen (incl. bijlage)

Zaaknummer: 362287

Agendapunt Vergadering d.d. 26 oktober 2021 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 362287;

gelet op het bepaalde in ; besluit: De Transitievisie Warmte vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 26 oktober 2021 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema

Zaaknummer: 362287