Raadsvoorstel begroting 2024 en jaarrekening 2022 GGD HvB

RAADSVOORSTEL Commissie Samenleving Raadsvergadering: Cluster: Afdeling

7 juni 2023 19 juni 2023 Sociaal beleid

Agendapunt: Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder Doremalen 7 volksgezondheid en milieuhygiëne

Voorstel tot kennisnemen van de begroting 2024, beleidsplan 2024-2027 en de jaarrekening 2022 van de GGD Hart van Brabant en het indienen van enkele zienswijze hierover.

1. Voorgesteld besluit 1. Een positieve zienswijze indienen op het beleidsplan 2024-2027 van de GGD Hart voor Brabant. 2. Een positieve zienswijze indienen op de ontwerpbegroting 2024 van de GGD Hart voor Brabant en de daarin voorgestelde gemeentelijke bijdrage van € 42,59 per inwoner. 3. Kennisnemen van de jaarstukken 2022 van de GGD Hart voor Brabant 2. Eerdere besluitvorming Uw raad heeft kennisgenomen van de kadernota 2024 van de GGD in uw vergadering van 3 april 2023. De kadernota vormt de opmaat voor de begroting 2024. Uw raad besloot tot het onderstaande. Kennis te nemen van de inhoudelijke koers van de Kadernota 2024 van de GGD Hart voor Brabant en aangeven geen bezwaar te hebben hierop. Kennis te nemen van de prognose voor de gemeentelijke bijdrage GGD Hart voor Brabant voor 2024 en aangeven geen bezwaar te hebben hierop. Aan te geven geen bezwaar te hebben op de inhoud van het te actualiseren basispakket van de GGD Hart voor Brabant en hierop geen zienswijze in te dienen. Kennis te nemen van de toekomstvisie Publieke Gezondheid ‘Wij maken gezond gewoon’. De GGD oproepen deze visie te vertalen in een 4 jaren beleidsplan en dit te verankeren in de begroting 2024. De nu gepresenteerde begroting bouwt inhoudelijk en financieel verder op de kadernota. 3.

Samenvatting De GGD Hart voor Brabant (GGD HvB) is een gemeenschappelijke regeling (GR) van 19 gemeenten in Midden-Brabant en Brabant-Noordoost. De GGD voert voor ruim 1 miljoen inwoners in zijn werkgebied taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg in opdracht van de gemeente(n). Dit gebeurt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) in de vorm van een basispakket. De inhoud van een groot deel van de taken uit de Wpg is wettelijk bepaald. Denk hierbij aan infectieziektebestrijding, technische hygiënezorg en de uitvoering van de basistaken door de jeugdgezondheidszorg. Het pakket geldt voor alle gemeenten en wordt betaald uit een bijdrage per inwoner. De GGD stuurt elk jaar de ontwerpbegroting van het volgende jaar naar alle gemeenten. Op grond van artikel 35 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen kunnen de raden van de deelnemende gemeenten hun zienswijze op de ontwerpbegroting naar voren brengen, vóórdat het

Zaaknummer: 1030057

algemeen bestuur (AB) de begroting vaststelt. De begrotingsvergadering van het AB is dit jaar op 6 juli. Tevens kunnen de gemeenteraden kennis nemen van de jaarrekening en het jaarverslag van het voorgaande jaar.

Voorstel 4. Inleiding Met een brief gedateerd 5 april 2023 biedt de GGD u de jaarrekening 2022, begroting 2024 en het beleidsplan 2024-2027 aan. De begroting is een opvolging van de eerder dit jaar aan uw raad gepresenteerde kadernota 2024. Met betrekking tot de begroting en de daarin opgenomen gemeentelijke bijdrage bestaat voor uw raad de mogelijkheid om indien gewenst een zienswijze in te dienen. In de jaarrekening legt de GGD inhoudelijk en financieel verantwoording af over het afgelopen jaar. Conform de regeling is het enkel mogelijk om kennis te nemen van de rekening. Een zienswijze hierop indienen is niet mogelijk. De begroting, het beleidsplan 2024-2027 en de jaarstukken worden in dit voorstel toegelicht. 5. Argumenten 1.1 Het beleidsplan 2024-2027. Dat sluit goed aan op onze lokale gezondheidsambities zoals we die verwoord hebben en aan het verwoorden zijn in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) In het beleidsplan Wij maken samen gezond gewoon werkt de GGD de ambities uit die zij heeft beschreven in haar toekomstvisie. De toekomstvisie is tegelijk met de kadernota 2024 aan de raden gezonden. Het beleidsplan is een concretiseringsslag van de toekomstvisie. Uw raad kon hierover meedenken tijdens digitale werksessies in januari. In het beleidsplan staan, middels vier pijlers, de ambities voor de jaren tot en met 2027.

Voor dit beleidsplan ontwikkelt de GGD, samen met gemeenten, dit jaar aanvullende indicatoren om de voortgang van de ambities te monitoren. De belangrijkste punten uit het beleidsplan 2024-2027. De GGD wil werken aan het zo vanzelfsprekend mogelijk maken van het onderwerp gezondheid. Zij wil daarbij eerlijk, gedurfd, en vernieuwend zijn. Concreet moet dit zich uiten doordat keuzes ondersteund worden door feiten en onderzoek, waarbij risico's worden gesignaleerd, en geadviseerd wordt over gezonde keuzes. De GGD streeft ernaar om gezondheid te agenderen en een gedurfde boodschap te vertellen, zelfs wanneer dit moeilijk is. Daarnaast wil de GGD blijven vernieuwen en experimenteren om mensen beter te bereiken en hen te ondersteunen bij het maken van gezonde keuzes. Inwoners kunnen vertrouwen op moderne en vernieuwende dienstverlening en betrouwbare informatie en adviezen. De GGD zet in op voorkomen van gezondheidsproblemen, als het kan, en het beschermen van de gezondheid als het moet. Uitgangspunten zijn: Iedereen verschillend, allemaal gelijk. Zelf, maar niet alleen. Overal om ons heen, binnen en buiten.

Zaaknummer: 1030057

GGD als betrouwbare kennispartner en adviseur. De GGD wil in 2027 de plek zijn waar inwoners en partners betrouwbare kennis en onderbouwde interventies vinden en gebruiken om de gezondheid te bevorderen. Om dit te bereiken, zal alle kennis en informatie over gezondheid en interventies 24/7 beschikbaar en begrijpelijk moeten zijn voor iedereen. De GGD wil ook nieuwe methoden en interventies ontwikkelen die gezonde keuzes en een gezonde balans stimuleren. Ze willen daarom de aandacht verleggen van het beschermen (achteraf) naar het bevorderen van gezondheid vooraf. Dit vereist ook dat de GGD andere kennis gaat aanboren, bijvoorbeeld rondom duurzame (groene) zorg. Verder wil de GGD inwoners bewuste keuzes laten maken die bijdragen aan hun positieve gezondheid. De inwoners moeten weten waar ze hulp en ondersteuning kunnen krijgen als het moeilijk is om deze keuzes zelf te maken. De GGD wil de gezondheidsvaardigheden van inwoners versterken door samen met partners de juiste randvoorwaarden aan inwoners te bieden, zodat zij zelf de regie kunnen nemen.

Het beleidsplan noemt ook enkele voorbeelden van ontwikkelingen en diensten die laten zien hoe dit verder vorm krijgt, zoals het nog beter inzetten van media-aandacht voor belangrijke onderzoeksresultaten om meer aandacht te creëren voor publieke gezondheid en het verstevigen van de inzet en aandacht voor de proactieve aanpak van het voorkomen van infectieziekten. GGD als organisatie. De GGD ziet haar organisatie als het fundament voor impact op gezondheid en blijft daarom inzetten op: vitaliteit en ontwikkeling; eerlijk en onderbouwd werken; toekomstgericht werken. Een vernieuwend aspect is dat er ook voor de medewerkers wordt gewerkt vanuit het principe van positieve gezondheid. Zienswijze. Uw raad wordt de mogelijkheid geboden om indien gewenst een zienswijze uit te brengen op het beleidsplan. Wij stelen voor om een positieve zienswijze uit te brengen op het beleidsplan. De inhoudelijke ambities kunnen wij onderschrijven. Ze passen prima binnen het GALA en de plannen en activiteiten die wij in dit kader aan het ontwikkelen zijn. De GGD onderbouwt gedegen hoe zij maximale positieve impact maakt voor onze inwoners en stelt hiertoe een duidelijke ambitie voor over 4 jaar. 2.1. De begroting 2024 van de GGD. Deze is sluitend. De inhoudelijke ambities passen binnen het beleidsplan en sluiten dus ook aan bij onze lokale situatie.

De begroting 2024 volgt uit het beleidsplan 2024-2027. De GGD vertaalt concreet de ambities vanuit het beleidsplan naar het komende jaar. 2024 is het eerste jaar waarin de GGD werkt met het geactualiseerde basispakket, zoals vastgesteld bij de kadernota 2024. Vooruitlopend daarop werkt de GGD dit jaar uit wat het geactualiseerde basispakket betekent voor de dienstverlening aan onze gemeente, zowel financieel als inhoudelijk. De belangrijkste inhoudelijke punten uit de begroting 2024. Gezondheidsbevordering. De GGD wil in 2024 meer aandacht besteden aan gezond ouder worden om een vitale en zelfredzame groep ouderen te creëren, zodat er in de toekomst minder zorg nodig is. Ook wil de GGD de fysieke leefomgeving meer benutten om gezondheid te bevorderen, het GGDvaccinatiecentrum bestendigen en uitbouwen, de krachten bundelen met netwerkpartners in

Zaaknummer: 1030057

verschillende samenwerkingsverbanden en de gezondheid van (arbeids-)migranten, vluchtelingen en statushouders versterken. Gezondheid bewaken en beschermen. In 2024 neemt de GGD nieuwe stappen om de infectieziektenbestrjding te verbeteren en de pandemische paraatheid te vergroten. Monitoring, advies, onderzoek. De GGD gaat in 2024 nieuwe stappen zetten om de beschikbare informatie over de publieke gezondheid van Brabanders nog beter te benutten. Dit doen ze door de verschillende databronnen te gebruiken bij adviezen, duiding en monitoring van resultaten. Daarbij wordt samengewerkt met partners zoals PON/TELOS, de provincie Noord-Brabant en onderzoeksinstituten om de beschikbare bronnen continu te verrijken. Jeugdgezondheidszorg. In 2024 is aandacht voor meer samenwerking met en tussen de Brabantse GGD'en, werken op maat, en het versterken van de mentale gezondheid van jongeren. De GGD zet daarnaast in op innovaties waaronder het werken met technologieën. Openbare geestelijke gezondheidzorg. De GGD gaat in 2024 kwetsbare groepen beter ondersteunen door de krachten te bundelen met netwerkpartners om tijdig risico's en kansen te signaleren en het samenwerken van wijkteams, politie en anderen te faciliteren. Toezicht houden. In 2024 gaat de GGD haar krachten bundelen met de Brabantse GGD'en om het Wmo-toezicht uit te breiden. Publieke gezondheid bij rampen en crisis.

In 2024 bundelt wil de GGD intensiever met partners samenwerken bij de crisistaken voor publieke gezondheid, concreet voor de pandemische paraatheid. Zienswijze Gelet op de gemeenschappelijke regeling bestaat voor uw raad de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de begroting. Wij constateren dat de vertaling van het beleidsplan naar de begroting 2024 inhoudelijk goed past bij onze eigen ambities en activiteiten die we aan het ontwikkelen zijn binnen onder andere het GALA. Met deze begroting voldoet de GGD aan de wens (zienswijze) die diverse gemeenten waaronder ook wij hebben geuit dat het concreter moest worden. De laatste stap is dat de GGD nog de indicatoren nog verder moet gaan concretiseren. Wij zien ook deze stap met vertrouwen tegemoet. Een positieve zienswijze op de inhoud derhalve. 2.2. De gemeentelijke bijdrage is vastgesteld volgens de afgesproken methodiek en is in lijn met de verwachtingen (zie ook de paragraaf kosten en dekking) De gemeentelijke bijdrage voor het basispakket van de GGD in 2024 zal €42,59 per inwoner bedragen, dit is inclusief indexering van €3,17 ten opzichte van 2023 en actualisering van het basispakket met een bedrag van €2,21 per inwoner. De jaarlijkse indexering is gebaseerd op de Tilburgse systematiek.

Daarnaast wordt de Wet open overheid ingevoerd, wat een extra bedrag van €0,03 per inwoner kost die de GGD meeneemt in de inwonerbijdrage. De indexering is hoger dan geraamd in de Kadernota 2024 (8,05 % in de begroting, 6,66% in de kadernota) door aangepaste loon- en prijsontwikkelingen.

Zaaknummer: 1030057

Mogelijk komen er in 2024 extra taken voor het Rijksvaccinatieprogramma, omdat gemeenten hiervoor 1 op 1 gecompenseerd worden heeft dit netto geen effect op de gemeentelijke begroting. Er worden geen verdere veranderingen verwacht die leiden tot het aanpassen van de gemeentelijke bijdrage. Wel doet de GGD onderzoek naar de hoogte van de tarieven voor het toezicht op kinderopvang. De kosten hiervan worden momenteel onderzocht maar maken geen onderdeel uit van de inwonerbijdrage. 3.1. Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen krijgen gemeenteraden het jaarverslag ter kennisname toegestuurd. In het jaarverslag 2022 doet de GGD verslag van zijn taken. 2022 was met de Oekrainecrisis en het eind van de coronacrisis een intensief jaar voor de GGD. Naast crises speelde er enorm veel op gezondheidsgebied. Zo werd in 2022 mede door onderzoek van de GGD duidelijk dat ondanks het eind van de coronacrisis de mentale gezondheid van onze jeugd onder drukt blijft staan. De GGD werkt met ons samen om hier oplossingen voor te ontwikkelen, samen met partners uit onderwijs en welzijnswerk. Ook op de gezonde leefomgeving zien we dat de GGD een steeds actievere rol pakt, waardoor zij ons steeds beter van advies voorzien over hoe de leefomgeving te verbeteren. Belangrijkste inhoudelijke punten uit jaarverslag 2022.

De GGD had in 2022 zeven taakvelden en de extra taak voor bestrijding en beheersing van het coronavirus. Gezondheidsbevordering. In 2022 werkte de GGD aan verschillende projecten om gezondheid op de kaart te zetten en waar nodig de domeinen met elkaar te verbinden, zoals de XBubbel waar jongeren terecht kunnen voor hun mentale gezondheid en campagnes zoals Stoptober en IkPas. In 2022 steeg het percentage scholen met het vignet Gezonde school van 30% naar 36%. Gezondheidsbescherming. In 2022 kreeg de GGD te maken met een landelijke uitbraak van een nieuwe ziekte, mpox genaamd. De GGD informeerde en vaccineerde de contacten van patiënten en startte een vaccinatiecampagne om mensen met een hoog risico te beschermen. Daarnaast bezocht de GGD tijdelijke opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne en adviseerde over hygiëne en infectiepreventie. Met het innovatieve project in 2022 "profielen van slachtoffers en daders van seksuele uitbuiting" ontwikkelde de GGD persona's om beter te begrijpen hoe slachtoffers en daders ontstaan. Het onderzoek kreeg een verlenging met zes maanden en loopt dus door in 2023. Jeugdgezondheidszorg. In 2022 waren er enkele uitdagingen zoals corona, achterstand in vaccinaties en verhoogde 'no show' op uitnodigingen, die acties vereisten om deze problemen te beperken.

De GGD investeerde in informatie over vaccinaties en (jeugd)gezondheidszorg voor gezinnen die werden opgevangen vanwege de oorlog in Oekraïne. Het programma Multichannel klantbeleving leidde tot 45 kleine en grote vernieuwingen en het programma JGZ PROF heeft als doel de kwaliteitsverbetering in de jeugdgezondheidszorg. De kwaliteit van de JGZ was gelijk aan die in 2021: 84% tevredenheid. Webinars en digitale cursussen over gezondheid en opvoeding kregen gemiddeld een 7,8. Monitoren, signaleren en adviseren. In 2022 publiceerde de GGD zoals gebruikelijk resultaten van diverse onderzoeken en adviseerde gemeenten. Tevens is een goede start gemaakt met datagedreven werken, i.s.m. andere GGD'en, waaronder een pilot rond het voorkomen van opgroeien in armoede en advies over een haalbare wijkfoto voor alle gemeenten. Zaaknummer: 1030057

Toezicht houden. In 2022 is de GGD gaan werken met een intensief inwerktraject voor toezichthouders om beter risicogestuurd te werken met intensiever toezicht waar nodig. In de kinderopvang is Waarderend Toezicht ontwikkeld als methode om op een positieve en open manier het gesprek aan te gaan met organisaties over de regels en praktijk. Corona. In het eerste deel van 2022 was de pandemie nog steeds een belangrijk onderwerp voor de GGD. Ondanks factoren zoals personeelstekorten, werden de op- en afschaling beter beheerd dan in 2021 en richtte de GGD zich vooral op risicogroepen bij bron- en contactonderzoeken. Organisatie. De GGD heeft in 2022 veranderingen aangebracht in de organisatie om meer impact te hebben op de publieke gezondheid. Het managementteam hoopt zo medewerkers tevredenheid te verhogen en daardoor de medewerkers langer vast te houden. Er is meer aandacht voor waardering, ontwikkeling en eigenaarschap van medewerkers. Er zijn fluctuaties in het aantal fte's vanwege extra projecten, zoals investeren in de preventie van de effecten van corona en in het Nationaal Programma Onderwijs. Financieel. De GGD sluit het jaar af met een positief saldo van € 48.999. Behalve de inflatie en daarop volgende financiële onzekerheid deden zich geen risico’s voor.

Naast de algemene reserve van €2,4 miljoen en de bestemmingsreserves van €4,9 miljoen, stelde het algemeen bestuur een norm vast voor de algemene reserve, met een ondergrens van €1,5 miljoen en een bovengrens van €5,2 miljoen. 6. Risico’s en kanttekeningen De begroting 2024 bevat evenals voorgaande jaren een risicoparagraaf. In de paragraaf 3.2. “weerstandsvermogen en risicobeheersing” geeft de GGD aan hoe zij aankijkt tegen mogelijke risico’s en de wijze waarop de nadelige gevolgen daarvan kunnen worden opgevangen. De GGD concludeert over voldoende vermogen te beschikken om de risico’s die zich mogelijk voordoen te kunnen opvangen. 7. Alternatieven Er zijn geen realistische alternatieven beschikbaar. 8. Lasten, baten en dekking Investering: Niet van toepassing Eenmalige kosten: Niet van toepassing Structurele kosten: De opbouw van de gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2024 is als volgt: Bijdrage basispakket 2023 Actualisering basispakket Indexering 2024 (8,05%) Invoering wet open overheid Rijksvaccinatieprogramma Gemeentelijke bijdrage basispakket 2024

€ 37,18 € 2,21 € 3,17 € 0,03 PM € 42,59

Zaaknummer: 1030057

In de kadernota 2024 werd gerekend met een bijdrage van € 1.116.920. Bij de begroting 2024 van de GGD komen wij uit op een bijdrage van € 1.142.573 Het verschil is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Bijdrage 2024

Bijdrage kadernota Effect meer inwoners in begroting 2024 tov kadernota 2024 (26.829 ipv 26.587) Effect hogere index (€ 3,17 i.p.v. € 2,62 per inwoner) Effect WOO (€ 0,03 per inwoner) Afrondingsverschil Bijdrage volgens GGD begroting 2024

1.116.920 10.166 14.756 805 -74 1.142.573

Dekking: Het totale tekort ten opzichte van de reeds beschikbare budgetten bedraagt jaarlijks € 98.734. Van dit nadeel heeft € 85.048 betrekking op de indexatie van de gemeentelijke bijdrage aan de GGD. Het resterende structurele nadeel van € 13.686 -dat veroorzaakt wordt door de aanpassing van het basistakenpakket en de stijging van het aantal inwoners- nemen wij (naast de gedekte indexering) mee in de 1e Turap 2023 en de programmabegroting 2024 en verder. Het nadelige effect door de aanpassing van het basistakenpakket hebben wij zo klein mogelijk kunnen houden door het zo goed mogelijk samenvoegen van de reeds beschikbare budgetten. 9. Duurzaamheid en inclusie Duurzaamheid is sinds enkele jaren een onderwerp waar de GGD in haar activiteiten zoveel mogelijk rekening mee probeert te houden. De GGD staat zich er op voor een inclusieve organisatie te zijn en dat in haar activiteiten uit te willen stralen. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau nemen deel in de gemeenschappelijke regeling van de GGD West Brabant. De samenwerking tussen beide GGD’en is de achterliggende periode geïntensiveerd wat onder andere te zien is aan het feit dat een gezamenlijke toekomstvisie werd opgesteld. 11. Communicatie en vorm van participatie De besluiten van uw raad zullen ter kennisname worden gebracht van het AB van de GGD. 12.

Vervolg Planning: Het AB van de GGD vergadert op 6 juli 2023 over de onderwerpen uit dit raadsvoorstel. Uw besluit van 19 jun kan dan worden meegewogen in het AB besluit. BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris burgemeester

Bijlage(n) :

- begroting 2024 GGD - jaarrekening 2022 GGD - beleidsplan 2024-2027

Zaaknummer: 1030057

Agendapunt Vergadering d.d. 19 juni 2023 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1030057;

gelet op het bepaalde in; besluit: 1. Een positieve zienswijze indienen op het beleidsplan 2024-2027 van de GGD Hart voor Brabant. 2. Een positieve zienswijze indienen op de ontwerpbegroting 2024 van de GGD Hart voor Brabant en de daarin voorgestelde gemeentelijke bijdrage van € 42,59 per inwoner. 3. Kennisnemen van de jaarstukken 2022 van de GGD Hart voor Brabant

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 19 juni 2023 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1030057