[PvdA] Inbreng eerste termijn begrotingsraad 2023

INBRENG BEGROTINGSRAAD

Fractie

13 november 2023

PvdA

Geachte voorzitter, Onze dank aan allen die de 2e Turap en de begroting weer op tijd gereed kregen en tevens aan de ambtenaren dank voor de duidelijke toelichting tijdens de carrousel. Het is de tweede begroting van deze coalitie, waar PvdA deel van uitmaakt, en de eerste begroting waarin het coalitieprogramma als beleid is verwerkt.

Sociaal domein Voorzitter, als PvdA kijken we met name eerst naar het sociaal domein. Dit jaar hebben we het tegengaan van armoede in de raad behandeld. Een onderwerp dat breed leeft in de samenleving. De PvdA wil dat niemand in Nederland en dus ook niet in onze gemeente in armoede leeft. Gebleken is dat onze regelingen nog te verbeteren zijn, wat al in 2024 gaat leiden tot onder meer tot het verbreden van de meedoen-regelingen en de verhoging van de inkomensgrens van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en Stichting Leergeld. Punt van zorg is het niet-gebruik van de inkomensregelingen, wat overigens ook een landelijk probleem is. Veel mensen met recht op ondersteuning blijken geen aanspraak te maken op die ondersteuning.

Met het zo veel mogelijk automatisch toekennen van de

regelingen en het vereenvoudigen van het aanvragen hopen we dat het bereik groter wordt. Aansluitend daarbij dienen PvdA en CDA samen de motie verhoging giftengrens bijstand in. Met ophogen van de giftengrens hopen we iets meer bestedingsruimte te creëren voor de mensen met een bijstandsuitkering. Voor 2024, voorzitter, gaat de verdere aandacht uit naar uitwerking van het Gezond en Actief Leven Akkoord: (het Meedoen en Meebewegen) en naar de hervormingsagenda jeugd.

1

Wij leven in een complexe samenleving waar het voor veel mensen zoeken is naar houvast en ankers. De zogenaamde ‘theemutscultuur’, waarin iedereen zijn plaats kende en ook herkenbaar was voor iedereen, heeft plaatsgemaakt voor een sterk geïndividualiseerde wereld waarin het voor elk individu zoeken is naar een plaats. Voor velen is dat een zoektocht, maar voor de jeugd blijkt het een erg ingewikkelde zoektocht naar hun plaats in de samenleving te zijn. Veel jongeren kampen met mentale gezondheidsproblemen. Dat gaan we niet alleen oplossen met het bouwen van een nieuwe skatebaan. Met de hervormingsagenda, die uitgerold wordt vanuit landelijk initiatief, gaat op gemeentelijk niveau de jeugdhulp steviger gebonden worden aan onder meer de domeinen het onderwijs en de jeugdgezondheidszorg. Wat onderwijs betreft zoomen we even in op de onderwijshuisvesting. Onze zeer jonge jeugd en hun ouders moeten weten waar ze aan toe zijn wat de onderwijshuisvesting aan gaat. De raad gaat begin 2024, aldus de planning het onderwijshuisvestingsplan vaststellen. Wat PvdA betreft moet dit recht doen aan het individuele kind, zonder dat we bouwen voor leegstand. Het kan dan wel eens noodzakelijk zijn dat leerlingen niet op de eerste school van hun keuze terecht kunnen. Rondom scholen hebben we meer spanningsvelden, namelijk met natuur.

De nieuwbouw van de Prinsenbosschool verschuift helaas door naar april vanwege de vleermuizen. Je ziet: ook de vleermuizen worstelen met huisvesting. Het blijkt een must om in de voorbereiding en planning terdege rekening te houden met belemmerende factoren. De PvdA is wel blij dat we als gemeente heel expliciet de jeugd raadplegen voor de toekomstvisie 2040, een belangrijk onderwerp voor de begroting van volgend jaar. Dat de jeugd hierin betrokken wordt vindt de PvdA zeer belangrijk. De 16-jarige van vandaag is de 33-jarige van 2040. Die moet dan wel in zijn droomwereld wonen. Maar om die droomwereld in 2040 te realiseren, moeten de volwassenen van nu wel actie ondernemen. Je kunt het prachtig bedenken, maar zonder ferm ingrijpen beloofd 2040, net als elk jaar daarna, een warm en droog jaar te worden. Vanuit het perspectief van de toekomst valt het de PvdA op dat de jeugdgemeenteraad niet verbonden is met de samenleving via de politiek en dat zij ook geen budget hebben om hun ideeën tot uitvoering te brengen. De PvdA dient daarom een motie in om de jeugdgemeenteraad meer te verbinden met de samenleving. 2

Als we het gaan hebben over het milieu en de klimaatverandering zien we dat er slechts enkele beknopte paragrafen aan gewijd zijn in de begrotingstekst. We lezen dat er enkele langlopende onderwerpen zijn die in de pijplijn zitten. Denk aan de energie- en warmtetransitie. Beide transities zitten nog in de opstartfase en onze verwachting is dat er na de opstart snel vaart in gaat zitten. Alle reden om zowel de bestrijding als de effecten van klimaatverandering als een rode draad in de toekomstvisie te vervlechten. Ook de lucht moet schoner. Ik citeer: ‘We produceren in onze gemeente veel fijnstof vanwege een vliegveld, spoor- en autowegen’. Tja, dan zul je moeten beginnen met het Schone Lucht Akkoord realistisch uit te gaan voeren. De PvdA hoort graag hoe het college dit voor zich ziet, aan de hand van de mogelijke lessons Learned. We zijn hiermee immers al 3 jaar aan het verkennen. Wat klimaatadaptatie betreft buigt de raad zich begin volgend jaar over het kapbeleid en het bomenbeleidsplan. Onze zorg laat zich het best uiten in de vraag hoe het mogelijk is om 150 jaar oude bomen zoals bij de N282 te compenseren? Dat gaat volgens de PvdA niet. Laten we ons daarom inzetten om zo veel mogelijk bomen, en dan vooral de oudere inheemse bomen, te behouden. En wellicht moeten daar concessies voor gedaan worden op andere terreinen.

Het bomenbeleidsplan heeft samenhang met de groenvisie. De PvdA vindt dat een ambitieuze visie hierbij op zijn plaats is. In 2040, waar de toekomstvisie over gaat, zullen we in de ogen van de PvdA veel groen zien. Water en bodem zijn uitgangspunt bij het rijks- en provinciale beleid voor zowel het landelijk en het stedelijk gebied. Voor de gemeente ligt hierbij de komende jaren ongetwijfeld een stevige taakstelling binnen de planvorming voor de Stedelijke Regio Breda Tilburg en het Brabants Programma Landelijk Gebied. Maar ook de wettelijke vereisten voor de Kaderrichtlijn Water zullen van onze gemeente extra inspanningen vragen. Het verbeteren van de basiskwaliteit voor ecologie en biodiversiteit verdienen in de visie van onze fractie meer prioriteit en urgentie. Externe financieringsbronnen, onder meer uit stikstof- en klimaatbudgetten, kunnen hierbij behulpzaam zijn. In het kader van milieu, klimaat, maar tevens voor recreatiekansen in de gemeente dient de PvdA een motie in om een onderzoek te doen om aan te sluiten bij het Van Gogh Nationaal Park. Wij denken ook dat het aansluit bij de ambities die gerealiseerd zullen worden bij regionale programma’s zoals SRBT, Stads Regio Breda Tilburg. 3

Wonen Voorzitter, een ander belangrijk onderwerp voor de PvdA is wonen. Onze zorg gaat hier vooral uit naar sociale huur en koopwoningen voor de lagere en middeninkomens. Dat is voor ons een punt van zorg. Gemeentelijk zien we een onbalans tussen betaalbare woningen en dure woningen die op de markt komen. Hierdoor is het perspectief voor starters laag. PvdA is zeker blij dat in de woondeal is vastgelegd dat ern een flink aandeel goedkope koopwoningen en sociale huur wordt gebouwd. We willen dat ook graag terugzien in de bouwplannen. Kleine levensloopbestendige woningen zullen daar deel van uit moeten maken want het aantal eenpersoonshuishoudens neemt fors toe. Het CBS verwacht voor 2030 het aantal van 3,5 miljoen alleenwonenden. Een groot deel daarvan zullen ouderen zijn. In de begrotingstekst is opgenomen dat we de mogelijkheid van flexwoningen onderzoeken. Op korte termijn zal dat soulaas moeten bieden. Met de woonvisie die we in Q1 bespreken zal dit duidelijk moeten worden. Voorstellen om de woningbouw in onze gemeente de komende jaren te stimuleren door gerichte strategische gemeentelijke aankopen ziet de PvdA met belangstelling tegemoet. Tot slot enkele woorden over de mobiliteit. De komende jaren wordt er volop gewerkt aan de uitbouw van wegen in onze gemeente. Denk hierbij aan de N282 en de N631, maar ook wegen in de omringende gemeenten.

Dit zal de druk op ons lokale wegennet extra gaan belasten, met alle gevolgen van dien. Wij vragen aandacht voor de verkeersveiligheid, zeker omdat de snelheid in de kernen en het buitengebied nu al een knelpunt vormt. Passende maatregelen, zoals meer kunnen dan controles noodzakelijk zijn. Tot slot, gerelateerd aan wonen, maar slechts zijdelings of wellicht heel specifiek. En wel de huisvesting van de ABG-organisatie. PvdA gaat er toch wel vanuit dat de 3 raden van ABG tot overeenstemming komen om een het project gezamenlijke huisvesting voor de ABGorganisatie door te laten gaan. In dit betoog heb ik de nadruk gelegd op het sociaal domein en meer specifiek daarin de jeugd; voor natuur milieu en duurzaamheid en voor wonen incuslief wat daarmee samenhangt zoals toename van mobiliteit. Voor PvdA zijn dit de voor dit moment de belangrijke thema’s. 4

5