PvdA - Betoog 11 november 2024

Begroting 2025 en 2e Turap Maandag 11 november 2024 Bijdrage eerste termijn Geachte voorzitter, Wij bedanken gemeente, het college en ambtenaren voor het vele werk aan Turap en begroting. Ook speciaal de ambtenaren die bij de carrousel de begroting toegelicht hebben en hun openheid. Het is fijn te lezen dat we een sluitende begroting hebben. Het is jammer om daarna vast te stellen dat de tweede turap dit weer overhoop gooit. Op 16 december gaan we hier verder mee aan de slag. Ondanks dat er een herziene begroting zal komen, zal de PvdA toch reflecteren op Turap en deze begroting. Veel gebeurtenissen in de wereld stemmen tot zorgen. Voorheen sterk democratische landen worden momenteel door angst geregeerd, met kiezers die zich vastklampen aan sterke leiders die snelle verandering beloven. Ook in Nederland is het zo, maar door onze krachtige instituties is een snelle verandering onmogelijk, waardoor politiek falen dus op voorhand ingebakken zit in het concept sterke leider. Het is maar de vraag wat ons dit allemaal gaat brengen. Het disproportionele geweld in Amsterdam van vorige week is waarschijnlijk en ook helaas onderdeel van een maatschappelijke dynamiek waar we nog niet van verlost zullen zijn. Als PvdA willen we benadrukken dat dit soort chaotische tijden historisch gezien nooit in het voordeel heeft uitpakt van de gewone mensen zoals die wonen bij ons in Gilze en Rijen.

En als we dan zien wat het huidige landelijk beleid belooft aan besparingen in het sociaal domein, dan zullen wij als gemeente de partij moeten zijn die leefbaarheid en stabiliteit brengt. Dat brengt ons naar de turap en de begroting. Die legt wel een basis voor die leefbaarheid en stabiliteit: geen erg vreemde dingen. Dat wil niet zeggen dat de PvdA daar geen opmerkingen bij heeft. Ten eerste het SOCIAAL DOMEIN Wat hier heel snel opvalt is de jeugdzorg. Zo kort na de opstart van de hervormingsagenda jeugd blijkt al dat de begrote besparingen niet gehaald zijn. Kostenstijgingen worden gedekt door de circulaires, maar evident is dat deze post aandacht vraagt. Het aandeel jongeren dat gebruik maakt van jeugdzorg in 25 jaar is verviervoudigd en zelfmoord is bij Europese tieners doodsoorzaak nummer twee. De twee belangrijkste oorzaken zoals ervaren prestatiedruk en kansenongelijkheid kunnen we niet makkelijk wegnemen. De jeugd is toch onze toekomst. Met de jongerenaanjager en de skatebanen doen we echt wel het wat voor de jeugd. Maar leefbaarheid voor de jeugd vraagt ook volop aandacht voor de jeugdzorg Een vraag aan de wethouder over de jongerenaanjager: de evaluatie staat volgens toezegging op 4 december. Is dat nog steeds zo? 1

Als we bij de jeugd eens vijftig of zestig levensjaren optellen, dan zien we een soortgelijk aandachtspunt, maar dan in die levensfase. De WMO-uitgaven stijgen en een rem daarop is niet mogelijk zonder dat het pijn doet. Waar technologie, zoals automatisering, in veel sectoren een kostenstijging tegenhoudt, is dat bij zorg nauwelijks mogelijk. Zorg blijft mensenwerk. De effecten van de vergrijzing beginnen nu pas te komen, geld van het Rijk wordt minder en zorgpersoneel neemt af. Dit is gewoon een tijdbom. Voor de PvdA is krachtige ondersteuning voor zorg en welzijn een van de belangrijkste speerpunten. In de begroting ontbrak één belangrijk onderwerp: de Prinsenbosschool. Al twee eerdere begrotingen lazen we de belofte van realisatie in het begrotingsjaar. Die tekst is niet gekopieerd naar de begroting van 2025, dus de uitbreiding wordt dit jaar opgeleverd. Gelukkig. Aan de wethouder de vraag of ook de voorschoolse opvang hier geregeld is. WONINGBOUW Op woningbouw kun je kritisch zijn, maar met Tussen de Leijen ligt er toch een prachtig uitbreidingsplan. En binnenkort gaat dat van start. Als PvdA hebben we nog wel wat op te merken. We starten met 77 woningen. Niet slecht, maar daar zijn maar 8 sociale woningbouw bij: 10%. Daar is onze achterban niet mee geholpen.

Veel mensen, vooral jonge mensen, zijn aangewezen op sociale woningbouw omdat middenhuur en vrije sector onbetaalbaar is en een koophuis vermogende ouders vraagt. Die 10% is ronduit te weinig en het plan loopt zo lang dat de jongeren van nu geen jongeren meer zijn op het moment van gereedkomen van de rest aan sociale huurwoningen. Wij willen de wethouder vragen welke mogelijkheden er zijn om de bouw van sociale woningbouw te versnellen. DUURZAAMHEID Uit de carrousel begrepen we dat het tempo met verduurzaming van woningen laag is. Nu is het zo dat klimaatverandering zich weinig aantrekt van de politieke besluitvorming. Dat gaat gewoon door. Als in onze omgeving straks een ramp gebeurt zoals in Spanje, dan gaat alle aandacht naar herstel en niet naar preventie. Preventie moet nu gebeuren. Overigens lijkt het budget hier niet het probleem, maar eerder de vraag hoe krijgen we dit budget uitgegeven? Daarom de vraag aan de portefeuillehouder: wat gaat u ondernemen om te zorgen dat het geld voor duurzaamheid ook echt uitgegeven gaat worden? PROJECTEN Projecten in het fysieke domein, denk aan het Wilhelminaplein of Rijen Noordoost kosten stuk voor stuk fors meer geld dan vooraf geraamd. Dat betekent dus dat geld de raad geld voteert op basis van verkeerde aannames. Een plein dat niet 1 maar 2 miljoen kost en riolering Rijen Noord Oost wat maar liefst 4 miljoen extra kost.

Bij de skatebaan in Gilze (+ 50K) lijkt de inschatting erg opportunistisch geweest maar bij de veel projecten is gewoon sprake van slecht budgetcontrol. Bij alle projecten lijkt scope-afbakening het grootste probleem. Het kan altijd tegenvallen, maar daar kan de raad dan over beslissen. De PvdA doet een oproep aan het college om de beheersingsprocessen voor projecten in het fysieke domein echt aan te scherpen. De vraag aan het college is: wat gaat u doen om projectbeheersing te professionaliseren? Verder zien we veel positieve punten. Als eerste wil ik noemen het tempo waarmee de BRPstraat is ingericht. In het fysieke domein gaan we volgend jaar gebiedsvisie Rimpelaar vaststellen en starten met gebiedsvisie Rijens Broek; er verschillende woningbouwplannen in verschillend stadia. Wat de PvdA ook niet onbenoemd wil laten: weinig grote ambities die nieuw zijn. Met het afmaken van datgene wat we in gang hebben gezet en het ene nieuwe project, de bestuurszetel, hebben we ons handen wel vol. Dank aan u allen voor de aandacht. 2