Presentatie Veiligheidsregio inzake watertank Rijen

DEKKINGS- EN SPREIDINGSPLAN 2023-2027 TOELICHTING WATERTANK RIJEN 6 november 2023 Alfred Hamers en Cynthia de Jong

• Dank voor uitnodiging • Presentatie eerder gebruikt (december 2022) voor overleg met burgemeester

Index presentatie • Dekkings- en spreidingsplan • Zienswijze en aanvullende vragen • Wat speelt nog meer? • Afweging watertank Rijen (2022) • Afstemming

Dekkings- en spreidingsplan • Het DSP is onderdeel van het beleidsplan van de veiligheidsregio en wordt 4jaarlijks vastgesteld • Het DSP beschrijft de operationele organisatie van de brandweer, waarin opkomsttijden, materieel en uitrusting worden beschreven voor basis- en specialistische taken • Grondslag is Wet Veiligheidsregio’s, Besluit Veiligheidsregio’s, bestuurlijke uitgangspunten, het brandrisicoprofiel en opkomsttijden • Het AB stelt het DSP vast; gemeenteraden mogen hun zienswijze op het plan geven

Dekkings- en spreidingsplan • In afwachting van een nieuwe landelijke systematiek om te komen tot een dekkingsen spreidingsplan kiezen we voor actualisatie (beleidsarm) van het huidige DSP • Gaat om een beperkt aantal wijzigingen (bijlage bij voorstel AB), belangrijkste is toepassen van landelijk kader “Uitruk op maat bij brand” • In 2024 verwachten we een vernieuwd dekkingsplan voor te leggen aan het bestuur

Openstaand punt • Nog openstaand punt uit DSP 2019-2023 is watertank Rijen, waarover destijds een zienswijze is ingediend • In concept DSP 2023-2027 is watertank Rijen niet meer opgenomen, wel een grootschalig watertransport vanuit de post • Burgemeester vraagt om overtuigende argumentatie voor keuze

Zienswijzen DSP 2019-2023 •

Vraag: Binnen de Veiligheidsregio zijn meerdere driemanschappen natuurbrandbestrijding actief. Op basis van de Risico Inventarisatie Natuurbranden (RIN) zijn natuurgebieden en risico’s in beeld gebracht. Wij vinden het een gemiste kans om specialistisch materieel (4 wiel aangedreven voertuigen) niet strategisch te herverdelen op basis van de geïnventariseerde natuurbrandrisico’s. Rondom de Chaamsche bossen is hierdoor helaas geen 4x4 voertuig beschikbaar, terwijl in Baarle-Nassau een dergelijk voertuig staat maar geen bosgebied ligt.”

•

Antwoord. “Op dit moment staan in Ulvenhout en Baarle-Nassau een terreinvaardig voertuig voor de Chaamse bossen. De positie van de terreinvaardige voertuigen in Midden- en West-Brabant is sinds de start van de Veiligheidsregio niet verandert. Het Chaamse bos is een aangeplant bos met een goede bereikbaarheid. De huidige TS’en in dit gebied kunnen in het natuurbrandseizoen goed een natuurbrand bereiken middels het netwerk van vaste paden. Dit kun je niet vergelijken met een Kalmhoutse heide of de Loonse en Drunense duinen waar meer terreinvaardige voertuigen staan. Dit jaar krijgt Alphen een nieuwe tankautospuit. We gaan bekijken of het mogelijk is of de terreinvaardige tankautospuit van Baarle-Nassau verplaatst wordt naar Alphen en Baarle-Nassau de nieuwe tankautospuit krijgt. Dit kan bij goedkeuring van alle partijen binnen de huidige begroting uitgevoerd worden.”

•

Aanvulling: Oplossing is besproken met Alphen. Ze wachten op het nieuwe terreinvaardige tankautospuit van Baarle-Nassau. Het voertuig van Alphen zal dan verplaatst worden naar Baarle-Nassau. De levering van het voertuig vindt pas plaats Q4 2024 met een uitloop naar Q1 2025. We respecteren deze overweging van de post Alphen.

•

Vraag: In Rijen staat volgens het dekkings- en spreidingsplan een haakarmvoertuig met meerdere containers gestationeerd waaronder een watercontainer met 8000 liter water en een grootschalig watertransport (pagina 35). Gezien de bluswaterproblematiek in de natuurgebieden, campings, het buitengebied en de toekomstvisie van Brabant Water zien wij graag dat dit materieel ook in de toekomst op deze post blijft gestationeerd.”

•

Antwoord: “We zullen deze zienswijze meenemen bij de uitwerking van plaatsing van de eenheden watertransport die het komende jaar nog verder uitgewerkt wordt zoals aangegeven in hoofdstuk 4 paragraaf 4.4.”

Aanvullende vragen In gesprek met algemeen directeur Jolanda Trijselaar hebben burgemeesters Minses en Alssema aanvullende vragen gesteld (januari 2021): • Hoe verhouden zich de verantwoordelijkheden van gemeente/VR ten aanzien van bluswater in relatie tot natuurbrandbestrijding? (Moeten wij diep in de bossen voor bluswater zorgen, is de tankwagen daar niet voor?) • Tankwagen wordt vaak ingezet, wat betekent het als de tankwagen niet meer beschikbaar is? Analyse van incidenten (2020) i.r.t. A, B, C watervoorzieningen • Advies op de Chaamse bossen i.r.t. RIN (Risico Index Natuurbranden) en blusmogelijkheden/ bluswatervoorziening

Wat speelt nog meer? • Problematiek bluswater Gilze-Rijen (breuklijn, mindere bereikbaarheid grondwater, sanering waterleidingnet inclusief bluswater - door Brabant Water) • Inrichting regionale bestuurlijke stuurgroep Bluswater • (Toename risico op onbeheersbare) natuurbranden, zorg voor campings en AZC i.r.t. bluswater • Visie watertransport vs realisatie

Proces • Openstaande vragen zijn uitgezet binnen VRMWB en regionale werkgroep bluswater • In oktober 2022 zijn alle betrokken dossierhouders/experts binnen VRMWB bij elkaar geroepen om een integrale afweging te maken ten aanzien van nut en noodzaak van de watertank in Rijen • Hierbij is gekeken naar: • Operationele visie op grootschalig watertransport en spreiding materieel • Bluswatervoorziening • Natuurbrandbeheersing en RIN • Specifieke risico’s (AZC) • Incidentbestrijding en inzet watertank

Visie op watertransport (2018) • Operationele visie op watertransport is vastgesteld in MT Brandweer MWB op 5 juni 2018 • Uitgangspunten zijn opgenomen in DSP 2019-2023 en zijn daarmee bestuurlijk vastgesteld • Verwerving van het nieuwe uniforme materieel en implementatie op basis van een projectplan “Grootschalige Watervoorziening (2019) • Uitrol heeft plaatsgevonden vanaf 2021 • Voortschrijdend inzicht en evaluatie op aansluiting op landelijke beleidskaders voor Grootschalig Brandweer Optreden per eind 2020 bevestigt de koers van de beleidsnota 2018

Grootschalige watervoorziening • Watertransportsystemen zijn gericht op escalatiescenario’s die relatief snel (binnen 60 minuten) grote hoeveelheden water kunnen verplaatsen over grote afstanden • Daarnaast wil VRMWB als vangnet voor falende bluswatersystemen en als tijdelijke overbrugging in geval van een acuut bluswaterprobleem kunnen beschikken over voldoende water op wielen, dat flexibel ingezet kan worden • De combinatie van grote en kleine systemen maakt samen een robuust totaal. Regionaal is gezocht naar een optimale spreiding, rekening houdend met risico’s (o.a. natuurbrand)

Grootschalige watervoorziening MWB • Geografische spreiding van watertanks (9) en watertransportsystemen (10) voor maximale inzetbaarheid materieel • Nieuwe uniforme watertransportsystemen en watertanks aangeschaft en uitgerold • In Rijen is een grootschalig watertransport geplaatst. De post is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze specialistische taak • We willen grootschalige watervoorzieningen optimaal inzetbaar houden en daarom is gekozen voor spreiding van materieel en worden op een post niet meerdere systemen voor grootschalige watervoorziening geplaatst

Spreiding WT & GW Watertransport watertanks WT-Z: watertank met 30.000 l WT-G: watertank met 18.000 l WTH: Watertankhaakarmbak met 10.000 l Maximale opkomsttijd

Watertransportsystemen GW-G: Grootschalige watervoorziening groot (8.000 l/miin) GW-M: Grootschalige watervoorziening middel (4000 l/min )

KW:

Geel: Blauw: Lichtrood:

Spreiding Watertanks

Kleinschalige watervoorziening (2000 l/min)

15 minuten 30 minuten 45 minuten

Spreiding Pompen

Regionale bluswaterfilosofie Escalatie: Incidenten die groter zijn dan maatgevend vallen in de categorie escalatie (worst-case). In de praktijk zijn dit de branden die zich uitbreiden over meerdere brandcompartimenten. Voor deze scenario’s wordt gebruik gemaakt van grootschalig brandweeroptreden met hierbij bijvoorbeeld het grootwatertransport. Dit grootschalig watertransport is de “last line of defense” en mag daarmee niet verdisconteerd worden om eventuele gaten in de maatgevende scenario’s te dichten. Het bluswater komt beschikbaar via het zogenaamd C-water en/of maatwerkoplossing. Maatgevend: Als water in de tank van de tankautospuit niet voldoende is om de brand te bestrijden wordt gebruik gemaakt van externe bronnen die hiervoor speciaal worden aangelegd of aangevoerd. Vaak, maar niet uitsluitend, betreft dit ondergrondse brandkranen. Maatgevende incidenten zijn realistisch (ze doen zich geregeld voor) en daarmee voorspelbaar (we weten niet waar en wanneer maar wel dàt ze zich voor zullen doen). Voor deze maatgevende incidenten moet er voldoende bluswater beschikbaar zijn om uitbreiding te kunnen voorkomen en uiteindelijk de brand te blussen. Standaard: Bij deze incidenten kan vrijwel altijd volstaan worden met het in de tank van de tankauto-spuit aanwezige bluswater. Circa 95% van de incidenten valt in deze categorie.

Bluswatervoorziening • Uitgangspunt incidentbestrijding: Voor het redden van personen is de brandweer niet afhankelijk van extern bluswater. Indien bij een brand een redding moet worden uitgevoerd, dan is het water in de tank van de tankautospuit in de regel voldoende

• Bluswatervoorzieningen (brandkranen en geboorde putten) zijn om branduitbreiding en schade te voorkomen en/of beperken. Deze voorzieningen leveren minimaal 60 m3 per uur. Een enkele mobiele tank (van 8/10/12 m3) kan dit niet vervangen

Bluswatervoorziening • Interregionale handreiking bluswater opgesteld (2020) • Regionaal project bluswater (VRMWB en gemeenten): • Beschrijving proces bluswateradvisering. Hiermee wordt invulling gegeven aan het opstellen van bluswaterbeleid door gemeenten • Opstellen model overeenkomst tussen gemeenten en drinkwaterbedrijven (doorgeschoven naar 2023 in verband met capaciteit Brabant Water) • Inspectie huidige brandkranen (0-meting, aanpak inclusief regionaal identieke beoordeling van ‘gebreken’)

• In 2016 (bij opstellen leidraad bluswater) is onderzoek gedaan naar inzet tankwagens als alternatief voor bluswatervoorzieningen. Uitkomst was dat bluswatervoorziening via drinkwaterbedrijven de voordeligste oplossing is met hoge mate van bedrijfszekerheid. In 2022 is op basis van een beperkt onderzoek deze conclusie bevestigd. Er zijn heel veel tankwagens nodig om een continue voorziening van 60 m3 per minuut te garanderen.

Natuurbrandbeheersing • Natuurbrandrisico is beschreven in RIN (Risico Index Natuurbranden) • In gebiedscommissie wordt met betrokken partijen afgestemd en samengewerkt om risico op (onbeheersbare) natuurbranden te beheersen • Uit RIN blijkt dat in het gebied geen bovenmatige risico’s aanwezig zijn die vragen om extra grootschalige bluswatervoorzieningen • Effect klimaatverandering is groot en vraagt om extra aandacht voor natuurbrandbeheersing. Inzet is op preventie via vegetatie en onderhoud in plaats van brandbestrijding • In jaarplan 2023 en 2024 VRMWB wordt prioriteit gegeven aan ontwikkeling risicogerichte aanpak aan de hand van veiligheidscyclus natuurbrandrisico

Algemeen beeld RIN omgeving Gilze-Rijen

Laag risico Beperkt risico Middelmatig risico Hoog risico Zeer hoog risico

Natuurbrandbeheersing

RIN primaire waterwinning

RIN secundaire en tertiaire waterwinning

Specifieke risico’s • Er zijn geen norm opkomsttijden of capaciteitsnormen voor bluswater in natuurgebieden; • Bij specifieke risico’s in natuurgebieden horen specifieke vaste (leiding, putten, plassen) bluswatervoorzieningen, gekoppeld aan het risico; • Bluswatervoorziening AZC is (redelijk) op orde

Inzet watertank Rijen Aantal alarmeringen en uitrukken classificatie >middel

Aantal alarmeringen en uitrukken

Inzet watertank Rijen • Grootschalige watervoorzieningen zijn primair bedoeld voor escalatiescenario’s en falende bluswater-voorzieningen. Aantal inzetten vanaf classificatie “middel-alarm” is beperkt en laten een dalende trend zien. De regionale functie van het voertuig is beperkt door andere watertanks in omgeving. De tankwagen van Rijen is verouderd en beschikt niet over veiligheidsvoorzieningen als een natuurwaterscherm • De watertank wordt vaker gealarmeerd voor kleinere incidenten. Daaruit kun je afleiden dat de watertank lokaal een meerwaarde heeft. De beleving van de officieren van dienst is dat de alarmering vaak overbodig is. Waar in de toekomst behoefte blijft aan inzet van een watertank kan het voertuig van Tilburg Vossenberg, Breda, Oosterhout of Baarle-Nassau gealarmeerd worden

Afweging • Regionaal is gekozen voor een samengesteld systeem van watertransportsystemen en watertanks voor grootschalige watervoorziening. Vanuit regionaal perspectief is gekozen voor een optimale spreiding van grootschalige watertransportsystemen en watertanks waarmee risico’s worden afgedekt. • Nieuw materiaal is aangeschaft en uitgerold. Uniformiteit is een belangrijk uitgangspunt • In Rijen is een grootschalig watertransport geplaatst. De post is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze specialistische taak

Afweging • Watertank komt bij een incident van andere posten (Tilburg Vossenberg, Breda, Oosterhout of Baarle-Nassau). Risico’s rondom Rijen worden voldoende afgedekt en geven geen aanleiding tot extra voorziening of eigen tankwagen • Uitgangspunt is dat alle eenheden optimaal inzetbaar zijn, daarom kiezen we niet voor combinatie van systemen op één post (pompen/slangen en mobiele tanks gescheiden) • Vanuit motieven van onderhoud/beheer en kosten enerzijds, en oefening/training van de mensen anderzijds willen we geen verouderd materieel en ‘exoten’

Afweging • Watertank Rijen is vanuit operationeel oogpunt overbodig geworden en het materieel staat niet meer in het investeringsplan/begroting • Watertank is geen realistische optie voor vervanging van reguliere vaste bluswatervoorzieningen. • Conclusie: de watertank van Rijen wordt niet opgenomen in het DSP 2023-2027 en gaat weg

In de praktijk / samenvattend • Adviesleidraad bluswatervoorziening en bereikbaarheid • Procedure natuurbrand BMWB • Grootschalig brandweeroptreden

Risicobeheersing

Brandweerzorg

Grootschalig optreden

Brandweerzorg

Grootschalig optreden

Grootschalig optreden

Oud <> Nieuw

Specialisme GWT Post Rijen