Presentatie RIA Ravijnjaar GLR - zonder Mentimeter

Ravijnjaar 2026 Prepare for the worst, Hope for the best!

• Thijs c Jansen

Thijs c jansen Illustraties & Cartoons

Agenda van de avond • Introductie (door wethouder) • Hoe worden gemeenten bekostigd? (door Sandy) • Waar komt het Ravijnjaar vandaan? (door Thijs) • Landelijk context (door Thijs) • VNG (door Thijs) • Betekenis Lokaal (door Sandy en Thijs) • Wat zijn we aan het /gaan we doen? (door Thijs)

Introductie: Doel van de avond • Informeren: • Over het Ravijnjaar: waar komt dit van dan, hoe staat het er nu mee (met laatste actuele info) en hoe zit de landelijke context in elkaar; • Hoe staat onze gemeente er (financieel) voor, wat is het perspectief en wat betekent dit voor de te maken keuzes; • Hoe ziet het te doorlopen proces op hoofdlijnen eruit.

• Wat is de impact op Gilze en Rijen? • Hoe staat Gilze en Rijen er (financieel) voor? • Wat is het perspectief? • Wat betekent dit voor de te maken keuzes

• Ophalen 1e gevoel : • Hoe wordt er gedacht over mogelijke scenario’s; • Waar wordt aan gedacht bij het maken van keuzes (oplossingsrichtingen); • En hoe wordt tegen het te doorlopen proces aan gekeken

Hoe worden gemeenten bekostigd?

GLR 2024 58%

GLR 2024 GLR 2024GLR 2024 11% 6% 14%

GLR 2024 2% GLR 2024 9%

Hoe worden gemeenten bekostigd?

Hoe worden gemeenten bekostigd? • Filmpje BZK 2016 • https://www.rovid.nl/bzk/dgbw/2019/bzk-dgbw-2019040 4-idoipcki7-web-hd.mp4

Waar komt het Ravijnjaar vandaan? Achtergrond:

• Sinds 1995 trap op, trap af • Sinds 2018 trap op, trap af verruimt • Gemeenten last van de grote schommelingen. • Om het fonds te stabiliseren is de stand van het volume accres bevroren en verandert alleen het loon- en prijsaccres (inflatiecorrectie) voor de periode 2022-2025. • Coalitie Akkoord 2021: “Om een stabielere financiering voor de medeoverheden te realiseren en hun autonomie te vergroten, wordt in de komende jaren een nieuwe financieringssystematiek voor de periode na 2025 uitgewerkt, waarbij de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied wordt betrokken.

Waar komt het Ravijnjaar vandaan? Na 2025 : vanaf 2026 is er niet meer doorgerekend en is als voorschot op deze voorgestelde wijzigingen. Het voorstel van het Rijk is: 1. Het gemeentefonds wordt gekort met € 3,1 mld (maar is er nog geen sprake van verruiming belastinggebied!) 2. De opschalingskorting van € 675 mln. wordt geherintroduceerd (terwijl de maatregel niet doorgaat). UIT LAATSTE INFO LIJKT DEZE KORTING VAN DE BAAN! Totaal tekort is hiermee in 2026 € 4 mld. Het Rijk heeft een structurele bijdrage van 1 mld. toegezegd om het gat vanaf 2026 op te vullen, waardoor het tekort op dit moment € 3 mld. is. Zou dan worden…. € 2,3 mld

Landelijke context: Algemene uitkering

Landelijke context: Studiegroep Begrotingsruimte (aug2023) De Studiegroep Begrotingsruimte (SBR) is het advies van een ambtelijke werkgroep over de hoofdlijnen van het begrotingsbeleid en de begrotingsregels voor de aankomende kabinetsperiode.

Een aantal redenen: 1. De overheidsfinanciën verslechteren met oplopende begrotingstekorten in de komende kabinetsperiode. 2. Op de lange termijn verdringen zonder aanvullend beleid in ieder geval de zorg, vergrijzings- en klimaatkosten andere uitgaven of leiden deze tot hogere belastingen. 3. De afgelopen kabinetsperiode zijn onvoldoende scherpe keuzes gemaakt en is ervoor gekozen om maatschappelijke uitdagingen veelal met extra geld op te lossen. 4. De Nederlandse economische vooruitzichten zijn naar omstandigheden goed en juist daarom is het verstandig om nu een koerscorrectie door te voeren. De Studiegroep adviseert om een koerscorrectie van ca. -2% van het bbp door te voeren in de komende kabinetsperiode, dit is een begrotingsopgave van ca. 17 mld. in 2028. Zolang de brede koppeling tussen de rijksuitgaven en het gemeentefonds in stand blijft, betekent dit ook een correctie van ca. -2% voor de gemeenten. Het uiteindelijk invullen van de begrotingsopgave is een politieke keuze en daarmee onderdeel van de formatieonderhandelingen die op dit moment gaande zijn.

Landelijke context CPB

VNG:

VNG • Momenteel maart/april bestuurlijk overleg Financiele Verhoudingen • Strategie Plan A … Naar Plan B • Extra ledenvergadering mei

VNG Advies deel 1 (1 maart jl.) • Bereid ombuigingen voor waartoe in uw gemeente besloten zal worden indien de korting van € 3 miljard vanaf 2026 niet wordt teruggedraaid of verzacht. Breng deze zo goed mogelijk in kaart, maar zet ze nog niet in gang. • Presenteer deze gevolgen financieel én inhoudelijk zo scherp mogelijk. • Betrek daarbij het advies van de Taskforce Taken en Middelen, die aangeven vooral te focussen op taken in medebewind. We realiseren ons dat dit voor elke gemeente een eigen afweging vraagt, die tot andere keuzes kan leiden. • Beschrijf in ieder geval de 5 meest significante ombuigingsmaatregelen, hun consequenties en het taakveld dat daarmee geraakt wordt. • Volgend advies (deel 2) komt na de meicirculaire

VNG: Waar zet die op in? Met het vormen van de nieuwe coalitie, zijn er kansen om deze problematiek aan te kaarten. VNG zet in op de volgende financiële uitgangspositie: • De opschalingskorting af te schaffen • Het accres vanaf 2026 te herstellen • Een indexering van de fondsen passend bij stijgende kosten op wettelijke (zorg)taken • Taken en middelen in balans te brengen • Meer algemene en minder specifieke uitkeringen • Niet met aanvullende bezuinigingen te komen • Goede interbestuurlijke verhoudingen

VNG: Actueel nieuws d.d. 15 april 1/2 Het demissionaire kabinet zet een stap en neemt de volgende punten op in de Voorjaarsnota: • De oploop van de opschalingskorting van € 675 miljoen wordt structureel geschrapt. • Rechtvaardige risicoverdeling Wmo door heldere afspraken over objectieve indexering en aparte fondsvorming • Indexering zorgkosten: € 75 miljoen in 2026 oplopend tot 300 miljoen in 2029. • Een opschoonactie voor specifieke uitkeringen. • In 2025 eenmalig korting gemeentefonds € 675 miljoen, daarna stijging structureel met € 750 miljoen in 2026 tot € 1 miljard in 2029

VNG: Actueel nieuws d.d. 15 april • Vanaf 2026 nog steeds een groot gat. Gesprek over gewenste omvang met nieuw Kabinet (meer middelen of minder taken)

Betekenis lokaal Ravijn Gemiste index Ravijn +gemiste index Ontvangen compensatie voor index Totaal effect ravijnjaar Saldo begrotingsjaar 100%compensatie ravijnjaar Saldo bij volledige compenstatie

2026 - 2.284.536 - 1.940.256 -4.224.792 -4.224.792

2027 - 2.284.536 - 3.449.344 -5.733.880 1.986.548 -3.747.332

- 2.398.000 4.224.792 1.826.792

- 3.551.000 3.747.332 196.332

Betekenis Lokaal: wat zijn de cijfers? We zijn een gemeente met een hoog voorzieningenniveau en een lage belastingdruk, maar…

Kengetallen: netto schuldquote netto schuldquote gecorr. voor verstrekte leningen solvabiliteitsrisico grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit

Verloop kengetallen 2022 2023 2024 2025 2026 2027 realisatie begroot begroot begroot begroot begroot 22%

32%

47%

46%

49%

47%

20% 31% 7% 4% 75%

30% 28% 8% 4% 75%

45% 27% 7% 1% 75%

44% 26% 2% 3% 75%

46% 24% 1% -/- 1% 75%

45% 21% 1% -/- 4% 75%

Betekenis Lokaal: wat zijn de cijfers? Niet beïnvloedbaar Beperkt beïnvloedbaar Beïnvloedbaar

Wat zijn we aan het doen? Voorbereidingen • Processtappen uitgelijnd • Organisatie inrichten rondom dit onderwerp • Op hoofdlijnen volgen van VNG advies • Inzichtelijk maken van oplossingsrichtingen? • Raadsinformatie avond

Wat gaan we doen? Proces • Stap 1: uitwerking scenario’s als onderdeel PPN 2025 • Stap 2: nadere uitwerking opdracht raad in begroting 2025-2028 met 1e acties • Stap 3: definitieve keuzes uiterlijk april 2025 (grote maatschappelijke impact) • Stap 4: verwerking in PPN 2026 • Stap 5 begroting 2026-2029 • Vanaf begroting 2025 al gaan implementeren van besluiten die op lange termijn positief bijdragen tot verbetering financiën

Wat gaan we doen? Ravijnjaar plan van aanpak Externe omstandigheden bestuurlijke focus Beeldvorming en analyse zoekgebieden

circulaires

Nieuwe coalitie

Perspectief nota: Kaders en plan van aanpak Uitwerking in begroting met voorgenomen besluit en pva vervolg

Na begroting: voorbereiden definitieve besluitvorming?? Besluit en opdracht tot implementatie (voorjaar 2025)

Invloed op proces

economie

Wat gaan we doen: Waar op richten? • Belastingen • Beleid (autonomie en medebewind) • Bedrijfsvoering

Wat gaan we doen: Belastingen

Wat gaan we doen: Beleid Wat zijn nu medebewindstaken? • Medebewind is alles wat een gemeente móet doen om landelijke wetten of provinciale voorschriften uit te voeren. Medebewindstaken vormen het leeuwendeel van de gemeentelijke begroting en bieden gemeentes per definitie minder ruimte voor eigen beleidskeuzes dan autonome taken. • Met politieke ruimte – sturingsmogelijkheden op risico’s • Zonder politieke ruimte – sturingsmogelijkheden op risico’s

Wat gaan we doen: Beleid • Niet aanpakken • Verschralen • Temporiseren • Stoppen/opheffen Dit zijn politieke keuzes en afwegingen! Bedrijfsvoering is daarop af te stemmen.

Wat gaan we doen: Bedrijfsvoering ABG-organisatie • Dit zijn taakstellingen. • Deze leiden tot het niet doen of uitvoeren van opdrachten ivm niet aanwezig zijn van bedrijfsvoeringsmiddelen waaronder capaciteit. • Belangrijk is dan om kaders mee te geven irt prioriteiten ca. • Berenschot

Vragen?