Presentatie RIA Ravijnjaar GLR 30 september 2024

Ravijnjaar 2026 Prepare for the worst, Hope for the best!

• Thijs c Jansen

Thijs c jansen Illustraties & Cartoons

Opening: • opening door Merijn Scheifes

Introductie: Projecttrekker Doel van de avond • Informeren/beeldvorming: • Over het Ravijnjaar: hoe staat het er nu mee (met laatste actuele info) en hoe zit de landelijke context in elkaar; • Hoe staat onze gemeente er (financieel) voor, wat is het perspectief en wat betekent dit voor de te maken keuzes; • Hoe ziet het (nog) te doorlopen proces op hoofdlijnen eruit;

• Kennis nemen van opgehaalde bestuurlijke uitgangspunten, leidende principes, ambities en 1e opzet van afwegingskader; • Ter voorbereiding op de commissie van 7 oktober; • We gaan vanavond geen formulieren bespreken.

Terugblik vorige bijeenkomst

Wat is er in de tussentijd gebeurd tov april • 2e advies VNG • Vorming nieuwe coalitie en kabinet landelijk • Prinsjesdag/september-circulaire • PPN naar begroting • 2e Turap (inclusief september-circulaire) • Opdracht tot inventarisatie pakket maatregelen door de organisatie

VNG 2e advies: Waar zet die op in?

Wat is het concept-financieel perspectief

Aandacht voor jeugdzorg

Wat zijn de maatregelen die al in begroting 2025 worden opgenomen? • De invulling van maatregelen gaan nu eerder worden ingezet Dit omdat saldo 2025 nadeliger is dan het nadelig saldo voor 2026!?

Bestuurlijke uitgangspunten voor ophaalactie ambtelijke organisatie (1) • De financiële situatie vraagt om nieuwe uitdagingen gericht op ombuigingen om financiële tekorten voor de toekomst te voorkomen

• Geen taboes of politieke inperkingen • Strategische heroriëntatie van belang: dus focus op/herijken van bestuurlijke prioriteiten • Additionele dekkings- en of inkomstenbronnen moeten getoetst worden op realiteitsgehalte; daar waar kan is basis 100% kostendekkendheid; • De ombuigingen moeten passen binnen juridische en wettelijke kaders, zoek hierbij de randen van wat mogelijk is op; • We houden basis op orde , waarbij “back to basics”ook een basis is; • Basis is synchronisatie van uitvoeringstaken over de ABG-gemeenten; • Kijk ook naar verbonden partijen (in regionaal verband);

Bestuurlijke uitgangspunten voor ophaalactie ambtelijke organisatie (2) • Medebewindstaken: onvoldoende geld ----- beperking inzet • Inkoopstrategieën en (bestuurlijke) mandaten aanpassen aan veranderde setting • Volgen van het laatste VNG advies • Niet wettelijke taken ter afweging voor te leggen • Integraliteit op de voorstellen • Bedragen < € 15.000 niet voor afweging in aanmerking (mee te nemen in reguliere P&C) • Efficiency-besparingen bij GR ABG-organisatie zijn onderdeel zoekgebied, eveneens de specifieke verzoektaken van de afzonderlijke gemeenten;

Bestuurlijke leidende principes voor de komende jaren opgehaald voor ophaalactie • Tering naar de nering (komen tot een sluitend meerjarenperspectief) •

Dit met respect waarbij we uitleg geven hoe het ervoor staat

• Omdenken bij ombuigen • Basis is geen nieuwe initiatieven tot dat financiële huishouding op orde. Bij uitzonderingen financiële dekking binnen bestaande budgetten • Uitvoeringskracht behouden • Rolneming gemeente passend in huidig en toekomstig maatschappelijke verhoudingen • • • •

Meer op proces dan op inhoud Verbinding en aanjagen van initiatieven gericht op gewenst maatschappelijk effect Meer actievere rol van inwoners en partners (samen doen) Inzetten op wederzijds vertrouwen

• Investeringen en subsidies als basis van gericht op ondersteuning politieke prioriteiten en gericht passend binnen de rolneming gemeente • Onomkeerbaar keuzes met grote maatschappelijke gevolgen tot het laatst toe trachten uit te stellen • In basis respecteren van bestuurlijke afspraken

Ambitie meegegeven door het college • Verbonden met maatschappij en onze dorpen, “iedereen doet mee” • Samen-werken aan duurzame, brede welvaart (gezondheid en bestaanszekerheid) • Zorgstelsel volhoudbaar maken en houden (voorkomen en normaliseren) • Bouwen voor de gewenste doelgroepen • Versterking uitvoeringskracht (met partners) • Openbare ruimte: bijdrage tot prettige en gezonde(re) leefomgeving • Blijvend inzetten op “de bedoeling” • Robuuste/solide ABG-organisatie en overige regionale samenwerking is randvoorwaardelijk

Ophaalactie ambtelijk • Opdracht aan organisatie: In juli is de opdracht uitgezet aan de afdelingsmanagers de eigen budgetten door te lopen en ombuigingen/bezuinigingen/extra inkomsten op te halen gericht op gelden die beïnvloedbaar zijn of kunnen zijn. Hierbij niet expliciet gericht op het onderscheid wettelijk en niet wettelijk. Dit omdat bij “omdenken” het ook of vooral gaat of je wettelijke taken slimmer/anders kunt organiseren, waarbij met minder inzet van geld en capaciteit hetzelfde resultaat wordt bereikt.

Ophaalactie ambtelijk • In feite zijn er 3 categorieën • Categorie 1: onderdeel van huidige set formulieren op basis doornemen van taken en budgetten van de gemeente in termen van mogelijk afweegbaar; • Categorie 2: taken die zijn bekeken maar niet in aanmerking komen voor ombuigingen doordat dit bijvoorbeeld is gerelateerd aan of SPUK-gelden, of taken die nadrukkelijk prioritering of beperkte financiële impact hebben. • Categorie 3: een inventarisatie van de richtingen/taken die nader onderzocht kunnen worden gezien indien de financiële uitdaging daarom vraagt (niet voor Gilze en Rijen): Dit zou vragen om een aanvullende opdracht.

Formulieren • Op basis opdracht 1e set formulieren gemaakt met daarbij een potentiele “opbrengstwaarde”. • Getoetst door financiën; • 1e advies organisatie/directie • Control (projecttrekker) beoordeeld op proces Bestuurlijk Ambtelijk Samenspel

• Abstractieniveau tussen de formulieren kan verschillen

“opbrengsten” verwerkt in formulieren cat 1 Lasten cat 1 Technisch cat 1 Soc domein cat 1 MIP cat 1 MIP sport cat 1 Inkomsten cat 2 Lasten cat 2 Soc domein cat 3 Eindtotaal

2025 649.531 759.066 -210.000 22.800 151 251.000 120.000 PM 1.592.548

2026 785.431 759.066 310.500 125.708 5.794 1.878.000 316.080 -10.000 PM 4.170.579

2027 952.848 759.066 586.500 195.288 9.554 1.878.000 176.080 -10.000 PM 4.547.336

2028 914.898 759.066 586.500 226.426 21.188 1.878.000 176.080 -10.000 PM 4.552.158

Categorie 2 nadere inventarisatie

Recapitulatie wat is er nodig en wat is resultaat ophaalactie? • 2025 tekort 988.000 1.593.000 • 2026 tekort 629.000 4.171.000 • 2027 tekort 2.776.000 4.547.000 • 2028 tekort 2.645.000 4.552.000

1e ophaalactie maximaal

Afwegingskader (1e opzet) voor nadere keuzes • Het college heeft bestuurlijke sturing gegeven op de genoemde categorieën door: • Keuze te maken in categorie 1 met het volgende afwegingskader: • Blijvend maximaal inzetten op maatschappelijke voorzieningen • Inzet op technisch-administratieve maatregelen (m.n. onder-uitputting btw compensatiefonds) • Voorkeur houdbare/toekomstbestendige balans tussen voorzieningenniveau en lastendruk (in het licht van gemiddelden in Nederland/regio) • Normalisering uitgavenontwikkeling sociaal domein • Versterking weerstandsvermogen • Scope: Boekjaar 2025 betrekken bij maatregelen-pakket en 2027 gedeeltelijk betrekken tot ongeveer de helft van het tekort.

Wat betekent deze richting van genoemd kader op de nadere uitwerking? Administratieve maatregelen Belastingen naar gemiddelde Leges naar kostendekkend Normaliseren sociaal domein Versterken weerstandsvermogen

2025 759.066 1.627.000 251.000 -210.000 PM 2.427.066

2026 759.066 1.627.000 251.000 310.500 PM 2.947.566

2027 759.066 1.627.000 251.000 586.500 PM 3.223.566

2028 759.066 1.627.000 251.000 586.500 PM 3.223.566

Vervolg in perspectief 2026

Voorjaar 2025

RIA, debat oktober en begroting Start ophaalactie juli RIA April 2024

Start begin 2024

Wat gaan we doen? Ravijnjaar plan van aanpak bestuurlijke focus

Beeldvorming en analyse zoekgebieden

Externe omstandigheden

circulaires

Nieuwe coalitie

Perspectief nota: Kaders en plan van aanpak Debat 7/10

Uitwerking in bij begroting met voorgenomen besluit en pva vervolg Na begroting: voorbereiden definitieve besluitvorming?? Besluit en opdracht tot implementatie (voorjaar 2025)

Invloed op proces

economie

Vervolg • Input 7 oktober te betrekken (cie 7 oktober is niet besluitvormend) bij • Procesvoorstel bij begroting 2025 voor de boekjaren 2025 en 2026

• Discussie sluitend maken van begroting 2025 (begrotingswijziging) wanneer?

Bedoeling 7 oktober van uit terugkoppeling presidium • Bijeenkomst start met een algemene beschouwing van 5 minuten per fractie. • De agendapunten worden gelinkt aan de thema’s uit het afwegingskader of de programma’s. • Bij ieder agendapunt staan niet de maatregelen, maar de rolneming van de gemeente en prioritering centraal. • Ambtelijk ingevuld zouden thema’s kunnen zijn: • Rolneming • Sociaal domein • Fysiek • Inkomsten en technisch op financiën

Na vanavond • Stap 1: uitwerking scenario’s als onderdeel PPN 2025 • Stap 2: formulieren zijn beschikbaar gesteld met begeleidende memo en RIA zijn input • Voor politiek debat 7 oktober a.s. • Nadere technische toelichting formulieren ambtelijk op 31 oktober

• Stap 3: Na begrotingsvergadering verdere uitwerking tot maken van definitieve keuzes. Gezien het bestuurlijk concept afwegingskader van het college en het tekort voor boekjaar 2025 kan dit wellicht voor 2025 worden afgerond (extra begrotingswijziging) • Verder in beeld brengen van maatregelen voor boekjaar 2027? • Stap 4: verwerking in PPN 2026 • Stap 5 begroting 2026-2029 • Vanaf begroting 2025 al gaan implementeren van besluiten die op lange termijn positief bijdragen tot verbetering financiën

Afsluiting • Bedankt voor aandacht en een goede vergadering 7 oktober!