Presentatie raad Gilze Rijen strategische inkoop 3 maart 2021

Stand van zaken Strategische inkoop sociaal domein Programmateam inkoop 3D Raad Gilze en Rijen – 3 maart 2021

De opgave Vanuit de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet: • Vraag of de zorg en ondersteuning versterkend aan elkaar kan worden ingekocht om betere en samenhangende dienstverlening voor de inwoners in te richten; • Beter de kosten beheersen (financiële urgentie); • Participatie : aansluiting zoeken en verbindingen leggen zodat we toegevoegde waarde kunnen creëren. Het gaat dan om dagbesteding, beschut werk, arbeidsmatige dagbesteding en werk met ondersteuning. Contractwaarde ca. € 200 miljoen per jaar (excl. participatie) € 100 mln Jeugd € 50 mln Wmo beschermd wonen (ZIN + PGB) € 47 mln Wmo begeleiding (ZIN)

Jeugdhulp en Beschermd Wonen (9 gemeenten) & Wmo-begeleiding (7 gemeenten).

Waarom in samenhang?

Jeugdhulp

Maatschappelijke ondersteuning

Participatie

Landelijke ontwikkelingen (1) Landelijk tekort van € 1,8 miljard euro op de jeugdhulp (AEF-rapport): • Instroom is gelijk gebleven – uitstroom stagneert; • De mogelijkheden voor kostenbeheersing zijn beperkt volgens AEF, behalve sturing en bekostiging (inkoop), toegang en normaliseren (advies VNG-visitatiecommissie sociaal domein). Wmo-uitgaven (9,1 procent) groeien landelijk in 2019 bijna net zo snel als jeugdhulp (10,4 procent)! (Binnenkort te verschijnen BDO-rapport); Het gemeentefondscluster “maatschappelijke ondersteuning” (Wmo) heeft in 2019 een kostenstijging van € 594 mln met een totaalbedrag van € 7.097 mln. De zorgen over de financiën zijn dus breder dan alleen de jeugdhulp!

Landelijke ontwikkelingen (2) Oorzaken kostenstijging WMO: Abonnementstarief; Toenemende vergrijzing; GGZ-problematiek o.a. door extramuralisering; Weinig doorstroommogelijkheden voor Beschermd Wonen (woningbouw).

Landelijke ontwikkelingen(3): Herverdeling gemeentefonds Op Waalwijk en Tilburg na kampen alle gemeenten met aanzienlijke negatieve voorgenomen herverdeeleffecten in het sociaal domein. Heusden wordt echter gecompenseerd door positieve effecten in klassiek domein en eigen inkomsten: Gemeente

Sociale Basis

Participatie

Wmo

Jeugd

Totaal

Tilburg

-8

-8

24

18

25

Heusden

0

-9

-12

9

-13

Waalwijk

-7

-7

0

25

11

Dongen

-8

1

-45

-10

-41

Goirle

-9

7

-63

-61

-126

Gilze en Rijen

-14

2

-50

7

-55

Hilvarenbeek

3

-1

-66

-19

-83

Loon op Zand

-8

4

-43

-7

-54

Oisterwijk

1

5

-47

-6

-47

Landelijke ontwikkelingen (4): Afbouw budget beschermd wonen regio HvB Ook bij beschermd wonen moeten we inleveren bij de herverdeling en doordecentralisatie van het budget. In een periode van tien jaar daalt het budget voor de regio HVB met ruim € 14 mln: Afbouw budget beschermd wonen regio HvB

Situatie regio Hart van Brabant In de regio HvB hebben wij te maken met financiële tekorten en wisselt per gemeente als het gaat om tekorten jeugdhulp en Wmo. In onze brandbrief naar de Tweede Kamer en departementen kwamen we als HvB op een tekort ten opzichte van het rijksbudget in 2019 van: • Jeugdhulp: ruim € 30 mln (exclusief extra bijdrage Rijk); • Wmo: ruim € 25 mln. Ook de totale financiële situatie wisselt per gemeente: • Verschil in reserve positie; • Verschil in sluitend krijgen begroting; • Verschil in druk vanuit toezichthouder provincie. Gemeenschappelijke lobby in opdracht van Algemeen Bestuur HvB o.l.v. van burgmeesters Tilburg, Dongen en Goirle en wethouders financiën Waalwijk, Dongen, Gilze Rijen en Loon op Zand.

Belangrijkste knelpunten huidige inkoop (1) Oorzaken kostenstijging verschilt per inkoopspoor, maar toch zijn algemene oorzaken aan te wijzen, waardoor beheersing van de kosten en sturen op de transformatie lastig blijkt te zijn: • Toelatingseisen voor aanbieders en bijsturingsmogelijkheden zijn te beperkt zowel inhoudelijk, bedrijfsmatig als financieel: • een te lage drempel om toe te treden; • te veel speelruimte als men eenmaal gecontracteerd is als het gaat om begrenzing en aanspreekbaarheid. • Een te groot aantal aanbieders zijn gecontracteerd: • Geen overzichtelijk zorglandschap; • Lastig om zoveel aanbieders goed te kennen en te sturen; • Creëren zo weer hun eigen vraag en aanbod; • Lastig voor toegang en huisartsen om goed door te verwijzen.

Belangrijkste knelpunten huidige inkoop (2) Arrangementensystematiek blijkt complex en dit wordt nog eens versterkt door het gelijktijdig introduceren van nieuwe systematieken Jeugdhulp en Wmo: • Veel producten die men zowel voor de jeugdhulp als wmo moet kennen en beheersen vanuit de toegang (bij Jeugd is het aantal producten overigens wel afgenomen met de introductie van de arrangementen); • Ook aanbieders moeten wennen. Omdat men vreest gehouden te worden aan behalen resultaat, vraagt men ‘hoog’ aan; • Producten worden te gemakkelijk naast elkaar ingezet, verlengd of gestapeld; • Arrangementensystematiek geeft ruimte voor “upscaling”; • Onvoldoende evaluatie en afrekening op behaalde resultaten; • Systeem genereert productieprikkel; • Arrangementen: soort one size fits all, segmentering blijkt zinvol; • Leveranciersmanagement – contractmanagement – bekostiging – toegang (de 4 inkoopinstrumenten) zijn onvoldoende in samenhang geïmplementeerd. We kopen producten in of verwijzen hiernaar die eigenlijk “in het gewone leven moet worden opgepakt" (normaliseren). Druk op gemeentelijke toegang en huisarts om verwijzing naar specialistische hulp.

Uitgangspuntennotitie: Welke beweging willen we maken?

Meer en beter normaliseren; Verbeteren van de lokale samenhang; Werk (ook participatie en opleiding) is de weg naar zelfredzaamheid en zelfstandigheid (werk is de beste zorg); Eenvoudiger en selectiever systeem; Naar een meer gesloten financiering; Misbruik voorkomen.

Highlights schets: Jeugdhulp Cijfers Jeugd 2019 Regionaal Ambulant, deeltijd, overig

Verblijf

Cliënten

11.000

1.200

Aanbieder

130

30

Uitgaven

€ 64 milj.

€ 33 milj.

1. Specialistische zorg (Taakgericht) • 4—8 aanbieders in een samenwerkingsverband • Integraal behandelaanbod • Hoge kwaliteitseisen • Eén gedeelde doelgroep definitie • Kostenbeheersing

3. Dagbehandeling/dagbegeleiding/dagopvang (P x Q) • Onderscheid dagbehandeling en dagbegeleiding helder maken voor toegang • Dagopvang buiten specialistische hulp inkopen • Betere verbinding met onderwijs

2. Wonen (P x Q) • Zo veel mogelijk thuis wonen • Meteen de juiste plaats • Uithuisplaatsingen voorkomen • Zorgen voor passende woonvormen, zoals gezinshuizen en kleinschalig en prikkelarm

4. Veelvoorkomende zorg (P*Q of resultaatgericht) • Groei in dit segment beperken door zoveel mogelijk oplossingen te vinden in het gewone leven (normaliseren) en zorg dichtbij de jeugdige te organiseren • Arrangementen inperken • Gebiedsgericht inkopen (lokale binding, beperking aanbieders per gebied, sturing)

Highlights schets: Wmo

1. Beschermd wonen (Taakgericht) • Strategisch partnerschap met beperkt aantal zorgaanbieders • Afspraken over doorstroming • Voldoende professionaliteit in huis om behandeling in te zetten of werkafspraken met andere behandelaars voor inzet expertise • Flexibiliteit in de inzet van het zorgaanbod en innovatie • Elke zorgaanbieder heeft een kwaliteitsstatuut met o.a. professionele standaard (BIG registratie, personele mix, ervaringsjaren) • Reële kostprijzen en transparante bedrijfsvoering • Inzetten op zoveel mogelijk zelfstandig wonen • Actief bijdragen aan programma Weer Thuis

2. Begeleiding (Taakgericht) • Regionaal 12 gebieden, in aansluiting op indeling huidige toegangen in de regio HvB • Elk gebied één aanbieder of één samenwerkingsverband van aanbieders voor meer lokaal maatwerk, overzicht en betere sturing • In principe geen beschikking • Focus op samenwerken • Sleutelfiguren vanuit aanbieders voor afstemmen • Zorgaanbieder kan alle vragen in het gebied aan, met een mix van goed opgeleid personeel en onderaanneming als mogelijkheid

Highlights schets: proces participatie regio HVB (1) Huidige situatie regio Hart van Brabant: Werkgeversdienstverlening regionaal georganiseerd, werkzoekende dienstverlening lokaal/subregionaal. Uitvoering verschilt per gemeente; 3 SW-bedrijven in de regio: gedeeltelijk dezelfde opdracht, gedeeltelijk ook een uiteenlopende opdracht en anders georganiseerd. Gemeenten zijn aandeelhouder van de SW-bedrijven; Geen bestuurlijke opdracht om werkzoekende dienstverlening regionaal in te kopen. Er is een minder grote direct aanleiding voor systeem verandering binnen inkoop participatie: gesloten financiering en minder aanbieders is al gerealiseerd; Wel op inhoudelijke gronden reden om samenhang aan te brengen tussen Participatie, Wmo en Jeugd. Dit is het moment om hier gezamenlijk invulling aan te geven!

Highlights schets: proces participatie regio HVB (2) Overwegingen: Werk is vaak de beste zorg/preventie voor zwaardere zorg. Maar: alleen effectievere en efficiëntere ondersteuning mogelijk als producten en diensten op elkaar zijn afgestemd en flexibel kunnen worden ingezet. 1/5 van de bijstandsgerechtigden heeft ook Wmo voorziening; Huidige werk-/participatie-/dagbestedingsplekken efficiënter en effectiever inzetten: zowel SWorganisaties als zorgaanbieders uitdagen om meer samen te werken; Uniforme eisen aan dienstverlening.

Highlights schets: proces participatie regio HVB (3) Wat betekent dit voor veld participatie: Werkgroep participatie werkt voorstel uit voor bespreking 3D; Verkennende gesprekken met gemeenten en SW-bedrijven over hun ontwikkeling in producten, diensten, werkplekken en dienstverlening in de toekomst; Afhankelijk van de keuzes die we maken, is voor participatie een extra vertaalslag nodig om de keuze lokaal/subregionaal door te vertalen in de eigen uitvoering, inbesteding of aanbesteding en uitvoeringsafspraken; ….

Proces: Hoe pakken we het aan?

Stap 1

Stap 2

Stap 3

Stap 4

Stap 5

Stap 6

Voorbereiden

Publiceren

Selecteren

Concretiseren

Contracteren

Implementeren

Tot mei ‘21

Juni ‘21

Juli ‘21

Aug-nov ‘21

Dec ’21

Jan-juli ‘22

Proces: Stap 1 Voorbereiding

Stap 1 Voorbereiding Tot mei ‘21

Stap 2

Stap 3

Stap 4

Stap 5

Stap 6

Publiceren

Selecteren

Concretiseren

Contracteren

Implementeren

1. Uitgangpunten (febr-maart) – Kaderstellend gemeenteraden 2. Houtskoolschetsen (mrt-april) Wensen en bedenkingen gemeenteraden 3. Inkoopstrategie (apr) 4. Inkoopdocumenten (mei)

Bestuurlijk proces sociaal domein Mei ‘21

Opgave

2020 – mrt ‘21 Cijfers & analyse

April ‘21 Maart April‘21

Februari Maart ‘21

Inkoopdocumenten

Inkoopstrategie

Houtskoolschetsen (visie & keuzes)

Bestuurlijke Uitgangpunten Colleges/ kaderstellend gemeenteraden/ sociale raden

Colleges/ wensen en bedenkingen gemeenteraden/ sociale raden

Bestuurlijk opdrachtgevers regionale inkoop SD – POHO’s colleges

GO/No GO Communicatie & implementatie

Bestuurlijk opdrachtgever regionale inkoop SD – POHO’s colleges

Vragen?