Presentatie - participatie - bindend advies

RIA Vroegtijdige publieksparticipatie en bindend advies

Februari 2026

Opzet Aanleiding Vroegtijdige publieksparticipatie (raadsvoorstel maart 2026) • Kader • Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning • Participatie bij wijziging van het omgevingsplan

Bindend adviesrecht gemeenteraad (2e helft 2026) • Werkproces / procedure • Inhoud

2 - Gemeente Gilze en Rijen

Aanleiding • Inwerkingtreding Omgevingswet voorzien op 1 januari 2018, 1 juli 2018, 1 juli 2019, 1 januari 2021, 1 januari 2022, 1 juli 2022, 1 januari 2023, 1 juli 2023, 1 januari 2024 • Advies VNG ‘Minimale acties Omgevingswet voor gemeenten’ • 22 november 2021: gemeenteraad neemt diverse besluiten voor ± beleidsneutrale overgang naar Omgevingswet, w.o. participatie en bindend advies • Raadsbehandeling: inhoudelijke aanpassingen kunnen later volgen op initiatief van college of gemeenteraad

3 - Gemeente Gilze en Rijen

Beleidsneutraal was: • Beleidsnota “Omgevingsdialoog bij ruimtelijke plannen” (2019) • Lijst géén ‘verklaring van geen bedenkingen’ (VVGB) nodig (2011) Aanpassingen gewenst: • Evaluatie beleidsnota “Omgevingsdialoog bij ruimtelijke plannen” (2025) • Werkproces bindend adviesrecht (2024)

4 - Gemeente Gilze en Rijen

Opzet Aanleiding Vroegtijdige publieksparticipatie (raadsvoorstel maart 2026) • Kader • Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning • Participatie bij wijziging van het omgevingsplan

Bindend adviesrecht gemeenteraad (2e helft 2026) • Werkproces / procedure • Inhoud

5 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie Kader

Beleid: Visie

10 feb. 2025

> Leidraad e > Toolkit 6 - Gemeente Gilze en Rijen

1 helft 2026 1e helft 2026

Normstelling algemeen:

Normstelling specifiek (Ow):

Inspraakverordening

Omgevingsvergunning bopa

18 dec. 2023

> Participatieverordening

2e helft 2026

Wijziging omgevingsplan

Vroegtijdige publieksparticipatie

Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning (1)

• College bevoegd gezag voor verlenen omgevingsvergunning voor een (art. 5.8 Ow): o omgevingsplanactiviteit (opa) o buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa)

• Bij de aanvraag wordt aangegeven óf burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding van de aanvraag zijn betrokken. (art. 7.4, lid 1 Or) • Gemeenteraad kan gevallen aanwijzen waarin participatie verplicht is voordat een aanvraag omgevingsvergunning bopa kan worden ingediend. (art. 16.55, lid 7 Ow)

7 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie

Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning (2)

Huidige aanwijzingsbesluit: • de bouw van één of meer woningen; • de bouw van één of meer andere hoofdgebouwen;

• de uitbreiding van een gebouw met ten minste 100 m² bvo of met één of meer woningen; • de functiewijziging van een of meer gebouwen met oppervlak van tenminste 100 m² bvo; • de bouw van kassen met een oppervlakte van ten minste 100 m² bvo; • de uitbreiding en/of vestiging van, of omschakeling naar een veehouderij; • de uitbreiding van een bestaand glastuinbouwbedrijf; • de vestiging van of toename bebouwing/gebruik van mestbewerking/vergisting.

8 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie

Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning (3)

Nieuw aanwijzingsbesluit gevallen waarin participatie verplicht is (Bijlage 1 voorstel): • wijzigen terminologie (bv. woning = woonfunctie, etc.) • verwerken ‘verplichting’ voeren omgevingsdialoog uit Handreiking zonne-energie (okt. 2021) • uitbreiding aantal gevallen, m.n.: o wijzigen gebruiksfunctie naar hoog milieuhinderlijke bedrijvigheid (=> cat. 3.1) o huisvesting anders dan in de vorm van een huishouden (gebruik) o bouwwerk, geen gebouwen zijnde met een hoogte van > 40 meter o inpandig toevoegen >= 5 woningen (functiewijziging) 9 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie

Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning (4)

• Als burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding van de aanvraag zijn betrokken, verstrekt de aanvrager bij de aanvraag gegevens over hoe zij zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn (art. 7.4, lid 2 Or) • Sturing 1: wetgever adviseert een beleidsregel op te stellen waarin staat wat voor gegevens en documenten allemaal bij de aanvraag moeten worden gevoegd (NvT Ib Ow) (Bijlage 4)

• Sturing 2: rechter kent betekenis toe aan participatiehandreiking en manieren waarop omgeving kán worden betrokken (= leidraad, = toolkit)

10 - Gemeente Gilze en Rijen

Opzet Aanleiding Vroegtijdige publieksparticipatie (raadsvoorstel maart 2026) • Kader • Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning • Participatie bij wijziging van het omgevingsplan

Bindend adviesrecht gemeenteraad (2e helft 2026) • Werkproces / procedure • Inhoud

11 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie Participatie bij wijziging omgevingsplan (1)

Uitgangspunt is afstemming systeem participatie bij omgevingsvergunning bopa en wijziging omgevingsplan, omdat: • met beide ‘instrumenten’ kan hetzélfde initiatief mogelijk worden gemaakt (verschil is fysiek niet te zien); • voorkómen dat door initiatiefnemers wordt ‘geshopt’ tussen ‘instrumenten’; • vanuit visie dezelfde randvoorwaarde: ‘participatie moet meerwaarde hebben’.

12 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie Participatie bij wijziging omgevingsplan (2)

• Gemeenteraad bevoegd gezag voor vaststellen wijziging omgevingsplan, tenzij deze bevoegdheid (gedeeltelijk) is gedelegeerd aan het college (art. 2.4 Ow, art. 2.8 Ow) o Kennisgeving voornemen wijziging omgevingsplan vast te stellen, aangeven hóe participatie plaats zal vinden (art. 16.29 Ow, art. 10.2, lid 1 Ob) o Terinzagelegging ontwerp wijziging omgevingsplan, motivering participatie o Vaststellen wijziging omgevingsplan, motivering participatie (art. 2.4 Ow, art. 10.2 lid 2 Ob)

• Mandateren bevoegdheid doen van een kennisgeving

13 - Gemeente Gilze en Rijen

Bijlage 2

Vroegtijdige publieksparticipatie Participatie bij wijziging omgevingsplan (3)

• Keuzes in beleidsregel participatie wijziging omgevingsplan o gevallen waarin participatie verplicht is: • • •

gelijk aan aanwijzingsbesluit omgevingsvergunning bopa; plus: concrete gevallen waarbij participatie gewenst is (via kennisgeving); plus: omzetting tijdelijk deel omgevingsplan naar definitief omgevingsplan;

o mogelijkheid om af te wijken als omgeving op ándere vergelijkbare manier is betrokken bij een project (bv. toepassing leidraad, toolkit)

14 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie Participatie bij wijziging omgevingsplan (4)

o uit kennisgeving volgt pér geval de minimale kring van betrokkenen (hulpmiddel: leidraad) o geen standaard voorgeschreven participatievorm, wél minimumvereisten: • • • •

één of meerdere ontmoetingen in persoon tussen (representant van) initiatiefnemer en omgeving; ontmoeting in de omgeving van locatie van het initiatief; omgeving wordt uitgenodigd (te reageren): verstrekking info over initiatief; omgeving krijgt mogelijkheid te reageren op het voorgenomen initiatief.

o in concrete gevallen kan in kennisgeving wél een participatievorm worden voorgeschreven

15 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie Participatie bij wijziging omgevingsplan (5) o participatieladder: • •

minimaal ‘raadplegen’ (volgt uit visie) maximaal ‘coproduceren’

o gemeente controleert: • •

is invulling gegeven aan aanpak uit kennisgeving? heeft participatie zorgvuldig plaatsgevonden? (representatief, positie deelnemers, actualiteit)

o verslaglegging (geanonimiseerd) maakt deel uit van motivering wijziging omgevingsplan

16 - Gemeente Gilze en Rijen

Vroegtijdige publieksparticipatie Afstemming in ABG-verband

Gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau hebben dezelfde beleidsdocumenten en juridische kader Bij gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau ligt eenzelfde voorstel voor over vroegtijdige publieksparticipatie

17 - Gemeente Gilze en Rijen

Opzet Aanleiding Vroegtijdige publieksparticipatie (raadsvoorstel maart 2026) • Kader • Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning • Participatie bij wijziging van het omgevingsplan

Bindend adviesrecht gemeenteraad (2e helft 2026) • Werkproces / procedure • Inhoud

18 - Gemeente Gilze en Rijen

Bindend Advies Planning: Voorstel over Bindend Adviesrecht gemeenteraad 2e helft 2026 • Werkproces / procedure • Inhoud

19 - Gemeente Gilze en Rijen

Bindend Advies Werkproces/procedure • Lessen en ervaring van afgelopen 2 jaar • Voorbeeld van gemeente Meierijstad • ‘Gewoon’ met een raadsvoorstel • Zoveel als mogelijk tijdens de informele fase (naar voren halen raadsbehandeling)

20 - Gemeente Gilze en Rijen

Bindend Advies

21 - Gemeente Gilze en Rijen

22 - Gemeente Gilze en Rijen

Bindend Advies Inhoud

23 - Gemeente Gilze en Rijen

Bijlage bij raadsbesluit 22 november 2021

Zijn er nog vragen? Of opmerkingen?

24 - Gemeente Gilze en Rijen