NvZ Bijlage 1 - Groenplan

DEFINITIEF ONTWERP

GROENPLAN TUSSEN DE LEIJEN, RIJEN

30 SEPTEMBER 2021

COLOFON Titel document: Groenontwerp Tussen de Leijen, Rijen Datum: 30 september 2021 Status: Definitief ontwerp

Opdrachtgever:

ABG Gemeenten t.a.v. Nicole van der Steen Willibrordplein 1 5131 AV Alphen

Auteur:

Burobol Postbus 1096 5200 BC ’s-Hertogenbosch 073-8510633 www.burobol.nl

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

2.

INLEIDING Tussen de Leijen is de nieuwe wijk die aansluit op de jaren ’80-wijk Wolfsweide en komt te liggen aan de westkant van de rondweg Hannie Schaftlaan. De wijk is daarmee de afsluiting van de bebouwde kom. De wens is om de natuurlijke inrichting aan de rand van de Vliegende vennen, door te zetten langs de Hannie Schaftlaan. Opgave is een aantrekkelijk, duurzaam en robuust groenontwerp op te stellen voor de wijk Tussen de Leijen dat wordt gedragen door de omwonenden en voldoet aan de wensen/eisen van de werkgroep en het kwaliteitsplan BOR. Voor ruimtelijke ontwikkelingen waar meer dan 10.000 m2 verharding ontstaat, zoals in woonwijk Tussen de Leijen, is een waterhuishoudkundig plan vereist. Anteagroup heeft in opdracht van de gemeente een waterhuishoudkundig plan opgesteld. Dit waterhuishoudkundig plan heeft de basis gevormd voor de opbouw van het definitief ontwerp dat in dit document beschreven wordt. Met de voorstellen in het Groenplan wordt de afronding van het stedelijk gebied op duurzame wijze ingevuld en uitgewerkt en wordt daarmee een duurzame afronding van dit te ontwikkelen gebied gediend. Gezien de ligging van het te ontwikkelen gebied tussen de kern en de Hannie Schaftlaan (rondweg) wordt de kern op een mooie en duidelijke wijze afgerond. De rondweg vormt de “natuurlijke” grens tussen het stedelijk gebied en het buitengebied.

Deze afronding voorkomt dat in de toekomst de sprong over de rondweg gemaakt wordt.

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

3.

UITGANGSPUNTEN Het ontwerp is gebaseerd op onderstaande uitgangspunten. Deze uitgangspunten zijn basis geweest voor het schetsontwerp, dat vervolgens is uitgewerkt in een voorlopig ontwerp en uiteindelijk heeft geresulteerd in het (concept) definitief ontwerp dat voor u ligt. Het waterhuishoudkundig plan is de basis voor het watersysteem van het groenplan. •

Toekomstbestendig watersysteem; gereguleerd waterverloop van woningen naar landschappelijke zones

•

Zonering van gebruiksprioriteit versus waterberging: 1. Hofjes 2. Groene wiggen 3. Oostelijke zoom 4. Westelijke zoom

•

Spelen, verblijven en ontmoeten verspreid door de wijk

•

Comfortabele padenstructuur in aansluiting op de wijk Wolfsweide

•

Natuurlijke inrichting langs de Hannie Schaftlaan

•

Behoud van de A-watergang, gescheiden van wadi’s

2. 3.

4.

Stedenbouwkundig plan Croonenburo5 en uitgangssituatie Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

1.

Schetsontwerp landschappelijk raamwerk 4.

WATERSYSTEEM In het waterhuishoudkundig plan is uitgegaan van een standaard profiel voor de wadi’s, zoals hieronder te zien. De wadi’s vallen middels infiltratie droog doordat zij minimaal 0,20m boven de gemiddeld hoogste grondwaterstand liggen. De bodemhoogte van de wadi’s is 0,50m beneden (laagste) wegpeil. De wadi’s zijn ontworpen op 0,25m waterdiepte bij een situatie T100.

Overstort op A-watergang Binnenste bebouwingsschil Buitenste bebouwingsschil

Standaard wadi profiel (Waterhuishoudkundig plan Anteagroup)

Lager gelegen deelgebied A

C

Uitgaande van dit profiel zijn we er gaandeweg achter gekomen dat het landschap voor het grootste deel uit wadi zou bestaan, hierdoor is de inrichting en het gebruik beperkt. Daarnaast zorgt een dergelijk profiel voor een identiek landschap over de gehele wijk. Vanuit dit oogpunt zijn we overgestapt op een ander principe waar sterker wordt ingezet op gebruik en sfeer. Door het principe van droogvallende wadi’s los te laten ontstaat de ruimte om de prioriteit bij het gebruik te leggen en nattere zones te creëren die een meerwaarde bieden voor de ecologie. De groene wiggen en de oost- en westelijke zoom doen primair dienst als waterbuffer met een diverse inrichting per landschappelijke zone. Door de hofjes hoger te leggen ontstaat er een natuurlijke afstroom via de weg richting de grotere landschappelijke zones.

Westelijke zoom i.c.m. A-watergang Sluis

Hoger gelegen deelgebied B

B

Afstroomstappen A - B - C

A

Afstroom via de weg naar lagergelegen groene zones

Wadi voor binnenste bebouwingsschil

Principe profiel getrapte deelgebieden

Overstort van wadi naar A-watergang

Afstroomstappen I - II - III - IV

Hoger gelegen deel B 2

Lager gelegen deel A

Sluis Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

5.

WATERSYSTEEM BOUWVELDNIVEAU

Dakvlak watert af naar grotere landschappelijke zones Dakvlak watert af op eigen terrein Principe profiel afwatering van binnen naar buiten

Overstort van wadi naar grotere landschappelijke zones

B

C A Oppervlakkige afwatering middels molgoot Dakvlak watert af naar wadi

Westelijke zoom met overstort naar de A-watergang

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

Oppervlakkige afwatering

Wadi buffert en infiltreert water van binnenste bebouwingsschil

Oostelijke zoom met wadi’s

6.

A Van dakvlak naar wadi

B Via verharding naar grotere landschappelijke zones

C Bergen en infiltreren Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

7.

ZONES Gebruiksprioriteit versus waterberging en ecologie: 1. Hofjes 2. Groene wiggen 3. Oostelijke zoom 4. Westelijke zoom Aan de binnenzijde van de bouwvelden bevinden zich de hofjes. De centrale ligging leent zich bij uitstek voor spelen, verblijven en ontmoeten. Op deze plekken wordt natuurlijke spelaanleiding opgenomen. Terwijl de kinderen zelf hun spelwijze bepalen, kunnen de ouders een oogje in het zeil houden. Verschillende speelwaardes als samenspel, balanceren, klimmen en coördinatie zullen hier een plek krijgen. Tussen de bouwvelden in liggen de groene wiggen als groene buffers met een waterafvangende functie. Hier wordt ingezet op spelen in de natuur met natuurlijke elementen, gericht op ontdekken en uitdaging. Omgevallen bomen, keien en water vormen de basis voor het spel. De oostelijke zoom vormt een natuurlijke rand van het dorp met hoge kijkwaarde aan de Hannie Schaftlaan. Kruidenrijke, besdragende, biodiverse en insectenlokkende zoomvegetatie is van ecologische meerwaarde. Met deze inrichting en eigenschappen zorgt deze oostelijke zoom voor een kwaliteitsverbetering voor het landschap. De westelijke zoom vormt een natuurlijke overgang tussen de bestaande wijk Wolfsweide en Tussen de Leijen. Het doet parkachtig aan door de recreatieve verbindingen die tussen de A-watergang en de rietige wadi’s door slingeren.

De beplanting heeft sierwaarde door seizoensbeleving, besdracht en bloesem en is tegelijkertijd ecologisch aantrekkelijk voor vogels, insecten en kleine zoogdieren.

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

2.

4.

DORP

3.

1.

WEG EN WEILANDEN

8.

1. HOFJES - SPELEN, ONTMOETEN EN VERBLIJVEN

Klimmen en klauteren

Samenspel

Verblijven en ontmoeten Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

9.

2. GROENE WIGGEN - NATUURLIJK SPELEN

Wadi laagtes als natuurlijke spelaanleiding

Natuurlijke speelelementen: bomen, keien, water

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

10.

3. OOSTELIJKE ZOOM - LANDSCHAPPELIJKE AFRONDING VAN DE KERN

Kruidenrijke vegetatie

Seizoensbeleving

Ecologische zone Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

11.

4. WESTELIJKE ZOOM - GROENE BUFFER EN RECREATIE LANDSCHAP

Recreatieve paden aan watergang en tussen/door laagtes

Landschappelijke riet zone

Sierwaarde, besdracht, bloesem Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

12.

INRICHTINGSPLAN

Hofje met stapstenen/-paaltjes door de wadi en een grote ontmoetingsplek Groene wig met natuurlijke speelelementen

Hofje met glooiingen, speeltoestellen en een pad als doorsteek-/speelpad Natuurlijke dorpsrand/wijkafronding Overgang tussen wijken met recreatieve verbindingen A-watergang Duiker

Hofje met een verlaagd speelveld en tribune bielzen

Hofje met glooiingen, speeltoestellen en spelaanleiding

N

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

13.

INRICHTINGSPLAN Inzoom noord

7

2 8

1

9

3

N

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

14.

INRICHTINGSPLAN Inzoom zuid

6

10

11

4

12

5

N

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

15.

PROFIELEN

1:100

Hofje 1

Groene wiggen 2

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

16.

2 1

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

17.

PROFIELEN

1:100

Groene wiggen 3

4

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

18.

3

4

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

19.

PROFIELEN

1:100

Oostelijke zoom 5

6

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

20.

6

5 Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

21.

PROFIELEN

1:100

Westelijke zoom 7

8

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

22.

7 8

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

23.

PROFIELEN

1:100

Westelijke zoom 9

10

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

24.

9

10

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

25.

PROFIELEN

1:100

Westelijke zoom 11

12

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

26.

11

12

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

27.

GROENPLAN IN THEMA’S

WATER Bij de Zwarte Dijk is in de huidige situatie een bergingsvoorziening en overstort aanwezig. Deze voorziening bergt bij hevige neerslag een deel van het water zodat wateroverlast wordt voorkomen. Wanneer er meer neerslag valt dan de voorziening aan kan wordt het overtollige water overgestort in de sloot ten noorden van de Zwarte Dijk. Dit overstorten komt in de huidige situatie ongeveer 8x per jaar voor.

Overstort (verplaatst)

Ontwikkeling van de wijk Tussen de Leijen maakt dat overstorten van gemengd rioolwater niet meer is toegestaan. De oplossing is het verplaatsen van de overstort naar de noordzijde van Tussen de Leijen, op een watergang aan de Mosstraat/Schorsstraat. Het verplaatsen van de overstort van de Zwarte Dijk naar de Mosstraat heeft een aantal voordelen: • Geen overstortingen meer in stedelijk gebied (i.h.k.v. volksgezondheid) • De leiding tussen de twee locaties wordt ingericht als bergingsleiding. De frequentie van overstortingen daalt daarmee (huidig 8x per jaar) tot (indicatief) 1-2x per jaar • De leiding heeft daarnaast een functie voor de afvoer van afvalwater uit Tussen de Leijen Wat betreft belasting op het systeem: de nieuwe waterpartijen hebben minimaal eenzelfde bergend vermogen als de huidige A-watergang. Omdat er wordt verhard binnen het gebied zal water versneld afgevoerd worden naar oppervlaktewater. Hiervoor is gecompenseerd, conform normen van het waterschap. (bron: waterhuishoudkundigplan ANTEA GROUP)

Bestaande berging

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

ANTEA GROUP 29.

LANDSCHAPPELIJKE OVERGANG Met de voorstellen in het Groenplan wordt de afronding van het stedelijk gebied op duurzame wijze ingevuld en uitgewerkt, daarmee wordt een duurzame afronding van dit te ontwikkelen gebied gediend. Gezien de ligging van de ontwikkeling, tussen de kern en de Hannie Schaftlaan (rondweg), wordt de kern op een mooie en duidelijke wijze afgerond. Clumps lage zoombeplanting met aantrekkelijke accenten zorgen voor een aangenaam wisselend beeld vanuit de wijk Tussen de Leijen en vanaf de Hannie Schaftlaan. Bovendien is de lage zoombeplanting van ecologische meerwaarde, bijvoorbeeld als nest- en schuilplaats voor kleine zoogdieren. De rondweg vormt de “natuurlijke” grens. Deze afronding voorkomt dat in de toekomst de sprong over de rondweg gemaakt wordt.

1

Waterrijke groene buffer met watergebonden inheemse soorten

2

Groene overgang naar landschap met inheemse zoombeplanting en accenten als landschappelijke afronding van de kern

1

AN

CHAFTLA

HANNIE S 2

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

30.

BOMEN EN BEPLANTING

1.

Landschappelijke inheemse soorten: Fraxinus excelsior (gewone es)

1.

Ulmus laevis (fladder iep) Alnus glutinosa (zwarte els) Carpinus betulus (gewone haagbeuk) Ulmus minor (gladde iep) Ulmus ‘Dodoens’ (iep)

Oostelijke zoom: landschappelijke afronding van de kern Landschappelijke inheemse soorten aangevuld met:

Glr

Pyrus pyraster (wilde peer) Malus sylvestris (wilde appel) Eyecatcher clump (Heptacodium, Koelreuteria, Cornus kousa, Zelkova) Onderbegroeiing (lijsterbes, meidoorn)

Westelijke zoom: groene buffer Landschappelijke inheemse soorten aangevuld met: Salix fragilis (kraakwilg) Salix alba (schietwilg) Salix caprea (boswilg) Populus nigra (zwarte populier)

2.

2. Hofjes, wiggen en parkeren: Acer x freemanii ‘Autumn Blaze’ (esdoorn) Zelkova serrata Acer campestre (veldesdoorn) Parrotia persica (perzisch ijzerhout) Celtis occidentalis (zwepenboom)

Accent per hofje: Liquidambar styraciflua (amberboom) Liriodendron (tulpenboom) Pterocarya fraxinifolia (vleugelnoot) Acer saccharinum (witte esdoorn) In de landschappelijke zones is er gekozen voor inheemse boomsoorten als verbinding naar de omgeving. In de hofjes worden soorten voorgesteld met meer nectar- en sierwaarde (geen vruchtdracht). Op deze manier sluiten de soorten aan op het type zone en gebruik van de ruimte. Elk hofje krijgt een eigen uitstraling door één of meer groot aangeplante markante bomen. Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

31.

BOMEN EN BEPLANTING Landschappelijke inheemse soorten:

Gewone es

Fladder iep

Zwarte els

Gewone haagbeuk

Cornus kousa

Zelkova

Lijsterbes

Meidoorn

Hofjes, wiggen en parkeren: nectar- en sierwaarde (geen vruchten)

Gladde iep

Iep Esdoorn

Westelijke zoom: watergebonden inheemse soorten

Kraakwilg

Schietwilg

Boswilg

Zwarte populier

Oostelijke zoom: inheemse zoombeplanting met accenten

Wilde peer

Wilde appel

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

Heptacodium

Zelkova

Veldesdoorn

Perzisch ijzerhout

Zwepenboom

Accent per hofje: markante meerstammige bomen (grote aanplantmaat)

Koelreuteria

Amberboom

Tulpenboom

Vleugelnoot

Witte esdoorn 32.

SPELEN Door te variëren in speelwaardes voor verschillende leeftijden kent elk hofje een eigen identiteit. In de hofjes is meer toe- en overzicht mogelijk dan in de groene wiggen, daarom worden hier voornamelijk de oudere kinderen bediend.

Collectief spel en ontmoeten Klauteren, glijden en balanceren Bal- en samenspel en rennen Schommelen en coördinatie Ontdekken en uitdaging Jonge en oudere kinderen (0 - 18 jaar) Oudere kinderen (8 - 18 jaar)

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

33.

ROUTING EN PARKEREN Ommetjes maken

Parkeertypes Tussen de Leijen verbindt via logische voet- en fietspaden de bestaande wijk met de Hannie Schaftlaan. Hierdoor wordt het plan onderdeel van een recreatief ommetje waar bewoners en omwonenden hun sportrondje kunnen maken en op verschillende plekken aan de route kunnen verblijven. Door directe aanhechting van routes wordt het gebruik van de fiets aangemoedigd in tegenstelling tot de auto. Bovendien wordt er in het plan gestreeft naar het inpassen van duurzame mobiliteit, T A TRA S S zoals deelauto’s en MO elektrische laadpunten. Dit kan en zal onder andere de (groene) ruimte in het plan ten goede komen.

Wolfsweide

In de hofjes wordt er zoveel mogelijk los van de speel- en verblijfsruimte in koffers geparkeerd. Bij de parkeerkoffers is de ruimte om robuuste vakken te maken en het parkeren zoveel mogelijk uit het zicht te houden. Zodoende ligt de nadruk in het centrale gebied op spelen en verblijven. Aan randen van de bouwvelden wordt langs geparkeerd met robuuste groen vakken op logische hoeken.

rkt

Spo

k

broe

Bree

AN

CHAFTLA

T AA

TR

S AG

HANNIE S

LA roek

Wouwerb

Parkeerkoffers Langsparkeren

ZWARTE DIJK

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

bankje

34.

OVERGANG PLANGEBIED - MOSSTRAAT 8

Erf Mosstraat 8 Greppel als erfafscheiding, dimensionering nader te bepalen.

Tussen de Leijen, Rijen | 30-09-2021

35.