Notitie Doorontwikkeling Groeituin

Notitie Doorontwikkeling Groeituin -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding Sinds 2015 kent de gemeente Gilze en Rijen de voorziening de Groeituin. De Groeituin biedt mensen een plaats om vrij van druk en eisen activiteiten te verrichten, tot rust te komen en (werknemers)vaardigheden op te doen. De Groeituin is oorspronkelijke gepositioneerd als reintegratievoorziening, maar heeft zich door de jaren ontwikkeld tot een voorziening die in de breedte aan kwetsbare mensen een plaats biedt om aan zichzelf te werken en zinnige daginvulling te hebben. In de memo Eerste verkenning van de Groeituin d.d. 23 maart 2021 (Zaaknr 326759) wordt dieper ingegaan op deze ontwikkeling. Uit diverse onderzoeken die de gemeente heeft laten uitvoeren komt de waarde van de Groeituin naar voren. In 20181 is vastgesteld dat het concept van de groeituin op een aantal aspecten uniek is en daarmee een wezenlijk ander aanbod biedt dan bestaande Wmo- en re-integratievoorzieningen, en daarmee als voorziening zich onderscheidt van anderen. De evaluatie van de Groeituin van 20181 toont aan dat de Groeituin tot besparing op uitkeringen, Wmo en maatschappelijke/zorgkosten leidt.

Uit het artikel 213a onderzoek (Iroko, 2021) komt naar voren dat de Groeituin door zowel de politiek, onderzoekers en ambtenaren gewaardeerd wordt vanwege de belangrijke dienstverlening voor een zeer kwetsbare doelgroep. Terwijl verwacht wordt dat de omvang van deze doelgroep de komende jaren zal toenemen, is de Groeituin de enige voorziening in gemeente Gilze en Rijen primair gericht op deze groep. De Groeituin zorgt voor groei in participatie (Iroko, 2021). Advies uit het onderzoek is om de doorstroom naar een volgende stap in ‘meedoen’ (meer) te stimuleren in het belang van de effectiviteit van de voorziening. De acties die naar aanleiding van het memo Eerste verkenning van de Groeituin zijn opgepakt zijn: • De resultaten van het artikel 213A onderzoek benutten om te kijken naar de verdere ontwikkelingen van de groeituin; • Te zoeken naar een geschikte locatie waar de Groeituin kan worden voortgezet en verder kan worden ontwikkeld; • De optie tot samenwerking met Amarant verder te verkennen; • De business case van de Groeituin verder uit te werken. In deze notitie zijn de uitkomsten en verdere uitwerking van deze punten beschreven. De visie op de Groeituin Voor de uitwerking van de vervolgstappen is de visie op de Groeituin van belang. Hieronder wordt beschreven vanuit welke visie er aan de slag is gegaan.

De elementen in deze visie leggen we nu vast om te behouden voor de toekomst van de Groeituin. Werk is de beste vorm van zorg Gemeente Gilze en Rijen gelooft in een samenleving waarin iedereen meetelt en meedoet. Er is een steeds groter wordende groep mensen voor wie dit niet vanzelfsprekend is. Denk aan mensen met een psychische kwetsbaarheid, een andere culturele achtergrond, mensen met beperkte belastbaarheid vanwege een slechte gezondheid, mensen met schulden of in armoede, mensen die tijdelijk vastlopen, enzovoort. En vaak spelen een aantal kwetsbaarheden bij 1 inwoner. Voor die 1

Rapport Evaluatie en doorontwikkeling Groeituin Gilze, Flexkwaliteit, 2018

1

mensen biedt de Groeituin een plek voor herstel. Een plek waar zij tot rust komen en aan de slag gaan met zichzelf. Waar zij zorg ontvangen in de vorm van werk. De Groeituin is de enige preventieve voorziening in gemeente Gilze en Rijen voor deze toenemende groep mensen en daarom is het belangrijk om op deze manier de voorziening aan te blijven bieden. Rust, ontwikkeling, vervolg Het doel van de Groeituin is dat deelnemer zichzelf ontwikkelen, zelfvertrouwen krijgen en vaardigheden op doen om na een aantal maanden of jaren een stap te kunnen zetten in meedoen. De Groeituin is niet een eind- maar een tussenstation, op weg naar een passende dagbestedings-, participatie-, vrijwilligers- of werkplek. Het is niet het primaire doel van de Groeituin om deelnemers werkfit te maken. Deelnemers zijn voor zichzelf zinvol bezig, los van of zich dat vertaalt in meer kansen op de arbeidsmarkt. Bij deelnemers voor wie dat wel mogelijk en de behoefte is, wordt er wel aandacht besteed aan het vinden van een vervolg richting werk. Voor het grootste aantal deelnemers geldt echter dat de deelname aan de Groeituin leidt tot een vergroot sociaal netwerk, een (andere) vorm van zinnige daginvulling en verbetering van de algehele gezondheid. Indicatievrije en laagdrempelige toegang De Groeituin richt zich niet op een strak afgebakende doelgroep.

Het is geen Wmo-voorziening of reintegratievoorziening, geen algemene of maatwerkvoorziening. De toegang tot de voorziening is laagdrempelig, zonder indicatie of label. Vanuit welke context of regeling de toeleiding naar de voorziening plaats vindt is voor de deelnemer en uitvoerder niet relevant. Wel wordt vooraf samen met de deelnemer onderzocht of er ontwikkelpotentie is en waar zijn/haar ontwikkelkansen zitten. Deze laagdrempelige toegang biedt een opstap voor inwoners die niet in een hokje passen. ‘Iedereen telt mee, iedereen doet mee’ komt daarmee voor hen binnen bereik. Kansen voor ontwikkeling en professionalisering van de Groeituin Met de Groeituin heeft de gemeente een unieke voorziening voor inwoners die vaak buiten de boot vallen. Om de Groeituin te bestendigen binnen de kaders van bovenstaande visie, gaan we aan de slag met de volgende kansen voor professionalisering en doorontwikkeling: • Creëren van (aansluiting op) vervolgplekken Uit het artikel 213A onderzoek kwam naar voren dat de Groeituin effectiever kan zijn door meer vervolg te geven aan trajecten. We stellen vast dat een gedeelde visie in de keten op het toewerken naar een vervolgplek een kans biedt om met deze aanbeveling aan de slag te gaan.

We werken aan het delen van de visie en het doel van de Groeituin bij teamleiders, consulenten, klantmanagers, lokale partners en andere toeleiders, zodat we zorgen dat de ‘juiste’ deelnemers worden aangemeld én we samen met uitvoerenden kunnen werken aan het creëren van passende vervolgstappen voor iedere deelnemer.  We willen met lokale partners kijken hoe we de aansluiting van participatieplekken en ontmoetingsactiviteiten kunnen versterken.  Bij deelnemers waar we potentie voor toeleiding naar werk zien, willen we hen helpen om op zo hoog mogelijk passend niveau te participeren. Daarvoor zetten we in op samen met lokale ondernemers/werkgevers plekken zoals stages te creëren.  Voor vervolg vanuit de Wmo-dagbestedingsvoorzieningen onderzoeken we wat er nodig is om de Groeituin en de ontwikkelingsgerichte en/of arbeidsmatige dagbesteding op elkaar aan te sluiten.

Zaaknummer 363163

2

• Hogere effectiviteit het jaar rond De opstallen op de huidige locatie van de Groeituin zijn bouwkundig afgeschreven en niet op te waarderen. Ze voldoen bovendien niet aan arbotechnische eisen. De opstallen dienen bij voortzetting op locatie dus vervangen te worden. In de zomer is het werken in de tuin het middel voor persoonlijke groei van de deelnemers. In de winter nemen activiteiten zoals koken en houtbewerking deze functie over. Door de huidige omstandigheden van de ruimtes is de effectiviteit van het programma in de zomer hoger dan in de winter.  We zorgen ervoor dat er op de (nieuwe) locatie Groeituin goede faciliteiten komen die het mogelijk maken dat er ook ’s winters optimaal gewerkt kan worden. Dat zorgt voor een hogere effectiviteit in de wintermaanden, waarop we verwachten dat deelnemers eerder een volgende stap kunnen zetten en we daarom meer mensen gedurende het jaar kunnen laten deelnemen. • Expertise vergroten door samenwerking met Amarant Eerder is verkend of partijen de Groeituin over zouden kunnen nemen. Amarant geeft aan dat het concept van de Groeituin aansluit bij hun manier van werken en de doelen die zij hebben. Een samenwerking zien ze wel als mogelijkheid om samen te verkennen. Het helemaal overnemen van de Groeituin is pas interessant als het kostendekkend is.

Onderzoek toont de moeilijkheden die initiatieven zoals de Groeituin ondervinden rondom de financiering en dekking van kosten. Daarbij speelt mee dat de Groeituin een preventieve functie heeft waarmee maatschappelijke kosten op andere plekken (Wmo, uitkering, zorgkosten) verminderd worden. De evaluatie van de Groeituin van 20181 toont aan dat de Groeituin tot besparing op Wmo en maatschappelijke kosten leidt.  We kiezen ervoor om de Groeituin in eigen beheer te houden en te zien als inspanning van de gemeente om maatschappelijke kosten naar beneden te brengen. Met Amarant gaan we in gesprek over samenwerking en expertise. We kijken daarbij naar inspiratie opdoen en leren van elkaar in de uitvoering, mogelijkheden tot inzet van vervanging bij ziekte en leren van elkaar met betrekking tot financieringsstructuren. • Verstevigen van de monitoring Als referentiekader voor de doelgroep wordt sinds de start van de Groeituin de Participatieladder gehanteerd. Een inwoner neemt echter niet op grond van de Participatiewet deel, terwijl het gebruik van de Participatieladder die associatie wel oproept. We kiezen er daarom voor om vanaf nu de Participatieladder als meetinstrument voor het resultaat voor de Groeituin los te laten. In plaats daarvan evalueren en rapporteren we kwantitatief en kwalitatief over:

Input

Kwantitatief Aantal nieuwe deelnemers

Throughput

Aantal deelnemers totaal

Output (effect)

-

Outcome

Aantal deelnemers naar vervolgplek

Zaaknummer 363163

Kwalitatief op groepsniveau Aanleidingen voor deelname aan de Groeituin Welke partijen iedere deelnemer heeft toegeleid Beschrijving van ontwikkeling deelnemers ten opzichte van start of vorige peilmoment Naar wat voor vervolgplekken deelnemers doorstromen

3

• Geschikte locatie Er moet een geschikte locatie zijn waarop uitvoering kan worden gegeven aan bovenstaande visie en kansen. Locatie voor doorontwikkeling Groeituin Vanwege de plannen om de grond van de huidige locatie te verkopen, wordt er voor de Groeituin naar een nieuwe locatie gezocht. Er is een programma van eisen opgesteld voor de nieuwe locatie vanuit de visie en doelen van de Groeituin, kansen voor professionalisering en geschiktheidseisen vanuit ruimtelijke ordening perspectief. Op basis daarvan zijn geschikte locaties in beeld gebracht. In het 1e kwartaal 2022 kunnen we een concreet voorstel aan de gemeenteraad voorleggen. Business case Groeituin Huidige business case: • Structurele Kosten Begeleiding (groeicoaches) en materialen worden betaald uit het re-integratiebudget. De kosten voor de begeleiding zijn €105.000,- per jaar en daarnaast is er een werkbudget van €5000,-. • Structurele Opbrengsten De Groeituin leidt tot meer stabiliteit van leven, waardoor andere vormen van zorg in mindere mate ingezet hoeven worden. Het integraal doorrekenen van deze voordelen gaat om het berekenen van effecten die niet op gaan treden, ofwel preventie van kosten. Dat maakt dat het niet te baseren is op zekerheden en zichtbaar terug te verdienen bedragen.

Toch is er een reële kans dat de jaarlijkse preventie van kosten op de uitkeringen, dagbesteding en zorg hoger zijn dan de kosten van de Groeituin. Het onderzoek van IROKO toont aan dat de Groeituin indirect een bijdrage levert aan uitstroom uit de uitkering. Maar denk ook aan kosten van dagbesteding (Wmo) en andere zorg- en maatschappelijke kosten, zoals GGZ-zorg, UWV-uitkeringen, huisartsenzorg etc. In de evaluatie van de Groeituin uit 2018 is op basis van gefundeerde aannames2 een berekening gemaakt van de geschatte jaarlijkse preventie van kosten. Die bedroeg circa €120.000,- . Uitgaande van de berekeningen in dat rapport, schatten we de structurele jaarlijkse preventie van kosten op dit moment op circa € 130.000,-. Professionalisering Business case: • Effectieve inzet Groeicoaches Om de op pagina 2 en 3 beschreven professionaliseringsslag te maken, wordt er meer gevraagd van de groeicoaches op het gebied van coördinatietaken.  We zorgen ervoor dat de inzet aan begeleiding past bij de gevraagde werkzaamheden. • Structurele kosten niet binnen gemeentefinanciën verschuiven In eerdere notities is geopperd om de kosten van niet-uitkeringsgerechtigde deelnemers te financieren vanuit andere gemeentelijke middelen dan het re-integratiebudget, bijvoorbeeld de Wmo-middelen.

De voorziening vanuit verschillende gemeentelijke budgetten dekken zorgt voor extra administratieve belasting.

2

De berekeningen zijn gebaseerd op studies (en waarnemingen van professionals) van effecten van meedoen op de levensgebieden van de klant en onderliggende kostencalculaties. Rapport Evaluatie en doorontwikkeling Groeituin Gilze, Flexkwaliteit, 2018

Zaaknummer 363163

4

We stellen in dit voorstel vast dat de visie is om een plek te bieden aan inwoners van Gilze en Rijen, en dat de gemeente het van belang vindt om voor iedereen meedoen mogelijk te maken. Het is daarbij in mindere mate relevant vanuit welk gemeentelijk onderdeel de deelnemer komt.  We houden de dekking van structurele kosten binnen het re-integratiebudget. Daarbij geldt als criterium dat de deelnemer een inwoner is van gemeente Gilze en Rijen. • Structurele kosten niet verschuiven naar trajectprijs Wlz In eerdere notities is ook geopperd om de kosten van deelnemers met bijvoorbeeld een Wlz-indicatie te verleggen naar de aanbieders waar zij vandaan komen. Vanuit de besparing op maatschappelijke kosten die de Groeituin brengt, is deze richting te motiveren. We zien echter ook een aantal tegenargumenten: - Het risico bestaat dat inwoners van Gilze en Rijen niet langer aangemeld worden door organisaties buiten de gemeente, waardoor zij geen gebruik weten te maken van een voorziening juist wel voor hen bedoeld is. - De opbrengsten wegen niet op tegen de lasten om dit te realiseren. Er moet geïnvesteerd worden om deze afspraken te maken met deze aanbieders, en het vraagt structurele inzet om de administratieve taken die dit met zich meebrengt op te pakken.

- De Groeituin is een preventieve voorziening, waardoor het ingewikkeld is om vast te stellen wat de bespaarde kosten zijn en dit te vertalen naar een trajectprijs.  We verschuiven de dekking van structurele kosten niet naar andere partijen. Daarbij geldt als criterium dat de deelnemer een inwoner is van gemeente Gilze en Rijen. • Kansen bij CZ Zorgkantoor en landelijke programma’s onderzoeken De Groeituin past in de landelijke ontwikkeling van het tot stand komen van preventieve voorzieningen waarmee zorg- en maatschappelijke kosten bespaard worden. Daarin wordt veelal samenwerking met de regionale zorgverzekeraar gezocht. Het Rijk ondersteunt dergelijke initiatieven met middelen.  We onderzoeken landelijke programma’s en landelijke financieringsmogelijkheden zoals subsidies ter bevordering van initiatieven in samenwerking gemeente en zorgverzekeraar.  We verkennen met CZ de mogelijkheden tot versterking van de business case in de zin van gezamenlijke financiering en/of samenwerking. • Deelnemers van buiten gemeente Gilze en Rijen De Groeituin is een Special Product van de gemeente Gilze en Rijen. Met de huidige inzet aan coaching kunnen 15 deelnemers per dagdeel deelnemen. De behoefte aan de Groeituin is groot en we zien dat er continu een wachtlijst is. Een mogelijkheid is om een trajectprijs in te stellen voor deelnemers van buiten de gemeente.

Dit vraagt nadere verkenning omdat: - Het ingewikkeld is om een trajectprijs vast te stellen - Er continu een wachtlijst is, ook voor inwoners van Gilze en Rijen. Plaats beschikbaar stellen aan inwoners van buiten de gemeente gaat ten koste van deelname door een inwoner van de gemeente. Dat werkt door op de besparing op kosten van andere voorzieningen.  Er wordt uitvoering gegeven aan een nadere verkenning en uitwerking van mogelijke oplossingsrichtingen hiervoor.

Zaaknummer 363163

5