-MR brief naar aanleiding van ouderavond en bijlagen d.d. 1-4-22

Molenschot, 1 april 2022 Aan de leden van de MR van de Drie Musketiers Beste Evy, Loes, Simone en Ingrid, Afgelopen weken waren turbulent en vol met emoties. De aankondiging van mijn voornemen tot sluiting levert begrijpelijk veel boosheid, verdriet en vragen op bij de medewerkers en de ouders. Zoals ik al van Jeroen en Helma had gehoord is de Drie Musketiers een hechte gemeenschap. Eén voor allen en allen voor één is stevig uitgedragen, ook als het moeilijk wordt. Het vurige pleidooi van Evy namens de MR in de GMR heeft me geraakt en ik voel jullie toewijding voor de school en de wilskracht om te vechten voor voortbestaan. De sluiting in de zomer van 2024 is een voornemen, dit betekent dat er nog geen definitief besluit is genomen. Gezien de situatie op dit moment ga ik nu tijdelijk niet verder met het uitvoeren van het voornemen en schort ik nu mijn voornemen op en wacht ik jullie reactie af op mijn schrijven, en graag een schriftelijke reactie binnen 14 dagen. Afhankelijk van deze reactie zal ik jullie informeren over de opschorting. Daarbij is het belangrijk om met jullie in gesprek te komen naar aanleiding van de schriftelijke aanvullingen die jullie hebben op de bijlagen. Uiteraard sta ik open voor nieuwe inzichten welke ik zorgvuldig zal meewegen in mijn voornemen. We staan nu ver van elkaar af.

Dit is nooit mijn bedoeling geweest, is zeker niet wenselijk en niet in het belang van de school en de organisatie. Ik dank jullie voor de feedback. Zoals ik al schreef in mijn mail van 27 maart jl. wil ik graag met jullie in gesprek blijven op basis van jullie inzichten. Ik doe hiervoor een oproep aan jullie gezien in het belang van het onderwijs in Hulten e.o.. En daarnaast is het belangrijk om zo samen even tot rust te komen en te kijken hoe we de druk ervan af kunnen halen en constructief en professioneel samen kunnen werken. Groet, Mayke

BIJLAGE Hieronder vinden jullie informatie als antwoord op de vragen vanuit de medewerkers, MR en de ouders waarop ik nog zou terugkomen en die niet al in de bovenstaande brief beantwoord zijn. Daarna wordt een toelichting gegeven op de dia’s van de getoonde presentatie. Mochten jullie toch nog iets missen, neem dan vooral even contact met me op. Eerst even een rectificatie bij de brief naar de ouders d.d. 22 maart 2022, betreffende voornemen fusie c.q. sluiting Hummeldonk en de Drie Musketiers. Mijn oprechte excuses hiervoor. Het aantal leerlingen op de peildatum 1 oktober jl. is niet 27 maar 31 en de opheffingsnorm van de gemeente Gilze en Rijen is niet 89 maar 87. De juiste cijfers zijn gebruikt in mijn onderzoek en analyses omdat de gebruikte grafieken van de prognoses als afbeelding uit DUO, Parnassys, Vensters en van de gemeente komen. In alinea 3 ‘Verplichte en acute opheffing’ betekent dat er geen mogelijkheid meer is om dispensatie aan te vragen, de kinderen mogen dan wel het schooljaar nog afmaken, maar sluiting is dan een feit. Er is twijfel over de termijn van instandhouding dan wel bekostiging na het bereiken van minder dan 23 leerlingen.

Over de termijn heb ik me laten informeren door AVS die het volgende schrijft: ‘Wordt door het bestuur de zogenoemde gemiddelde schoolgrootte (artikel 157 WPO) gehanteerd en een school komt onder de 23 leerlingen, dan betekent het sluiting per 1 augustus daaropvolgend. Het bepaalde in artikel 157a (discretionaire bevoegdheid van de minister) kan hierbij ook een rol spelen. Wordt de gemiddelde schoolgrootte niet gehanteerd, dan geldt de opheffingsnorm van de gemeente als uitgangspunt en kan de school gedurende 3 schooljaren nog onder de norm functioneren (artikel 153 WPO)’ Nuwelijn verzoekt de Minister elk jaar op grond van de gemiddelde schoolgrootte dat de

school in stand gehouden dan wel bekostigd wordt. Dit betekent dat als het leerlingenaantal onder de 23 komt, de school verplicht moet sluiten op 1 augustus daaropvolgend. De Drie Musketiers komt niet in aanmerking voor discretionaire bevoegdheid van de Minister omdat er niet aan 1 of meer voorwaarden kan worden voldaan. Zoals ik heb aangegeven in de vergadering heb ik een jurist ingeschakeld om bovenstaande te checken, de verwachting is dat ik volgende week hierover bericht krijg. De school in de Moer kan wel open blijven ondanks dat ze twee jaar lang minder dan 23 leerlingen hadden. De Start in de Moer is een nevenlocatie, hiervoor gelden andere regels ten aanzien van verplichte opheffing.

1

Er is vraag naar inzicht in de kosten. Omdat het overzicht juist- en volledig moet worden opgesteld, zal deze aanstaande dinsdag 5 april gereed zijn. De opbouw van dit overzicht zal conform de opbouw van de jaarrekening/begroting zijn. De vraag waarom Nuwelijn geen contact heeft gehad met gemeente. Zoals ik al aangaf heb ik meerdere malen met de gemeente gesproken en heb ik de gemeente geïnformeerd over het voornemen om de school te sluiten. Mevrouw Koring, beleidsmedewerker sociaal domein - onderwijs van de ABG, heb ik gebeld en zij geeft aan dat er bij haar geïnformeerd kan worden over contact met Nuwelijn. Het verzoek van de ouders tot delen van de presentatie De presentatie is getoond maar er waren direct veel vragen en - zeer begrijpelijk- ook veel emoties daardoor was er weinig gelegenheid tot een samenhangende toelichting. Daarom zal ik onder elke dia een schriftelijke toelichting geven als onderbouwing voor het voornemen.

2

Het voorgenomen besluit betekent dat Nuwelijn voornemens is om in de zomer van 2024 Hummeldonk en de Drie Musketiers vrijwillig te sluiten. Het voornemen is kenbaar gemaakt om in de afstemming met onder meer ouders, medewerkers en de medezeggenschap te onderzoeken hoe dit het best vormgegeven kan worden. Al jaren heerst er onzekerheid bij het personeel over het voortbestaan vanwege de afname van leerlingen en ook bij (potentiële) ouders. Deze onzekerheid wil Nuwelijn wegnemen door een realistisch perspectief te schetsen.

3

Daarom is er onderzoek gedaan naar de kansen en bedreigingen voor het voortbestaan van de PSG en de school. Hieruit is naar voren gekomen dat de gestage krimp zeer waarschijnlijk zal leiden tot verplichte opheffing. Daarom is besloten om het voornemen tot vrijwillige sluiting kenbaar te maken. Ik begrijp de emoties en dat het voornemen hard aankomt, maar het is wel eerlijk om tijdig een reëel toekomstperspectief te schetsen.

De missie van Nuwelijn is om goed onderwijs te verzorgen in een veilige omgeving en zo nabij mogelijk van de kinderen. De Minister heeft omschreven in de Wet op Primair Onderwijs, waaraan bovenstaande moet voldoen om bekostiging te krijgen. Als bestuurder van Muzerij en Nuwelijn ben ik verantwoordelijk voor de kwaliteit van onderwijs van de stichting en dat de bekostiging vanuit OCW doelmatig en verantwoord ingezet wordt om een goede kwaliteit van onderwijs te borgen en te verbeteren. Hulten heeft een prachtige onderwijslocatie in de dorpskern. Al jaren gaan de kinderen van Hulten daar met veel plezier naar toe en de afgelopen jaren ook kinderen uit de regio. De betrokkenheid en tevredenheid van ouders, medewerkers en leerlingen is hoog. Dit is dan ook niet de reden van de daling van leerlingenaantal. Hulten is een klein dorp waar steeds minder kinderen geboren worden en daardoor wordt de aanwas steeds kleiner. Een school heeft voldoende kinderen nodig om te kunnen bestaan en goede kwaliteit van onderwijs te kunnen bieden. Het streven is om zo dicht mogelijk bij het huis van het kind onderwijs te verzorgen maar niet koste wat kost, de kwaliteit moet ook kunnen worden gewaarborgd en de kosten moeten te verantwoorden zijn.

4

Het Rijk stelt een minimum aan het aantal leerlingen op een school. Dit heet de opheffingsnorm. De opheffingsnormen voor het basisonderwijs zijn niet voor alle scholen hetzelfde. Dit is afhankelijk van de zogenaamde leerlingdichtheid in een gemeente. Voor de gemeente Gilze en Rijen is deze 871. Scholen met een leerlingenaantal dat 3 jaar op rij onder de opheffingsnorm valt, verliezen hun inkomsten. Dat betekent bijna altijd dat de school moet sluiten. (Bron: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/leerlingendaling/sluiten-van-scholen)

Al jaren (sinds in ieder geval 1996), dus langer dan de genoemde 3 achtereenvolgende jaren in de WPO, haalt de Drie Musketiers de gemeentelijke opheffingsnorm niet en deze vinden we ook niet realistisch voor een basisschool in Hulten. Daarom verzoeken we elk jaar op grond van de gemiddelde schoolgrootte (200 leerlingen), artikel 157, dat de school in stand gehouden dan wel wordt bekostigd. Dit heet dispensatie. Ook voor schooljaar 2022-2023 is dit verzoek ingediend bij de Minister van OCW door Nuwelijn. We hebben hierop nog geen berichtgeving gekregen maar verwachten dat ons verzoek ook dit jaar wordt ingewilligd. Uiterlijk voor 1 mei 2022 zal de Minister ons hierover berichten. Voorwaarde is dat de school minimaal 23 leerlingen telt op 1 oktober van dat jaar, artikel 157. Er is een mogelijkheid om de minister te verzoeken tot instandhouding, ook al voldoet de school niet aan de voorwaarde van minimaal 23 leerlingen, artikel 157a. Ook hiervoor zijn voorwaarden gesteld. Als er aan 1 of meer voorwaarden niet kan worden voldaan dan wordt het verzoek afgewezen. ●

1

De bestuurder mag niet tekort schieten in haar zorg voor de kwaliteit van het onderwijs. De bestuurder beoordeelt de kwaliteit vooraf aan het in te dienen verzoek. Indien de bestuurder oordeelt de kwaliteit te kunnen garanderen, kan aan deze

Anders dan vermeld op dia

5

voorwaarde worden voldaan, mits de minister de onderbouwing accepteert. Kan de bestuurder de kwaliteit niet garanderen c.q. onderbouwen, dan wordt aan deze voorwaarde niet voldaan en wordt een verzoek tot instandhouding afgewezen. Op het moment dat de school minder dan 23 leerlingen heeft wordt het lastig om de

kwaliteit van de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen te borgen. Het is dan ook waarschijnlijk dat de Minister het verzoek tot instandhouding afwijst. ● Er moet aantoonbaar perspectief zijn op structurele toename van het aantal leerlingen van de school tot het aantal van ten minste 23 op 1 oktober voorafgaand aan de datum waarop de door de Minister te bepalen termijn eindigt. ●

De Drie Musketiers komt zeer waarschijnlijk niet in aanmerking voor dispensatie door het grote aanbod van Katholiek onderwijs binnen een straal van 5km van Hulten.

Er is krimp te zien op stichtingsniveau en met name op de BvM en de Drie Musketiers de afgelopen 4 jaar. De Drie Musketiers is hierbij het kwetsbaarst omdat het leerlingenaantal dicht bij het minimale aantal van 23 leerlingen komt. Dit is onder meer de reden waarom er sneller dan voor BvM (die ook bijna op een afname van 40% zit) een voornemen tot besluit over vrijwillige sluiting tot stand is gekomen. Om de afname tegen te gaan is de afgelopen jaren het wervingsgebied uitgebreid en zijn er acties ondernomen om de Drie Musketiers daar onder de aandacht te brengen. Niet zonder resultaat, op dit moment is ongeveer 50% (18 leerlingen) van de leerlingen niet woonachtig in Hulten, helaas heeft dit niet geleid tot groei. Onder de volgende dia zal hier dieper op worden ingegaan.

6

In bovenstaande tabel (bron: Vensters, 2022) worden de bekostigde leerlingen weergegeven verspreid over de leerjaren, dit zijn de leerlingen die op 1 oktober 2021, de zogenaamde teldatum, geregistreerd waren in ParnasSys. Na de teldatum zijn 4 leerlingen ingestroomd, deze zullen pas meegenomen worden bij de volgende teldatum in 2022-2023.

We zien vooral dat de kinderen die niet in Hulten wonen instromen in de bovenbouw. Dit betekent dat ze relatief kort op de school zijn. De kleuter instroom is laag, gemiddeld met ongeveer 3 leerlingen over de laatste 4 jaar. Hieronder is te zien hoe op dit moment de leerlingen van de onderbouw zijn verdeeld over de leerjaren.

ingeschreven leerlingen t/m 22 februari 2022

groep 0

groep 1

groep 2

groep 3

2

3

2

2

Omdat de bovenbouw meer leerlingen per leerjaar telt vanwege de zij-instroom dan de onderbouw, is elk jaar de uitstroom groter dan de instroom, dit veroorzaakt krimp. De investeringen door Nuwelijn en de gemeente om leerlingen aan te trekken, bijvoorbeeld in de renovatie van de school, in de uitbreiding van de bieb, in de aanleg van het Speelbos en in medewerkers om 3 combinatiegroepen te behouden vanaf ongeveer 2012 heeft helaas niet geleid tot de verwachte groei.

7

Het lage aantal geboortes in Hulten en de onvoorspelbare zij-instroom in de bovenbouw maken de kans groot om onder de 23 leerlingen te komen op 1 oktober van schooljaar 2024-2025. Ook al zou Nuwelijn dispensatie van de Minister krijgen om nog 3 jaar door te gaan met minder dan 23 leerlingen, dan is nog niet gezegd dat dit betekent om ook open te blijven. De bestuurder moet verantwoording afleggen over de kwaliteit van onderwijs. Het is de vraag of met minder dan 23 leerlingen de sociaal-emotionele omgeving dan nog genoeg uitdagingen biedt voor optimale ontwikkeling. Het is aan de bestuurder om de kwaliteit te beoordelen. Er is weinig onderzoek gedaan naar groepsgrootte en kwaliteit van de sociale-emotionele omgeving en hiervoor zijn ook geen beleidskaders opgesteld. Ik zal dan ook een externe onderwijskundig adviseur raadplegen om ondergrenzen op te stellen bij de verschillende variabele die bijdragen aan de sociale-emotionele ontwikkeling en dienen als input voor het nog op te stellen Kleine Scholenbeleid van Nuwelijn. Ook moet ik als bestuurder verantwoording afleggen over de doelmatigheid van de bekostiging door OCW. In de bijeenkomst werd regelmatig door de ouders aangegeven dat het financiële aspect de grote drijfveer is voor het voornemen tot sluiting, dit is echter niet waar.

Uiteraard spelen financiën een rol bij een daling van leerlingen, de bekostiging moet immers te verantwoorden zijn aan de interne toezichthouder en OCW en er moet sprake zijn van een gezonde bedrijfsvoering. De Drie Musketiers ontvangt elk jaar de zogenaamde Kleinescholentoeslag waardoor de bekostiging per leerling wordt verhoogd. Dit is niet genoeg om de kosten te dekken, daarom heeft Nuwelijn afspraken gemaakt om solidariteitssteun te geven aan de kleine scholen zodat onder meer de Drie Musketiers hun onderwijs kunnen bekostigen. Nuwelijn heeft de financiële middelen om dit te doen en kan deze verantwoorden, er moet uiteraard wel een gezonde balans blijven tussen de eigen bekostiging en solidariteitssteun in samenhang met de andere scholen van Nuwelijn. De onzekerheid over het voortbestaan van de Drie Musketiers heeft wel invloed op met betrekking tot grote investeringen, zoals bijvoorbeeld het vervangen van het dak. Het investeringsrisico is hierdoor hoog.

8

In de tabel op de dia is het aantal kinderen te zien die woonachtig zijn in Hulten, onderverdeeld in 2 leeftijdscategorieen. (Bron: gemeente Gilze en Rijen, 2021). Hieruit is af te leiden dat het aantal kinderen in Hulten afneemt. Op dit moment zijn er 17 leerlingen geregistreerd in ParnasSys die woonachtig zijn Hulten. Volgens de gemeentegegevens wonen er 56 kinderen Hulten. Hieronder vallen ook de kinderen die nog geen basisschoolleeftijd hebben bereikt. Als er gekeken wordt naar de leeftijdscategorie 6-12 jaar met 33 leerlingen, dan is af te leiden dat niet iedere ouder kiest voor de Drie Musketiers. Ouders hebben het recht om zelf een passende school te kiezen voor hun kind. De ene ouder wil juist die kleine school in het dorp maar er zijn ook ouders die juist voor een grotere school kiezen of specifiek voor een openbare school of onderwijsconcept etc. Het is niet mogelijk om een school zodanig in te richten zodat deze aan de behoefte en wensen van alle ouders voldoet in het dorp. Volgens de demografische gegevens van Hulten is het dorp aan het vergrijzen. Er zijn weinig huizen beschikbaar en/of betaalbaar voor starters. De gemeente is voornemens om 12 woningen te bouwen bij of aan de Oude Baan, er zijn op dit moment gesprekken met een projectontwikkelaar. De termijn hiervoor is minimaal 3 jaar tot de juiste besluiten zijn genomen door B&W (Bron: gemeente 2022).

De huidige milieuzone (vanwege het vliegveld) belemmert significante uitbreiding van het aantal woningen. Het doel van de gemeente is om Hulten autoluw te maken. De bereikbaarheid van de school per auto kan hierdoor afnemen. De nieuwe fietsbrug over de grote Ley is inmiddels af en niet geannuleerd zoals op de dia staat, waardoor de bereikbaarheid per fiets is verbeterd. De leefbaarheid in het dorp is een verantwoording van de gemeente. Nuwelijn werkt hier al vele jaren aan mee door solidariteitssteun te bieden aan de Drie Musketiers om de school te behouden en activiteiten te organiseren of in te participeren. Er is regelmatig contact geweest met de gemeente over de dreigende opheffing van de school. Helaas zijn hieruit geen mogelijkheden gekomen die het leerlingaantal van de school zou kunnen verhogen. Ook de directeur heeft zich sterk gemaakt om bij het herinrichtingsplan van Hulten mee te denken en hierin het schoolbelang vertegenwoordigd. Nuwelijn beseft dat een school een positieve bijdrage heeft aan de levendigheid in Hulten maar is hier niet verantwoordelijk voor. Dit wil niet zeggen dat we het niet betreuren dat bij een sluiting een prachtige dorpsschool met lange historie zal moeten sluiten op termijn. Hulten heeft vooral jonge gezinnen nodig om een structureel perspectief te kunnen bieden op de stijging van het aantal leerlingen.

Helaas heeft Nuwelijn hier geen invloed op. Het blijft een feit dat een school kinderen nodig heeft om bestaansrecht te hebben.

9

Er is een uitweg om de school langer open te houden ondanks verplichte opheffing en het beëindigen van de bekostiging. Dit kan vormgegeven worden door een fusie aan te gaan met een andere school, deze school wordt dan hoofdschool. Het BRIN-nummer waaronder de school staat geregistreerd bij OCW komt te vervallen en de leerlingen van de Drie Musketiers worden bij het leerlingenaantal van de hoofdlocatie geteld. Dit heeft wel de consequentie dat de Kleinescholentoeslag niet meer wordt uitgekeerd, het is een ‘dure’ oplossing en daardoor maar voor een korte termijn haalbaar. Er is wel mogelijkheid tot aanvragen van de zogenaamde fusiecompensatieregeling waarmee de stichting de gevolgen van leerlingendaling kan opvangen. Deze regeling heeft als voorwaarde dat minimaal 25% van het aantal leerlingen toegevoegd moet worden aan het BRIN-nummer van de hoofdschool. Het voordeel van deze fusieconstructie is vooral dat er een mogelijkheid ontstaat voor de huidige groep 6 en 7 om de basisschool af te sluiten op de Drie Musketiers ondanks dat de school minder dan 23 leerlingen telt. Ook de medewerkers krijgen hierdoor meer tijd en rust om zich te oriënteren op mogelijke kansen in het werkveld.

10

In ieder geval wordt komend schooljaar ingericht zoals dit jaar en dit is al vastgelegd in de begroting en het bestuursformatieplan. Graag blijven we met de ouders en leerkrachten in gesprek in dit proces. Stijn Blom, hoofd HR, zal de leerkrachten ondersteunen op het gebied van PZ.

11

Ouders hebben keuzevrijheid van het onderwijs, iedere school is anders en het onderwijs moet dat bieden dat past bij het kind maar moet ook goed aanvoelen. Het is daarom belangrijk voor ouders en kinderen om hiervoor de tijd te nemen. De directie, de locatieleider en de IB-er zijn uiteraard bereid te ondersteunen en te adviseren in dit proces. Voor de Nuwelijnscholen, behalve De Brakken vanwege de instroom- en zij-instroomstop, zullen individuele rondleidingen worden gegeven op verzoek en, indien gewenst, open dagen georganiseerd. Er kan een plek gereserveerd worden voor maximaal 2 jaar. Indien de ouder een andere school kiest, zullen we ons best doen om te praten met het andere bestuur over de mogelijkheden voor afspraken rondom een dergelijke reservering. In de overgangsfase zal er naar aanleiding van de wensen en behoeften van ouders en leerkrachten verschillende mogelijkheden worden bekeken en uitgewerkt. Hierin worden alle betrokkenen meegenomen. Uiteindelijk wordt gekozen voor de meest passende en haalbare oplossing voor het kind en/of de groep.

. Het voornemen tot sluiting heeft veel impact op alle betrokkenen en leidt natuurlijk tot sterke emoties van verdriet, frustratie en boosheid. Ik zie, voel en begrijp dit. Als bestuurder echter heb ik ook een rol in nadenken over de toekomst van Nuwelijn en de kwaliteit van het onderwijs en daarmee tijdig een reële de stip op de horizon te zetten.

12

Mochten jullie nog aanvullende inzichten hebben die hier nog niet aan de orde zijn geweest dan verneem ik die graag.

13