- Lokale educatieve agenda Gilze en Rijen

Lokale educatieve agenda 2022 - 2026

Kansrijk opgroeien Huisstijlkaart Gilze en Rijen

Gilze en Rijen Kleuren PMS 563

samenvatting

De hoofdlijnen Thema Taal ontwikkeling

Passend onderwijs

Burgerschap

Talent ontwikkeling

Verbeteren aansluiting zorg, kinderopvang en onderwijs.

De jeugd in Gilze en Rijen krijgt de kans om op te groeien tot actieve, betrokken, nieuwsgierige en kritische burgers, met gevoel voor eigenwaarde, die een waardevolle en vreedzame bijdrage leveren aan de stad en de samenleving.

Ieder kind in Gilze en Rijen wordt in staat gesteld zijn of haar talenten te ontdekken en ontwikkelen.

Gemeente ambtenaar onderwijs

Gemeente ambtenaar Jongeren werk/ cultuurplaats

Gemeente ambtenaar en sportcoaches

Ouders, onderwijs, kinderopvang, dorpsteam, sociaal team, samenwerkingsverband, 11 gemeenteoverleg, hart voor Brabant, veiligheid, jongerenwerk, de buurt

Kinderen en jongeren, ouders, onderwijs, kinderopvang, Bieb, jongerenwerk, gemeente, burgers en bedrijven

Kinderen en jongeren, ouders, onderwijs, kinderopvang, Bieb, jongerenwerk, Gemeente, burgers en bedrijven

NPO (tijdelijk OAB) Mankracht vanuit onderwijs en kinderopvang

Subsidies Mankracht vanuit onderwijs en kinderopvang

Subsidies Mankracht vanuit onderwijs en kinderopvang

Ambities Het creëren van optimale (taal) ontwikkelingskansen voor het jonge kind.

Kansrijk opgroeien in de gemeente Gilze en Rijen

Voorzitter Beleidsadviseur kinderopvang gemeente ambtenaar

Lokale educatieve agenda Gilze en Rijen 2022-2026. Samen het verschil maken voor kansrijk opgroeien in de gemeente Gilze en Rijen!

Sparringspartners Dat is waar schoolbesturen, kinderopvanginstellingen en de gemeente Gilze en Rijen zich gezamenlijk voor inzetten. In deze lokale educatieve agenda leggen we onze gezamenlijke ambities voor de komende vier jaar vast. We willen de schaarse middelen - vooral de beschikbare menskracht bij alle partners in de LEA - zo effectief en efficiënt mogelijk inzetten, door keuzes te maken en gericht onze krachten te bundelen. Dat heeft geleid tot prioritering van de thema’s waarop we gaan samenwerken en een planning op hoofdlijnen voor de thema’s die we oppakken in de LEA-periode 2022-2026.

Ouders, Onderwijs, GGD, kinderopvang, Bieb, 11 gemeenteoverleg, samenwerkingsverband, Dorpsteam

Uit budget

coverfoto: Tatiana Bobkova / shutterstock, pag 2, pressmaster / shutterstock

2

OAB Mankracht vanuit onderwijs en kinderopvang

educatieve agenda Gilze en Rijen

3

vooraf

‘It takes a village to raise a child’

4

Inleiding ‘It takes a village to raise a child’: een van oorsprong Afrikaans gezegde met wereldwijde zeggingskracht. Daarom slaan wij – onderwijsinstellingen, kinderopvangpartners en gemeente - in Gilze-Rijen de handen ineen voor onze gezamenlijke focus voor de komende vier jaar, de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2022-2026. Samen bouwen we aan de beste ontwikkelkansen voor onze jeugd, ongeacht afkomst of omstandigheden. Die belofte doen we aan alle kinderen in onze gemeente. Zij zijn onze trots en de toekomst van Gilze en Rijen. Onze ambities benadrukken het belang van kansengelijkheid en van onze verantwoordelijkheid daarin. Voor het schrijven van dit document zijn we als gelijkwaardige partners opgetrokken. Het onderwijs, de kinderopvang en onze partners in Gilze en Rijen en de ondersteuningsstructuur zien zich ook terug in deze LEA. We beseffen dat succesvol investeren in opvang en onderwijs een kwestie van een lange adem is. Veel successen zijn niet op korte termijn meetbaar of zelfs zichtbaar. Het vaststellen van het uiteindelijke effect op het individu is waarschijnlijk een zaak van een nóg langere adem. Toch weerhoudt ons dat er niet van om gemeenschappelijk betekenis

te verlenen aan onze verantwoordelijkheid. Wat willen we de huidige en komende generatie jongeren van Gilze en Rijen bieden? Welke basis willen we hen door middel van opvang en onderwijs meegeven? En hoe zorgen we ervoor dat die basis voor iedereen toegankelijk is? In deze LEA komen onze collectieve waarden en uitgangspunten samen. Ambities en focus waar we ons allemaal in kunnen vinden. Sterker nog, waar we graag een steentje aan bijdragen. De opvang en onderwijspartners beschrijven de LEA, en specifiek de middelen die vanuit de LEA beschikbaar zijn gesteld, als een ‘vliegwiel’ voor de inzet van eigen capaciteit en middelen. We zien dit bijvoorbeeld terug in een stevige doorgaande lijn van 0-13 en de gezamenlijke ondersteuningsstructuur. Uitkomsten uit de schoolscan en het onderzoek naar corona vertragingen geven ons energie om met de focus van de LEA aan de slag te gaan. Verwacht u van ons geen grotere wonderen, maar kleine successen. Stap voor stap dragen wij samen bij aan het kansrijk opgroeien in Gilze-Rijen. Door de manier waarop we onze ambities, focus, maar ook onze doelen hebben geformuleerd, mag het duidelijk zijn dat kinderen uit Gilze-Rijen in het onderwijssysteem in goede, bekwame, welwillende, ambitieuze en warme handen zijn.

educatieve agenda Gilze en Rijen

5

inhoud

Leeswijzer Hoe is deze LEA tot stand gekomen? Proces totstandkoming LEA, onze visie en ambities. • pagina 8

Dit zijn de thema’s waaraan we werken Taalontwikkeling, passend onderwijs, burgerschap, talentontwikkeling. • pagina 9

Gerelateerde onderwerpen omtrent deze LEA Regionale samenwerking leerplicht, RMC, Ontwikkeling van het aantal leerlingen, Sport, Cultuur. • pagina 11

Hoe gaan we deze LEA regionaal en lokaal organiseren?

De financiële inzet Financiële kaders, Jaarlijks besluit. • pagina 19

LEA overleg, Op overeenstemming gericht overleg, Boven Bestuurlijk overleg thuis op school, Samenwerken. • pagina 13

Budgettering. • pagina 20

Zo zijn de thema’s gekozen

Uitvoeringsplannen op een rij

Lokaal Educatieve Agenda, Jeugdwet, Wet Passend Onderwijs, Wet IKK. • pagina 15

Uitvoeringsplan 0-23 jaar, Resultaten voor het NPO, Taalontwikkeling, Beoogd effect, Kwantitatieve resultaten, Kwalitatieve resultaten, Passend onderwijs, Beoogd effect, Resultaat. • pagina 21

Ontwikkelingen in het land en dicht in de buurt Gelijke kansen, Leesbevordering, Boven bestuurlijk overleg Thuis op school, Corona vertragingen, Voor- en vroegschoolse educatie, Jeugdzorg, Veilig thuis, Prinsenbosschool/AZCleerlingen. • pagina 16

De financiële middelen in beeld

Rido / shutterstock

6

educatieve agenda Gilze en Rijen

7

visie en ambities

thema’s

Risico factoren waar we alert op moeten zijn:

Ontwikkelingskansen Proces totstandkoming LEA In samenwerking met partners in het voorliggende veld is deze LEA tot stand gekomen. Vanaf 2021 is er na een succesvolle interventie weer LEA-overleg gevoerd tussen bestuurders van organisaties die zich bezighouden met kinderen en is daarmee invulling gegeven aan de wettelijke verplichting. In 2021 hebben de partners de handen ineengeslagen om te komen tot een gezamenlijk geformuleerde en integrale LEA vanuit de overtuiging dat we door samen te werken meer kunnen bereiken. Tijdens werksessies zijn de thema’s en ambities verkend. In deze LEA staat onze koers beschreven waarbij we in gezamenlijkheid streven naar ‘optimale ontwikkelkansen voor alle kinderen’. We kijken samen vooruit, kennen onze ambities, evalueren gezamenlijk en laten ruimte om in te spelen op dat wat nodig is. De ambities zijn in deze LEA uitgewerkt waarbij te verrichten inspanningen, rollen en investeringen beschreven staan. Per jaar worden de resultaten gepresenteerd, geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd. Op deze manier is het mogelijk vorm te geven aan de gestelde ambities en in te spelen op dat wat nodig is.

8

Onze visie en ambities In het visiedocument van de gemeente Gilze en Rijen “Koers sociaal domein: samen verschil maken!” is als ambitie geformuleerd dat alle inwoners meedoen naar vermogen en op een manier die bij hen past. Zij maken zoveel mogelijk hun eigen keuzes én helpen elkaar waar mogelijk. In de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) stellen we de ontwikkeling van kinderen en jongeren centraal. We gunnen elk kind een goede start en toekomst: een veilig thuis, een positieve en gezonde leefomgeving, goed onderwijs, kunnen sporten en meedoen aan (culturele) activiteiten. Dit is echter niet voor elk kind vanzelfsprekend. In deze LEA periode nemen we alle kinderen als uitgangspunt. Door ons gezamenlijk te richten op het verkleinen van kansenongelijkheid voor en vroegtijdig te doen wat nodig is. Zijn we ervan overtuigd dat ontwikkelkansen van kinderen vergroten en problemen van kinderen en de gezinnen te verminderen. De persoon is uiteindelijk belangrijker dan het vak, het diploma of het systeem. We streven naar kwalificatie, socialisatie en identiteitsontwikkeling voor ieder kind, iedere leerling. In situaties die van huis uit ongelijk zijn, zetten wij juist in op meer gelijke onderwijskansen. We volgen hierbij het kind en zijn gezin, de inzichten van de professionals, regionale afspraken en houden onze wettelijke taak voor ogen.

• Kinderen met grote achterstanden of een groot risico op achterstanden, zoals kleuters met een vve-indicatie en kinderen die thuis geen ondersteuning krijgen of niet beschikken over digitale leermiddelen; • De herkomst van de ouders van het kind; • De verblijfsduur van de moeder van het kind in Nederland; • Kinderen die vanwege de gezondheid en sociale, culturele en/of economische kwetsbaarheid van hun gezin extra aandacht nodig hebben, zoals kinderen die in armoede leven of kinderen met extreem overgewicht; • Kinderen die in een kwetsbare of mogelijk onveilige gezinssituatie zitten, zoals kinderen die bij Veilig Thuis zijn aangemeld; • Leerlingen uit het s(b)o met een chronische ziekte en/of handicap, psychiatrische problematiek en/of een ontwikkelingsachterstand; • Kinderen die tijdens de eerste Corona lockdown buiten beeld raakten en/of een grote achterstand opliepen;1 1 Bron: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Servicedocument voor funderend onderwijs covid-19 (18 december 2020)

Thema 1

Taalontwikkeling Uitwerking 2022-2024 Het creëren van optimale ontwikkelingskansen voor het jonge kind. Essentieel is een goede samenwerking/afstemming met ouder(s)/verzorger(s) om dit te bewerkstelligen. In dit proces is het van belang dat de professional zoveel mogelijk aansluit bij de mogelijkheden, deskundigheid, keuzes, behoeften en eigen verantwoordelijkheid van de ouder(s)/verzorger(s). Om te komen tot een plan van aanpak en de juiste interventies, die bijdragen aan de algehele ontwikkeling van het kind en het welbevinden van kind en gezin, is een goede samenwerking en afstemming tussen de verschillende professionals van groot belang. Hierbij dient optimaal gebruik gemaakt te worden van ieders taak en expertise. Verder zijn het formuleren van een definitie van het “doelgroepkind” en overlegstructuren als “zorg+” middelen om dit doel te bereiken. Thema 2

Passend onderwijs Uitwerking 2022-2024 Kinderen en jongeren verdienen een sterke basis van waaruit zij zich maximaal kunnen ontplooien. Ongeacht hun afkomst, opleidingsniveau van ouders of de financiële situatie. We vinden een veilige, gezonde en stimulerende opvoed- en opgroei omgeving nodig waar je leert wat je zelf kunt en ontdekt wat anderen je te bieden hebben. De focus wordt gelegd op kinderen die dit het hardst nodig hebben. Om de ontwikkeling van deze kinderen optimaal te stimuleren kijken we naar alle ontwikkelgebieden, de zogenaamde beschermende factoren. Een gezamenlijke verantwoordelijkheid vraagt om gezamenlijk

educatieve agenda Gilze en Rijen

9

gerelateerd

te acteren en opereren in het belang van de ontwikkeling van het kind. Er wordt gewerkt vanuit de driehoek kind, ouder(s) en professional waarbij ouders de eerste verantwoordelijken zijn voor hun kind(eren). Opvang en onderwijs wordt waar mogelijk in de buurt aangeboden zodat meer kinderen thuisnabij passende opvang en -onderwijs krijgen. We willen optimale ontwikkelkansen voor alle kinderen bevorderen. In Gilze-Rijen gaan we de samenwerking tussen zorg, onderwijs en kinderopvang verstevigen zodat kinderen en hun gezinnen zo veel mogelijk rendement hebben van het aanbod. Ons motto hierbij is 1 gezin 1 plan 1 regisseur. Thema 3

Burgerschap De jeugd in Gilze-Rijen krijgt de kans om op te groeien tot actieve, betrokken, nieuwsgierige en kritische burgers, met gevoel voor eigenwaarde, die een waardevolle en vreedzame bijdrage leveren aan de stad en de samenleving. Er is respect voor ieder individu, we zien ieders eigenheid en ieder kind neemt regie over zijn of haar ontwikkelingen en wordt in staat gesteld keuzes te maken. We leren kinderen actief oog te hebben voor de ander, de dieren en zijn of haar omgeving. De persoon is uiteindelijk belangrijker dan het vak, het diploma of het systeem. We streven naar kwalificatie, socialisatie en identiteitsontwikkeling voor ieder kind, iedere leerling. In situaties die van huis uit ongelijk zijn zetten wij juist in op meer gelijke onderwijskansen. We zetten ons ervoor in dat wat jonge mensen leren, aansluit bij wat ze al kennen, wat ze willen en wat hen uitdaagt, maar prikkelen hen ook in nieuwe dingen. We stimuleren de kennismaking met cultuur, bewustzijn van gezondheid en plezier in sport, zeker ook voor die kinderen die dat van huis uit minder meekrijgen. Ieder kind krijgt de gelegenheid

de verschillende aspecten van onze maatschappij te leren kennen en daar de meest passende bijdrage aan te leveren. Diversiteit is het uitgangspunt en we leren jonge mensen daarmee omgaan door dialoog en uitstel van oordeel. De school is oefenplaats voor democratie en diversiteit. Scholen dragen actief de basiswaarden “vrijheid, gelijkheid en solidariteit” uit. Burgerschapsonderwijs moet bijdragen aan een inclusieve stad, wijk en school: iedereen hoort erbij ongeacht ras, geloof, geaardheid of beperking. Erbij horen bereiken we door een veilig schoolklimaat en het creëren van gelijke onderwijskansen in ongelijke situaties. Alle docenten zijn volwassen voorbeelden en zijn bereid aan hun eigen ontwikkeling als mens te blijven werken. Thema 4

Talentontwikkeling Talent is het vermogen om iets goed te kunnen, iets wat je van nature schijnbaar moeiteloos af lijkt te gaan. Je kunt op verschillende gebieden aanleg hebben, bijvoorbeeld op het sociale, intellectuele, creatieve, praktische, fysieke en artistieke gebied. In welke mate en op welke gebieden je talenten liggen, is per persoon verschillend. Talenten kunnen zichtbaar worden in je doen en laten, in activiteiten of in prestaties op één of meerdere domeinen, bijvoorbeeld op het gebied van wetenschap, techniek, sport, kunst, muziek, talen, of in de manier waarop je leidinggeeft en met anderen omgaat. Om van latent talent tot zichtbaar talent te komen, vindt een continu ontwikkelingsproces plaats. Op dit proces zijn allerlei factoren van invloed. Zo kunnen persoonlijke kwaliteiten en kansen in de omgeving bijdragen aan een positieve ontwikkeling. Daarnaast zijn er zowel op het persoonlijke vlak als in de omgeving uitdagingen en belemmeringen.

Overige onderwerpen Regionale samenwerking leerplicht In Gilze-Rijen werken we regionaal samen rondom leerplicht, vanuit één team, gestationeerd in Tilburg. Deze samenwerking bestaat (vanuit een wettelijk kader) al langer rondom de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC). Per 1 augustus 2021 is het regionale team leerplicht operationeel geworden. RMC In ons land staan de rechten en plichten van ouders/voogden en verzorgers, leerlingen en schooldirecteuren precies aangegeven in de leerplichtwet. Deze wet is, kort gezegd, een rechtsmiddel waarmee gewaarborgd

wordt dat alle jongeren in Nederland aan het onderwijs kunnen en zullen deelnemen. In Gilze-Rijen zien we het als leerrecht van de kinderen. Elk kind heeft recht op onderwijs. Het doel van de leerplichtwet is dat jongeren zo goed mogelijk worden toegerust met kennis en vaardigheden, die zij nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te verwerven. Een afgeronde schoolopleiding is daarvoor een vereiste. Dit geeft de beste basis voor een kansrijke startpositie. Voortijdige schoolverlaters zijn kinderen en jongeren in de leeftijd van 5 tot 23 jaar, die geen startkwalificatie hebben. Dit betekent

Chubykin Arkady / shutterstock

10

educatieve agenda Gilze en Rijen

11

organisatie

dat zij geen diploma havo/vwo-, mbo-niveau 2 of hoger hebben gehaald. Omdat alle kinderen recht hebben op onderwijs en een startkwalificatie. De leerplichtambtenaar ziet toe op naleving van de leerplichtwet en de kwalificatiewet. In dit verband participeren zij als netwerkpartner in diverse overleggen, gaan op school- en huisbezoek en verwijzen jongeren indien noodzakelijk door. Deze taak is belegd bij het RMC Tilburg. Ontwikkeling van het aantal leerlingen In februari 2021 is door Pronexus in opdracht van de gemeente in het kader van het onderwijsbeleid een prognose opgesteld van aantallen leerlingen voor de periode 2021 tot en met 2041. Het totaalaantal in Gilze en Rijen zal een toe nemen tot 2028. De toename is op te vangen in het huidige aantal onderwijsvoorzieningen. In de plaatsen Hulten, Gilze en Molenschot laat de prognose een krimp zien. In Gilze en Rijen is er wel spraken van een onbalans van leerlingen. Waardoor sommige scholen lokalen leeg hebben staan en andere ruimte tekortkomen. LEA partners hebben samen de verantwoordelijkheid hier een antwoord op te geven. Sport Gilze-Rijen beschikt over een Lokaal Sportakkoord. Samen met partners uit de sport, zorg, welzijn, onderwijs, kinderopvang, overig maatschappelijk middenveld en gemeente zijn we aan de slag gegaan om te komen tot dit Lokaal Sportakkoord.

Na de startbijeenkomst op 24 juni 2019 is een grote groep partners in themabijeenkomsten bij elkaar gekomen om afspraken te maken rondom de thema’s Inclusief Sporten en Bewegen, Toekomst sportverenigingen (bundeling van de thema’s Duurzame sportinfrastructuur,

12

Vitale sport- en beweegaanbieders en Positieve sportcultuur) en Vaardig in Bewegen, passend in de lokale setting van Gilze en Rijen. De gemaakte afspraken staan beschreven in dit Sportakkoord, aangevuld met een financiële paragraaf en een beschrijving van de toekomstige organisatie (hoe wordt er blijvend samengewerkt?) en communicatie. Met dit Sportakkoord willen we bereiken dat iedereen zich kan ontwikkelen en met plezier kan sporten en bewegen. Sport en bewegen als doel en als middel voor gezondheid en deelname aan de maatschappij. Diverse scholen in de gemeente Gilze en Rijen nemen deel aan het Lokaal Sportakkoord. De activiteiten van het sportakkoord die relevant zijn voor de LEA partners; 1 ) Uitbreiden Ouderkamer PO en Dreumesclub (kinderopvang) met onderwerp bewegen 2 ) Verbinding GGD – Vakleerkracht 3 ) Gezonde Kinderopvang Cultuur Een leven vol cultuur begint vaak op jonge leeftijd. Wie vroeg in aanraking komt met verschillende culturele uitingen heeft meer kans om op latere leeftijd ook (actief of passief) bezig te zijn op het culturele vlak. We willen daarom een stevig cultureel fundament leggen bij de kinderen in onze gemeente; op school, na school en in de vrije tijd. Het bieden van een brede basis - met verschillende kunstdisciplines - is daarbij belangrijk. Al jaren zetten we in op cultuureducatie via de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit.

Voor de gemeente ligt de nadruk vooral op het faciliteren en verbinden, onder andere door het inzetten van culturele professionals. Dit doen we via stichting Cultuurplaats. Deze stichting werkt (op uitvoerend niveau) nauw samen met de scholen.

Hoe gaan we dit organiseren? Regionaal OOGO De Jeugdwet en de wet op het passend onderwijs stellen het OOGO (op overeenstemming gericht overleg) verplicht als overleg tussen de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en gemeentebestuurders binnen een regio. Het OOGO stemt onder andere de samenwerking van onderwijs en door gemeenten gefinancierde hulp af. Denk aan afspraken met het dorpsteam en zorgteams op scholen, of over intensieve jeugdhulpprogramma’s bij boven schoolse voorzieningen in het speciaal onderwijs. BBO overleg thuis op school In het boven bestuurlijk overleg hebben we gezamenlijk met de gemeente Dongen overleg over de inrichting van de zorgstructuur en de uitvoering van de zorg ondersteunings-plannen op school. Het overleg zal halfjaarlijks plaatsvinden.

Lokaal Samenwerken Om de slagvaardigheid van de LEA tot een succes te maken moeten we samenwerken. Deze samenwerking bestaat uit het bestuurlijk LEA overleg met bestuurders van de kinderopvang, onderwijs en de wethouder jeugd en onderwijs. We hebben ervoor gekozen om

de drie grootste kinderopvang organisaties te laten deelnemen aan het LEA overleg. Deze houden ook de belangen van de kleinere organisaties in de gemeente in de gaten. Om de thema’s slagvaardig aan te pakken hebben we binnen Gilze-Rijen 2 werkgroepen geformeerd voor de komende 2 jaar en maken we nieuwe werkgroepen voor de volgende thema’s over 2 jaar. De werkgroepen werken op basis van een projectopdracht. In de werkgroep nemen mensen uit verschillende organisaties plaats. We hebben aan de LEA-tafel commitment uitgesproken voor een voldoende bezetting vanuit alle besturen. Door de ambtenaren onderwijs en kinderopvang als schakel te plaatsen tussen het LEA overleg en de werkgroepen is er goede terugkoppeling van de werkgroepen mogelijk. Zo houden we overzicht over het geheel en de voortgang. Omdat we te maken hebben met de zorg structuur die binnen alle drie de gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze-Rijen hetzelfde is, is de werkgroep voor het thema passend onderwijs ABG breed vertegenwoordigd vanuit onderwijs en kinderopvang. Na twee jaar starten we met de thema’s Burgerschap en talentontwikkeling.

educatieve agenda Gilze en Rijen

13

keuzevorming

Relevante ontwikkelingen voor de thema keuze Lea overleg Bestuurders onderwijs, Bestuurders 3 grote kinderopvang organisaties en de wethouder onderwijs

ambtenaar onderwijs, ambtenaar kinderopvang

taal ontwikkeling

passend onderwijs

burgerschap

talent ontwikkeling

Lokaal Educatieve Agenda Gemeenten en schoolbesturen worden geacht op basis van wederkerigheid en gelijkwaardigheid vorm en inhoud te geven aan het onderwijsachterstandenbeleid. Gemeenten, schoolbesturen en kinderopvanginstellingen (de officiële LEA partners) zijn wettelijk verplicht om minimaal één keer per jaar overleg te voeren over vijf onderwerpen: 1 ) Het creëren van een doorlopende leerlijn van voorschoolse educatie naar het basisonderwijs; 2 ) Het realiseren van een betere spreiding voor het basisonderwijs van achterstandsleerlingen over de scholen in een gemeente; 3 ) Het vergroten van kansengelijkheid in een gemeente; 4 ) Het gezamenlijk organiseren van activiteiten om integratie te bevorderen; 5 ) Het maken van afspraken over de aanwending van de gemeentelijke middelen ten behoeve van het bestrijden van onderwijsachterstanden. Jeugdwet Sinds 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de gehele jeugdzorg. Gemeenten hebben een jeugdhulpplicht. Dit betekent dat gemeenten moeten zorgen dat iedere jeugdige van 0-18 jaar die een vorm van jeugdhulp nodig heeft deze ook krijgt. Afgestemd op de lokale- én individuele situatie van de jeugdige, zijn ouders en sociale omgeving wordt maatwerk geboden.

Wet Passend Onderwijs Per 1 augustus 2014 is Wet Passend Onderwijs ingetreden. Het doel van deze wet is dat alle kinderen een plek op een school krijgen die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden. Het reguliere onderwijs heeft voor kinderen een zorgplicht. Dit betekent dat scholen ervoor moeten zorgen dat er voor elk kind een passende onderwijsplek wordt geboden. Ook als er extra ondersteuning nodig is. Thuisnabij onderwijs is daarbij het uitgangspunt. Iedere school is ingedeeld in een samenwerkingsverband. Voor het basisonderwijs is dit werkeenheid Gilze-Rijen. De werkeenheden zijn verplicht een ondersteuningsprofiel op te stellen waarbij onder meer afspraken staan over het niveau van basis ondersteuning op scholen en de manier waarop een samenhangend geheel voor extra ondersteuning binnen en tussen de scholen wordt georganiseerd. Wet IKK De Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) regelt met name de kwaliteit en toegankelijkheid van de kinderopvang. Er zijn extra regels opgesteld voor de kwaliteit van de uitvoering van voorschoolse educatie. De onderwijsinspectie ziet binnen de kinderopvang eveneens toe op het VVE beleid.

SFIO CRACHO / shutterstock

14

educatieve agenda Gilze en Rijen

15

ontwikkelingen

Landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen Landelijk Gelijke kansen Kinderen met dezelfde talenten hebben recht op gelijke kansen. Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen. Zijn of haar achtergrond, het opleidingsniveau van ouders of hun financiële situatie mag geen invloed hebben op de schoolprestaties van een kind. Het tegengaan van kansenongelijkheid is een opdracht voor iedereen, met een grote rol voor het onderwijs. Het verbinden van de drie leefwerelden - school, thuis, omgeving - is heel belangrijk in de aanpak van gelijke kansen. De integrale aanpak van gelijke kansen blijkt ook uit de samenwerking van de GKA (Gelijke Kansen Alliantie) met ministeries van SZW (armoedebestrijding en onderwijs arbeidsmarkt) en het ministerie van VWS (jeugd en sport) om deze verbindingen te versterken. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is sinds oktober 2016 actief in heel Nederland met de Gelijke Kansen Alliantie (GKA), en vanaf 1 oktober 2018 als het Programma Gelijke Kansen. Leesbevordering Laaggeletterdheid staat niet op zichzelf. Kinderen van taalzwakke ouders hebben meer kans om laaggeletterd te worden. Laaggeletterdheid kan van generatie op generatie worden doorgegeven. Leesmotivatie begint vanaf 0 jaar. Om mee te kunnen doen in onze samenleving, heb je deze vaardigheden

16

nodig. Dit noemen we de basisvaardigheden. Mensen met weinig basisvaardigheden vinden moeilijker betaald werk. Ze krijgen vaker geldproblemen en zij hebben vaker last van hun gezondheid. De overheid vindt dat iedereen het recht heeft om mee te kunnen doen. Daarom geeft de overheid de komende jaren extra geld uit aan de basisvaardigheden van kinderen en volwassenen. Corona Het Nationaal Programma Onderwijs is een investeringsprogramma van het kabinet voor de komende 2 jaar om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. Het doel hiervan is om opgelopen vertragingen in te lopen. Scholen hebben in kaart gebracht welke corona gerelateerde problemen er zijn. Denk onder andere aan de mentale- en fysieke gezondheid van kinderen en de ontwikkeling van executieve functies. Op basis van deze scan zijn middelen toegekend om de achterstanden aan te pakken. Daarnaast worden verschillende subsidieregelingen verlengd, zoals die voor inhaal- en ondersteuningsprogramma’s voor peuters. Dit betreft ook de kinderen die gebruik maken van de VVE opvang. Gilze-Rijen heeft NPO-middelen gekregen om de achterstanden tot eind 2023 aan te pakken. Het is aan de gemeente om aan te sluiten bij de plannen van de scholen.

Regionaal Boven bestuurlijk overleg Thuis op school Er vallen nog regelmatig kinderen (tijdelijk) uit binnen het primair onderwijs. Een mogelijke oorzaak zou kunnen zijn dat werkwijze en afspraken binnen zorgteams op de scholen van wisselende kwaliteit zijn en niet binnen alle zorgteams zijn de taken, rollen en verantwoordelijkheden van de diverse partners duidelijk. Het goed organiseren van deze zorgteams is de basis voor goede afstemming en kan bijdragen aan de juiste actie en inzet voor een kind met een ondersteuningen/ of zorgbehoefte. In de basis bestaan zorgteams op scholen uit een Ib’er, een jeugdverpleegkundige en een schoolmaatschappelijk werker. Bij vragen ten aanzien van passend onderwijs is deelname van een gedragswetenschapper en een specialist uit het speciaal (basis) onderwijs en de lokale toegang gewenst. Afspraken kunnen ook de vorm krijgen van “deelname op afroep”, zodat er basisinstellingen zijn die altijd deelnemen en anderen die op afroep deelnemen wanneer de casuïstiek daartoe aanleiding geeft. Handle with care Alle scholen in Gilze-Rijen zijn aangesloten bij Handle with care vanuit regio Hart van Brabant. Handle with Care is een initiatief om kinderen die thuis betrokken zijn bij huiselijk geweld snel te steunen om zo de korte en lange termijneffecten van huiselijk geweld

tegen te gaan. Handle with Care richt zich op snelle sociale steun op school voor kinderen van vier tot achttien jaar van huiselijk geweld. Dit betekent dat het kind de dag na het incident in de thuissituatie al steun krijgt. School is voor veel kinderen een veilige plek en leerkrachten zijn over het algemeen goed in staat gepaste steun te bieden (en beschouwen dat ook als hun taak), maar dan moeten ze wel weten dat het thuis speelt.

Lokaal Corona vertragingen Vanuit de schoolscan en tijdens de werksessies is de conclusie getrokken dat we in onze gemeente willen werken aan de keten van onderwijs, kinderopvang en zorg. Kinderen en of gezinnen die het voor de corona al moeilijk hadden door omstandigheden zoals kind eigenproblematiek, leer en ontwikkelachterstanden of armoede zijn extra geraakt tijdens corona. In sommige gezinnen zijn meer onveilige situaties ontstaan en hulp heeft niet altijd doorgang kunnen vinden. Het personeelstekort is bij alle partners een grote zorg, waardoor sommige trajecten langer moeten wachten, de samenwerking lastiger wordt en de kinderen en gezinnen langer moeten wachten of minder adequaat geholpen kunnen worden. We hebben gezien dat de reeds bestaande problemen zijn vergroot. Het is

educatieve agenda Gilze en Rijen

17

budget van belang gezamenlijke inspanning te doen op de keten aanpak. Ook Is er gekozen om extra aandacht te geven aan de doorgaand lijn van de jongste kinderen. Er hebben in 2020 minder kinderen gebruik gemaakt van de VVE voorzieningen en ondanks inhaalprogramma’s die zijn aangeboden hebben er weinig kinderen gebruik van gemaakt. Voor- en vroegschoolse educatie Voor- en vroegschoolse educatie (vve) is een onderdeel van het landelijke onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Het doel van vooren vroegschoolse educatie is kinderen met een risico op onderwijsachterstand, vanwege kenmerken in hun omgeving, een betere start te geven in groep 3 van de basisschool. Voor en vroegschoolse educatie (vve) is gericht op kinderen tussen 2,5 en 6 jaar oud met (risico op) onderwijsachterstand en wordt verzorgd op een voorschoolse voorziening, zoals een voorschool of kinderdagverblijf. Jeugdzorg Het totale aantal jeugdzorgtrajecten ten opzichte van vergelijkbare gemeenten is in Gilze en Rijen hoger, met name jeugdhulp zonder verblijf. Dit terwijl het aandeel jeugdigen van 0-19 jaar gelijk is. De hoogste inzet van jeugdhulp zien we in de kern Rijen. Hierbij is ook gekeken naar het aantal jongeren met jeugdhulp ten opzichte van het aantal huishoudens met kinderen. Dit geldt voor alle type jeugdzorgtrajecten.

Veilig Thuis Het aantal Veilig Thuis meldingen van kindermishandeling is in 2020 ten opzichte van 2019 toegenomen en ligt net als voorgaande jaren hoger in vergelijking met andere gemeenten van dezelfde grootte. 95% van de Veilig Thuis meldingen worden beroepsmatig kenbaar gemaakt. De stijging zou verklaard kunnen worden doordat er gedurende corona meer spanningen zijn ontstaan, wat heeft geleid tot meer meldingen.

Wat binnen de gemeente Gilze-Rijen opvallend is, is dat de casussen waar kinderen bij betrokken zijn worden geclassificeerd als zware complexe problematiek. Dat is een opvallend verschil met vergelijkbare gemeente. Er moet de komende jaren daarom veel aandacht naar de ketenzorg en preventie. Prinsenbosschool/AZC-leerlingen De Gemeente Gilze-Rijen heeft de ambitie om kinderen die op het AZC wonen een goede ondersteuning te bieden. De gemeente heeft de taak om goed onderwijs te verzorgen. Stichting Tangent heeft een AZC school op het terrein verzorgd. Deze school heeft als eerste AZC school het label Taal vriendelijke school. Het is de eerste AZC school die is toegevoegd aan een wereldwijd netwerk voor taal. De gemeente heeft extra schoolmaatschappelijk werk toegevoegd voor het schooljaar 2021-2022 en 2022-2023. Er is trauma zorg beschikbaar gesteld. In Breda staat ook een taalschool, de Fontein, waar kinderen uit de gemeente op indicatie heen kunnen of gebruik moeten maken van leerlingenvervoer waarbij de school dichterbij is dan de Prinsenbosschool op het AZC.

Financiële kaders Kinderopvangorganisatie en onderwijsorganisaties kennen hun eigen financieringsbronnen voor het realiseren van de twee ambities. De gemeente krijgt middelen vanuit het Rijk zoals onderwijsachterstanden bestrijding (OAB). Daarnaast zijn er incidentele financiële middelen toegekend met betrekking tot Corona, de zogenaamde NPO-middelen. Jaarlijks besluit De gemeenteraad besluit jaarlijks over de gemeentelijke begroting. Dit kan betekenen dat bedragen of subsidies anders ingevuld worden dan in het overzicht vermeld. De financiële inzet is afhankelijk van de rijks-

middelen die daarbij horen. Dit bedrag kan al naar gelang de hoogte en inzet van deze Rijksmiddelen wijzigen. Toelichting Nationaal Programma Onderwijs Met de komst van het NPO, hebben we budget om de LEA doelen te realiseren. Voor de gemeente is het NPO een uitgelezen kans om de structuur rondom de LEA goed neer te zetten en wil de NPO-middelen ook daarvoor aanwenden. Dit is afgestemd met de schoolbesturen, ook zij vinden dit logisch, we sturen hiermee nog eens extra op een duurzaam effect.

De gemeente heeft de ambitie om kinderopvang voor kinderen vanaf 2 jaar toe te voegen aan de school. De gemeente ziet het als haar taak om de ouders te ontlasten en te zorgen voor een betere start en meer gelijke kansen voor de kinderen zo lang de kinderen bij ons in de gemeente wonen. Aangezien het AZC gaat uitbreiden met 30% is het voornemen om de school uit te breiden. Meer- en hoogbegaafdheid Binnen de werkeenheid van Gilze-Rijen hebben we een aantal voorzieningen voor kinderen met een meer- en hoogbegaafdheidsprofiel. Er is een Linus klas voor voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs, er zijn plusklassen om kinderen meer uitdaging te bieden en er is een klas voor kinderen die niet zozeer cognitief maar praktisch begaafd zijn. Watthana Boonwarn / shutterstock

18

educatieve agenda Gilze en Rijen

19

bijlage

Financiële inzet Onderwerpen verbonden met de LEA

2022

2023

2024

2025

Onderwijsachterstanden Beleid Schoolmaatschappelijk werk Kinderopvang AZC Voorschoolse educatie Vroegschoolse educatie St Leergeld Cool2beFit BSC op AZC Jeugdprofessional SMW Subsidie VIP Vluchtelingenwerk Brede school coördinator Energieke kinderen

886.000

886.000

886.000

886.000

School conciërge Brede school coördinator

103.000

OBA Vaste lasten school Admin kracht Verzekeringen Uitbreiding

106.000

onbekend

onbekend

onbekend

RMC Leerplicht Leerplicht Thuiszitters Sluitend vangnet 12-23 jaar Overstap onderwijs Specifieke doelgroepen

77.000

77.000

77.000

77.000

Nationaal programma onderwijs

303.000

Uitvoeringsplan 68.000

onbekend

onbekend

Tijdens het bestuurlijke LEA overleg is besloten de eerste twee thema’s (taalontwikkeling en passend onderwijs) uit te werken. Thema 3 en 4 (burgerschap en talentontwikkeling) komen nadrukkelijk aan bod in de tweede periode, vanaf 2024. Dit zorgt ervoor dat we de belangrijkste prioriteiten direct aanpakken en dat we samen op een zorgvuldige manier tot een gezamenlijke werkwijze binnen de gemeente kunnen komen. Voor de uitwerking van de thema’s burgerschap en talent Bedragen in euro’s

20

Uitvoeringsplan 0-23 jaar Het nationaal programma onderwijs is een tijdelijk programma en loopt af in 2023. Op basis van een schoolscan zijn de leervertragingen van de kinderen/ jongeren in het basis en voortgezet onderwijs afgenomen. Onderwijs en kinderopvang hebben hun inzichten gedeeld en op basis van deze gegevens is de urgentie van de thema’s bepaald.

ontwikkeling zal een aanpassing komen op het LEA document in 2023. De komende 4 jaar gaan we per thema werken aan meerdere doelen. In dit hoofdstuk benoemen we per thema het beoogd effect en de resultaten die we willen bereiken. In de bijlage staat een schema over verantwoordelijkheden en benodigde partners. Resultaten voor het NPO: • In 2022 wordt het opgestelde plan van aanpak NPO-middelen onderwijs en NPO-middelen gemeente uitgevoerd om de ontwikkel achterstanden van kinderen jaarlijks te verminderen. De eerste resultaten worden gepresenteerd in het LEA overleg en aan de gemeenteraad. • In 2023 worden de resultaten van de plannen gemeten, gepresenteerd in het LEA overleg en bijgesteld waar nodig.

memedozaslanphotography / shutterstock

educatieve agenda Gilze en Rijen

21

Thema 1

Taalontwikkeling Het taalniveau van de jeugd in Gilze Rijen is minimaal op het gemiddelde landelijk niveau. Daarvoor is een gemeentebreed aanbod van taalontwikkeling en -stimulering beschikbaar. Voor de leeftijd van 13-23 jaar volgt de gemeente Gilze en Rijen het regionale aanbod aangezien de gemeente zelf geen middelbaar of hoger onderwijs heeft. De te bereiken resultaten waar we op in willen zetten, staan hieronder beschreven. Het plan van aanpak wordt uitgewerkt door de werkgroep Taalontwikkeling.

Beoogd effect taalontwikkeling • Vroegsignalering van mogelijke VVE kinderen bij consultatie JGZ en voorschool; • Vroegsignalering van mogelijke VVE kinderen die bij gastouders verblijven door JGZ; • Toeleiding van doelgroepkinderen naar VVE en zorgstructuur; • Toeleiding van kinderen 2-4 jaar naar voorschoolse voorziening; • Opsporen en verminderen van taal- en andere ontwikkelingsachterstanden vóór aanvang van het basisonderwijs; • Juiste interventies inzetten; • Samenwerking tussen partners binnen jeugdbeleid.

22

Kwantitatieve resultaten De ontwikkelingslijn KIJK! ‘Mondelinge taalontwikkeling’ vormt de basis voor het maken van de kwantitatieve resultaatafspraak. In deze lijn komen woordenschat, zinsbouw en taalbegrip aan de orde. Dit zijn de kritische ontwikkelingsgebieden van taal. 1 ) De VVE peuters, die instromen voor of op de leeftijd van tweeënhalf jaar, maken op de KIJK! Lijn ‘Mondelinge taalontwikkeling’ tussen de eerste registratie en de laatste registratie (rond 3 jaar en 9 of 10 maanden) een ontwikkelingsgroei door, die minimaal gelijk is aan de leeftijdsgroei. 2 ) De VVE kleuters maken tussen de middengroep 1 en eindgroep 2 registratie op de KIJK! Lijn ‘Mondelinge taalontwikkeling’ minimaal een ontwikkelingsgroei van 1,5 jaar door (= ontwikkelingsgroei is minimaal gelijk aan de leeftijdsgroei) Kwalitatieve resultaten • Registratie VVE indicatie - de kinderopvangorganisaties die VVE aanbieden, registreren welke peuters een VVEindicatie hebben in KIJK! - Scholen registreren welk leerlingen een VVE-indicatie hebben bij het inschrijven van de leerling (door het aan de ouders te vragen of doormiddel van warme overdracht voorschool) • Warme overdracht - Voor peuters met een VVE indicatie vindt er na afstemming met de ouders een warme overdracht plaats tussen voorschoolse voorziening en basisschool

• Doorgaande leerlijn Indien kinderopvang en onderwijs beide met KIJK! Werken kan er een digitale overdracht vinden van het individuele dossier. Wanneer dit niet het geval is wordt de informatie vanuit KIJK! op een andere manier overgedragen (bijvoorbeeld door middel van een uitdraai vanuit KIJK!) • Iedere VVE locatie geeft uitvoering aan het ouderbetrokkenheidsbeleid dat binnen de normale (wettelijke) taak hoort. • Jaarlijkse kwaliteitsdialoog - De gemeente, kinderopvangorganisaties en onderwijs evalueren jaarlijks over de kwantitatieve en kwalitatieve resultaatafspraken

Beoogd effect passend onderwijs • Zelfregie wordt versterkt. • Iedereen is betrokken. • Samenredzaamheid en participatie wordt vergroot. • Er wordt ondersteuning in een samenhangend systeem geboden. • Er is een continuïteit binnen de gemaakte afspraken. • Er is zicht op kwaliteit. • Er is zicht op effectiviteit. • Er is zicht op financiële kaders.

Thema 2

Passend onderwijs Het nationaal programma onderwijs is een tijdelijk programma en loopt af in 2023. Op basis van een schoolscan zijn de leervertragingen van de kinderen/ jongeren in het basis en voortgezet onderwijs afgenomen. Onderwijs en kinderopvang hebben hun inzichten gedeeld en op basis van deze gegevens is de urgentie van de thema’s bepaald. Uiteraard blijven onderwijs en de gemeente inzet plegen op passend onderwijs ook na het aflopen van de corona maatregelen.

Resultaat: • Zicht op de hiaten in de keten zorg, onderwijs en kinderopvang • Regionale afstemming voor zorg en passend onderwijs. • Nieuw ontwikkeld werkproces. • Het werkproces is beschreven. • Het werkproces wordt bij de verschillende partners geïmplementeerd

Binnen de gemeente Gilze en Rijen zetten we in op een integrale en effectieve aanpak door ervoor te zorgen dat er een organische/passende verbinding ontstaat tussen het kind, het gezin, de domeinen; veiligheid, onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp. Ook is de ambitie de driehoek onderwijs, gezin, buurt te versterken.

educatieve agenda Gilze en Rijen

23

colofon Teksten

Gemeente Gilze en Rijen gilzerijen.nl Ontwerp

Joost Kuijpers grafisch ontwerp joostkuijpersontwerp.nl Druk

Drukkerij Tempo Druk tempodruk.com Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.