Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen Samen verschil maken

Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken! Doel: alle inwoners doen naar vermogen mee, op een manier die bij hen past. Zij maken zoveel mogelijk hun eigen keuzes én helpen elkaar waar mogelijk. Uitdagingen • Toenemende vraag naar ondersteuning en hulp als gevolg van demografische en sociaal maatschappelijke ontwikkelingen en veranderingen in weten regelgeving • Grenzen aan eigen kracht en aan het kunnen mobiliseren van lokale kracht • Maakbaarheidsgedachte en minder tolerantie in de samenleving leiden tot het uitvergroten van verschillen en tot medicaliseren • Kosten sociaal domein nemen toe, zijn beperkt beïnvloedbaar en worden (nog) niet gecompenseerd vanuit de rijksoverheid • Beperkte mogelijkheden om te sturen op (veranderingen in) het sociaal domein Opgaven voor de komende jaren • Ruimte maken voor verschillen • Veerkracht vergroten • Bestaanszekerheid eerst (Verander)strategie • Focus aanbrengen en keuzes maken • Uitdragen, aanjagen en verbinden • Vereenvoudigen en ontschotten • Samen doen, leren en bijsturen • Verschil durven en mogen maken Randvoorwaarden • Draagvlak in samenleving • Voldoende financiële middelen • Voldoende sturingsinformatie en –middelen • Eenduidig uitdragen en toepassen van de koers door bestuur en medewerkers van de gemeente Gilze en Rijen

1 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken! Inleiding In 2014 stelden we ons beleidskader sociaal domein “samen doen we het beter!” vast. Het was het jaar voor de grote decentralisaties in het sociaal domein, waarbij de gemeente meer verantwoordelijkheid kreeg in de Jeugdhulp, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet. In dit beleidskader sociaal domein beschreven we hoe we onze nieuwe verantwoordelijkheden wilden vormgeven en welke doelen we daarbij hadden. De afgelopen jaren hebben we praktijkervaringen opgedaan. We leren ook van de ervaringen van andere gemeenten en van nieuwe (wetenschappelijke) inzichten. We willen deze ervaringen en inzichten benutten en onze koers hierop aanpassen. De kosten van het sociaal domein nemen toe en worden (nog) niet volledig gecompenseerd door de rijksoverheid. We verwachten dat de druk op het zorgsysteem en het beschikbare budget de komende jaren nog toe zal nemen. We worden de komende 20 jaar geconfronteerd met een enorme vergrijzing. Door kortere behandel- en verblijfduur in zorginstellingen wonen meer mensen met een ondersteunings- of zorgvraag langer zelfstandig thuis. Dat geldt niet alleen voor ouderen, maar voor alle inwoners met een lichamelijke en/of psychische kwetsbaarheid.

Onze samenleving wordt steeds complexer en het is voor steeds meer inwoners moeilijk om aangehaakt te blijven op alle ontwikkelingen. We zien een toename van problematiek als gevolg van de complexiteit van de samenleving en van prestatiedruk. De gedachte dat alle problemen opgelost kunnen en moeten worden, leidt tot minder tolerantie voor ‘anders zijn’ in de samenleving. Verschillen worden uitvergroot en gemedicaliseerd. Waar het overheidsbeleid uitgaat van steeds meer eigen kracht, zien we juist een toename van professionele hulp en ondersteuning. Het roept de vraag op of we de grenzen van de eigen kracht van inwoners en de samenleving als geheel bereikt hebben. Er is grote druk op de huizenmarkt. De flexibilisering van de arbeidsmarkt leidt tot minder baan- en inkomenszekerheid vooral voor lager opgeleiden. Beide ontwikkelingen geven stress en in het verlengde daarvan ontstaan ook andere problemen. Door de toenemende migratie van onder andere asielstatushouders en arbeidsmigranten verandert de samenstelling van onze bevolking. Dat biedt tegelijkertijd kansen en vraagstukken, zoals het vergroten van tolerantie en het versterken van sociale structuren. Deze koers sociaal domein moet handvatten bieden om te kunnen omgaan met de uitdagingen die op ons af komen en om de kansen die daarmee gepaard gaan te benutten. Dat kunnen we niet alleen.

Het sociaal domein gaat over alle inwoners. We willen dat zij mee kunnen blijven doen in onze lokale samenleving. Zo zelfstandig mogelijk, maar waar nodig met ondersteuning en hulp. De gemeente is daarbij een schakel in een veel grotere keten. Dat vraagt om samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners, andere overheden en andere financiers. Samen kunnen we verschil maken.

2 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Ruimte maken voor verschillen Gilze en Rijen groeit in inwoneraantal en onze samenleving wordt steeds meer divers. Migratie, globalisering en digitalisering spelen daarbij een rol; de wereld waarin we leven is een stuk groter geworden. De toegenomen diversiteit leidt enerzijds tot verruiming van denkbeelden, maar ook tot polarisatie. Sociale structuren worden minder hecht. De norm van wat we normaal (gedrag) vinden, wordt steeds strakker. Tegelijkertijd nemen het begrip en de tolerantie af voor wat we niet normaal vinden. We constateren dat er vaak vanuit een maakbaarheidsgedachte wordt geredeneerd: iedereen kan en moet voldoen aan het normaal- (of ideaal?) -beeld. Diagnoses worden in de samenleving gezien als geaccepteerde en niet verwijtbare verklaring waarom dit niet iedereen lukt. Vooral voor jongeren is, door individualisering en sociale media, de druk om perfect te zijn in uiterlijk, prestaties en sociale contacten fors toegenomen. Het beroep op ondersteuning en zorg neemt als gevolg hiervan toe. Jongeren vinden dat van hen verwacht wordt dat zij aan standaardbeelden voldoen, terwijl zij op zoek zijn naar acceptatie, erkenning en respect. Afwijken van de ‘standaarden’ leidt onder andere tot sociale onveiligheid (pesten) en eenzaamheid.

Onze samenleving en basisvoorzieningen zijn vooral ingericht op ‘het gemiddelde’, waarbij de norm van wat we ‘normaal / gemiddeld’ vinden steeds strakker wordt. We kunnen minder goed omgaan met verschillen. Daardoor zijn steeds meer individuele oplossingen nodig om inwoners mee te kunnen laten doen in de samenleving. Door de toegang tot hulp en ondersteuning laagdrempelig dichtbij te organiseren, wordt sneller in problemen en hulpaanbod gedacht. We zoeken daarbij vaker naar mogelijkheden om oplossingen te realiseren in het gewone leven, eventueel met informele en/of lichte ondersteuning in plaats van dat we specialistische zorg in te zetten (afschalen). In de huidige uitvoeringspraktijk staat het oplossen van problemen centraal. We zijn verstrikt geraakt in een systeem van problematiseren, diagnoses en protocollen. Deze probleemgerichtheid kan ertoe leiden dat inwoners problemen zien waar ze niet zijn en dat we ingrijpen waar dat niet nodig is of zelfs averechts werkt. Waar ingrijpen nodig is, staan schotten tussen wet- en regelgeving integrale oplossingen in de weg. De systemen zijn te bureaucratisch, afstandelijk en versnipperd waardoor het nog niet voldoende lukt om inwoners centraal te stellen. Het vraagt creativiteit en durf om - buiten de systemen om - verschil te maken en oplossingen op maat te realiseren.

Koers We kiezen voor een andere strategie en zoeken naar een andere benadering van vragen en problemen. Dat vraagt om een maatschappelijk gesprek over de prestatiesamenleving, over normen en mensbeeld, over het idee van maakbaarheid en quick fixes en over hoe we zorg betaalbaar houden. In plaats van inzetten op individuele oplossingen (‘het behandelen van problemen’) gaan we zoveel mogelijk in collectieve oplossingen denken (‘samenleving en basisvoorzieningen toerusten om beter om kunnen gaan met verschillen’). Dat er verschillen zijn is een gegeven en dat is prima! Het faciliteren van basisvoorzieningen zodat meer inwoners er gebruik van kunnen maken bevordert meedoen en is goedkoper dan het inzetten van specialistische zorg. Dit vraagt om diversiteit in voorzieningen, activiteiten en sociale verbanden.

3 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Vragen en tegenslagen horen bij het leven. We erkennen deze vragen en relateren ze aan het leven in plaats van diagnoses en indicaties leidend te maken. We gaan niet uit van wetgeving en zorgaanbod, maar stellen de inwoner centraal en zoeken samen oplossingen in het gewone leven. Daarbij focussen we op wat wél kan. We luisteren naar wat inwoners zelf willen en kunnen. Dat kunnen ook oplossingen buiten het sociaal domein zijn en ook buiten de gemeentelijke verantwoordelijkheid. Maatwerk vormt de basis; de menselijke maat is het uitgangspunt in onze aanpak. In plaats van diagnoses en hulpaanbod als uitgangspunt te nemen, kijken we naar oplossingen met: - betrokkenheid: wat willen en kunnen inwoners zelf? - rendement: wat werkt het beste op korte en lange termijn en staan de kosten in verhouding tot de baten? - legitimiteit: kunnen we uitleggen waarom we voor deze oplossing kiezen en verschil maken? Deze vragen stellen we onszelf zowel bij individuele ondersteuningsvragen als bij collectieve beleidsvragen. Ze vormen ons afwegingskader om te komen tot effectieve en duurzame oplossingen tegen de laagste kosten. Inwoners zijn verantwoordelijk voor hun eigen keuzes en oplossingen. De gemeente is het vangnet voor inwoners die hierbij (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben. We waken voor symptoombestrijding.

Wanneer inwoners niet bereid zijn om onderliggende problematiek aan te pakken, dan weten we dat de zorg die we inzetten om symptomen te bestrijden niet effectief kan zijn. Dat kan betekenen dat we die zorg niet (meer) financieren. De gemeente is niet per definitie verantwoordelijk voor de kosten van oplossingen. Dat kunnen ook andere financiers zijn of inwoners zelf. We hanteren het uitgangspunt dat inwoners waar mogelijk naar draagkracht meebetalen. Dat betekent ook dat we oog hebben voor inwoners met geen of beperkte financiële mogelijkheden. De financiële situatie van inwoners mag geen drempel vormen voor het realiseren van de passende oplossing. Aanpak Samenleving en basisvoorzieningen beter toerusten op diversiteit en inclusie Stimuleren van sociale cohesie en versterken van sociale structuren De beweging maken van individuele naar collectieve oplossingen voor veel voorkomende vragen Niet uitgaan van problemen, maar uitgaan van wat wel kan Maatwerk is het uitgangspunt in beleid en uitvoering, in plaats van (de werkwijze bij) uitzondering(en)

4 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Veerkracht vergroten We willen dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig meedoen, maar dat is niet vanzelfsprekend: - De veerkracht en het incasseringsvermogen van mensen verschillen. Persoonlijke kenmerken en vaardigheden zijn hierop van invloed. Denk aan zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen en kunnen relativeren maar bijvoorbeeld ook aan een gezonde leefstijl, mobiliteit, het bezitten van basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen) en digitale vaardigheden. Ook de omgeving speelt een rol. Mensen die tevreden zijn met zowel het aantal als de kwaliteit van hun sociale contacten kunnen beter omgaan met tegenslagen. Wederkerigheid in deze sociale relaties voorkomt dat mensen ‘zich slachtoffer voelen’ en vergroot hun veerkracht. Tenslotte kan ook de bredere omgeving de veerkracht van inwoners beïnvloeden. Denk aan de toegankelijkheid van de buurt waar iemand woont en de woonomstandigheden, de aanwezigheid en toegankelijkheid van welzijns- en zorgvoorzieningen, toegang tot financiële middelen en technologie. Het belang van digitale vaardigheden zagen we ook in de Coronacrisis. Die liet zien dat er qua digitalisering veel meer mogelijk is dan eerder gedacht, maar ook dat die mogelijkheden niet voor iedereen toegankelijk zijn. - Veerkracht vraagt ook niet-cognitieve vermogens.

Zo moet je een doel kunnen stellen, in actie komen, volhouden en om kunnen gaan met verleiding en tegenslag. Dat vraagt denk- én doe-kracht, weten is nog geen doen. - Veerkracht is geen constant gegeven. Onderzoek wijst uit dat wanneer mensen in hun bestaanszekerheid worden bedreigd, hun vermogen om helder na te denken en goede besluiten te nemen afneemt. Door in te zetten op preventie en vroegsignalering willen we grotere problemen en hogere kosten voorkomen. Door de ondersteuning en hulp dichterbij te organiseren en sneller in te zetten zien we ook meer en zetten we vaker ondersteuning en hulp in. We willen problemen bespreekbaar maken en handvatten bieden om ermee om te kunnen gaan. Mogelijk gaan inwoners hun vragen daardoor ook sneller als probleem zien. Koers We verschuiven de focus van ‘het voorkomen van (grotere) problemen’ naar ‘het vergroten van het aanpassingsvermogen (de veerkracht) van inwoners’. We willen de veerkracht van inwoners en de samenleving als geheel versterken. Preventie begint niet bij hulpverlening, maar bij samenredzaamheid. We kiezen voor een aanpak gericht op (beter) kunnen omgaan met tegenslagen.

In de gezondheidszorg wordt deze kanteling ‘Positieve Gezondheid’ genoemd: “gezondheid is niet de aan- of afwezigheid van ziekte, maar het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke, emotionele uitdagingen van het leven.” Investeren in positieve gezondheid bevordert kansen voor mensen in kwetsbare situaties. In verschillende onderzoeken naar veerkracht wordt bekeken waarom zaken wél goed kunnen gaan, ondanks moeilijke omstandigheden. De focus ligt niet op factoren die mensen kwetsbaar maken, maar juist op factoren die maken dat ze niet kwetsbaar worden. We zetten in op de hulpbronnen die hierin een rol spelen, individueel en in de interactie met de omgeving. Dit is in iedere situatie anders.

5 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Interventies op het gebied van bijvoorbeeld schuldhulpverlening of werk zijn soms een beter startpunt voor het verbeteren van de gezondheid dan een aanpak die zich alleen richt op de leefstijl. Werk is in het algemeen één van de beste medicijnen tegen zorg, of dat nu betaald werk of onbetaald werk is. Interventies op het gebied van leefstijl kunnen juist weer een positieve invloed hebben op het vermogen van inwoners om met problemen om te gaan. We blijven inzetten op vroegsignalering, waarbij de insteek is dat door er eerder bij te zijn, meer oplossingen in het normale leven mogelijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan de vroegsignalering van schulden. Wanneer het gaat om een paar niet betaalde rekeningen kan ondersteuning door een vrijwillig financieel maatje en/of in het budgetcafé voldoende zijn. Wanneer de schuldensituatie is geëscaleerd is schuldhulpverlening vaak onvermijdelijk, met alle gevolgen van dien. We zorgen ervoor dat inwoners en professionals vragen kunnen signaleren en bespreekbaar durven maken. We zorgen ook voor inzicht in de basisvoorzieningen en het vrij toegankelijke ondersteuningsaanbod dat beschikbaar is. Eerder signaleren betekent niet per definitie dat er hulp ingezet moet worden. Iedere situatie vraagt om een eigen afweging: is het hier voldoende om aandachtig te volgen of juist nodig om sneller ingrijpen? We houden oog voor de grenzen aan eigen kracht.

Aandachtig volgen vraagt om een andere invulling van de hulpverlening. Deze is gericht op erkennen en aandacht geven en het vergroten van begrip en tolerantie in de samenleving. We noemen dit werken vanuit presentie. Werken vanuit presentie betekent: dichtbij zijn, luisteren, verbinden en bouwen aan sterke gemeenschappen. De verhouding tussen hulpverleners en inwoners verandert hierdoor. Hulpverleners komen geen hulpaanbod brengen naar de dorpen en wijken, maar sluiten aan op de behoeften en mogelijkheden van inwoners. Ondersteuning is daardoor laagdrempelig toegankelijk voor inwoners en er is oog voor inwoners die zelf niet actief een vraag stellen. Aanpak Versterken van sociale netwerken Uitgaan van wat wel kan in plaats van wat niet kan (positieve gezondheid) Vergroten van gezondheid: fysiek en mentaal Vergroten van competenties en (basis)vaardigheden Verbeteren van de toegankelijkheid van basisvoorzieningen en lichte ondersteuning Vragen zo vroeg mogelijk signaleren Ondersteunen of overnemen bij grenzen aan eigen kracht Werken vanuit presentie

6 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Bestaanszekerheid eerst Bestaanszekerheid is een basisvoorwaarde voor meedoen. Onder bestaanszekerheid verstaan wij een dak boven je hoofd hebben, geen zorgen hebben om rond te kunnen komen en veilig zijn. Verreweg het meeste geld in het sociaal domein gaat naar een kleine groep waarbij veel hardnekkige problemen samenkomen en waarbij er bijna altijd sprake is van bestaansonzekerheid. Mensen die kampen met schulden, geen woning hebben of die dreigen te verliezen, of in een onveilige situatie zitten, verliezen de basis onder hun bestaan. Tot die basis terug is blijkt het weinig zin te hebben om deze mensen hulp te bieden voor andere problemen. Zorg rendeert niet als de basis er niet is. Zijn de zorgen over de basis weg, dan is er op andere terreinen vaak ook minder hulp en ondersteuning nodig. Mensen krijgen dan weer ruimte in hun hoofd om hun problemen stap voor stap op te lossen en de regie over hun leven terug te nemen. Doorbreken van deze veelal hardnekkige situaties vraagt om een doortastende en soms onorthodoxe aanpak. Dat heeft onder andere te maken met de complexiteit van regelingen en schotten tussen wetgeving. Er is vooral veel behoefte aan praktische hulp en dat hoeft lang niet altijd een hulptraject te zijn. Een dak boven je hoofd hebben De druk op de woningmarkt legt ook druk op het sociaal domein.

We zien escalatie van problematiek en toename van zorgkosten door een tekort aan (passende) woningen en woonvormen. Denk daarbij onder andere aan een toename van het aantal dak- en thuislozen, illegale bewoning op campings, een stagnatie van uitstroom uit beschermd en begeleid wonen en een toename van het aantal verzoeken om woningaanpassingen vanuit de Wmo. Ook zien we dat de druk op huishoudens toeneemt doordat er onvoldoende mogelijkheden zijn voor tijdelijk wonen. Geen financiële problemen hebben In armoede leven en/of schulden hebben heeft grote impact op meedoen. Financiële zorgen veroorzaken stress, wat vaak ook leidt tot problemen op andere leefgebieden. Inwoners met financiële zorgen wachten vaak lang met het vragen van hulp, waardoor de problemen toenemen. Het taboe op financiële problemen als ook de complexiteit van financiële regelingen lijkt hierop van invloed. Ook steeds meer werkenden komen in armoede of schuldensituaties terecht. Inwoners zonder startkwalificatie en/of met flexibel werk ervaren veel baanonzekerheid en als gevolg daarvan financiële stress. Veilig zijn Het aantal meldingen bij Veilig Thuis en het Zorg- en Veiligheidshuis vanuit Gilze en Rijen is de afgelopen jaren relatief hoog. Huiselijk geweld en kindermishandeling hebben grote impact op het leven van de betrokkenen, op alle leefgebieden en zowel op korte als op lange termijn.

Steeds vaker komen we situaties tegen waarbij veiligheid en zorg beide aandacht nodig hebben. Denk daarbij bijvoorbeeld ook aan politiemeldingen over inwoners met verward gedrag, overlastmeldingen over jongeren en woningen van gezinnen die gesloten worden door overtreding van de Opiumwet. Er is aandacht nodig voor jongeren in een kwetsbare (thuis)situatie. Op alle onderdelen van bestaanszekerheid hebben zij hun eigen specifieke vraagstukken, bijvoorbeeld over meedoen wanneer je ouders niet alles voor je (kunnen) betalen, over studieschulden, over kansen voor zelfstandig gaan wonen op de overspannen huizenmarkt en over baanzekerheid al gevolg van de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Tenslotte geven zij aan dat zij het sociale klimaat niet als veilig ervaren. Er is weinig tolerantie onder jongeren en er wordt veel gepest. 7 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Koers We geven bestaanszekerheid prioriteit. Daarmee reduceren we stress in huishoudens en gezinnen en zorgen we ervoor dat inwoners in kwetsbare omstandigheden ook eigen keuzes kunnen (blijven) maken en mee (blijven) doen. Wonen, inkomen (en werk) en veiligheid worden belangrijke thema’s in de uitwerking van onze koers. We zoeken de oplossingen voor vragen in het sociaal domein ook buiten het sociaal domein en versterken de verbindingen met de beleidsterreinen wonen en veiligheid. Integrale afwegingen zijn nodig om de vraagstukken op het gebied van wonen en veiligheid te kunnen beantwoorden. Het borgen van veiligheid in huishoudens en vooral gezinnen heeft altijd de hoogste prioriteit. Wanneer veiligheid gerealiseerd is, kijken we wat er nodig is om onveiligheid duurzaam te stoppen en te werken aan herstel. We investeren in expertise op het gebied van veiligheid binnen onze eigen ambtelijke organisaties en bij ketenpartners. We zetten in op het voorkomen van armoede en schulden. Elke inwoner moet uit kunnen gaan van een voldoende en stabiel besteedbaar inkomen. Wanneer nodig ondersteunen we bij het zo snel mogelijk oplossen van geldzorgen. Daarmee voorkomen we grotere problemen en hogere zorgkosten. Dit vraagt om goede signalering, toegankelijke ondersteuning en eenvoudige, duidelijke regelingen. We willen de kansen(gelijkheid) in de samenleving vergroten.

Dit doen we door in te zetten op een doorlopende aanpak van onderwijs en ontwikkeling richting arbeidsmarkt. Zo willen we eraan bijdragen dat jongeren voorbereid zijn op de toekomst en deze met vertrouwen tegemoet kunnen zien. We gaan ons meer richten op de inwoners die het verst van een zelfstandige bestaansvoorziening afstaan en stimuleren betekenisvol werk/activiteiten voor inwoners die bestaansonzeker zijn. Dit bevordert hun herstel. Bij inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt is vaak ook sprake van onderliggende problematiek. In plaats van eerst zorg te bieden en daarna toe te leiden naar werk, gaan we zoveel mogelijk direct inzetten op – al dan niet betaald - werk. Juist waar het gaat om het herstellen van bestaanszekerheid willen we bureaucratie-arm werken: niemand mag door toedoen van het systeem in bestaansonzekerheid geraken. Aanpak Onveiligheid duurzaam stoppen Passende woonvormen realiseren met aandacht voor veerkracht van wijken en dorpen Voldoende en stabiel besteedbaar inkomen voor iedere inwoner Meer inzetten op werk als beste zorg Schulden sneller signaleren en oplossen Vereenvoudigen (toegankelijkheid) van regelingen en zorg Inzetten op een betekenisvolle dagbesteding voor alle inwoners

8 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Veranderstrategie Nu we onze koers bepaald hebben is het van belang om te bedenken hoe we deze kunnen gaan realiseren. Duidelijk is dat deze koers vraagt om een betrokken gemeente die inhoudelijk (bij)stuurt en regie voert. Dit betekent dat we duidelijk en consistent richting geven aan onze partners en kiezen voor samenwerking met partners die onze koers onderschrijven. We vinden het belangrijk om als gemeente ook voorbeeldgedrag te tonen. Dat betekent: ook zelf inclusief zijn, niet problematiseren, vertrouwen geven en doen wat we beloven. We kiezen voor de volgende veranderstrategie: •

Focus aanbrengen en keuzes maken: we vergroten van het effect van wat we doen door minder (verschillende) dingen te doen, maar wat we doen goed te doen. Waar nodig betekent dit ook doorzetten en volhouden waar effecten niet snel of eenvoudig gerealiseerd worden.

•

Uitdragen, aanjagen en verbinden: we leggen meer nadruk op het uitdragen en aanjagen van beleid. Communicatie en implementatie zijn belangrijke succesfactoren voor het realiseren van onze koers. Zo willen we inwoners en partners verbinden aan onze koers. We werken een communicatiestrategie uit om het maatschappelijk debat aan te jagen ten behoeve van normaliseren, destigmatiseren en vergroten van acceptatie.

•

Vereenvoudigen en ontschotten: we zetten in op kortere lijnen, een integrale aanpak en duidelijke communicatie. Het vraagt maatwerk om alle inwoners te bereiken. Kernwoorden voor het sociaal domein van de toekomst zijn ‘eenvoudig, duidelijk en toegankelijk’. Om integraal werken te bevorderen ontschotten we waar mogelijk ook de beschikbare budgetten.

•

Samen doen, leren, bijsturen: als gemeente zijn we een onderdeel van een grotere keten. Om impact te kunnen maken in het sociaal domein moeten we het samen doen. Met inwoners, maatschappelijke partners, andere overheden en financiers. Dat betekent luisteren en het gesprek aangaan. We kiezen niet voor één standaardaanpak maar bekijken telkens hoe we het meeste effect kunnen realiseren: wat vraagt dat van de gemeente, van inwoners en van partners? En wat is daarvoor nodig?

•

Verschil durven en mogen maken: door te kiezen voor een mensgerichte benadering zijn oplossingen eerder voorhanden, duurzamer en (op termijn) voordeliger. Dat betekent aansluiten bij de vraag die leeft en bij de persoonlijke omstandigheden van inwoners. We werken vanuit vertrouwen. We geven ruimte aan inwoners, vrijwilligers en professionals om te kunnen doen wat echt helpt en werkt. Niet alleen bij individuele vragen, maar ook bij collectieve (beleids)vraagstukken. We zijn zelf ook betrouwbaar en doen wat we beloven.

9 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Financiën Financiële middelen vormen een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van ons beleid sociaal domein. We willen komen tot een financieel houdbaar sociaal domein nu en in de toekomst. Met deze koers willen we hieraan bijdragen en de kostenstijging van de afgelopen jaren remmen. We hanteren daarbij de volgende aanpak: we zetten onze middelen zo efficiënt mogelijk in. We durven daarvoor buiten de kaders te denken. we zijn kritisch op onze eigen verantwoordelijkheden. We doen niet meer dan waar we voor verantwoordelijk zijn. waar mogelijk voeren we een vermogenstoets en inkomensafhankelijke eigen bijdragen in. We hanteren als uitgangspunt “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten”. we verruimen algemene en collectieve voorzieningen en versmallen de (toegang tot) individuele specialistische zorg. we zetten in op vroegsignalering, preventie en normaliseren. Hoe weten we of we succesvol zijn? Het sociaal domein is geen exacte wetenschap. Het gaat over mensen en de samenleving. We vinden het wel belangrijk om te monitoren of ons beleid succesvol is en of we verschil maken. We kiezen er daarom voor om de effecten van ons beleid te monitoren, zodat we kunnen leren en waar nodig kunnen bijsturen. Dat doen we kwantitatief (meetbare effecten) en kwalitatief (merkbare effecten).

De uitkomsten van de effectmeting presenteren we jaarlijks in de raadsrapportage sociaal domein. We benoemen indicatoren op de verschillende leefgebieden: • prettig wonen in je buurt • financieel rondkomen • een veilige en kansrijke thuissituatie hebben • een zinnige daginvulling hebben • fit en veerkrachtig zijn Daarnaast monitoren we de effectiviteit en tevredenheid van hulp en ondersteuning waar we als gemeente verantwoordelijk voor zijn. In een uitvoeringsprogramma werken we deze koers verder uit in concrete activiteiten waarmee we de beoogde effecten willen gaan bereiken. Dat doen we samen met onze inwoners en partners. Aan het uitvoeringsprogramma koppelen we de indicatoren, waaraan we de beleidseffecten gaan meten.

10 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!