Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen Infographic

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN “Samen doen we het beter!” (2014) ONTWIKKELSPOREN (wat hebben we ervoor gedaan?)

DOEL: - iedereen moet kunnen meedoen aan onze samenleving - inwoners nemen zelf de regie over hun leven in handen - én inwoners helpen elkaar

TOEGANG INRICHTEN

• Sociaal team ingericht voor complexe, meervoudige problematiek • Gekantelde manier van werken doorgevoerd (vanuit bedoeling) • Leren in het Maatpact • Dorpsteams geïntroduceerd • Vindbaarheid informatie, ondersteuning en hulp verbeterd met Zorgklik, Wegwijzer Jeugdhulp en Wegwijzer Wmo • Meedoen regelingen vereenvoudigd • Eigen jongerenconsulent aangesteld • Werkgeversservicepunt Midden-Brabant ingericht KERNGEGEVENS*

KERNGEGEVENS*

VERTREKPUNT (2015) aantal inwoners aantal huishoudens

(SOCIALE BASISSTRUCTUUR TOT INTENSIEVE ONDERSTEUNING)

% inwoners dat vrijwilligerswerk doet 31,7% (2016) % inwoners die mantelzorg verlenen 15,7% (2016) Sociale samenhang (cijfer tov gemiddelde) + 3,1 (2014) Voorzieningengebruik sociaal domein % huishoudens zonder voorzieningen % huishoudens met voorzieningen Aantal per 1.000 huishoudens met voorzieningen (Wmo, Jeugdhulp, Participatiewet) • 1 voorziening • meerdere voorzieningen Aantal per 1.000 huishoudens met voorzieningen (per wet) • alleen jeugd • alleen P-wet** • alleen Wmo • vanuit verschillende wetten

82,5% 17,5% 2e half jaar 2015 75 110 2e half jaar 2016

• Gestart met versterken basisvaardigheden (Taalkracht) • Gestart met bevorderen gezondheid en weerbaarheid (Sportcoaches, lokaal sportakkoord, GGD) • Cliëntondersteuning versterkt in het koplopersproject • Dorpsverbinder geïntroduceerd (VIP & Dorpsteam) • Mantelzorgondersteuning versterkt (LSM) • Fonds voor burgerinitiatieven ingevoerd (F-ONS) • Inclusieagenda opgesteld • Vrijwillige vrij toegankelijke dagbesteding gefaciliteerd • Vrijwillige inzet uitgebreid (VIP) • Aanbod lichte ondersteuning doorontwikkeld (dorpsteam) • Pilot Wijk GGD-er uitgevoerd • POH GGZ Jeugd bij huisartsen Rijen ingevoerd • Diamantgroep doorontwikkeld • La Poubelle naar Rijen gehaald • Groeituin in Gilze gerealiseerd voor mensen met grote afstand tot de arbeidsmarkt • Gestart met ontwikkeling integrale aanpak statushouders

29 29 106 14

**% werkloosheid **% huishoudens met een bijstandsuitkering

6,1%

Uitgaven specialistische zorg (3D’s) Uitgaven sociale basis en lichte ondersteuning Totale uitgaven sociale domein

€ 21.507.465

BESTEMMING (doelstellingen)

ARRANGEMENT

26.065 10.864

CONTRACTEREN EN VERANTWOORDEN

3,5%

€ 8.591.092 € 30.098.557

*Bron: waar staat je gemeente? Alleen informatie opgenomen met een relatie tot de doelen en waar vergelijking gemaakt kon worden tussen 2015 en 2019

• Inkoop specialistische zorg doorontwikkeld • Keuzevrijheid inwoners bevorderd in inkoop specialistische zorg • Inspraak inwoners bij regionaal beleid georganiseerd (adviesvangers en regionale adviesraad) • Regionale solidariteit Jeugdhulp vormgegeven in combinatiemodel van verzekeren en verrekenen • Regionaal platform opgestart voor innoveren van de jeugdhulp (innovatienetwerk Jeugd) • Nieuw subsidiebeleid ontwikkeld met prikkels voor vergroten maatschappelijke impact en innovatie • Verbetermaatregelen Jeugd doorgevoerd • Gestart met ontwikkelen data gestuurd werken (smart start, fair care, dashboard armoede, dashboard jeugdhulp, management- en raadsrapportages) • Geleerd van ervaringen van inwoners en cliënten middels cliëntervaringsonderzoeken en de burgerpeiling

1 2 3 4 5

De inwoner centraal stellen Benutten van lokale kracht Informeel wat kan en formeel wat nodig is Ondersteuning integraal en dichtbij Betaalbare hulp & ondersteuning

STAND VAN ZAKEN (2019) aantal inwoners aantal huishoudens

26.431 11.049 (2018)

% inwoners dat vrijwilligerswerk doet 39% (2020) % inwoners die mantelzorg verlenen 44% (2020) Sociale samenhang (cijfer tov gemiddelde) + 3,1 (2018) Voorzieningengebruik sociaal domein % huishoudens zonder voorzieningen % huishoudens met voorzieningen Aantal per 1.000 huishoudens met voorzieningen (Wmo, Jeugdhulp, Participatiewet) • 1 voorziening • meerdere voorzieningen Aantal per 1.000 huishoudens met voorzieningen (per wet) • alleen jeugd • alleen P-wet** • alleen Wmo • vanuit verschillende wetten

79,4% 20,6% 2e half jaar 2019 95 111 2e half jaar 2019 35 33 122 16

**% werkloosheid **% huishoudens met een bijstandsuitkering

3%

Uitgaven specialistische zorg (3D’s) Uitgaven sociale basis en lichte ondersteuning*** Totale uitgaven sociale domein

€ 23.392.445

3,9%

€ 11.432.151 € 34.824.595

RANDVOORWAARDEN Verbinden op basis van vertrouwen

Passende bekostiging vanuit het rijk

Regionale samenwerking

Samen met inwoners

Samen met lokale en regionale zorg- en welzijnsorganisaties

Heldere communicatie

Grip door middel van sturingsinformatie

WAAR STAAN WE NU?

In 2014 stelde de gemeenteraad het beleidskader sociaal domein “Samen doen we het beter!” vast. In deze infographic maken we inzichtelijk waar we nu staan in de realisatie van onze doelen. We trekken conclusies op basis van cijfers (voorzijde) en ervaringen (achterzijde). De ervaringen zijn opgehaald bij een klankbordgroep en daarnaast is input uit de burgerpeiling verwerkt.

OVERZICHT BELANGRIJKSTE CONCLUSIES

1. Op alle doelstellingen zijn vorderingen gemaakt. Of ze ook behaald zijn is moeilijk vast te stellen omdat de doelstellingen onvoldoende meetbaar zijn gemaakt. 2. Meer informele ondersteuning en het dichtbij en integraal organiseren van lichte ondersteuning leiden (nog) niet tot daling van de uitgaven in de specialistische zorg.

DOELSTELLING 1: WE STELLEN DE INWONER CENTRAAL

De gemeente denkt en handelt vanuit de behoeften van de inwoner en kijkt wat er mogelijk is binnen wet- en regelgeving. De wet- en regelgeving zijn dus niet meer het uitgangspunt van onze werkwijze, maar een randvoorwaarde.

0

Er is gestart met een andere manier van werken, waarbij de inwoner centraal staat. Dit vraagt om andere werkwijzen en vaardigheden van professionals. Hierin zijn we nog lerende. Het lukt nog niet altijd om wet- en regelgeving ondersteunend te maken in plaats van leidend.

2,5

Inwonersvertegenwoordigers vragen aandacht voor het belang van wet- en regelgeving in het kader van rechtszekerheid voor inwoners.

5

KLANKBORD VAN INWONERS

0 KLANKBORD VAN STAKEHOLDERS

De inwoner centraal stellen, betekent ook luisteren naar de mening van inwoners. Niet alleen bij hulpvragen, maar ook bij gemeentelijk beleid in bredere zin. Uit de burgerpeiling blijkt dat ongeveer een derde van de inwoners vindt dat we dit nog niet (genoeg) doen.

DOELSTELLING 2: WE BENUTTEN DE LOKALE KRACHT

0

2,5

3,2

KLANKBORD VAN STAKEHOLDERS

KLANKBORD VAN INWONERS

5 0 KLANKBORD VAN STAKEHOLDERS

Uit de cijfers blijkt dat het aantal inwoners dat vrijwilligerswerk doet is toegenomen.

We zorgen ervoor dat inwoners hun vragen in de buurt kunnen stellen. Wanneer ondersteuning nodig is, dan wordt die zo dichtbij mogelijk uitgevoerd. Als inwoners meerdere vragen hebben of problemen ervaren, dan zorgen we ervoor dat de ondersteuning goed op elkaar is afgestemd.

2,5

0

Stakeholders concluderen dat er goede initiatieven zijn, maar dat er nog meer mogelijk is o.a. op het vlak van het bereiken van de inwoners.

3,0

De klankbordgroep bestaat uit vertegenwoordigers namens inwoners en stakeholders

De introductie van het dorpsteam Gilze en Rijen, waarin verschillende disciplines samenwerken met elkaar en inwoners, is een uitvloeisel van deze ambitie. Ook de inrichting van het sociaal team, waar integraal wordt gewerkt bij complexe problematiek, sluit hierop aan. KLANKBORD VAN INWONERS

5

Inwonervertegenwoordigers vragen aandacht voor financiële drempels voor meedoen.

Uit de burgerpeiling blijkt dat we inwoners meer kunnen betrekken bij plannen, activiteiten en voorzieningen. Daarnaast kunnen we nog meer ruimte geven aan inwoners om ideeën en initiatieven te realiseren. Inwoners geven aan dat de gemeente meer beroep mag doen op de buurtbewoners om zelf een bijdrage te leveren aan leefbaarheid in hun buurt.

In de burgerpeiling geeft 2/3 van de inwoners aan dat buurtbewoners voor elkaar klaar staan en bereid zijn om een vorm van burenhulp te bieden. Ongeveer de helft van de inwoners zet zich al intensief of incidenteel in voor iemand anders: als mantelzorger, in de vorm van burenhulp of als vrijwilliger. Wanneer het gaat om intensievere zorgtaken zoals het huishouden, koken, persoonlijke verzorging of medicijnen toedienen, dan is de bereidheid om buren te helpen kleiner. De meerderheid van de inwoners geeft aan bij tegenslagen (waarschijnlijk) terug te kunnen vallen op hun sociaal netwerk van familie, vrienden en/of mensen in de buurt.

DOELSTELLING 4: WE ORGANISEREN ONDERSTEUNING DICHTBIJ EN INTEGRAAL

0

0

Inwonervertegenwoordigers geven aan dat het belangrijk is om de balans te (blijven) bewaken tussen draagkracht en draaglast van mantelzorgers. Ook kan de samenwerking tussen vrijwilligers/mantelzorgers en beroepskrachten verbeterd worden. Stakeholders geven aan dat zij kijken naar wat informeel mogelijk is en dat zij vaak vrijwillige ondersteuning inzetten. Zij vinden dat nog niet volledig duidelijk is wat er mogelijk is met vrijwillige inzet en adviseren de regie hierover ergens te beleggen.

0

We hebben geïnvesteerd in de sociale basisstructuur en preventie. Dat blijkt uit de toegenomen uitgaven en uit nieuwe initiatieven zoals de inzet van een dorpsverbinder, het werven van buurtcontactpersonen en het inrichten van een fonds voor burgerinitiatieven.

3,0

KLANKBORD VAN INWONERS

5

5

2,0

Op deze doelstelling is het meest zichtbare resultaat behaald. Het aantal inwoners dat mantelzorg biedt is fors toegenomen tussen 2016 en 2020.

5

Inwoners kunnen en willen steeds meer zelf meedenken en meedoen. Zij zijn kritischer en eigenzinniger geworden. Ze nemen zelf initiatieven. De samenleving is niet (van) de gemeente, maar van hen. De gemeente kan deze lokale kracht beter benutten.

5

1

We doen een groter beroep op inwoners om voor elkaar klaar te staan. Ondersteuning door beroepskrachten is het vangnet, wanneer mensen er met hulp van hun naasten niet uitkomen.

Stakeholders geven aan dat de samenwerking met de gemeente en tussen de partners groeit, maar nog verder versterkt kan worden.

5

2,8

DOELSTELLING 3: WE ORGANISEREN INFORMEEL WAT KAN EN FORMEEL WAT NODIG IS

Inwonervertegenwoordigers en stakeholders concluderen dat er veel mogelijkheden en voorzieningen voorhanden zijn. Het benutten hiervan en inwoners hiermee in verbinding brengen is nog een aandachtspunt. Zij vinden dat teveel mensen de weg nog niet weten te vinden. Voor sommige stakeholders is de lokale sociale kaart onvoldoende inzichtelijk. Uit de burgerpeiling blijkt dat inwoners tevreden zijn met de zorg- en welzijnsvoorzieningen in de gemeente. Ook geeft ruim 75% van de inwoners aan dat zij gemakkelijk aan de benodigde (gemeentelijke) informatie te kunnen komen.

KLANKBORD VAN STAKEHOLDERS

Wmo- en Jeugdhulpcliënten zijn over het algemeen tevreden met de ontvangen ondersteuning blijkt uit de cliëntervaringsonderzoeken en de benchmark jeugd van I&O Research (2019). Die tevredenheid heeft betrekking op de bejegening en op de effectiviteit van de ondersteuning.

DOELSTELLING 5: WE HOUDEN ONDERSTEUNING EN HULP BETAALBAAR

We willen niet dat kosten een drempel vormen om noodzakelijke hulp en ondersteuning te vragen. Tegelijkertijd krijgen we als gemeente maar beperkt budget van het rijk voor onze zorgtaken. We willen dit budget inzetten voor de mensen die ondersteuning en hulp het meeste nodig hebben. Met de afschaffing van de eigen bijdragen in de Jeugdhulp en de invoering van het abonnementstarief in de Wmo zijn eventuele financiële drempels voor het gebruik van zorg door de Rijksoverheid weg genomen. De gemeentelijke beleidsvrijheid is daarmee ook ingeperkt.

5 0

2,5

KLANKBORD VAN INWONERS

5

De uitgaven aan uitkeringen stegen het sterkst (+16%). Doordat er in de Participatiewet een directe relatie is tussen uitgaven en inkomsten vanuit het Rijk is het financieel effect hiervan op de gemeentebegroting echter beperkt. Dat geldt niet voor de stijging van de uitgaven in de Jeugdhulp (+10%) en Wmo (+15%).

0

2,5

De gemeentelijke kosten zijn de afgelopen jaren toegenomen. Dat komt deels door hogere uitgaven en deels door het wegvallen van inkomsten uit eigen bijdragen (- € 270.000 tussen 2015 en 2019).

KLANKBORD VAN STAKEHOLDERS

Inwonersvertegenwoordigers geven aan weinig zicht te hebben op deze doelstelling. Zij geven aan dat inwoners met een laag inkomen het abonnementstarief veelal als oneerlijk beschouwen. Vanuit de stakeholders wordt gewezen op de afhankelijkheid van landelijke kaders: ontoereikend budget vanuit het Rijk, schotten tussen budgetten bij verschillende financiers. Daarnaast vinden zij dat de aandacht te veel uitgaat naar bezuinigen en dat er kansen zijn om kosten te beperken door middelen anders in te zetten.

OVERZICHT BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN KLANKBORDGROEP

1. Investeer in goede communicatie zodat inwoners weten wat er in de gemeente beschikbaar is. 2. Investeer in het uitdragen en uitleggen van beleidskeuzes aan inwoners en ketenpartners. 3. Versterk de samenwerking met inwoners en ketenpartners. 4. Biedt handvatten en geef vertrouwen aan inwoners en professionals. 5. Baseer beleidskeuzes niet alleen op financiële argumenten.