Jaarverslag programma duurzaamheid 2021

JAARVERSLAG 2021 DUURZAAM GILZE EN RIJEN

TEAM DUURZAAMHEID

Afbeelding: Bedrijfsfotografie Brabant

Inhoud Samenvatting........................................................................................................................................... 2 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 3

2.

Organisatie ...................................................................................................................................... 5 2.1 Interne organisatie ........................................................................................................................ 5 2.2 Communicatie en participatie ....................................................................................................... 5 2.3 Innovatie ........................................................................................................................................ 6 2.4 Regionale projecten ...................................................................................................................... 6

3.

Thema Energie ................................................................................................................................. 7 3.1 Regionale energie- en klimaatstrategie REKS................................................................................ 7 3.2 Transitievisie Warmte ................................................................................................................... 7 3.3 Energiebesparing ........................................................................................................................... 8 3.4 Stimuleren opwek ......................................................................................................................... 9 3.5 Controles en audits........................................................................................................................ 9 3.6 Resultaten in cijfers (monitoring) ........................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

4.

Thema Klimaat en Biodiversiteit ................................................................................................... 10 4.1 Klimaatadaptatie ......................................................................................................................... 10 4.2 Biodiversiteit................................................................................................................................ 11

5.

Thema Circulaire Economie........................................................................................................... 13 5.1 Afvalbeleid ................................................................................................................................... 13 5.2 Stimuleren circulair/duurzaam ondernemen .............................................................................. 13 5.3 Stimuleren circulair/duurzaam bouwen ..................................................................................... 13

6.

Thema Gemeente als goed Voorbeeld .......................................................................................... 14 6.1 Verduurzamen gemeentelijke gebouwen ................................................................................... 14 6.2 Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) ............................................................................ 15 6.3 Verankering duurzaamheidsbeleid in ander gemeentelijk beleid .............................................. 16

7.

Conclusie ....................................................................................................................................... 16

1

Samenvatting In Gilze en Rijen staat duurzaamheid hoog op de agenda. Onze duurzaamheidsambities hebben we vastgelegd in het koersdocument ‘Duurzaam Gilze en Rijen’ dat in 2019 door de gemeenteraad is vastgesteld. In het voorliggende jaarverslag beschrijven we welke acties en projecten we in 2021 hebben uitgevoerd en wat we daarmee hebben bereikt. Daarbij kijken we niet alleen naar onze eigen gemeentelijke inspanningen maar ook naar de inspanningen van onze maatschappelijke partners. Het realiseren van onze duurzaamheidsambities kunnen we niet alleen en gelukkig hoeft dat ook niet. We merken dat steeds meer organisaties in onze gemeente een constructieve bijdrage hieraan leveren. In 2021 hebben we hard gewerkt aan het behalen van onze duurzaamheidsdoelen, desondanks heeft COVID-19 ook in dit jaar nog veel van ons leven bepaald. Sessies die we graag live hadden georganiseerd hebben toch nog digitaal plaatsgevonden. Daarentegen hebben we ook weer fysieke bijeenkomsten georganiseerd. Zo hebben we tijdens de Week van de Duurzaamheid verschillende fysieke bijeenkomsten gehouden en hebben we in het kader van de Transitievisie Warmte meedenksessies met inwoners kunnen organiseren. In 2021 werd de Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant vastgesteld. Lokaal hebben we ook gewerkt aan het uitvoeren van de regionale doelstellingen.

Zo heeft de gemeenteraad in 2021 de Handreiking Zon vastgesteld en is eind december de Transitievisie Warmte door de gemeenteraad aangenomen.

2

1. Inleiding Onder de noemer ‘Samen Bewust’ werken we in Gilze en Rijen aan het realiseren van onze duurzaamheidsambities. Dat doen we als gemeente niet alleen. We werken samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zoals de lokale energiecoöperatie Energie Gilze Rijen (EGR), de Natuur- en Landschapsvereniging Gilze en Rijen (NLGR) en het Gilze Rijens Industrieel Contact (GRIC). Hoe onze gezamenlijke ambities er uit zien en wat onze strategie is om de ambities te realiseren, hebben we vastgelegd in het koersdocument ‘Duurzaam Gilze en Rijen’ dat in 2019 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor de volledigheid hebben we onze koers hieronder nog een keer schematisch in beeld gebracht:

Figuur 1: Koersdocument duurzaamheid in beeld

In het jaarverslag Duurzaam Gilze en Rijen 2021 geven we per thema en onderwerp aan wat we in 2021 van plan waren op grond van de uitvoeringsagenda (zie kader per onderwerp) en welke acties en projecten we daadwerkelijk hebben uitgevoerd.

3

In 2020 zijn we begonnen met het uitzetten van een programma duurzaamheid in de organisatie. In 2021 hebben we gewerkt aan het invullen van het team duurzaamheid. Hierdoor hebben in 2021 wisselingen plaatsgevonden in de ambtelijke organisatie. Met het aannemen van 2 nieuwe collega’s in 2021 heeft team Duurzaamheid een nieuwe basis gekregen. Met deze basis als uitgangspunt willen we van het thema duurzaamheid een breed gedragen thema maken binnen de ambtelijke organisatie. Waar we zien dat veel collega´s van verschillende afdelingen al aan duurzaamheid werken, willen we deze beter met elkaar in verbinding brengen en alles samen laten komen in het programma duurzaamheid. Daarnaast is duurzaamheid verankerd in het Omgevingsbeleid. Het Koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen staat op de inventarisatielijst omgevingsbeleid die de basis vormt voor het plan van aanpak die moet leiden tot de omgevingsvisie.

4

2. Organisatie 2.1 Interne organisatie In 2021: 1. Organiseerden we een communicatie- en bewustwordingsactie in onze eigen organisatie om onze duurzaamheidskoers beter onder de aandacht te brengen. 2. Maakten we nieuwe afspraken over de uitvoering van ons duurzaamheidsbeleid en zorgen we voor voldoende kennis en capaciteit.

In de afgelopen jaren hebben personele wisselingen plaatsgevonden in het team duurzaamheid. Met het aannemen van twee collega’s die vast in dienst zijn sinds het najaar 2021 krijgt het team duurzaamheid vorm. We hebben meer kennis en capaciteit binnengehaald en kunnen we de komende jaren verder aan de slag met de uitvoering van het Koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen. Vanwege de personele wisselingen heeft de interne communicatie- en bewustwordingsactie niet plaatsgevonden, we vinden het namelijk belangrijk dat een vast gezicht in de organisatie aanspreekpunt is voor het thema duurzaamheid. In 2021 hebben er wel veel kennismakingsgesprekken plaatsgevonden met collega’s van verschillende afdelingen, waardoor het team duurzaamheid zichtbaarder is geworden in de organisatie. In 2022 zullen we hier vervolg aan gaan geven.

2.2 Communicatie en participatie In 2021: 1. Onderzochten we hoe we onze duurzaamheidscommunicatie en -participatie door interne procesafspraken kunnen verbeteren. 2. Voerden we, in samenwerking met onze maatschappelijke partners, en verdeeld over het jaar communicatieacties uit, bv. in het kader van de Week van de Duurzaamheid. 3. Communiceerden we onder een gemeenschappelijk logo. We verkennen of het huidige label ‘Samen Bewust’ nog voldoet. 4. Hebben we samen met onze partners een duurzaamheidsplatform opgezet, van en voor de samenleving, dat we als gemeente faciliteren.

Door projectcommunicatie voor duurzaamheid een vaste plek te geven binnen team communicatie en het doorvoeren van verbeteringen in de overlegstructuur hebben we de duurzaamheidscommunicatie verbeterd. Daarnaast is ook de overlegstructuur tussen de afdelingen communicatie, duurzaamheid en de portefeuillehouders geoptimaliseerd. In samenwerking met EGR is in oktober de Week van de Duurzaamheid georganiseerd. De communicatie hierover hebben we samen vormgegeven. Mede hierdoor is de Week van de Duurzaamheid een succes geworden. Begin 2021 hebben we nagedacht over een nieuw beeldmerk voor duurzaamheid. Er zijn drie nieuwe beeldmerken ontwikkeld. Het nieuwe team duurzaamheid zal in 2022 verder gaan bekijken hoe/of de beeldmerken worden ingezet. Het Samen Bewust logo is daarnaast verder in verkenning, we gaan bekijken of het gerichter kan worden toegepast voor bedrijven door het opbouwen van een ‘Samen Bewust Ondernemen’ community.

5

We hebben gekozen voor de gemeentelijke website als basis voor communicatie rondom duurzaamheid, waarbij we informatie delen met onze partners en de pagina van een onderscheidende en meer toegankelijke vormgeving gaan voorzien.

2.3 Innovatie Op het gebied van duurzaamheid zijn er veel ontwikkelingen. We houden deze ontwikkelingen nauw in de gaten en zorgen ervoor dat we relevante innovaties meenemen in de uitvoering van onze projecten. Ook nemen we het mee als we nieuw beleid opstellen.

2.4 Regionale projecten In 2021: 1. Droegen we bij aan de uitvoering van de (duurzaamheids)projecten die uit regionale samenwerkingsverbanden ontstaan.

In de regio Hart van Brabant is de Strategische Meerjarenagenda (SMA) van 2019-2023 het vertrekpunt voor een regionale samenwerking, waarin onder andere een duurzame ontwikkeling voorop staat. Zo hebben we in 2021 de REKS 1.0 vastgesteld. Als uitvoering van de REKS hebben we in 2021 zowel de Handreiking Zon als de Transitievisie Warmte vastgesteld (zie hoofdstuk 3 Thema Energie). Ook is er meegewerkt aan het opstellen van een regionale klimaat-uitvoeringsagenda.

6

3. Thema Energie 3.1 Regionale energie- en klimaatstrategie REKS In 2021: 1. Stuurde de regio namens het college van B&W de definitieve REKS 1.0 aan het Rijk. 2. Maakten we met onze partners in de regio afspraken over de uitvoering van projecten die volgen uit de REKS, inclusief de financiering hiervan.

Op 1 juli 2021 is het REKS-bod 1.0 aangeboden aan het Rijk. Alle gemeenten in Hart van Brabant, de provincie en de waterschappen in de regio hebben ingestemd met dit bod. In de REKS zijn o.a. voorstellen opgenomen voor het ontwikkelen van Hubs waarin duurzame elektriciteit wordt opgewekt en er zijn voorstellen gedaan voor klimaatadaptatie. In de REKS is geconstateerd dat de regio een belangrijke verantwoordelijkheid heeft om tot uitvoering van de REKS-plannen te komen. Er zijn daarom in de REKS voorstellen gedaan om een Publiek Ontwikkelbedrijf (voor het ontwikkelen van Hubs) en een Regionaal Klimaatfonds (voor het financieel ondersteunen van klimaatadaptatieprojecten) op te richten.

3.2 Transitievisie Warmte In 2021: 1. Heeft de gemeenteraad de Transitievisie Warmte van Gilze en Rijen vastgesteld.

Met het vaststellen van de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) heeft de regio Hart van Brabant op hoofdlijnen inzicht gegeven in de warmtevraag en de belangrijkste warmtebronnen van de regio. Lokaal geven we hier invulling aan met de Transitievisie Warmte. Op 29 maart 2021 heeft de gemeenteraad het Plan van Aanpak voor de Transitievisie Warmte opgesteld, met de vijf bijbehorende uitgangspunten. De definitieve Transitievisie Warmte is door de gemeenteraad op 20 december 2021 vastgesteld. De Transitievisie Warmte is in samenwerking met Energie Gilze Rijen, Leystromen, de netbeheerder en inwoners opgesteld. Met het vaststellen van deze visie hebben we een start gemaakt naar een aardgasvrije gemeente. De visie geeft inzicht in de alternatieven voor aardgas in de gemeente, wat per wijk de beste oplossing is en hoe de gemeente de warmtetransitie gaat organiseren. De Transitievisie Warmte zal elke vijf jaar herijkt worden, of eerder wanneer dit nodig is, zodat technische ontwikkelingen en innovaties worden meegenomen.

7

3.3 Energiebesparing In 2021: 1. Hebben EGR en het regionaal Energieloket hun inkoopacties doorgezet. 2. In 2020 hebben we een aanvraag gedaan voor de RREW-subsidie. Vanaf maart 2021 zijn we hiermee aan de slag gegaan. 3. Is EGR doorgegaan met het geven van energieadvies aan particuliere woningeigenaren en huurders, waarbij zo mogelijk al rekening wordt gehouden met toekomstige warmteopties (zie 2.2). 4. Is de wijkaanpak verder uitgewerkt en zo mogelijk ook uitgerold in andere wijken. 5. Zijn in samenwerking met EGR, Leystromen en Molenschot Groen acties uitgevoerd, gericht op bewustwording en gedragsverandering. 6. Hebben we de inzet van het regionaal energieloket als digitale vraagbaak voor onze inwoners gecontinueerd. 7. Zijn we doorgegaan met de duurzaamheidslening.

Samen met Energie Gilze Rijen en het Regionaal Energieloket hebben we in 2021 gewerkt aan energiereductie. Zo hebben we RRE (Regeling Reductie Energiegebruik) subsidie afgerond en de RREW (Regeling Reductie Energiegebruik Woningen) binnengehaald en opgestart. De RREW loopt nog door tot 31 juli 2022. In het kader van de uitvoering van deze subsidies hebben de volgende acties plaatsgevonden: - De collectieve inkoopacties op het gebied van glasisolatie, zonnepanelen en woningisolatie zijn tijdens de RRE opgezet en worden tijdens de RREW voortgezet. Deze acties zijn in samenwerking met EGR georganiseerd. - In 2021 zijn tijdens de RRE energie bespaaradviezen gegeven aan particuliere woningeigenaren en huurders. Gedurende de looptijd van de RRE zijn er 1108 huishoudens bereikt. Tijdens de duur van de RREW geeft het EGR ook energie bespaaradviezen. - De wijkaanpak is tijdens de RRE opgezet in vier wijken binnen de gemeente (Schildersbuurt, Wolfsweide (deels), Steenakkers (deels) en Hofstad). Tijdens de RREW is deze aanpak uitgebreid met nog twee nieuwe wijken (Molenschot en Rijen Noord Oost). Deze wijkaanpakken zijn door EGR uitgevoerd. - Voor de uitvoering van de RRE gaven we daarnaast cadeaubonnen ter waarde van €35,00 weg aan inwoners voor het aanschaffen van energiebesparende maatregelen. De uitvoering daarvan is gedaan door het Regionaal Energieloket.

In 2021 hebben we de samenwerking met het Regionaal Energieloket voortgezet. Zij verzorgen ook de cadeaubonnen voor de RREW, de cadeaubonnen onder de RREW zijn ter waarde van €60,00. Het totaal aantal uniek bereikte woningen met de RRE-subsidie is 2.249 ABG-breed. Hiermee hebben we de algemene RRE-doelstelling van 2.080 woningen bereikt. Het aantal bereikte woningen in de gemeente Gilze en Rijen komt neer op 1.150. In totaal zijn er 1.582 cadeaubonnen verstuurd naar inwoners, waarvan er 1.030 verzilverd zijn. ABG-breed hebben we 420.0001 kg CO2 bespaard met de uitvoering van de RRE-subsidie. In het laatste kwartaal van 2021 zijn we gestart met de uitvoering van de RREW-subsidie. We verwachten met de uitvoering van de RREW 622.0000 kg CO2 te besparen. Inmiddels hebben 159 koopwoningen en 137 huurwoningen een cadeaubon aangevraagd en zijn er 122 warmtescans uitgevoerd.

1 Ter vergelijking een gemiddelde woning in Gilze en Rijen stoot 3,8 ton CO uit. 2

8

De duurzaamheidslening is in 2021 doorgezet. In 2021 zijn er 19 leningen ter waarde van ruim €160.000 aangevraagd.

3.4 Stimuleren opwek In 2021: 1. Stelde de gemeenteraad de visie grootschalige opwek zon op land vast. 2. Gaven we een vervolg aan het ABG-brede project Zon-op-bedrijfsdaken. 3. Onderzochten we samen met Energie Gilze Rijen (EGR) en Leystromen de mogelijkheden van een sociaal postcoderoosproject gericht op mensen met beperkte financiële draagkracht. 4. Onderzochten we samen met Energie Gilze Rijen (EGR) andere mogelijkheden voor zonprojecten met inwonersparticipatie. 5. Werd VAB (Vrijgekomen agrarische bebouwing) meegenomen in het beleid voor grootschalige opwek. Na aanleiding van het vaststellen van de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) heeft de gemeente Gilze en Rijen een handreiking Zonne-energie opgesteld. Deze is op 11 oktober 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Met deze handreiking wordt invulling gegeven aan de regionale afspraken uit de REKS en de ambities uit het koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen. Met het vaststellen van de Handreiking Zonne-energie hebben we een toetsingskader voor initiatieven voor duurzame energieprojecten in Gilze en Rijen. In deze handreiking zijn tevens de VAB’s meegenomen. In 2021 is het ABG-brede project Zon-op-bedrijfsdaken verder uitgezet. Door middel van onder andere een ontbijtsessie hebben we het project in beeld gebracht bij ondernemers. Ook is een raadsinformatieavond georganiseerd.

Hierbij is informatie gegeven over de netcapaciteit en is toelichting gegeven over de gevolgen hiervan voor het project Zon-op-bedrijfsdaken. Energie Gilze Rijen heeft een voorstel ingediend om samen met de gemeente Gilze en Rijen en Leystromen een sociale postcoderoos op te starten. Deze regeling biedt coöperaties de mogelijkheid om hun leden zonnepanelen aan te bieden op andermans dak. Deelnemers hoeven niet te investeren in zonnepanelen en krijgen direct een voordeel op hun energierekening. Dit sociale postcoderoosproject zal worden uitgevoerd en de gemeente Gilze en Rijen heeft een financiële bijdrage geleverd aan de opstartkosten van de sociale postcoderoos. Vanwege netschaarste is het in 2021 niet relevant gebleken om het onderzoek met EGR naar zonprojecten met inwonersparticipatie op te pakken.

3.5 Controles en audits In 2021: 1. Controleerde de OMWB bedrijven op de wettelijke verplichtingen t.a.v. energiebesparing. 2. Werden kantoorpanden gecontroleerd met provinciale subsidie.

9

4. Thema Klimaat en Biodiversiteit 4.1 Klimaatadaptatie In 2021: 1. Voerden we de klimaatdialogen met onze inwoners, bedrijven en andere betrokken partijen die door COVID-19 vertraging hebben opgelopen (verdere uitvoering van de DPRA). 2. Stelden we een uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie op (verdere uitvoering van de DPRA). 3. Werkten we in regionaal verband samen en stemden we de lokale en regionale inspanningen goed op elkaar af. 4. Stimuleerden we inwoners om maatregelen te treffen door middel van de klimaatsubsidie.

In 2021 hebben enkele sessies plaatsgevonden met inwoners en belanghebbenden. Zo is de stresstest medio 2020 gepresenteerd en hebben we een sessie georganiseerd in Rijen Noord Oost. Tijdens deze klimaatdialoog zijn we met inwoners in gesprek gegaan over de risico’s die de klimaatverandering met zich meebrengt en welke risico’s aanvaardbaar zijn voor onze gemeente. Hiermee is het proces echter niet geëindigd. We blijven het dialoog over klimaatadaptatie met inwoners voeren om kansen, kwetsbaarheden en initiatieven op te halen. De risicodialoog is dan ook niet afgerond maar is een doorlopend proces. In 2021 zijn we gestart met het opstellen van de uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie (hierna te noemen: Klimaatagenda). In de Klimaatagenda verwerken we o.a. de informatie die lokaal en regionaal bij inwoners is opgehaald, daarnaast benoemen we acties die we in de gemeente gaan nemen op het gebied van klimaatadaptatie. Ook in 2021 is de klimaatsubsidie voortgezet. In totaal hebben we dit jaar 70 aanvragen voor een klimaatsubsidie ontvangen, deze zijn aangevraagd voor de volgende maatregelen: -

27 subsidies voor groene daken; 26 subsidies voor regentonnen; 9 subsidies voor tegel eruit, groen erin; 5 subsidies voor een regenwatervijver; 3 subsidies voor waterdoorlatende verharding.

In totaal was het beschikbare budget €29.357,45. Hiervan is €18.381,66- aan subsidies vergeven. Om meer aandacht te geven aan de klimaatsubsidie hebben we op de weekmarkten van Gilze en Rijen bloembollen uitgedeeld, bij deze bloembollen ontvingen inwoners een flyer met informatie over de klimaatsubsidie. Dit hebben we gedaan in samenwerking met klimaatsupport. Daarnaast hebben we op het gebied van klimaatadaptatie ook ingezet op bewustwording. Zo hebben we in de Week van de Duurzaamheid onder andere stilgestaan bij 10

klimaatadaptatie. Helga van Leur heeft een presentatie gegeven over het veranderende klimaat. Daarnaast heeft klimaatsupport een inspiratiesessie ‘Groene Daken’ georganiseerd waarbij inwoners informatie konden inwinnen over groene daken. Ook hebben we in 2021 regenstenen verloot. In totaal hebben ruim 130 inwoners zich opgegeven om een regensteen te winnen, waarvan er 50 een regensteen hebben ontvangen.

4.2 Biodiversiteit In 2021: 1. Gingen we door met het faciliteren van de natuurverenigingen wat moet leiden tot een eigen visie van deze verenigingen op biodiversiteit. 2. Stelden we ons bomenbeleidsplan vast. 3. Namen we het verbeteren van de biodiversiteit mee als uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen en het beheer van onze openbare ruimte. 4. Werkten we samen met onze partners aan de projecten: a. Natuur in de wijk b. Bijenlandschap West-Brabant c. De plantgoedactie d. Kwaliteitsgroen Gilze (en onderzoek in Rijen) e. Ontwikkeling Wouwervallei 5. Continueerden we onze betrokkenheid bij de EVZs in het samenwerkingsverband met Landstad Baronie.

In 2021 hebben we de natuurvereniging NLGR in onze gemeente gefaciliteerd. Zij zijn op dit moment nog bezig met het opstellen van een visie op biodiversiteit, naar verwachting zal deze volgend jaar worden afgerond. Op 22 november 2021 heeft de gemeenteraad het bomenbeleidsplan vastgesteld. Het verbeteren van de biodiversiteit werd meegenomen in de nieuwe ontwikkelingen en het beheer van de openbare ruimte. Voorbeelden van verschillende projecten zijn: -

De eikenprocessierups maatregelen. Nestkastjes opgehangen en 3 km berm ingezaaid. Vliegende vennen noord-oost in Rijen, diverse straten woonrijp gemaakt. Gekozen voor planten die ook insecten aantrekken. Variatie in soorten. Alphenseweg in Gilze: insectenhotel geplaatst met bloemen er omheen. Door de straat vasteplantenconcept toegepast. Verschillende soorten bomen geplant. De straat draagt bij aan groenbeleving, is een fraaie entree voor de kern Gilze geworden en door de variatie aan beplanting ook zeer biodivers ingericht. 11

-

Raadhuisplein en Wilhelminaplein in Rijen: kleine vakken ingeplant met vasteplantenconcept voor meer kleur en hier komen ook meer insecten op af vanwege variatie in bloeitijden. Spoelstraat in Gilze: planten van 82 bomen in verschillende soorten. De soorten hebben we geselecteerd op waarde voor biodiversiteit. De bomen zijn geplant ter compensatie van gekapte bomen in de Veenstraat in Molenschot.

In 2021 hebben we verschillende projecten met partners voortgezet. Zo hebben we onder andere gewerkt aan: a. Natuur in de Wijk. Om biodiversiteit in de directe leefomgeving van onze inwoners te stimuleren, zijn we in 2020 gestart met de voorbereiding van het project ‘Natuur in de wijk’. In de winter van 2021 is al het plantgoed uitgegeven, in 2024 start het monitoringsproject. Dit betekent dat het project ‘Natuur in de wijk’ volgens schema verloopt. b. Bijenlandschap West-Brabant. In 2021 hebben we ook deelgenomen aan het Bijenlandschap West-Brabant. Samen met o.a. gemeenten, natuurmonumenten en andere organisaties werken we samen aan het versterken van landschap voor bijen. c. Plantgoedactie. Het NLGR heeft in 2021 de plantgoedactie afgerond om tuinen te vergroenen, de gemeente heeft de helft van de aanschafkosten hierin betaald. d. Kwaliteitsgroen Gilze (en onderzoek in Rijen). Het project in Steenakker is afgerond in 2021. e. Ontwikkeling Wouwervallei. In 2021 is gestart met een onderzoek om te komen tot kavelruil, zodat de juiste percelen voor het project benut kunnen worden. In 2022 zal duidelijk worden of de kavelruil tot het gewenste resultaat leidt. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Stimuleringsregeling Landschap Noord-Brabant (STILA) en het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB). Ook zijn we nog steeds betrokken bij de EVZs in samenwerkingsverband met Landstad Baronie.

Dit traject zal in de komende jaren ook nog doorlopen.

12

5. Thema Circulaire Economie 5.1 Afvalbeleid In 2021: 1. Stelden we een uitvoeringsagenda Zwerfafval op die aansluit bij de ABG-brede visie en de activiteiten die in 2020 in Gilze en Rijen hebben plaatsgevonden. 2. Zijn we doorgegaan met het ondersteunen en faciliteren van gerichte acties om zwerfafval te minderen. 3. Onderzochten we hoe we inwoners, bedrijven en verenigingen nog beter kunnen betrekken bij het opruimen van zwerfafval.

Het afvalbeleid is binnen de organisatie verankerd in het team afval. Om zwerfafval tegen te gaan kunnen inwoners zich aanmelden om ZAP-per (Zwerfafval Pakker) te worden, kunnen verenigingen en scholen zich aanmelden voor ‘Schoon Belonen’ en doen we jaarlijks mee aan de Landelijke Opschoondag.

5.2 Stimuleren circulair/duurzaam ondernemen In 2021: 1. Hebben we ingezet op het maken en bewaken van afspraken met bedrijven over duurzaam ondernemen (o.a. Green Deals)

Om ondernemers te stimuleren duurzaam te ondernemen is in september 2021 een ontbijtsessie over zon op bedrijfsdaken georganiseerd. Hierbij sloten ongeveer 16 ondernemers aan. In 2021 is daarnaast besloten dat we deel zullen gaan nemen aan de Groene Pluim, waarbij in 2022 de eerste Groene Pluim Award aan de meest duurzame ondernemer in de gemeente zal worden uitgereikt. De Groene Pluim biedt daarnaast een platform voor de deelnemende ondernemers waar kennisdeling over duurzaam ondernemen kan plaatsvinden.

5.3 Stimuleren circulair/duurzaam bouwen Ondanks dat we in de uitvoeringsagenda van 2021 niets hebben opgenomen over het simuleren van circulair/duurzaam bouwen is het belang daarvan dit jaar naar voren gekomen. Daarom heeft eind 2021 een kick-off bijeenkomst over duurzaam en circulair bouwen plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst hebben we gekeken hoe we op dit moment al duurzaam bouwen, maar ook hoe we ABGbreed stappen kunnen zetten in duurzaam en circulair bouwen.

13

6. Thema Gemeente als goed voorbeeld Bij een groot deel van de projecten en activiteiten die voortvloeien uit het koersdocument, zijn we als gemeente zelf aan zet. We willen als organisatie het goede voorbeeld geven en verankeren duurzaamheid in onze eigen bedrijfsvoering.

6.1 Verduurzamen gemeentelijke gebouwen In 2021: 1. Stelden we de beleidsplannen voor sportaccommodaties en overig gemeentelijk vastgoed vast (in 2020 al voorbereid) en zijn we gestart met de uitvoering hiervan. 2. Namen we duurzaamheid in zijn algemeenheid en circulair bouwen in het bijzonder, mee in het programma van eisen voor de nieuwe sporthal ‘De Margriethal’ . 3. Hebben we verder onderzoek gedaan naar bedrijfsinterne milieuzorg (dit is afhankelijk van de ABG huisvesting).

In 2020 is gewerkt aan het beleidsplan voor sportaccomodaties. Dit beleidsplan is in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad en we zijn inmiddels begonnen met de uitvoering hiervan. Hiermee zijn we gestart met het verduurzamen van de sportaccomodaties in de gemeente. Daarnaast is ook een beleidsnotitie Verduurzamen en Onderhoud gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed vastgesteld. Dit is de basis voor de verduurzamingsplannen voor de komende 10 jaar. Concreet hebben we in 2021 al de volgende zaken uitgevoerd: -

Verlichting van kleedkamers vv Rijen, lift gemeentehuis, Pompgebouw Gilze en het Oude Raadhuis zijn vervangen door ledverlichting;

-

Hemelwater HCGR stroomt nu uit in de daarvoor aangelegde wadi;

-

Programma van Eisen opgesteld voor het verduurzamen van de gemeentewerf (uitvoering 2022)

-

Rapport opgesteld naar verduurzamingsmogelijkheden en bijbehorende besparingen voor de brandweerkazerne in Rijen (uitvoering 2022)

-

Aanbesteding uitgevoerd voor het vervangen van veldverlichting (vv Rijen) (uitvoering april/mei 2022)

-

Vervolgonderzoek naar mogelijkheden, mitigerende maatregelen voor de vleermuizen in de spouw van het gemeentehuis.

-

Aanbesteding uitgevoerd voor de inkoop energie voor de periode van 2022-2026 waarbij Nederlandse Garanties van Oorsprong zijn bedongen voor elektriciteit.

Enkele andere projecten die doorlopen dragen daarnaast ook bij aan het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen en installaties. Zo wordt sinds 2019 het afval binnen het gemeentehuis gescheiden door middel van milieustraatjes op de gangen. Ook wordt het bedrijfsrestaurant in het gemeentehuis geëxploiteerd door Amarant en verduurzamen we de gebruikte energie van de ABGgemeenten door inkoop van de Nederlandse Garanties van Oorsprong. Dit is een certificaat dat de afkomst van duurzaam geproduceerde energie aantoont.

14

6.2 Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) In 2021: 1. Gaven we vanuit het Inkoopbureau voorlichting over en stimuleerden het toepassen van het Actieplan MVI. De aanpak op dit vlak continueren we. 2. Namen we duurzaamheid expliciet mee bij het opstellen van nieuwe inkoopbeleid. 3. Boden we waar mogelijk hulp (vakkennis duurzaam inkopen) bij de uitvoering van projecten.

In 2020 is door team Duurzaamheid meegedacht in het nieuwe inkoopbeleid. In juli 2021 is het nieuwe inkoopbeleid vastgesteld, waar duurzaamheid een explicietere rol heeft gekregen dan voorheen. Duurzaamheid wordt bij elke aanbesteding die vanuit team inkoop wordt begeleid besproken.

15

6.3 Verankering duurzaamheidsbeleid in ander gemeentelijk beleid In 2021: 1. Hebben we verdere stappen gezet bij de verankering van duurzaamheid in ons Omgevingsbeleid.

In 2021 zijn de Transitievisie Warmte en de Handreiking Zon vastgesteld. Deze beleidsstukken worden meegenomen in de verdere implementatie van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.

7. Doorkijk naar 2022 Dit jaar hebben we verschillende mijlpalen bereikt. De gemeenteraad heeft de Transitievisie Warmte en de Handreiking Zonne-energie vastgesteld. Daarnaast hebben we de RRE-subsidie succesvol kunnen afronden en zijn we gestart met de uitvoering van de RREW-subsidie. Eind 2021 is daarnaast ook een start gemaakt met een verkenning rondom circulair en duurzaam bouwen. Ook wordt de klimaatsubsidie verlengd, waardoor we in 2022 nog meer inwoners kunnen stimuleren om klimaatadaptieve maatregelen te nemen. In de tweede helft van 2021 zijn we met een nieuw team Duurzaamheid van start gegaan. Het komend jaar gaan we aan de slag om het nieuwe team Duurzaamheid met vaste krachten uit te breiden. Met de nieuwe collega’s kan duurzaamheid in de organisatie verankerd worden, waardoor we ook volgend jaar weer organisatie-breed resultaten op het gebied van duurzaamheid kunnen behalen. Om dit te gaan bereiken is er een nieuwe uitvoeringsagenda opgesteld, waarin omschreven wordt hoe we het komende jaar onze doelen gaan halen.

16