GLR Programmabegroting 2023 definitief na verwerking amendement

Begroting 2023

Datum: 11 oktober 2022 Zaaknummer: GV 413671 Gemeente Gilze en Rijen Postbus 73 5120 AB Rijen Bezoekadres: Raadhuisplein 1 5121 JX Rijen Telefoonnummer 14 0161 Email: info@gilzerijen.nl website: www.gilzerijen.nl

Voorwoord Met deze begroting laten we zien wat onze inwoners in 2023 mogen verwachten van hun gemeente. Deze begroting is een verdere uitwerking van de perspectiefnota. Ook zijn de financiële effecten van de 2e Tussentijdse Rapportage over het begrotingsjaar 2022 verwerkt. Door de aanhoudende inflatie stijgen de prijzen en komen helaas meer en meer mensen financieel in de knel. Daarom blijven we inzetten op het behoud van kwalitatief goede zorg en ondersteuning in het sociaal domein. We investeren in een dorpsverbinder, aanpak van armoede en problematische schulden en burgerparticipatie. Zo willen bijdragen aan de bestaanszekerheid van inwoners die dat nodig hebben. Indien nodig blijven we hierin maatwerkoplossingen bieden. In grote maatschappelijke opgaven hebben we samen met onze inwoners een verantwoordelijkheid te nemen. Denk aan het tekort aan woningen, verduurzamen en inspelen op de klimaatverandering. En we hebben ambities in te vullen die voortkomen uit zaken die inwoners graag verbeterd zien. Denk aan extra investeren in groen en onderhoud van fiets- en wandelpaden. Op dit moment zijn er veel plannen in voorbereiding of in uitvoering. Ook in deze plannen voelen we dat alles duurder wordt en daar houden we rekening mee in deze begroting. We kunnen niet zonder onze ABG-organisatie om onze plannen en ambities waar te maken.

Daarom is er besloten om te investeren in het personeel en de organisatieontwikkeling van onze ambtelijke organisatie. Juist in een tijd van arbeidskrapte is dat extra belangrijk. De financiële effecten van deze investeringen zijn nu verwerkt in deze begroting. Het zijn dure tijden. Gelukkig zijn we een financieel gezonde gemeente en verwachten we tot de goedkoopste gemeenten van Nederland te blijven behoren. Helaas blijft ons financieel perspectief op de langere termijn onzeker. Dat heeft alles te maken met besluiten over de herverdeling en hoogte van de uitkering van het gemeentefonds. Vanaf 2026 leidt dat tot een fors gat in de begroting. Een probleem dat geldt voor veel gemeenten in Nederland. Een vooruitzicht waarover we richting Den Haag onze zorgen blijven uiten. Op donderdag 20 oktober 2022 is er een carrousel. Deze carrousel biedt u de gelegenheid om technische vragen te stellen over deze meerjarenbegroting. De behandeling van deze meerjarenbegroting en het debat in de gemeenteraad is voorzien op donderdag 10 november 2022. Het College van Burgemeester en Wethouders Gilze en Rijen, 11 oktober 2022

Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave............................................................................................................................. 5 Inleiding ....................................................................................................................................... 7 Beleidsbegroting .........................................................................................................................15 Programmaplan .................................................................................................................17 Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................... 19 Veiligheid..................................................................................................................................... 25 Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 29 Economie.....................................................................................................................................

35 Onderwijs .................................................................................................................................... 39 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 43 Sociaal domein ............................................................................................................................ 51 Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 59 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing............................................. 65 Algemeen .................................................................................................................................... 73 Subsidies...................................................................................................................................... 79 Paragrafen .........................................................................................................................81 A: Lokale heffingen...................................................................................................................... 83 B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................

91 C: Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 101 D: Financiering .......................................................................................................................... 105 E: Bedrijfsvoering ...................................................................................................................... 109 F: Verbonden partijen ............................................................................................................... 111 G: Grondbeleid .......................................................................................................................... 117 H: Wet Open Overheid .............................................................................................................. 131 Financiële begroting .................................................................................................................. 133 Overzicht van baten en lasten .................................................................................................. 135 Incidentele baten en lasten....................................................................................................... 137 Overzicht van reserves en voorzieningen .................................................................................

141 Overzicht mutaties reserves ..................................................................................................... 143 Investeringsplan ........................................................................................................................ 145 Investerings- en financieringsstaat ........................................................................................... 149 Meerjarige balans ..................................................................................................................... 151 EMU-Saldo................................................................................................................................. 153 Taakveldindeling ....................................................................................................................... 155 Financiële beleidsuitgangspunten ............................................................................................ 163 Bijlagen ..................................................................................................................................... 165 BBV Indicatoren......................................................................................................................... 167 Lijst van gebruikte afkortingen ................................................................................................. 175

Inleiding In deze inleiding lichten we de aanpassingen toe van het financieel meerjarenperspectief na het vaststellen van de 2de tussentijdse rapportage 2022, specifiek de meerjarenraming 2023-2026 die hierin genoemd staat.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

7

Algemeen Meerjarige uitgangspunten Voordat wij dieper ingaan op het financieel meerjarenperspectief 2023-2026 lichten we in het kort de meerjarige uitgangspunten toe. Inkomsten Bij het opstellen van de begroting bepalen wij jaarlijks het indexcijfer waarmee wij onze inkomsten aanpassen. Wij doen dit aan de hand van de indexcijfers die in de meicirculaire worden genoemd. Hieronder zetten we de cijfers uit de vorige begroting af tegen de actuele cijfers uit de meicirculaire die voor deze begroting gelden: Raming begroting 2022 Raming begroting 2023 Aanpassing 2021 2,00 % prognose 1,90 % werkelijk - 0,10 % 2022 1,80 % prognose 5,20 % prognose + 3,40 % 2023 e.v. jaren 1,80 % prognose 2,40 % prognose + 0,60 % De index voor 2021 is naar beneden bijgesteld met -/- 0,10 % (was 2,00 % wordt 1,90 %). De index voor 2022 is naar boven bijgesteld met 3,40 % (was 1,80 % wordt 5,20 %). Omdat we de tarieven 2021 en 2022 niet meer kunnen aanpassen wordt het tarief voor 2023 daarom gecorrigeerd. Hiermee komt de indexering voor 2023 uit op 2,40 % (regulier) + 3,30 % (bijstelling over 2021+2022) = 5,70 %. Voor de jaren ná 2023 gaan we uit van 2,40 % (regulier). Doordat de index nu hoger ligt dan wat tot nu toe in de meerjarenbegroting was opgenomen, leidt dit tot een structureel voordeel. Dit is verwerkt in deze nota.

Uitgaven Voor de out-of-pocket-kosten hebben wij de middelen voor indexering op één centrale post geraamd. De omvang van de stelpost indexeringen is gebaseerd op de aanspraken vanuit afgelopen jaren en de indexering zoals vermeld in de circulaires van het gemeentefonds. In de 2e tussentijdse rapportage 2022 kunt u het verloop van deze stelpost indexeringen zien. Bijdrage ABG De bedrijfsvoering is met ingang van 2016 ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling ABG. In de kaders 2023 / begroting 2023 van de ABG organisatie zijn de volgende uitgangspunten toegepast: 2023 2024 2025 2026 Indexering salarissen 2,00% 1,80% 2,10% 2,10% Indexering ICT 3,00% 3,00% 3,00% 3,00% Indexering overige uitgaven 1,50% 1,50% 1,50% 1,50%

8

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Financieel meerjarenperspectief 2023-2026 Het vertrekpunt voor de begroting 2023 is de 2de tussentijdse rapportage 2022, specifiek de meerjarenraming 2023-2026 die hierin genoemd staat. Dit startpunt is als volgt opgebouwd:

Onderdeel

Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2023 2024 2025 2026

A. Meerjarenbegroting 1ste tussentijdse rapportage 2022

-51

49

-101

-2.771

B. Saldo perspectiefnota 2023 C. Meerjarenbegroting 2de tussentijdse rapportage 2022

71

105

10

15

97

-19

-418

831

117

135

-509

-1.925

TOTAAL MEERJARENBEGROTING 2022-2025

Financiële aanpassingen Ten opzichte van de totale meerjarenbegroting 2023-2026 hierboven genoemd (het startpunt voor deze begroting), hebben in het begrotingstraject een aantal aanpassingen plaatsgevonden.

1. Actualiseren kapitaallasten 2. Compensabele BTW gesloten circuits 3. Continueren storting bestemmingsreserve groen 4. Trendmatige indexering inkomsten 5. Opstellen groenvisie 6. Intensivering handhavingstaken - Dekking vanuit meicirculaire 2022 7. Digitalisering persoonskaarten 8. Overige Totaal financiële bijstellingen

Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2023 2024 2025 2026 15 81 65 84 36 31 32 33 0 0 -161 -161 55 65 75 86 -50 0 0 0 -140 -140 -140 -140 33 33 33 33 -26 0 0 0 -1 3 7 23 -78 73 -89 -42

Toelichting: 1. Actualiseren kapitaallasten In onze meerjarenbegroting zitten zowel de kapitaallasten verwerkt van investeringen die in het verleden zijn gedaan als kapitaallasten van investeringen die nog lopen. Jaarlijks actualiseren wij deze investeringen, waarbij we kijken naar de temporisering. Op basis van het verwachte investeringstempo (welke bedragen worden in welke jaren geïnvesteerd), hebben we de kapitaallasten in deze begroting aangepast. 2. Compensabele BTW gesloten circuits De compensabele BTW voor de gesloten circuits reiniging en riolering is neutraal opgenomen in de begroting. De uitgaven staan geraamd op de taakvelden reiniging en riolering en worden meegenomen bij de berekening van de gesloten circuits. De inkomsten staan verantwoord op het taakveld 080 "overige baten en lasten". We verwachten meer compensabele BTW de komende jaren. Het nadeel van deze hogere uitgaven is verwerkt in de actualisatie van het gesloten circuit reiniging en riolering en worden beide verrekend met de voorziening. De hogere inkomsten zijn verwerkt in deze begroting 2023.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

9

3. Storting bestemmingsreserve groen Jaarlijks hebben wij in onze begroting een storting in de bestemmingsreserve groen staan van € 161.000. De gemeenteraad heeft in het verleden besloten om dit bedrag voor de jaren 2020 t/m 2024 te reserveren voor het vervangen van bomen, het verruimen van boomspiegels en het verbeteren van groeiplaatsen. Met ingang van 2025 zou dit bedrag weer beschikbaar zijn voor geprogrammeerd onderhoud groen. Echter, per abuis is het bedrag voor de jaren 2025 en verder, vanwege een technische fout, verwijderd uit de begroting tijdens het opstellen van de begroting 2021. We corrigeren dit nu in deze begroting 2023 door het bedrag terug te plaatsen met ingang van 2025. 4. Trendmatige indexering inkomsten Bij het opstellen van de begroting bepalen wij jaarlijks het indexcijfer waarmee wij onze inkomsten aanpassen. Wij doen dit aan de hand van de indexcijfers die in de meicirculaire 2022 worden genoemd. Graag verwijzen we u naar de inleiding van deze begroting voor de uitgebreide berekening en uitleg. Het gaat voor 2023 om 5,70 % en voor de jaren erna om 2,40 %. Deze index is in alle jaren hoger dan waar de vorige ramingen vanuit gingen. Dit leidt tot een structureel voordeel voor de begroting. 5.

Opstellen groenvisie We zorgen voor goed beheer en onderhoud van bestaand openbaar groen (juiste boom op de goede plek, goede groeiplaatsen, goede kwaliteit, goede diversiteit van typen bomen). Voor het maken van een visie nemen we € 50.000 op voor 2023 zoals ook toegezegd aan uw raad. 6. Intensivering handhavingstaken Voor intensivering van de handhavingstaken hebben we € 140.000 extra middelen nodig. Inhoudelijk bent u hierover via een aparte notitie geïnformeerd. Het Rijk heeft via een zogenaamde decentralisatie-uitkering extra middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten. Voor onze gemeente gaat het om structureel € 33.000. Hierdoor is er per saldo nog € 107.000 aanvullende budget nodig. 7. Digitalisering persoonskaarten Om het analoge archief van de bevolkingsregistratie goed te ontsluiten voor onze medewerkers, is digitalisering van de oude persoonskaarten zeer wenselijk. De informatie wordt nog vrijwel dagelijks geraadpleegd bij diverse werkzaamheden. Digitalisering maakt tijd- en plaatsonafhankelijk werken mogelijk en bespaart bovendien archiefruimte. Ná de verwerking van bovenstaande financiële aanpassingen ontstaat onderstaand financieel meerjarenperspectief: Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2023

2024

2025

2026

Saldo meerjarenbegroting 2023-2026

117

135

-509

-1.925

Financiële aanpassingen

-78

73

-89

-42

Bijgestelde meerjarenbegroting 2023-2026

39

208

-598

-1.967

10

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Weerstandsvermogen Situatie perspectiefnota 2023 Bij de perspectiefnota 2023 liet het weerstandsvermogen onderstaand verloop zien: Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen

2021

2022

2023

2024

2025

Algemene reserve

1,9

3,1

3,1

3,1

3,1

2026 3,1

Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5

-0,8

-0,5

-0,5

-0,5

-0,5

-0,4

Subtotaal

1,1

2,6

2,6

2,6

2,6

2,7

Algemene reserve GREX

4,3

0,1

2,3

3,6

4,3

5,0

Risico's GREX

-2,3

-2,3

-2,2

-2,2

-2,1

-2,1

Subtotaal

2,0

-2,2

0,1

1,4

2,2

2,9

Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut

3,1

0,4

2,7

4,0

4,8

5,6

Totale weerstandsvermogen harde buffer relatief

2,0

1,1

2,0

2,5

2,9

3,2

Stille reserves

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

1,3

Onbenutte belastingcapaciteit

1,2

1,6

1,4

1,3

1,7

1,6

Risico's algemene dienst met klassen 1-2

-1,6

-1,6

-1,6

-1,6

-1,5

-1,5

Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut

0,9

1,3

1,2

1,1

1,4

1,4

Totale weerstandsvermogen zachte buffer relatief

1,5

1,8

1,7

1,7

1,9

1,9

Totaal weerstandsvermogen absoluut

4,0

1,7

3,8

5,1

6,3

7,0

Totaal weerstandsvermogen relatief

1,86

1,37

1,89

2,22

2,52

2,75

De conclusies bij deze perspectiefnota 2023 waren: •

Het totale relatieve weerstandsvermogen zat alle jaren (2022 t/m 2026) tussen de 1,37 en 2,75. Voor het jaar 2022 was sprake van waarderingscijfer C (Voldoende), voor het jaar 2023 B (ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2026 A (uitstekend). We voldeden hiermee aan criterium 1;

•

Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zat alle jaren (2022 t/m 2026) tussen 1,1 en 3,2. Voor het jaar 2022 was sprake van waarderingscijfer C (Voldoende). Voor de jaren 2023 t/m 2026 was sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldeden hiermee aan criterium 2.

Situatie begroting 2023 Wanneer we dit meerjarig verloop van het weerstandsvermogen actualiseren, dan ontstaat onderstaand beeld:

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

11

Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen

2022

2023

2024

2025

2026

Algemene reserve

3,5

3,1

3,2

3,4

2,8

2027 2,8

Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5

-0,2

-0,2

-0,2

-0,1

-0,1

-0,1

Subtotaal

3,3

2,9

3,0

3,3

2,7

2,7

Algemene reserve GREX

0,0

2,2

3,5

4,2

4,9

5,4

Risico's GREX

-2,8

-2,7

-2,7

-2,6

-2,6

-2,5

Subtotaal

-2,8

-0,5

0,8

1,6

2,3

2,9

Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut

0,5

2,4

3,9

4,8

5,0

5,6

Totale weerstandsvermogen harde buffer relatief

1,2

1,8

2,4

2,7

2,9

3,1

Stille reserves

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

Onbenutte belastingcapaciteit

1,0

0,2

0,2

0,2

0,2

0,3

Risico's algemene dienst met klassen 1-2

-1,5

-1,5

-1,5

-1,5

-1,4

-1,4

Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut

0,9

0,1

0,1

0,1

0,1

0,3

Totale weerstandsvermogen zachte buffer relatief

1,6

1,0

1,1

1,1

1,1

1,2

Totaal weerstandsvermogen absoluut

1,4

2,5

3,9

4,9

5,1

5,8

Totaal weerstandsvermogen relatief

1,30

1,55

1,91

2,16

2,23

2,44

De nieuwe conclusies bij deze begroting 2023 zijn: •

Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren (2022 t/m 2027) tussen de 1,30 en 2,44. Voor het jaar 2022 is sprake van waarderingscijfer C (Voldoende), voor de jaren 2023 en 2024 B (ruim voldoende) en voor de jaren 2025 t/m 2027 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1;

•

Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren (2022 t/m 2027) tussen 1,2 en 3,1. Voor het jaar 2022 is sprake van waarderingscijfer C (Voldoende), voor het jaar 2023 B (ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2027 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2;

We kunnen stellen dat, kijkend naar het einde van de planhorizon, het weerstandsvermogen nu (begroting 2023) minder is geworden dan ten tijde van de perspectiefnota 2023. Kijkend naar het einde van de planhorizon was bij de perspectiefnota 2023 sprake van een absoluut weerstandsvermogen van € 7,0 miljoen (2,75 relatief), waar dit nu bij de begroting 2023 € 5,8 miljoen (2,44 relatief) is. Het absolute weerstandsvermogen is hiermee gedaald met -/- € 1,2 miljoen (0,31 relatief). Hieronder wordt dit op hoofdlijnen verklaard: •

12

Bij de totstandkoming van de overeenkomst omtrent de verplaatsing van de supermarkt van de locatie Nieuwstraat 109-111 in Gilze naar het centrum van Gilze (grondexploitatie ‘Centrumplan Gilze - centrumdeel’) is in 2017 door het college het besluit genomen om het potentiële verlies van € 1.469.342 mee te nemen als risico binnen de grondexploitatie en op deze manier te verwerken in de jaarstukken 2017. De daadwerkelijke uitvoering van dit onderdeel van het collegebesluit heeft echter abusievelijk nooit plaatsgevonden. Om deze reden moet een nieuwe verliesvoorziening worden getroffen voor de locatie Nieuwstraat 109-111. In het verleden hebben wij deze locatie aangekocht voor € 1.575.000. Op basis van actuele berekeningen is de potentiële opbrengst € 850.000. Dit betekent dat we een verliesvoorziening moeten vormen van € 725.000 (nadeel voor weerstandsvermogen van € 0,7 miljoen);

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

•

Ook hebben wij reeds bestaande verliesvoorzieningen geactualiseerd. Per saldo leidt dit tot een totaal lagere verliesvoorziening van € 707.000. Het gaat om de volgende projecten (voordeel voor weerstandsvermogen van € 0,7 miljoen): o o

Centrumplan Rijen (€ 815.000 lager door recente afspraken met een ontwikkelaar); Midden Brabant Poort fase 2 (€ 108.000 hoger door langere doorlooptijd.

•

De onbenutte belastingcapaciteit is gedaald. Dit wordt veroorzaakt doordat de onroerende zaakbelasting met 10% is verhoogd. Hierdoor is de onbenutte belastingcapaciteit kleiner geworden (nadeel voor weerstandsvermogen van € 1,3 miljoen);

•

Overige € 0,1 miljoen voordeel.

Bij het beoordelen van het weerstandsvermogen blijven wij steeds oog houden voor het evenwicht tussen een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting en een gezond weerstandsvermogen.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

13

Beleidsbegroting

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

15

Programmaplan

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

17

Bestuur en ondersteuning

Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken? Dienstverlening Onze gemeente biedt producten en diensten aan inwoners, bedrijven en organisaties. In ons werk staat de inwoner centraal. Daarbij werken we actief samen met onze partners. We communiceren begrijpelijk naar onze inwoners, houden hen op de hoogte van het verloop van hun (aan)vragen en betrekken hen waar passend bij ons beleid. Met de uitvoering van een integraal programma Dienstverlening zetten we in op continue doorontwikkeling van onze dienstverlening, organisatie breed. Verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Op 29 april 2021 is de beleidsnotitie “Verduurzaming en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed” vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is de koers uitgezet voor het verduurzamen en onderhoud van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Door het vastgoed te verduurzamen en te onderhouden geeft de gemeente zelf het goede voorbeeld. Op 29 maart 2021 is het gemeentelijk sport- en beweegbeleid 2021-2025 "Gilze en Rijen beweegt!" vastgesteld en de beleidsnotitie verduurzamen en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Hierin zijn de gemeentelijke sportaccommodaties opgenomen. Door de komende jaren uitvoering te geven aan beide plannen verduurzamen we het gehele gemeentelijke vastgoed. De uitvoering vindt gefaseerd plaats tussen 2022-2030.

Gemeentelijke toekomstvisie 2040 Hoe zou onze gemeente er in 2040 uit moeten zien? We maken in 2023 samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en andere partners een visie op waar we als gemeente willen staan in 2040. De toekomstvisie vormt uiteindelijk een door de samenleving gedragen beeld van de ontwikkeling van Gilze en Rijen voor de komende jaren en bestrijkt meerdere bestuursperiodes. De toekomstvisie is bedoeld als kompas voor de ontwikkeling van de gemeente richting 2040. Huisvesting In het laatste kwartaal van 2022 dan wel het eerste kwartaal van 2023 zullen de colleges van b en w een voorstel doen aan hun gemeenteraad over de toekomstige huisvestingssituatie. Dit betreft zowel de huisvesting van de ABG-organisatie als het realiseren van een bestuurszetel inclusief publieke dienstverlening in ieder van de gemeenten. Het ABG-bestuur wil vaart zetten achter de besluitvorming voor nieuwe huisvesting waardoor noodzakelijke, dure investeringen in de huidige

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

19

kantoorgebouwen zo veel mogelijk voorkomen kunnen worden. Ook uit een oogpunt van een goed werkgeverschap is spoedige besluitvorming gewenst. Het personeelsbeleid in relatie tot de arbeidsmarkt vergt dat de huisvesting van de ambtelijke organisatie voldoet aan de daarin te stellen eisen in het kader van onder meer het tijd- en plaatsonafhankelijk werken. Personele Capaciteit ten opzichte van de ambities In april 2022 heeft het college u middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de personele capaciteit en de krapte op de arbeidsmarkt. Conclusie destijds was: "De rek is eruit". Op verschillende taakonderdelen is sprake van een hoge werkdruk en de continuïteit van reguliere dienstverlening en het implementeren van nieuwe wet- en regelgeving komt hiermee onder druk te staan. Een aantal maatregelen zijn in gang gezet, bijvoorbeeld meer ruimte voor persoonlijke ontwikkeling, inzetten van verschillende recruitmentprocessen en het versterken van planmatig werken en stroomlijnen van werkprocessen, zodat we beter in staat zijn onze capaciteit te matchen aan de werkzaamheden. Naast bovenstaande processen wordt er bekeken of er aanvullende maatregelen nodig zijn binnen de huidige arbeidsvoorwaarden van de ABG-organisatie. Het mag duidelijk zijn dat een dergelijk vraagstuk de komende periode een uitdaging blijft.

DOELSTELLINGEN 2023 0.1 Uitvoering geven aan het programma Dienstverlening Met een integraal en organisatie breed Programma Dienstverlening willen we ons blijvend voorbereiden op de toekomst. We willen hiermee, aantoonbaar, de klanttevredenheid vasthouden c.q. verhogen over producten en dienstverlening in brede zin, onder inwoners en bedrijven binnen de gemeente. 0.2. Uitvoering geven aan het verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed In 2023 geven we uitvoering aan het verduurzamen van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed, de prioriteit ligt bij de volgende panden. Dit betreft de gemeentewerf, de brandweerkazernes in Gilze en Rijen, het Oude Raadhuis, het jongerencentrum A16, het Atletiekgebouw en het RHV/BUDO gebouw. 0.3 uitvoering geven aan de totstandkoming van een gemeentelijke toekomstvisie 2040 In 2023 geven we uitvoering aan de totstandkoming van een gemeentelijke toekomstvisie 2040. Centraal in deze visie staat het beeld dat inwoners hebben van de gemeente in 2040. De toekomstvisie dient op hoofdlijnen 3 doelen: • Het is een leidraad voor ontwikkeling van de gemeente. Een document waarmee op hoofdlijnen richting wordt gegeven aan beleid en plannen op alle gemeentelijke beleidsterreinen; • Het biedt een afwegings- en toetsingskader en vormt daarmee een basis voor ontwikkelingen die de gemeente zelf en samen met anderen in gang wil zetten.

Het biedt ook een kader om zowel ruimtelijke als maatschappelijke initiatieven van derden te toetsen; • Het draagt bij aan de (bestuurlijke) continuïteit in de uitvoering van beleid over een aantal bestuursperioden.

20

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 0.1.1 Uitvoering geven aan het programma Dienstverlening. 0.1.2

0.1.3

0.1.4

0.2.1

0.2.2

0.2.3

0.2.4

0.2.5

0.2.6

0.3.1 0.3.2

0.3.3 0.3.4

Specifieke activiteit We communiceren in begrijpelijk taal, zowel schriftelijk (website, brieven, social media) als mondeling. Uitvoering geven aan het programma Onze dienstverlening aan de balie scoort op of Dienstverlening. boven de benchmark met vergelijkbare gemeenten via Burgerpeiling en/of KCM. Uitvoering geven aan het programma De gemeentelijke website krijgt van de Dienstverlening. bezoekers een ruime voldoende, zoals gemeten met KCM. Uitvoering geven aan het programma Onze dienstverlening is voor iedereen Dienstverlening. laagdrempelig, aansluitend bij het inclusiebeleid dat eind 2022 wordt opgesteld. Uitvoering geven aan het verduurzamen Indien de capaciteit voor elektriciteit bij de en onderhouden gemeentelijk gemeentewerf door Enexis verzwaard kan maatschappelijk vastgoed. worden, gaan we over naar een gasloze gemeentewerf. Uitvoering geven aan het verduurzamen Verduurzamen brandweerkazernes Gilze en en onderhouden gemeentelijk Rijen (ledverlichting, zonnepanelen en maatschappelijk vastgoed. onderzoek mogelijkheid gasloos). Uitvoering geven aan het verduurzamen Het aanbrengen van zonnepanelen en en onderhouden gemeentelijk optimaliseren van het verwarmingssysteem bij maatschappelijk vastgoed. het Oude Raadhuis.

Uitvoering geven aan het verduurzamen Het aanbrengen van zonnepanelen en en onderhouden gemeentelijk optimaliseren van het verwarmingssysteem bij maatschappelijk vastgoed. het Jongerencentrum A16. Uitvoering geven aan het verduurzamen In samenwerking met de atletiekvereniging en onderhouden gemeentelijk onderzoeken we hoe we het gebouw het beste maatschappelijk vastgoed. kunnen optimaliseren en verduurzamen. Uitvoering geven aan het verduurzamen Het aanbrengen van zonnepanelen en en onderhouden gemeentelijk ledverlichting (zowel binnen als de maatschappelijk vastgoed. veldverlichting buiten) bij het RHV/BUDO gebouw. Uitvoering geven aan de totstandkoming Beschrijven van de huidige situatie, trends en van een gemeentelijke toekomstvisie. ontwikkelingen. Uitvoering geven aan de totstandkoming Ophalen van (wens)beelden in de van een gemeentelijke toekomstvisie. gemeenschap. Ook de gemeenteraad wordt als volksvertegenwoordiging gevraagd om input aan te dragen. Uitvoering geven aan de totstandkoming Uitwerken van de toekomstvisie. van een gemeentelijke toekomstvisie. Uitvoering geven aan de totstandkoming Kennisnemen/vaststellen van de uitwerking. van een gemeentelijke toekomstvisie.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

21

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 0.4 Informatie, Innovatie & ICT De afdeling Informatie, Innovatie en ICT zorgt voor integraal (her-)gebruik van eenduidige gegevens voor dienstverlening, beheersdoeleinden, bedrijfsvoering en bestuurlijke advisering. Dit in de vorm van beheer van de basisregistraties, informatie voorziening en gegevensmanagement voor data gestuurd werken. Op basis van de I-visie wordt het "ABG"-ICT landschap aangepast op landelijke ICT architectuur ontwikkeling, wetgeving en maatschappelijke trends. ICT vernieuwingen worden waar mogelijk gedaan in samenwerking met de Equalit gemeenten. Een aantal majeure projecten met een grote ICT component voor 2023 zijn: • • • • • •

Verankering en doorontwikkeling nieuw zaaksysteem; Doorontwikkeling nieuw belastingpakket; Ingebruikneming software t.b.v. de omgevingswet (VTH/RO); Vervanging websites; Automatiseren inkoop en facturen; Implementatie privacy management systeem.

0.5 Dienstverlening Maatschappelijke ontwikkelingen en veranderingen in wet- en regelgeving hebben directe invloed op het werk van Burgerzaken, Klantcontactcentrum en Klantcommunicatie. Dit vraagt enerzijds om actuele vakkennis en anderzijds om alertheid en flexibiliteit. De verdergaande digitalisering zorgt daarbij voor verschuiving van werk van balie naar midoffice en backoffice. In 2023 gaan we de persoonskaarten (tot nu toe een papierenarchief) digitaliseren. De complexiteit van zaken neemt toe en (informatie)veiligheid en bestrijding van identiteitsfraude stellen extra eisen aan inrichting van het werk en opleiding. Voor Klantcommunicatie blijven we inzetten op zowel offline als online kanalen, waarbij begrijpelijke en eenvoudige taal leidend is.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 0

4.246

4.847

3.846

3.696

3.710

3.711

Totaal baten programma 0

1.371

2.250

282

284

286

288

Saldo lasten en baten programma 0

-2.875

-2.597

-3.564

-3.412

-3.424

-3.423

22

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Indicatoren Voor verscheidene indicatoren betreffende programma 0 wordt verwezen naar de rapportage afkomstig van het KCC. Hierin worden diverse uitgedachte cijfers verantwoord. Om dubbele documentatie te voorkomen nemen we in de begroting geen kopie op te nemen. Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3. 4. 5.

6. 7.

Omschrijving Als gevolg van de collegewisseling naar aanleiding van de verkiezingen 2022 hebben we € 655.000 moeten storten in de voorziening wachtgeld wethouders. Dit was een incidenteel nadeel. Als gevolg van de hogere rekenrente hebben we in 2022 een bedrag van € 1.404.000 kunnen laten vrijvallen uit de voorziening pensioen (voormalig) wethouders. Dit was een eenmalig voordeel in 2022. In 2023 hebben we eenmalig een bedrag van € 50.000 opgenomen voor het Project gemeente Gilze en Rijen 2040. In 2022 hadden we incidenteel hogere opbrengst leges reisdocumenten, hierdoor hadden we ook hogere afdrachten aan het rijk. Om in de toekomst meer zeggenschap te hebben over bouwlocaties gaan we nieuwe strategische aankopen van gronden en gebouwen doen waar op de korte of middellange termijn woningbouw of bedrijventerrein gerealiseerd kan worden. Om hiervoor een plan uit te werken hebben we in 2023 € 100.000 op genomen ten laste van de algemene reserve grondexploitatie. In 2022 is in Hulten een perceel grond verkocht voor een bedrag van € 420.000. De boekwaarde van het object bedroeg € 447.000. Overige afwijkingen. Totaal

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag 655

V/N V

B

1.404

N

L

50

N

L B L

75 148 100

V N N

L B L B

447 420 26 4 967

V N N V N

23

Veiligheid

Veiligheid Wat willen we bereiken? Een van de kerntaken van de overheid is adequaat te handelen als zich een noodsituatie voordoet. Wij willen daarom de preventie van, de voorbereiding op en de bestrijding van dergelijke situaties op peil houden. Inwoners ervaren vaak onveilige situaties in de openbare ruimte en woonomgeving, ook al wijzen cijfers dit niet altijd uit. Ons doel is de objectieve veiligheid en het veiligheidsgevoel te verbeteren. De aanwezigheid van het politiebureau in Rijen, een adequate BOA organisatie en goed uitgeruste brandweerposten in Gilze en in Rijen zijn daarvoor belangrijk.

DOELSTELLINGEN 2023 1.1 Uitvoering geven aan het integraal veiligheidsbeleid 2022-2026 In 2022 is het integraal veiligheidsbeleid 2022-2026 voor de gemeente Gilze en Rijen vastgesteld. In dit beleidsplan staan de thema’s en onderwerpen waar we aandacht aan besteden. De specifieke doelen per jaar staan beschreven in het focusblad 2023. Nieuw opgenomen zijn de onderwerpen jeugd en cybercrime. 1.2 Versterken inzet BOA’s in de wijk In 2023 zal uitvoering gegeven worden aan de verbeterslag rondom de inzet van BOA’s. Vanuit het 213a onderzoek dat heeft plaatsgevonden en de wens dat het aantal BOA’s uitgebreid wordt, is het doel dat de BOA’s gerichter ingezet worden, zij informatie gestuurd gaan werken, meer bereikbaar en benaderbaar zijn, jaarlijkse prioriteiten worden gesteld, 7 dagen in der week aanwezig zijn met de middelen die daarvoor nodig zijn. De ondersteuning in beleidscapaciteit wordt eveneens versterkt. 1.3 Gebiedscommissie natuurbrandbestrijding In opdracht van de provincie is er een gebiedscommissie natuurbrandbestrijding samengesteld voor het gebied Chaamse- en Ulvenhoutse bossen. Deze gebiedscommissie bestaat o.a. uit brandweer, Staatsbosbeheer, grondeigenaren en de gemeente. De boswachterij Dorst wordt vanuit de gemeente Oosterhout opgepakt.

Het doel van de gebiedscommissie is om natuurbranden zoveel mogelijk te voorkomen en als ze zijn uitgebroken dan de schade zoveel mogelijk te beperken. Hiervoor is een natuurbrandbeheersplan opgesteld die de komende jaren uitgewerkt en uitgevoerd gaat worden. 1.4 Bluswatervoorzieningen aanleggen en onderhouden Door gewijzigd beleid van Brabant Water komt er op sommige plaatsen te weinig bluswater uit de brandkranen. Met minder bluswater via de drinkwaterleiding moeten we zoeken naar alternatieven voor het waarborgen van voldoende bluswater. Het enige alternatief voor langdurige

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

25

brandbestrijding is om extra grondwaterputten te boren en voorzieningen bij open water te optimaliseren. Het watertekort bij extreme droogte nemen we mee in de verdere aanpak. Het blijft de komende jaren noodzakelijk om structureel nieuwe voorzieningen aan te leggen en bij te houden.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 1.1. 1.2

Doelstelling Uitvoering geven aan het Integraal veiligheidsbeleid 2022-2026 Versterken BOA's in de wijk

1.3

Driemanschap natuurbrandbestrijding

1.4

Bluswatervoorzieningen aanleggen en onderhouden

Specifieke activiteit Uitvoering geven aan de onderwerpen die zijn beschreven op het focusblad. Formatie van het aantal BOA’s wordt uitgebreid met 2 FTE en de werkwijze aangepast middels een jaarplan en een andere werkverdeling. Actief oppakken acties uit natuurbrandbeheersplan. Aanleggen van geboorde putten en uitvoeren van onderhoud aan bestaande voorzieningen.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 1.5 Bewaken van de openbare orde en veiligheid Samen met onze ketenpartners zijn we dagelijks bezig voor een veilig Gilze en Rijen. We monitoren wat er leeft en anticiperen hierop. Veiligheid binnen de gemeente is 24/7 in beweging. In het structurele overleg tussen de burgemeester en de teamchef van het politieteam Langstraat wordt het actuele beeld besproken en kunnen prioriteiten worden bijgesteld. We hebben daarbij oog voor jeugd, het AZC in Gilze en de winkelcentra. 1.6 Aanpak ondermijning Ondermijnende criminaliteit tast de fundamenten van onze samenleving aan. Het is voor onze inwoners wellicht minder zichtbaar dan overlast, maar het is een voedingsbodem voor allerlei vormen van overlast en criminaliteit. Ondermijning is niet alleen een probleem van openbare orde en veiligheid. Alle afdelingen van onze organisatie hebben er mee te maken. Het wordt zichtbaar in uitkeringsfraude, valse inschrijvingen (vaak in combinatie met mensenhandel en afpersing), milieudelicten en heeft raakvlakken met privacywetgeving. In 2023 zetten we daarom wederom in op de aanpak van ondermijning op verschillende fronten, zowel in preventieve als in repressieve zin.

1.7 Sluiten van drugspanden continueren Panden waarin verdovende middelen worden aangetroffen sluiten we blijvend door middel van het Damoclesbeleid van de gemeente, of overtreders ontvangen een bestuurlijke waarschuwing. De sluiting zorgt ervoor dat de rust rondom het pand weer kan terugkeren. 1.8 Prestaties monitoren en faciliteren vrijwillige brandweer Binnen de gemeente zijn twee vrijwillige brandweerkorpsen. Als gemeente faciliteren we onze lokale vrijwilligers zodat ze adequaat kunnen handelen bij incidenten. Samen met de Veiligheidsregio monitoren we of de brandweerzorg ook aan de afgesproken prestatienormen voldoen. 1.9 Een bevolkingszorgorganisatie die breed inzetbaar is. Sinds 1 oktober 2016 is de crisisbeheersing/ rampenbestrijdingsorganisatie op districtsniveau Hart van Brabant georganiseerd zoals opleidingen, trainingen en oefeningen. Ook operationeel wordt samengewerkt, bijvoorbeeld tijdens grote branden, de coronapandemie en de opvang van (Oekraïense) vluchtelingen. We zien dat crisistypen veranderen en dat daarmee de vraag aan de

26

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

lokale overheid ook anders is (bijvoorbeeld uitbraak infectieziekten, vluchtelingenopvang, maatschappelijke onrust en cyberaanvallen). Maatschappelijke ontwikkelingen en recente ervaringen uit huidige crisissen zijn de aanleiding om deze districitelijke crisisbeheersingsorganisatie verder door te ontwikkelen, waarbij de uitgangspunten kwaliteit, kwantiteit en kostenefficiëntie gewaarborgd blijven. De huidige financiële middelen Crisisbeheersing/Rampenbestrijding zijn toereikend. 1.10 Vliegbasis Gilze-Rijen We hebben doorlopend contact met de vliegbasis over alle onderwerpen die veiligheid raken. Samen met de Veiligheidsregio beoefenen we volgens een vastgestelde frequentie het rampbestrijdingsplan en trekken we samen op waar dat mogelijk is.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 1

2.798

2.962

3.015

3.068

3.127

3.197

Totaal baten programma 1

10

180

10

10

11

11

-2.788

-2.782

-3.005

-3.058

-3.116

-3.186

Saldo lasten en baten programma 1

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

27

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3. 4. 5.

Omschrijving De bijdrage aan de Veiligheidsregio Midden- en West Brabant (VRMWB) is in 2023 hoger dan in 2022, als gevolg van indexering. In 2022 hadden we hogere baten en lasten op dit programma als gevolg van de coronamaatregelen en de vergoeding die we hiervoor hebben ontvingen. Aan de hand van de vastgestelde begroting 2023 van de ABG, wordt in 2023 een hoger bedrag doorbelast aan het taakveld Openbare orde en veiligheid dan in 2022. Voor intensivering van de handhavingstaken hebben we € 107.000 extra middelen nodig. Overige afwijkingen.

L/B L

Bedrag 72

V/N N

L B L

171 171 53

V N N

L

107

N

L B

8 1 223

V V N

Totaal

Indicatoren Indicator: Het % dat de brandweer binnen de normtijd ter plaatse was per periode. De procentuele gegevens gaan over het gehele grondgebied van onze gemeente. Sinds 2016 komt de snelste eenheid, dus bijvoorbeeld in Molenschot komen brandweer Dorst en Ulvenhout.

28

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Verkeer, vervoer en waterstaat

Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken? Een goede bereikbaarheid van en binnen onze vier kernen blijft belangrijk. We willen daarbij een beter evenwicht realiseren tussen ruimte voor autoverkeer en ruimte voor fietsers, voetgangers en deelmobiliteit. Het wegennet richten we op een veilige en duurzame manier in, waarbij goede doorstroming een belangrijke pijler is. We willen een fietsvriendelijke gemeente zijn. Ons beleid moet bijdragen aan het terugdringen van het aantal verkeersslachtoffers. Uitgangspunt is 50 km/uur op doorstroomwegen en 30 km/uur in de wijken, conform de verkeersvisie. Als we straten gaan herinrichten streven we in de bebouwde kom van alle kernen zoveel als mogelijk naar een maximumsnelheid van 30 km per uur. Hierbij geldt dat niet alles tegelijk kan. Bij herinrichtingsprojecten betrekken we de inwoners en houden we rekening met alle gebruikers. We maken ons sterk voor het behoud van het openbaar vervoer in alle kernen. We geven daarnaast ruimte aan partners voor het aanbieden van alternatieven zoals deelfietsen, deelscooters en/of deelauto's. In woonwijken zorgen we in samenspraak met bewoners voor voldoende publieke laadpalen als dat niet op eigen terrein kan. We maken hierbij gebruik van de plannen die de Provincie en de netbeheerder al hebben.

DOELSTELLINGEN 2023 2.1 Uitvoering geven aan het Investeringsprogramma We geven uitvoering aan de plannen uit het investeringsplan zoals dat is vastgesteld. 2.1.1. Opwaarderen Schorsstraat In de 1e turap 2022 is het opwaarderen Schorsstraat als investering opgenomen. Het opwaarderen naar een hoofd fietsroute sluit ook aan bij het fietsbeleidsplan. Bij de planuitwerking houden we rekening met de cultuur historische, technische- en verkeerskundige haalbaarheid. Zowel Prorail (aanleg 10kv hoogspanningskabel) als Enexis (vervangen gasleiding) hebben in 2023 werkzaamheden gepland in de Schorsstraat. De werkzaamheden van de gemeente sluiten hierop aan.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

29

2.1.2. Fiets- en voetgangers brug Water aan de Warande In het investeringsplan op bladzijde 57 van de 1e turap 2022 is hiervoor in 2023 een bedrag opgenomen. Uit inspectie in februari 2022 is gebleken dat de voetgangersbrug in zeer slechte staat is en vervangen moet worden. Het vervangen van de voetgangersbrug gaan we in 2023 doen. 2.1.3 (Invalide) vissteiger Water aan de Warande In het investeringsplan op bladzijde 57 van de 1e turap 2022 is hiervoor in 2023 een bedrag opgenomen. Uit inspectie in februari 2022 is gebleken dat de vissteiger in zeer slechte staat is en vervangen moet worden. In de in 2002 gesloten overeenkomst met de visvereniging is in artikel 8 opgenomen dat het onderhoud van de (invalide) vissteiger voor rekening van de huurster (visvereniging) is. We treden hierover in overleg met de visvereniging. 2.1.4. Voorbereiden en uitvoeren reconstructie Aalstraat In 2014 is het bestemmingsplan Centrumplan Gilze vastgesteld. Hieruit volgt dat het geluid in een deel van de Aalstraat, vanaf de rotonde Tilburgsebaan tot en met de Inworp, met 2 dB gereduceerd moet worden. Om dit te realiseren is een nieuwe inrichting nodig. Daar komt bij dat de Aalstraat ook opgenomen is in het vGRP 2021-2025 als een opgave voor rioolvervanging. We leggen een gescheiden rioolstelsel (vuilwater- en infiltratieriool) aan in de gehele Aalstraat (vanaf rotonde tot aan de Heuvel).

Hiermee geven we uitvoering aan het bestemmingsplan, de motie afkoppelen en het vGRP. Nu we deze straat integraal aanpakken, verbeteren we ook de verkeersveiligheid door de snelheid te verlagen van 50 km/u naar 30 km/u. In het kader van de biodiversiteit verbeteren we ook gelijk het groen door een gevarieerde flora en fauna. De uitvoering is voorzien in 2024-2025. 2.1.5. Vervolg fietsbeleidsplan In het investeringsplan op bladzijde 57 van de 1e turap 2022 is hiervoor in zowel 2023 als in 2024 een bedrag opgenomen van € 250.000. In het fietsplan zijn drie programmalijnen opgenomen; de positie van de fietser versterken, de fietser faciliteren en samen fietsen (educatie en stimulering). In het fietsbeleidsplan zijn daarvoor harde en zachte maatregelen opgenomen in de maatregelenmix. In 2023 geven we verder invulling aan het fietsbeleidsplan door een concreet uitvoeringsprogramma op te stellen voor de drie programmalijnen. Hierin brengen we onder andere in beeld waar we in het bestaande fietsnetwerk fietsstraten, -paden en -stroken willen aanbrengen en waar we het fietsnetwerk het beste kunnen uitbreiden oftewel waar belangrijke schakels ontbreken. Ook nemen we maatregelen op gericht op campagnes (stimulering en educatie) en uitbreiding van stalplaatsen. Het concreet uitvoeringsprogramma geeft inzicht in waar, wanneer, we welke maatregelen en tegen welke kosten gaan uitvoeren.

Het uitvoeringsplan geeft dus een concrete invulling van het in de turap opgenomen bedragen van € 250.000. 2.2.1 Actualiseren parkeernota In de perspectiefnota 2023 is het actualiseren van de parkeernota opgenomen. Hiervoor is € 10.000 beschikbaar. We actualiseren onderdelen zoals de parkeernormen, elektrisch vervoer en meer detaillering in functies. 2.2.2 Actualiseren plaatsingsbeleid laadpalen We actualiseren het plaatsingsbeleid laadpalen. 2.3. Meerjarenonderhoudsplan fiets en wandelpaden In 2023 is in de perspectiefnota een budget beschikbaar gesteld van € 30.000 voor een meerjarenonderhoudsplan voor fiets- en wandelpaden. Vooruitlopend op dit plan is vanaf 2024 voor het uitvoeren van (extra) onderhoudswerkzaamheden een bedrag van € 50.000 opgenomen. De verharde fiets- en wandelpaden maken onderdeel uit van de tweejaarlijkse weginspectie. Uit deze weginspectie volgt ook de benodigde maatregel voor de verharde fiets- en wandelpaden. 30

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

In 2023 inventariseren we welke half- en onverharde fiets- en wandelpaden van dit (extra) budget kunnen aanpakken. Hierbij denken we aan bijvoorbeeld het wandelpad bij de entree van sporthal Den Butter. Hiervoor heeft de gemeenteraad op 11 juli een motie aangenomen "verbeteren toegangspaden entree Den Butter" om het aanwezige grind rond de entree en de parkeerplaats te vervangen door een voor iedereen toegankelijke passende bestrating. 2.4. Wilhelminaplein Het huidige Wilhelminaplein heeft een sobere inrichting en nodigt niet echt uit om te verblijven. Om de leefbaarheid in de kern van Rijen een impuls te geven, zijn we in 2022 gestart met een participatieproces om te komen tot een breed gedragen ontwerp voor de herinrichting van het Wilhelminaplein. Voor de uitvoering van het plan gaan we een krediet vragen aan de gemeenteraad. 2.5 Snelfietsroute Het deel van de snelfietsroute tussen Tilburg en het station Rijen is gerealiseerd in 2021. De realisatie van het deel ten westen van het station volgt de planningen van de provincie voor de aanleg van het deel langs de N282, de aanleg van de onderdoorgang van het spoor bij de N631 en de realisatie van de ontwikkeling van de stationsomgeving Rijen.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 2.1.1

Doelstelling Uitvoering geven aan het Investeringsplan.

2.1.2

2.4

Uitvoering geven aan het Investeringsplan. Uitvoering geven aan het Investeringsplan. Uitvoering geven aan het investeringsplan. Uitvoering geven aan het Investeringsplan. Aanpassen richtlijnen verkeer. Aanpassen richtlijnen verkeer. Verbeteren (half- en onverharde) fiets- en wandelpaden. Verbeteren (half- en onverharde) fiets- en wandelpaden. Wilhelminaplein.

2.5

Snelfietsroute.

2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.2.1 2.2.2 2.3.1 2.3.2

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Specifieke activiteit Bepalen technische en verkeerskundige haalbaarheid opwaarderen Schorsstraat, voorbereiden en uitvoeren. Voorbereiden en uitvoeren vervangen fiets- en voetgangersbrug Water aan de Warande. In overleg treden met visvereniging over vervanging (invalide)vissteiger. Voorbereiden (2022) en uitvoeren Aalstraat (2024/2025). Uitwerken fietsbeleidsplan. Actualiseren parkeernota. Actualiseren plaatsingsbeleid laadpalen. Verbeteren toegangspad Den Butter. Inventariseren welke half- en onverharde paden in 2023 tot en met 2026 hiervoor in aanmerking komen. Uitvoeringskrediet aanvragen, aanbesteden en start realisatie. De delen van de snelfietsroute tussen het station Rijen en de grens met de gemeente Oosterhout worden gerealiseerd door de Provincie en binnen het project Herontwikkeling Stationsomgeving. De financiële afwikkeling vindt plaats vanuit het project Snelfietsroute.

31

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 2.6 Geprogrammeerd groot onderhoud wegen. In 2022 vindt de tweejaarlijkse globale visuele weginspectie plaats. Hieruit volgt een nieuw wegbeheerplan 2023-2027. 2.7 Onderhoud openbare verlichting Bij het reguliere onderhoud gaan we zoveel mogelijk voor duurzame oplossingen zoals Ledverlichting. Bij grootschalige reconstructies vervangen we openbare verlichting en is LED de standaard norm. Oude fluorescentielampen worden vanaf medio 2023 niet meer gemaakt. Het is noodzakelijk om een doorkijk te maken naar de toekomst om deze armaturen versneld te vervangen door LED. in 2022 gaan we inventariseren en een plan van aanpak opstellen. Planning is om voor de PPN 2024 de financiële gevolgen in beeld te brengen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 2

2.334

2.973

3.044

2.931

3.198

3.106

Totaal baten programma 2

-60

145

123

124

124

125

-2.394

-2.828

-2.921

-2.807

-3.074

-2.981

Saldo lasten en baten programma 2

32

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3. 4. 5.

Omschrijving In de 2e turap 2022 is besloten een aanvullend krediet te verlenen voor de reconstructie van de Alphenseweg-Wildschut-Heuvel. Aan de hand van de vastgestelde begroting 2023 van de ABG, wordt in 2023 een hoger bedrag doorbelast aan het taakveld Verkeer en vervoer dan in 2022. In de begroting 2023 zijn incidentele middelen opgenomen voor een opstellen van een meerjarenonderhoudsplan fiets- en wandelpaden. In de begroting 2023 zijn incidentele middelen opgenomen voor het actualiseren van de parkeernota en het plaatsingsbeleid laadpalen. Overige afwijkingen.

L/B L

Bedrag 35

V/N V

L

62

N

L

30

N

L

20

N

L B

6 22 93

V N N

Totaal

Indicatoren Indicator: Gemiddelde kwaliteit van de openbare ruimte per wijk per periode. Deze indicator geeft aan wat de beeldkwaliteit is van het openbaar groen. Hieruit blijkt het verschil in kwaliteit per periode voor heel de gemeente en voor alleen de centrumgebieden. De beoordeling vindt plaats op basis van de straatbeeld kwaliteit. Om vervolgens te bepalen wat de behaalde kwaliteitsscore is, is de 90-procentsregel van CROW toegepast. Dit betekent dat een bepaald kwaliteitsniveau is bereikt wanneer minimaal 90% van de metingen aan de vereiste kwaliteit voldoet. De gemeente Gilze en Rijen ambieert een B-kwaliteit, behalve in de centrumgebieden, hier is het ambitieniveau een A-kwaliteit. In onderstaande tabellen zien we dat in 2021 voor 94% van de gemeente minimaal kwaliteitsniveau B geldt (26% A+ / 62% A / 6%B). Het gewenste ambitieniveau wordt hier dus behaald. Tevens kunnen we in de tabellen zien dat in 2021 voor 87% van de centrumgebieden minimaal kwaliteitsniveau A geldt (24% A+ / 63% A). Het gewenste ambitieniveau is hier dus nog niet bereikt. Periode 3e kwartaal 2018 4e kwartaal 2018 1e halfjaar 2019 2e halfjaar 2019 2020 2021

A+ 20% 30% 22% 30% 32% 26%

Totaal A B 52% 16% 48% 14% 51% 18% 46% 15% 48% 12% 62% 6%

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

C 4% 3% 3% 3% 3% 2%

D 8% 5% 6% 6% 5% 4%

A+ 21% 32% 24% 32% 33% 24%

Centrum A B 54% 12% 52% 4% 57% 9% 52% 7% 53% 5% 63% 5%

C 4% 3% 3% 3% 2% 3%

D 9% 8% 7% 7% 7% 5%

33

34

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Economie

Economie Wat willen we bereiken? Een goede economische structuur is van groot belang voor de ontwikkeling van onze bedrijven en voor de werkgelegenheid in onze gemeente. In nauw overleg met onze bedrijven zetten wij in op de versterking van deze structuur. De gemeente heeft een sterk economisch profiel. Er moet echter steeds gewerkt worden aan het verbeteren van het vestigingsklimaat en het stimuleren van innovatie. Door de groeiende economie neemt de werkgelegenheid toe. Dat is goed voor de inwoners van onze gemeente. Met de regio Hart van Brabant, Midpoint Brabant, Toerisme de Baronie en de diverse ondernemersverenigingen beschikken we over goede samenwerkingspartners. De gemeente heeft een belangrijke rol als het gaat om het faciliteren van onze bedrijven. Op lokaal en regionaal niveau zetten wij in op het verbeteren van de infrastructuur voor onze bedrijven, zowel fysiek als qua kennis. Zo werken we met Midpoint Brabant en de gemeente Tilburg samen aan de Gate 2 campus. De gemeente is actief betrokken in de netwerken met ondernemers. Dit doen we door gesprekken met ze te voeren, actief te zijn in de commissies voor de drie bedrijventerreinen en door activiteiten van de ondernemersverenigingen te bezoeken.

DOELSTELLINGEN 2023 3.1 Ontwikkeling fase 2 Midden Brabant Poort We treffen verdere voorbereidingen voor realisatie van fase 2. Na afstemming met de regio vervolgen we de bestemmingsplanprocedure. 3.2 Revitalisering bedrijventerreinen In 2023 verkennen we de mogelijkheden en wenselijkheden met betrekking tot het revitaliseren van bedrijventerreinen in onze gemeente.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

35

Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling Specifieke activiteit 3.1 Ontwikkeling fase 2 Midden Brabant Poort Vaststellen bestemmingsplan 3.2 Revitalisering bedrijventerreinen Opstellen plan van aanpak

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 3.3 Economische ontwikkeling en promotie We werken samen met ondernemers, onderwijs en andere overheden aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Dat doen we bijvoorbeeld door een actieve rol in de regio en in Midpoint Brabant. Zowel lokaal als regionaal werken wij aan de economische promotie van onze gemeente. 3.4 Ondernemers De Bedrijvencontactfunctionaris is de contactpersoon voor alle ondernemers in de gemeente en voor bedrijven die zich hier willen vestigen. We informeren ondernemers over economische ontwikkelingen, bouwmogelijkheden, bestemmingsplannen en actuele onderwerpen. We werken aan het ondernemingsklimaat, o.a. door het Keurmerk Veilig Ondernemen. Het Ondernemersfonds wordt ingezet om de collectiviteit onder ondernemers te bevorderen of te vergroten. 3.5 Vrijetijdseconomie Toerisme de Baronie is de samenwerkingspartner van de gemeente Gilze en Rijen om activiteiten te ontplooien op het gebied van vrijetijdseconomie. De gemeente Gilze en Rijen bepaalt ieder jaar waar in de uitvoering de accenten komen te liggen. Deze accenten worden in de vorm van prestatieafspraken vastgelegd in de jaarlijkse subsidiebeschikkingen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 3

2.567

2.607

898

738

1.143

1.162

Totaal baten programma 3

3.120

4.106

1.827

818

912

913

553

1.499

929

80

-230

-249

Saldo lasten en baten programma 3

36

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

Omschrijving Voor de grondexploitatie bedrijventerreinen zijn in 2023 zowel de lasten als de baten lager dan in 2022. Per saldo gaat het om een bedrag van € 572.000 nadelig. Doordat het resultaat grondexploitatie wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een nadeel op dit programma en een voordeel op het taakveld reserves. Overige afwijkingen.

L/B L B

Bedrag 1.708 2.280

V/N V N

L B

1 1 570

V V N

Totaal

Indicatoren Indicator: Het aantal vestigingen van bedrijven in de gemeente per jaar per industrietak. Deze indicator geeft de groei van het aantal bedrijven weer. Opgenomen in de begroting, is de wens continu te werken aan het verbeteren van het economisch klimaat. Deze indicator vormt dan ook een beeld van de mutatie van het aantal bedrijven in de verschillende sectoren.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

37

Onderwijs

Onderwijs Wat willen we bereiken? Samen met ouders en maatschappelijke (onderwijs)partners willen we kinderen voorbereiden op hun toekomst, waarin ze optimaal mee kunnen doen en bij kunnen dragen aan de samenleving. Dit doen we door het aanleren van de benodigde kennis en vaardigheden in de ontwikkeling naar volwassenheid en verantwoordelijk burgerschap. Daarmee willen we ook kansengelijkheid bevorderen. De school is een plaats waar ouders, kinderen en buurtgenoten elkaar ontmoeten en waar ook buiten schooltijd gelegenheid is voor activiteiten. Samen met het onderwijs en andere maatschappelijke partners hebben we ambities en plannen hiervoor vastgelegd in de Lokaal Educatieve Agenda en werken we samen aan de uitvoering hiervan.

DOELSTELLINGEN 2023 4.1 Voorzien in goede onderwijshuisvesting 4.1.1 Prinsenbosschool We realiseren de permanente uitbreiding van de Prinsenbosschool. 4.1.2 Beschikbaarheid en spreiding van onderwijshuisvesting We maken afspraken met de schoolbesturen over de beschikbaarheid van voldoende onderwijshuisvesting en de spreiding daarvan.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 4.1.1 Voorzien in goede onderwijshuisvesting. 4.1.2 Voorzien in goede onderwijshuisvesting.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Specifieke activiteit We realiseren de permanente uitbreiding van de Prinsenbosschool. We maken afspraken met het onderwijs over beschikbaarheid en spreiding van onderwijshuisvesting.

39

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 4.2 Uitvoering LEA We voeren samen met het onderwijsveld de plannen in de in 2022 vastgestelde Lokale Educatieve Agenda uit. We intensiveren daarvoor de overleggen met de diverse besturen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 4

2.404

2.899

3.069

2.609

2.598

2.597

Totaal baten programma 4

773

1.437

1.202

1.144

1.144

1.144

-1.631

-1.462

-1.867

-1.466

-1.454

-1.453

Saldo lasten en baten programma 4

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3. 4.

Omschrijving In totaal zijn de kapitaallasten voor onderwijs in 2023 hoger dan in 2022. De baten en lasten in het kader van het Onderwijsachterstandenbeleid zijn op basis van de voorlopige informatie lager dan in 2022. In 2023 hebben we incidentele lasten opgenomen voor de uitgaven in het kader van Nationaal Programma Onderwijs (NPO), onderdeel van het coronaherstartplan. Overige afwijkingen. Totaal

40

L/B L L B L

Bedrag 39 168 258 303

V/N N V N N

L B

4 23 405

V V N

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Indicatoren Indicator: Het percentage vroegtijdige schoolverlaters onder de 23 ten opzichte van het totaal aantal onderwijs deelnemers (die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan). Dit betreffen jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie, zijnde een havo/vwo/mbo-2 diploma, het onderwijs verlaten.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

41

Sport, cultuur en recreatie

Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Sport en bewegen voor iedereen Sporten en bewegen bevordert de gezondheid en sport verbroedert. Een gezonde leefstijl maakt inwoners weerbaarder en voorkomt maatschappelijke kosten. We willen daarom bereiken dat meer mensen sporten en bewegen. In maart 2021 is het nieuwe beleidskader 'Gilze en Rijen beweegt' door de gemeenteraad vastgesteld. De hierin vermelde onderwerpen, acties en activiteiten zijn de leidraad voor ons sport- en beweegbeleid voor de komende jaren. Cultuur Kunst en cultuur brengen mensen samen, verbinden en leveren een positieve bijdrage aan onze gemeenschap en aan het welzijn van inwoners. Net als op het gebied van sport zetten we in op het stimuleren van deelname aan culturele activiteiten. De cultuurcoach speelt daarin een belangrijke rol. We bieden ruimte aan initiatieven van inwoners en willen daarmee de leefbaarheid, de sociale vitaliteit en/of de sociale infrastructuur van een dorp of de gemeente als geheel te vergroten. Media Bibliotheken spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van basisvaardigheden, zoals lezen en schrijven, en in ontplooiing van inwoners. Daarnaast vormen ze waardevolle ontmoetingsplekken in onze gemeente. We zorgen ervoor dat de bibliotheken in onze gemeente zichtbaar, toegankelijk en openbaar zijn. De bibliotheken ontwikkelen zich, werken samen en ondersteunen inwoners.