GLR Perspectiefnota 2023 definitief
Tekst van het document
Perspectiefnota 2023
Datum: 14 juni 2022 Green Valley zaaknummer: GV 401333 Gemeente Gilze en Rijen Postbus 73 5120 AB Rijen Bezoekadres: Raadhuisplein 1 5121 JX Rijen Telefoonnummer 14 0161 Email: info@gilzerijen.nl website: www.gilzerijen.nl
Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................... 5 Leeswijzer .................................................................................................................................... 7 Financieel Perspectief................................................................................................................... 8 Financieel Perspectief toelichting.................................................................................................11 Bijlage .........................................................................................................................................16 •
Weerstandsvermogen ……………………………………………………………………………………………………. 17
Inleiding Perspectief bieden Gilze en Rijen is een gemeente waar het goed wonen, werken en verblijven is. Daar mogen we trots op zijn. De uitdaging is om Gilze en Rijen ook voor onze kinderen en kleinkinderen een mooie gemeente te laten zijn. We hebben grote maatschappelijke opgaven in te vullen in een tijd van toenemende onzekerheid, hoge inflatie en aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Wat is het perspectief voor de komende jaren? Een eerste perspectief gaven we al in het coalitieprogramma ‘Duurzaam, groen en sociaal’. In deze perspectiefnota zijn de ambities voor de komende jaren ook financieel doorgerekend. Om ook zicht te houden op het perspectief op de lange termijn, nemen we geld op om samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en andere partners een visie te maken op waar we als gemeente willen staan in 2040. Basis op orde houden Er is in de afgelopen jaren hard gewerkt. De basis lijkt een heel eind op orde. Om de basis op orde te houden en waar nodig te verbeteren, willen we extra investeren in groen en onderhoud van fiets- en wandelpaden. Bestaande plannen uitvoeren We zien dat veel plannen in voorbereiding of in uitvoering zijn. Om bestaande ambities waar te maken, nemen we geld op voor de nieuwbouw van sporthal Achter de Tuintjes in Gilze, guerrillatuintjes, plantgoedacties, jongerenontmoetingsplekken en inclusie.
Nieuwe ambities benoemen We zijn een financieel gezonde gemeente. Gezien de maatschappelijke opgaven moeten we ook nieuwe plannen maken. Op het gebied van duurzaamheid is de opgave groot voor energietransitie, klimaat en circulaire economie. In dit verband is er behoefte aan een groene kwaliteitsimpuls, meer biodiversiteit en verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte. Om de krapte op de woningmarkt tegen te gaan, willen we alternatieve woonvormen mogelijk maken en komen tot een actieplan wonen. We blijven inzetten op het behoud van kwalitatief goede zorg en ondersteuning in het sociaal domein. We willen bijvoorbeeld investeren in een dorpsverbinder, aanpak van armoede en problematische schulden en burgerparticipatie. Zo willen bijdragen aan de bestaanszekerheid van inwoners die dat nodig hebben. Indien nodig blijven we hierin maatwerkoplossingen bieden. Op basis van actuele inzichten hebben we alle plannen en ambities doorgerekend. We voelen hierbij de aanhoudende inflatie. Het resultaat leest u in deze perspectiefnota. We ontkomen er niet aan om de gemeentelijke lasten voor woningeigenaren met gemiddeld 3,50 euro per maand te laten stijgen. Daarbij houden we de riool- een afvalstoffenheffing gelijk. We schatten in dat we hiermee tot de 5% goedkoopste gemeenten van Nederland blijven behoren. Samen keuzes maken We kijken uit naar het debat in de gemeenteraad.
In dit debat horen we graag wat u echt belangrijk vindt en waar u accenten wilt leggen. De uitkomst van het debat worden meegenomen om de begroting 2023-2026 voor te bereiden. Deze begroting leggen we in het najaar van 2022 aan u voor
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
5
Vervolg Op donderdag 23 juni 2022 is er een carrousel. Deze carrousel biedt u de gelegenheid om technische vragen te stellen over de perspectiefnota aan de betrokken medewerkers van de ABG-organisatie. De behandeling van deze perspectiefnota en het debat in de gemeenteraad is voorzien op maandag 11 juli 2022. Het College van Burgemeester en Wethouders Gilze en Rijen, 14 juni 2021
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
6
Leeswijzer Voor u ligt de perspectiefnota 2023. Evenals vorig jaar hebben wij 1ste tussentijdse rapportage en de perspectiefnota gescheiden tot twee afzonderlijke documenten. Dit om de leesbaarheid te vergroten. De opzet van deze rapportage is in lijn met de perspectiefnota 2022 die vorig jaar is opgesteld. Het startpunt voor het financieel perspectief van deze nota is het eindpunt van de 1ste tussentijdse rapportage 2022 en de saldi van de meerjarenraming 2022-2026 zoals deze hier genoemd staan (onderdeel A). Vervolgens gaan we in op de wensen en oplossingsrichtingen (onderdeel B) om te komen tot een sluitend financieel meerjarenperspectief. Hierin hebben wij het nieuwe coalitieakkoord verwerkt. Verderop in deze nota, bij het onderdeel financieel perspectief toelichting, lichten wij de wensen en oplossingsrichtingen kort toe per item. Ten slotte gaan we in op de geactualiseerde doorkijk van het weerstandsvermogen.
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
7
Financieel Perspectief Het startpunt voor het financieel perspectief van deze nota is het eindpunt van de 1ste tussentijdse rapportage 2022 en de saldi van de meerjarenraming 2022-2026 zoals deze hier genoemd staan. Vervolgens gaan we in op de wensen en oplossingsrichtingen om te komen tot een geactualiseerd financieel meerjarenperspectief. Verderop in deze nota lichten wij deze wensen en oplossingsrichtingen kort toe per item. De onderdelen technische begrotingswijzigingen, weerstandsvermogen en stelpost indexeringen noemen we niet in deze nota. Deze onderdelen staan benoemd in de 1ste tussentijdse rapportage 2022.
Onderdeel
Bedragen x € 1.000 -/- = nadelig 2022 2023 2024 2025 2026
A. Saldo 1ste tussentijdse rapportage 2022
1.438
-51
49
B. Effecten wensen en oplossingsrichtingen
-93
71
105
10
1.345
20
154
-91 -2.756
MEERJARENRAMING 2022-2026
-101 -2.771 15
A. Saldo 1ste tussentijdse rapportage 2022 Dit betreft het saldo van de meerjarenbegroting 2022-2026, zoals is vastgesteld in de 1ste tussentijdse rapportage 2022. Voor meer details verwijzen we u graag naar deze nota. B. Effecten wensen en oplossingsrichtingen In onderstaande tabel zijn wensen en oplossingsrichtingen opgenomen die nog niet voorzien waren in de begroting 2022. Deze posten zijn voor een groot deel gebaseerd op het nieuwe coalitieakkoord. In het vervolg van deze nota worden de posten uitgebreid toegelicht.
Nr. Prog. Omschrijving
Bedragen x € 1.000 -/- = nadelig 2022 2023 2024 2025 2026
1.
0
Communicatie
0
-10
-10
-10
-10
2.
1
Vervolg geven aan Art 213a onderzoek BOA
0
PM
PM
PM
PM
3.
2
Actualiseren parkeernota
0
-10
0
0
0
4.
2
Actualiseren plaatsingsbeleid laadpalen
0
-10
0
0
0
5.
2
Meerjarenonderhoudsplan fiets en wandelpaden
0
-30
-50
-50
-50
6. 7.
2 3
Kostendekkendheid leges gehandicaptenparkeerplaats Revitalisering Broekakkers en Oude Haansberg
0 0
15 0
15 -30
15 0
15 0
8.
5
Cultuurcoach
0
-55
-55
-55
-55
9.
5
Kunstcultuurprijs
0
-5
0
-5
0
10. 5
Vieren 500 jaar Rijen
0
0
-5
0
0
11. 5
Opstellen erfgoedbeleid
0
-25
0
0
0
12. 5
Erfgoedbeleid beschermen
0
-10
-10
-10
-10
13. 5
Actieplan lokaal sportakkoord
0 0
0 0
-20 20
0 0
0 0
Dekking middelen sportakkoord
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
8
Bedragen x € 1.000 -/- = nadelig 2022 2023 2024 2025 2026
Nr. Prog. Omschrijving 14. 5
Nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes (€ 10.050.000) Kapitaallasten eerder gevoteerd uitvoeringskrediet (€ 4.112.000)
0 0
0 261
0 -1.387 152 152
-315 152
Dekking stelpost meerjareninvesteringsplan (€ 750.000) Dekking bestemmingsreserve Achter de Tuintjes (€ 5.188.000) Onderhoud groen (basis op orde) conform beeldkwaliteitsplan
0 0
38 0
38 38 0 1.197
38 125
0
-200
-200
-200
-200
16. 5
Kwaliteitsimpuls groen
0
-200
-200
-200
-200
17. 5
Biodiversiteit
0
-30
-30
-30
-30
18. 5
Motie guerrillatuintjes
0
-10
-2
-2
-2
19. 20. 21. 22.
Klimaat adaptieve bedrijventerreinen Ommetjes
0 0 0 0
-10 0 -15 -5
-5 -10 -15 -5
-5 0 -15 0
-5 0 -15 0
0
-50
-50
-50
-50
15. 5
5 5 5 5
23. 6
Plantgoedacties Aanvullende storting cultuurfonds Versterken aanjaagfunctie maatschappelijke en sociaalculturele sector
24. 6
Jongerenontmoetingsplaatsen
-8
-8
-8
-8
-8
25. 6
Dorpsverbinder
0
-35
-35
-35
-35
26. 6
Burgerparticipatie (Dichter bij de inwoner)
-35
-65
-65
-65
-65
27. 6
Aanpak armoede en problematische schulden
0
-25
0
0
0
28. 6
Continueren tussenvoorziening Kapitelstraat
0
-11
-11
-11
-11
29. 6
Inclusieagenda
0
-10
-10
-10
-10
0 0 0 -25 -25 0 0 0 0 0 0 -93
-25 25 -45 -25 0 PM -100 -25 -100 100 781 71
0 0 -25 0 0 0 0 0 0 0 781 105
0 0 -25 0 0 0 0 0 0 0 781 10
0 0 -25 0 0 0 0 0 0 0 781 15
30. 7 7 31. 7 32. 8 33. 8 34. 8 35. 8 36. 8 37. 8
Onderzoek toekomst afvalinzameling Dekking voorziening afvalstoffenheffing Duurzaamheid Project gemeente Gilze en Rijen 2040 Actualiseren woonvisie Actieprogramma wonen Alternatieve woonvormen mogelijk maken Gebiedsvisie Moerstraat Plan strategische gronden Dekking algemene reserve grondexploitatie 38. 9A Verhoging OZB opbrengst TOTAAL
Bovenstaande voorstellen leiden tot het volgende saldo: Onderdeel MEERJARENRAMING 2022-2026
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
Bedragen x € 1.000 -/- = nadelig 2022 2023 2024 2025 2026 1.345
20
154
-91 -2.756
9
Financieel Perspectief toelichting Op de hierna volgende pagina’s lichten wij de punten toe genoemd bij onderdeel B van deze nota “Effecten wensen en oplossingsrichtingen”. 1. Communicatie Als gemeente willen we het vertrouwen van onze inwoners, gemeenschappen en partners blijvend verdienen. Dat vraagt om bestuurskracht en een goed geëquipeerde uitvoeringsorganisatie. We willen ons de komende periode in het bijzonder inzetten voor de interactie met inwoners. Dat wil zeggen helder communiceren en reageren. We nemen hiervoor structureel € 10.000 op. 2. Vervolg geven aan art 213a onderzoek BOA We zijn nog in afwachting van de uitkomsten van het art 213a onderzoek naar de inzet van onze BOA-capaciteit. Afhankelijk van de uitkomsten komen we hier bij u op terug. We betrekken hierbij de Rijksmiddelen die we via de meicirculaire 2022 hebben ontvangen. 3. Actualiseren parkeernota Onze parkeernota 2017 is gebaseerd op parkeer kencijfers van het CROW. Die cijfers zijn inmiddels geactualiseerd. Er zijn nu ook voor diverse functies differentiaties en aantallen laadpalen opgenomen. Ook willen we het beschreven gebruik van de nota weer actualiseren en laten aansluiten bij de huidige procedures, in voorbereiding op de Omgevingswet. In 2023 nemen we hiervoor een bedrag van € 10.000 op. 4.
Actualiseren plaatsingsbeleid laadpalen In woonwijken zorgen we in samenspraak met bewoners voor voldoende publieke laadpalen als dat niet op eigen terrein kan. We hebben een relatief verouderd plaatsingsbeleid voor openbare laadpalen uit 2016. De wereld van elektrisch vervoer verandert echter voortdurend en snel. Om een wildgroei te voorkomen is het noodzakelijk ons plaatsingsbeleid voor laadpalen te actualiseren. We willen meer aansluiting zoeken met duurzaamheid en nieuwbouw. In 2023 nemen we hiervoor een bedrag van € 10.000 op. 5. Meerjarenonderhoudsplan fiets- en wandelpaden We willen extra inzetten op het onderhoud van fiets- en wandelpaden. Hiervoor stellen we eerst een meerjarenonderhoudsplan op, hiervoor nemen we een bedrag op van € 30.000 in 2023. Vooruitlopend op dit plan ramen we vanaf 2024 € 50.000 voor uitvoeren van (extra) onderhoudswerkzaamheden. 6. Kostendekkendheid leges gehandicaptenparkeerplaats In het kader van het uniformeren, harmoniseren en kostendekkend maken van leges stellen we voor om voor het maken van een gehandicaptenparkeerplaats leges te gaan vragen. Op deze manier staan tegenover de kosten ook opbrengsten. Bovendien zien we ook een wildgroei ontstaan in aanvragen, nu de aanvraag voor een dergelijke parkeerplaats gratis is.
Daarnaast gaan deze aanvragen ook ten koste van openbare parkeerplaatsen waardoor er, met name in Gilze en Rijen, (extra) parkeerproblemen ontstaan in de openbare ruimte. 7. Revitaliseren Broekakkers en Oude Haansberg We willen medewerking verlenen aan revitalisering van bedrijventerreinen Broekakkers en Oude Haansberg. Uitbreiding van bedrijventerrein Haansberg is alleen mogelijk als het aanliggende gebied groen ontwikkeld wordt en publiek toegankelijk is.
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
11
8. Cultuurcoach Wij willen de inzet van de cultuurcoach binnen onze gemeente structureel maken én verstevigen. Hiervoor is jaarlijks een budget van € 55.000 nodig. 9. Kunstcultuurprijs Er komt een tweejaarlijkse kunst- en cultuurprijs voor het grootste talent in Gilze en Rijen, speciaal gericht op jongeren. Hiervoor ramen we een bedrag van € 5.000. 10. Vieren 500 jaar Rijen We dagen de samenleving uit om met voorstellen te komen voor het vieren van 500 jaar Rijen. 11. Opstellen erfgoedbeleid We willen de raad beleid laten vaststellen, waarmee materieel erfgoed, en vooral gemeentelijke monumenten, via vergunningverlening, handhaving en stimulering van onderhoud in stand gehouden kunnen worden. 12. Erfgoedbeleid beschermen Initiatieven vanuit inwoners om erfgoed te beschermen willen we ondersteunen. Om dit mogelijk te maken nemen we structureel een budget van €10.000 op. 13. Actieplan lokaal sportakkoord We voeren het sportbeleidsplan uit en actualiseren waar nodig het lokaal sportakkoord in de vorm van een concreet actieplan. De kosten voor het opstellen van het actieplan dekken we uit de te ontvangen Rijksmiddelen voor het Sportakkoord. 14. Nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes Voor het realiseren van nieuwbouw voor sporthal Achter de Tuintjes is een aanvullend krediet noodzakelijk. De dekking hiervan is opgenomen in deze nota.
Voor inhoudelijke aanvullingen op dit onderwerp verwijzen we u graag naar het separate raadsvoorstel en -besluit dat voorligt in de reguliere raadsvergadering van juli 2022. 15. Onderhoud groen (basis op orde) conform beeldkwaliteitsplan Om te kunnen voldoen aan de afgesproken beeldkwaliteit voor openbare ruimte is extra budget noodzakelijk. Hiermee brengen we de basis op orde. 16. Kwaliteitsimpuls groen We willen inzetten op meer groen en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte. We maken een Groenplan waarin duidelijk wordt wat de kansen zijn om groen toe te voegen in onze gemeente. Initiatieven van bewoners en verenigingen willen we graag in uitvoering brengen. 17. Biodiversiteit We willen inzetten op het biodiverser maken van speelvelden, plantvakken nabij bomen, extra perkjes, enz. Hiervoor nemen we structureel een budget op van € 30.000. 18. Motie guerrillatuintjes Met de motie ‘guerrillatuintjes’ vroeg uw raad om spelregels op te stellen voor de aanleg van mini-tuintjes rond gemeentelijke bomen door inwoners. We werken aan spelregels op basis waarvan inwoners stukjes grond rond bomen, de zogenaamde boomspiegels, kunnen adopteren. Adopteert straks een inwoner een boomspiegel, dan maakt de gemeente dat ook kenbaar met een markering bij de betreffende boomspiegel. De kosten worden geraamd op € 10.000 incidenteel en € 2.000 structureel.
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
12
19. Klimaat adaptieve bedrijventerreinen Op bestaande bedrijventerreinen willen wij meer in vergroening investeren, bijvoorbeeld door bermen in te zaaien met bloemrijk mengsel en groen toe te voegen. Hiervoor nemen we in 2023 een bedrag van € 10.000 (€ 5.000 vanaf 2024). 20. Ommetjes Waar mogelijk leggen wij ommetjes aan en herstellen we oude structuren in het landschap. 21. Plantgoedacties We verleiden bedrijven en inwoners om hun steentje bij te dragen met acties zoals ‘groen in de wijk’, plantgoedacties, tegel eruit/ plant erin en geveltuintjes. We nemen hiervoor een structureel bedrag van € 15.000 op. 22. Aanvullende storting cultuurfonds Op 31 januari 2022 is er in de gemeenteraad een motie aangenomen met het verzoek aan het college om bij de perspectiefnota 2023 met een voorstel te komen hoe het cultuurfonds versneld aangevuld kan worden bovenop de jaarlijkse storting van €15.000. In deze nota hebben we daarom een aanvullende storting opgenomen van € 5.000 voor de jaren 2023 en 2024. 23. Versterken aanjaagfunctie maatschappelijke en sociaal-culturele sector We willen de maatschappelijke en sociaal-culturele sector een grotere aanjaagfunctie geven voor ontmoeting en activiteiten. We moeten daarvoor nog concrete plannen ontwikkelen om de sector te versterken. Als onderdeel hiervan zullen wij gesprekken voeren met SCMO.
Over de gehele sector verwachten we dat er structureel meer geld nodig zal zijn voor dit doel. We nemen hiervoor structureel € 50.000 op. 24. Jongerenontmoetingsplaatsen Blijvende aanpak voor jeugdoverlast, onder andere via het JOS (Jongeren Op Straat) overleg en het inrichten van geschikte locaties waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten. 25. Dorpsverbinder Vanaf 2020 wordt door ContourdeTwern en VIPvoorElkaar uitvoering gegeven aan het plan ‘Voor elkaar, met elkaar’. Vanuit dit plan werken de coördinator van het VIP en de dorpsverbinder van ContourdeTwern gezamenlijk aan het versterken van sociale verbanden tussen inwoners in onze dorpen en wijken. Deze aanpak past uitstekend binnen de kanteling die we als gemeente willen maken naar meer collectieve en preventieve voorzieningen en sterke netwerken in buurten en wijken. De dorpsverbinder en coördinatoren van het VIP hebben inmiddels een breed netwerk in de gemeente. Zij kennen de bewoners, bewonersorganisaties en de lokale sociale infrastructuur. De financiering van de dorpsverbinding is maar deels structureel geregeld. Om de inzet op het huidige niveau te kunnen handhaven, is het nodig om ook de overige financiering (tot op heden vanuit incidentele middelen gefinancierd) structureel te maken. Daarvoor hebben we € 35.000 structureel opgenomen in deze nota. 26.
Burgerparticipatie (Dichter bij de inwoner) In oktober stelde de gemeenteraad de "Koers sociaal domein Gilze en Rijen: samen verschil maken!" vast. Op dit moment werken we aan het eerste uitvoeringsprogramma (2022 / 2023). Als onderdeel van het uitvoeringsprogramma gaan we vorm geven aan inwonersparticipatie, waaronder jongerenparticipatie. Ook communicatie wordt een belangrijk onderdeel van het uitvoeringsprogramma. Het uitdragen en aanjagen van de Koers is een belangrijke succesfactor als we het maatschappelijke gesprek over de sociaal-maatschappelijke opgaven op gang willen brengen. In deze nota hebben we het benodigde budget opgenomen om participatie en communicatie vorm te kunnen geven. Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
13
27. Aanpak armoede en problematische schulden We willen onderzoeken hoe we het beleid voor inwoners met een laag inkomen kunnen verbeteren. Voor het uitvoeren van dit onderzoek nemen we in 2023 € 25.000 op. 28. Continueren tussenvoorziening Kapitelstraat De ervaringen met de tussenvoorziening aan de Kapitelstraat zijn positief. Tot en met 2022 is voorzien in de dekking. Vanaf 2023 willen we deze voorziening graag continueren, daarom nemen vanaf 2023 een structureel budget op van € 11.000. 29. Inclusieagenda Inclusie inbedden in de manier van werken van de ABG organisatie blijkt een grotere omslag te zijn dan we aanvankelijk dachten. Deze manier van werken vraagt om een blijvende investering in bewustwording, leren en expertise invliegen. Dit kan bijvoorbeeld door: rolstoel workshops van MEE, waarbij collega’s van bijvoorbeeld de buitendienst zelf in rolstoel elkaar door de straten duwen; of het scholen van ervaringsdeskundigen, om op een overstijgende manier met de gemeente mee te leren denken. De vastgestelde inclusieagenda 2021-2022 schiet hierin te kort. Daarom komt er een nieuw plan. Dit wordt ook gedeeltelijk efficiënter door een stukje harmonisatie met Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. We zijn dit plan nu aan het uitwerken en het zal later in een raadsvoorstel aan de raad worden voorgelegd.
Het hier genoemde bedrag is een eerste inschatting en kan mogelijk nog om aanpassing vragen. 30. Onderzoek toekomst afvalinzameling We onderzoeken wat de beste vorm is om in de toekomst het inzamelen van afval te organiseren, waarbij we een goede balans zoeken tussen milieurendement, service voor de inwoners en kosten (afvalstoffenheffing). Voor het uitvoeren van dit onderzoek nemen we in 2023 € 25.000 op. We dekken dit vanuit de voorziening afvalstoffenheffing. 31. Duurzaamheid Samen zetten we ons in om de opwarming van de aarde tegen te gaan en ons aan te passen aan de gevolgen hiervan. We bouwen, in samenwerking met de samenleving, verder aan een nieuw koersdocument duurzaamheid en gaan hiermee aan de slag. Hiervoor nemen we structureel € 25.000 op. Daarnaast nemen we eenmalig € 20.000 op om de warmtetransitie en circulaire economie verder uit te werken. 32. Project gemeente Gilze en Rijen 2040 We maken samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en andere partners een visie op waar we als gemeente willen staan in 2040. 33. Actualiseren Woonvisie Wonen is een belangrijk onderwerp en de noodzaak van betaalbare, tijdelijk en flexibele woonvormen is, mede gelet op onder andere de instroom van Oekraïners, erg groot. De regionale woonzorg analyse geeft inzicht in de opgaven die gemeenten hebben om wonen met zorg toekomstbestendig mogelijk te maken.
In samenwerking met regiogemeenten, zorgpartijen en corporaties werken we toe naar een gemeentelijke woonzorg visie. Een actuele visie is, naast de wettelijke verplichting, ook hard nodig omdat de kwetsbare doelgroepen zich steeds nadrukkelijker manifesteren binnen de reguliere woningvoorraad. De kosten voor het actualiseren van de woonvisie bedragen € 25.000. 34. Actieprogramma wonen Er liggen in de gemeente grote opgaven op het vlak van wonen. De woningmarkt kent vele facetten, doelgroepen en de vraagstukken zijn divers, bijvoorbeeld op het vlak van Wonen met Zorg en duurzaamheid. Vorig jaar is besloten om te starten met een actieprogramma waarbinnen Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
14
de diverse woon-zorgthema’s integraal benaderd worden: vanuit de verschillende beleidsvelden/domeinen, en in samenwerking met regiogemeenten, provincie en maatschappelijke partners. Dit jaar vindt de verdere uitwerking plaats van dit actieprogramma. Afhankelijk van (nog te maken) bestuurlijke keuzes zijn hier mogelijk aanvullende middelen voor nodig. Deze verwerken we in de begroting 2023. 35. Alternatieve woonvormen mogelijk maken Vooruitlopend op het actualiseren van de woonvisie en het actieprogramma wonen, willen wij alternatieve woonvormen, zoals bijvoorbeeld flexwoningen, mogelijk maken. Hiervoor nemen we een budget op van € 100.000 in 2023. 36. Gebiedsvisie Moerstraat Om te kunnen bepalen welke ruimtelijke ontwikkelingen voor het gebied Moerstraat mogelijk en gewenst zijn, wil het college een gebiedsvisie laten opstellen. Een gebiedsvisie is een verkenning van de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van een locatie. Het vormt een globaal kader voor de ontwikkeling van een gebied en bevat uitgangspunten die uiteindelijk meegenomen worden in het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan). Het omgevingsplan bevat alle regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente stelt. 37.
Plan strategische gronden Om in de toekomst meer zeggenschap te hebben over bouwlocaties gaan we nieuwe strategische aankopen van gronden en gebouwen doen waar op de korte of middellange termijn woningbouw of bedrijventerrein gerealiseerd kan worden. Om hiervoor een plan uit te werken nemen we in 2023 € 100.000 op ten laste van de algemene reserve grondexploitatie. 38. Verhoging OZB opbrengst Wij zijn een gemeente met veel ambitieuze plannen voor nu en in de toekomst. Om deze plannen te kunnen realiseren is een OZB verhoging noodzakelijk. Wij gaan hierbij uit van een opbrengstverhoging van 10%. Ondanks deze verhoging blijven wij hiermee één van de goedkoopste gemeenten van Nederland en voldoen we ruim aan de doelstelling vanuit het coalitieakkoord om te behoren tot de 20% goedkoopste gemeenten. Bij de begroting 2023 werken wij dit onderdeel verder uit. Aan de hand van de juniramingen 2022 van het CPB (bij het opstellen van deze nota nog niet bekend) bepalen wij dan wat de trendmatige indexering is voor 2023. Op basis hiervan kunnen we vervolgens bepalen wat het boven trendmatige deel van de opbrengstverhoging is.
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
15
Bijlage
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
16
Weerstandsvermogen Hieronder treft u de actuele doorkijk van het weerstandsvermogen. Hierin zijn de financiële effecten vanuit de 1e tussentijdse rapportage 2022 én de perspectiefnota 2023 verwerkt (voor zover de punten invloed hebben op het weerstandsvermogen): Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen
2021
2022
2023
2024
2025
Algemene reserve
1,9
3,1
3,1
3,1
3,1
2026 3,1
Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5
-0,8
-0,5
-0,5
-0,5
-0,5
-0,4
Subtotaal
1,1
2,6
2,6
2,6
2,6
2,7
Algemene reserve GREX
4,3
0,1
2,3
3,6
4,3
5,0
Risico's GREX
-2,3
-2,3
-2,2
-2,2
-2,1
-2,1
Subtotaal
2,0
-2,2
0,1
1,4
2,2
2,9
Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut
3,1
0,4
2,7
4,0
4,8
5,6
Totale weerstandsvermogen harde buffer relatief
2,0
1,1
2,0
2,5
2,9
3,2
Stille reserves
1,3
1,3
1,3
1,3
1,3
1,3
Onbenutte belastingcapaciteit
1,2
1,6
1,4
1,3
1,7
1,6
Risico's algemene dienst met klassen 1-2
-1,6
-1,6
-1,6
-1,6
-1,5
-1,5
Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut
0,9
1,3
1,2
1,1
1,4
1,4
Totale weerstandsvermogen zachte buffer relatief
1,5
1,8
1,7
1,7
1,9
1,9
Totaal weerstandsvermogen absoluut
4,0
1,7
3,8
5,1
6,3
7,0
Totaal weerstandsvermogen relatief
1,86
1,37
1,89
2,22
2,52
2,75
In de beleidsnota “Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2021” is afgesproken om te streven naar de volgende criteria voor het relatieve weerstandsvermogen: •
Criterium 1: minimaal waarderingscijfer C (1,0 ≤ x < 1,4), maar bij voorkeur naar B (1,4 ≤ x < 2,0), als het gaat om het totale weerstandsvermogen.
•
Criterium 2: minimaal waarderingscijfer C (1,0 ≤ x < 1,4) als het gaat om de harde buffer van het weerstandsvermogen.
Wij gebruiken hiervoor onderstaande tabel. Deze wordt ook door de Provincie gebruikt in het kader van financieel toezicht. Waarderingscijfer A B C D E F
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
Ratio weerstandsvermogen ≥ 2,0 1,4 ≤ x < 2,0 1,0 ≤ x < 1,4 0,8 ≤ x < 1,0 0,6 ≤ x < 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
17
De conclusies bij het weerstandsvermogen zoals gepresenteerd in deze nota zijn: •
Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren tussen de 1,37 en 2,75. Voor het jaar 2022 is sprake van waarderingscijfer C (Voldoende), voor het jaar 2023 B (ruim voldoende) en voor de jaren 2024 t/m 2026 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1;
•
Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren tussen 1,1 en 3,2. Voor het jaar 2022 is sprake van waarderingscijfer C (Voldoende). Voor de jaren 2023 t/m 2026 is sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2;
•
Met de huidige inzichten hoeft de algemene reserve niet aangevuld worden vanuit de algemene reserve grondexploitatie. Het verloop van de algemene reserve is namelijk alle jaren positief.
We kunnen stellen dat het weerstandsvermogen nu (perspectiefnota 2023) minder is geworden dan bij de jaarstukken 2021. Kijkend naar het einde van de planhorizon was bij de jaarstukken 2021 sprake van een absoluut weerstandsvermogen van € 9,9 miljoen (3,37 relatief), waar dit nu bij de perspectiefnota 2023 € 7,1 miljoen (2,76 relatief) is. Het absolute weerstandsvermogen is hiermee gedaald met -/- € 2,8 miljoen (-/- 0,61 relatief). Hieronder wordt dit op hoofdlijnen verklaard: •
Voor project “Sporthal Achter de Tuintjes” is rekening gehouden met een aanvullende claim op de algemene reserve grondexploitatie van € 2.938.000 (totale claim € 5.188.000 waarvan er al € 2.250.000 was meegenomen in de vorige doorkijk);
•
De risico’s zijn gedaald met € 150.000 voornamelijk als gevolg van het verwijderen van het risico voor APPA wachtgeld verplichtingen van voormalig wethouders. Dit is namelijk geen risico meer omdat wij in de 1e turap 2022 voor het volledige bedrag een voorziening gevormd hebben.
Bij het beoordelen van het weerstandsvermogen blijven wij steeds oog houden voor het evenwicht tussen een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting en een gezond weerstandsvermogen.
Perspectiefnota 2023 Gilze en Rijen
18