Definitieve stukken 2023-2027, Begrotingswijziging 2023-1 en Begroting 2024

Gemeente Gilze-Rijen t.a.v. het college van burgemeester en wethouders en de leden van de gemeenteraad Postbus 73 5120 AB Rijen

Datum Onze referentie

21 juli 2023 U.036313

Veiligheidsregio MWB Tramsingel 71, Breda Postbus 3208 5003 DE Tilburg www.vrmwb.nl

Behandeld door Jolanda Trijselaar Doorkiesnummer

Uw referentie

E-mail

jolanda.trijselaar@vrmwb.nl

Uw brief van

Onderwerp

Definitieve meerjaren beleidsstukken 2023-2027, Begrotingswijziging 2023-1 en Begroting 2024

Geacht college, geachte leden van de gemeenteraad, In haar vergadering van 13 juli 2023 heeft het Algemeen Bestuur van Veiligheidsregio Midden- en West- Brabant (VRMWB) zowel de Begrotingswijziging 2023-1 en de Begroting 2024 als de meerjaren beleidsstukken 2023-2027 vastgesteld. De meerjaren beleidsstukken beschrijven onze plannen voor de komende 4 jaar. De vastgestelde stukken kunt u digitaal vinden op onze website: Beleid en planvorming | Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (vrmwb.nl) ▪ Beleidsplan 2023-2027 ▪ Regionaal Risicoprofiel 2023-2027 ▪ Regionaal Crisisplan 2023-2027 ▪ Dekking- en spreidingsplan 2023-2027 ▪ Oefenbeleidsplan 2023-2027 De Begroting 2024 is als bijlage opgenomen. Voorafgaand aan dit besluit bent u als gemeente in de gelegenheid gesteld een zienswijze in te dienen op zowel de beleids- als financiële documenten. U heeft daar gebruik van gemaakt voor de meerjaren beleidsstukken. In deze brief ontvangt u cursief gedrukt de reactie van ons bestuur op de door u ingediende zienswijzen.

Eerdere zienswijze op het dekkings- en spreidingsplan 2019-2023 Op 11 juni 2019 heeft de gemeenteraad van Gilze en Rijen een zienswijze vastgesteld en ingediend op de dekkings- en spreidingsplan 2019-2023. Deze is destijds als volgt vastgesteld en verzonden: a. Binnen de Veiligheidsregio zijn meerdere driemanschappen natuurbrandbestrijding actief. Op basis van de Risico Inventarisatie Natuurbranden (RIN) zijn natuurgebieden en risico's in beeld gebracht. Wij vinden het een gemiste kans om specialistisch materieel (4 wiel aangedreven voertuigen) niet strategisch te herverdelen op basis van de geïnventariseerde natuurbrand risico's. Rondom de Chaamsche bossen is hierdoor helaas geen 4x4 voertuig beschikbaar, terwijl in Baarle-Nassau een dergelijk voertuig staat maar geen bosgebied ligt. b. In Rijen staat volgens het dekkings- en spreidingsplan een haakarmvoertuig met meerdere containers gestationeerd waaronder een watercontainer met 8000 liter water en een grootschalig watertransport (pagina 35). Gezien de bluswaterproblematiek in de natuurgebieden, campings, het buitengebied en de toekomstvisie van Brabant Water zien wij

www.vrmwb.nl

SD

c.

graag dat dit materieel ook in de toekomst op deze post blijft gestationeerd. Het aantal flexibel inzetbare tankautospuiten is beperkt en vergt vervolgens een goede planning om alles rond te krijgen (pagina 23). Het is dan ook opmerkelijk dat één voertuig (Baarle-Nassau) niet wordt opgenomen als flexibel, maar middels een bestuurlijke overweging een vaste standplaats heeft. Wij verzoeken u dit te heroverwegen en materieel zorgvuldig, strategisch en economisch te plaatsen en te gebruiken.

Reactie op de zienswijze in 2019 In de reactie op de zienswijze in 2019 is door uw Veiligheidsregio aangegeven dat de aandachtspunten van onze raad meegenomen zouden worden bij de verdere uitwerking. Door de voorzitter van onze raad (de burgemeester) is in het Algemeen Bestuur van 23 september 2020 wederom aandacht gevraagd voor de positionering van de watertank omdat er geen heldere motivatie onder het voornemen tot opheffen van deze voorziening lag. Vanuit de gemeente Alphen- Chaam is een soortgelijke oproep gedaan. Het ontbreken van deze motivatie heeft ertoe geleid dat deze voorziening tot op heden in stand is gebleven. Het tussentijds gewijzigde dekkings- en spreidingsplan (2020-2023) is helaas ook niet aan de gemeenteraden voorgelegd waardoor wij niet in de mogelijkheid zijn gesteld hier een reactie op te geven.

Meerjaren beleidsstukken 2023-2027 Regionaal Risicoprofiel 2023-2027 In het Regionale Risicoprofiel zijn 5 prioritaire risico's aangemerkt: Uitbraak infectieziekte mens, (digitale) verstoring van vitale infrastructuur, extreem weer, effecten van maatschappelijke onrust en natuurbranden. Het onderwerp extreme weersomstandigheden door aanhoudende warmte, droogte en grond- en oppervlakte-watertekort en aan de andere kant wateroverlast baart ons ernstige zorgen richting de toekomst. Door de Gilze-Rijenbreuk (breuk in de aardlaag zie pagina 29) is er een verschil in grondwaterstanden binnen onze gemeente. In combinatie met de vele kwetsbare natuurgebieden dicht tegen bebouwd gebied (pagina 23) zorgt dit voor uitdagingen bij natuurbrand bestrijding. Naast preventieve maatregelen zoals beheer en bereikbaarheid leert ook de ervaring dat menselijk handelen vaak de oorzaak is van (beginnende) natuurbranden. Wij missen dan ook de koppeling met een specifieke uitwerking van deze risico's in relatie tot het dekkings- en spreidingsplan en de aanbevelingen uit het rapport "Natuurbrandsignaal 2023 van het NIPV". Wij verzoeken de Veiligheidsregio om het onderwerp natuurbranden per risicogebied nader uit te werken inclusief de relatie met waterschaarste.

Uw zorgen ten aanzien van extreme weersomstandigheden door aanhoudende warmte, droogte en grond- en oppervlakte-watertekort en aan de andere kant wateroverlast delen wij. Dergelijke ontwikkelingen maken dat wij deze als prioritair risico hebben aangemerkt . Het Regionaal Risicoprofiel is uitgewerkt in het najaar van 2022 ter voorbereiding op de bestuurlijke cyclus. Het “Natuurbrandsignaal van het NIPV van 2023” is daarom niet expliciet benoemd in het Risicoprofiel, maar in de jaarplannen 2023 e.v. wordt wel zeker prioriteit gegeven aan ontwikkeling van een risicogerichte aanpak aan de hand van veiligheidscyclus natuurbrandrisico. Als Veiligheidsregio beamen wij dat de dynamiek van een risico wordt bepaald door het gebied waarnaar wordt gekeken (bereikbaarheid, kwetsbare objecten, vegetatie, etc.), de veranderingen in de tijd, de ontwikkelingen en de beleving van het risico. Deze dynamiek verschilt per risico en per gebied. En zoals u ook in het “Natuurbrandsignaal van het NIPV 2023” hebt kunnen lezen, is het bestrijden van natuurbrand niet de enige oplossing. Sterker nog, er zal gezocht moeten worden naar andere oplossingen om natuurbranden te voorkomen en de gevolgen te beperken. Dit vraagt iets van de inrichting van het landschap. Alleen door in te zetten op meer onderzoek naar natuurbranden, preventie en slimme landschapsinrichting kunnen we natuurbranden “de baas” blijven.

De ingestelde gebiedscommissies natuurbrandbeheersing bieden in dit geval de samenwerkingsstructuur waarin deze gebiedsspecifieke kenmerken en omgevingsinvloeden in relatie tot natuurbrandbeheersing in multidisciplinair verband

www.vrmwb.nl

SD

besproken en geduid en uitgewerkt worden. Zo wordt in de gebiedscommissie een risicoinventarisatie per natuurgebied gemaakt, waarbij ook naar bluswater wordt gekeken. Indien dit aanleiding geeft om de operationele dekking van de regionaal beschikbare watertanks en watertransporten te herzien, dan zullen wij dat uiteraard doen. Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 1. Schuimblussing (pagina 31) Wij zijn het met u eens dat het verzorgingsgebied van de Veiligheidsregio uitgestrekt is en de toename van de intensiteit van gevaarlijke stoffen over de weg en spoor toeneemt. De Brabantroute (spoor) loopt dwars door de kern Rijen en de A58 loopt pal langs de kern Gilze. Samen met andere gemeenten maken wij ons zorgen over de toename van het vervoer van gevaarlijke stoffen over dit spoor en het vervoer van gevaarlijke stoffen op een steeds drukker wordende snelweg A58. Het voertuig van Moerdijk-haven is vanwege de publiek-private constructie niet in te zetten buiten het industrieterrein en bij storingen is er dus maar één voertuig beschikbaar. Wij vragen ons af of het opheffen van het schuimblusvoertuig van Breda matcht met de toegenomen risico's waarbij schuimvormend middel het meest succesvolle blusmiddel is. In Bergen op Zoom en Tilburg-Vossenberg worden de voertuigen bemand door een springbemanning, die inzetbaar zijn op een hoogwerker of het schuimblusvoertuig.

Daarnaast zien we op pagina 37 dat het voertuig van Tilburg ook ingezet wordt voor natuurbranden. Wij verzoeken u dit voorstel te heroverwegen en waar noodzakelijk de deelnemende gemeenten een keuze voor te leggen. U maakt zich zorgen over het laten vervallen van het schuimblusvoertuig (SB) van de kazerne Breda, gelet op de toename en intensiteit van vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg en het spoor in onze regio. Deze keuze is gemaakt om tegemoet te komen aan de opdracht van ons bestuur om investeringen te doen die ‘sober en doelmatig’ zijn. Aanvankelijk beschikten de VRMWB over vier SB’s in onze regio. De SB in Moerdijk Haven is voor de bedrijven die verplicht zijn om een bedrijfsbrandweer te hebben, dus die SB mag in principe het haventerrein niet verlaten. Effectief waren er dus drie SB’s beschikbaar in de regio. Uit het project ‘fluorvrijschuim’ kwam naar voren dat het vanuit financieel oogpunt niet verantwoord was om de SB in Breda hiervoor geschikt te maken. Om die reden hebben we kritisch bekeken of de brandweerzorg in onze regio geborgd is met twee SB’s. Op basis van onze expertise en de landelijke handreiking van het deelproject ‘Schuiminzet en alternatieven’ is dit een aanvaardbaar risico. Vooral gezien het feit dat risicorelevante en Brzo-bedrijven zelf voorzieningen moeten treffen die nodig zijn voor de scenario’s op de eigen inrichting.

Tenslotte wordt een peloton Specialistische blussing volgens de landelijke visie op Grootschalig Brandweer optreden (GBO) gevormd door twee SB’s. Als we geen rekening zouden hoeven houden met financiën bij het maken van deze keuze, zou een extra SB ook onze voorkeur hebben. Echter, de toegevoegde waarde daarvan beperkt zich vooral tot de vervanging bij gelijktijdige incidenten en bij onderhoud en staat niet in verhouding tot de benodigde investering. 2. Watertank Rijen (pagina 35) Helaas zien wij dat deze voorziening alsnog verdwijnt. In onze zienswijze in 2019 hebben wij expliciet aandacht gevraagd voor de bluswaterproblematiek in de natuurgebieden, ca mpings, het buitengebied en de toekomstvisie van Brabant Water. We constateren dat ten opzichte van de situatie in het dekkings- en spreidingsplan 2019 (pagina 39) en het huidige dekkings- en spreidingsplan 2023 (pagina 37) de omliggende bosgebieden (Dorst en de Chaamsche bossen) de verwachtte opkomsttijden van watertank van 15 minuten oplopen naar 30 minuten. Gezien de opmerkingen in het regionaal risicoprofiel over waterschaarste en aandacht voor natuurbranden vinden wij deze situatie niet acceptabel. Wij verzoeken u met klem om middels behoud van de watertank voor de brandweerpost Rijen zorg te dragen voor het snel beschikbaar hebben van bluswater in en rondom natuurgebieden.

www.vrmwb.nl

SD

De uitgangspunten voor grootschalige watervoorziening zijn opgenomen in het Dekkingsen Spreidingsplan (DSP) 2019-2023 en herbevestigd in het DSP 2023-2027. Grootschalige watervoorzieningen zijn gericht op escalatiescenario’s en kunnen relatief snel (binnen 60 minuten) grote hoeveelheden water verplaatsen over grote afstanden. Onze regio heeft gekozen voor een combinatie van mobiele systemen (watertanks) en grootschalige watertransportsystemen (pompen en slangen). Deze grootschalige watersystemen zijn niet bedoeld om eventuele ‘gaten’ in de reguliere bluswatersystemen (brandkranen en waterputten) voor maatgevende scenario's te dichten. Watertanks kunnen flexibel worden ingezet als regionaal vangnet voor falende bluswatersystemen en als tijdelijke overbrugging, in geval van een acuut bluswaterprobleem. De combinatie van grote en kleine systemen maakt samen een robuust totaal van grootschalige watervoorzieningen. De VRMWB heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in nieuw materiaal waarmee wij in de gehele regio ruim voldoende capaciteit voor bluswatertransport hebben (9 watertanks en 10 watertransportsystemen). In het DSP heeft VRMWB gekozen voor een optimale operationele spreiding van deze systemen, waarbij rekening is gehouden met regionale risico's (o.a. natuurbranden).

Voor natuurgebieden streven we ernaar om binnen 30 minuten de grootschalige watervoorzieningen inzetbaar te hebben. Als VRMWB willen wij grootschalige watervoorzieningen optimaal inzetbaar houden en daarom wordt als uitgangspunt gehanteerd dat op een brandweerpost niet een grootschalig watertransport én een watertank wordt geplaatst. In de omgeving van Rijen staan diverse watertanks (o.a. Oosterhout en Baarle-Nassau) die bij een incident binnen een 30 minuten inzetbaar zijn. Specifiek voor de situatie in Rijen begrijpen we dat dit langere opkomsttijden betekent ten opzichte van de huidige situatie. Bij een verhoogd risico op natuurbrand geldt echter dat wij sneller opschalen en op voorhand, bij alarmering, al meer materiaal naar de incidentlocatie sturen om een natuurbrand zo snel mogelijk te bestrijden. Mede naar aanleiding van uw zienswijze op het DSP 2019-2023 en een herhaald verzoek hiertoe van de burgemeester in 2020 hebben wij de afgelopen vier jaren alle risico's en invalshoeken nog eens systematisch afgewogen en onderstaand voor u nogmaals op een rij gezet. Bluswater De meeste branden kunnen geblust worden met de watervoorraad in onze tankautospuiten. Bluswatervoorzieningen (brandkranen en geboorde putten in een gemeente) zijn bedoeld om branduitbreiding en schade te voorkomen en/of te beperken. Deze voorzieningen leveren minimaal 60 m3 per uur.

Een watertank is geen realistische optie voor vervanging van reguliere vaste gemeentelijke bluswatervoorzieningen. Een enkele watertank (van 8, 10 of 12 m3) kan dit niet vervangen. Repressief uitgangspunt De regio kent een dekkend netwerk van brandweerposten met basis tankautospuiten. Specialistische taken zijn regionaal verdeeld zodat alle brandweereenheden optimaal inzetbaar zijn. Dit is ook de reden waarom we niet gekozen hebben voor een combinatie van watersystemen op één post (pompen/slangen en mobiele tanks zijn gescheiden). In Rijen is gekozen voor pompen/slangen. Bijkomende motieven hierbij betreffen het beheersbaar houden van onderhoud, kosten, opleiden/trainen en oefenen. Risico natuurbrand Het risico op natuurbrand in een bepaald gebied wordt beschreven in een Risico Index Natuurbranden (RIN). In zgn. gebiedscommissies wordt met alle betrokken partijen afgestemd en samengewerkt om het risico op (onbeheersbare) natuurbranden te voorkomen en te beheersen. Uit de RIN van uw gebiedscommissie blijkt dat in het gebied rondom Rijen geen bovenmatige risico’s aanwezig zijn die vragen om extra grootschalige bluswatervoorzieningen.

www.vrmwb.nl

SD

Hoewel Rijen door natuur omringd wordt, schatten wij het risico op natuurbrand in als relatief laag ten opzichte van andere gebieden in de regio. We zien regionaal meer meldingen voor natuurbrand in stedelijke gebieden. De verklaring hiervoor is dat de intensiteit van recreatie in de natuurgebieden rondom steden groter is en natuurbrand vaak wordt veroorzaakt door menselijk gedrag. Wij willen daarom ook handelingsperspectieven ontwikkelen voor brandveilig recreëren in natuurgebieden. De inzet van alle partijen moet gericht zijn op het voorkomen van brand bijvoorbeeld door het aanpassen van de vegetatie en het structurele onderhoud van natuurgebieden, in plaats van het verder investeren op materiaal voor brandbestrijding. Landelijke experts geven aan dat in preventie de meeste ‘winst’ is te behalen. Gebiedsspecifiek risico Hoewel er geen wettelijke norm is voor opkomsttijden of bluswatercapaciteit in natuurgebieden, streven wij naar een opkomsttijd binnen de 30 minuten. Bij specifieke risico's in natuurgebieden horen specifieke vaste bluswatervoorzieningen, gekoppeld aan het risico. Voor Rijen is daarom gekeken naar de ligging van het AZC als gebiedsspecifiek risico. De bluswatervoorziening van het AZC voldoet en is geen aanleiding om extra maatregelen te treffen.

Watertank Rijen is vanuit operationeel oogpunt overbodig geworden en het materieel staat niet meer in het investeringsplan/begroting. Inzetcijfers watertank Rijen De watertank wordt al langere tijd als aanvullende watervoorziening gedoogd, maar is vanuit operationeel oogpunt overbodig. De watertank is vooral ingezet vanaf de incidentclassificatie middelbrand. Het aantal alarmeringen in de afgelopen jaren was: 2018

2019

2020

2021

2022

Aantal alarmeringen per jaar

5

2

10

1

3

Aantal uitrukken per jaar1

4

2

5

1

2

Voor middelbrand is het voldoende om te werken met een tankautospuit. Daarbij komt dat het aantal inzetten vanaf classificatie “middel-alarm” in uw gemeente beperkt is en zelfs een dalende trend laat zien. De regionale functie van de watertank Rijen is overbodig door andere watertanks in omgeving. De tankwagen van Rijen is bovendien verouderd en beschikt niet over veiligheidsvoorzieningen zoals een natuurwaterscherm. Wel wordt de watertank ingezet als ondersteuning van de post Rijen bij kleinere incidenten. 2018

2019

2020

2021

2022

Aantal alarmeringen per jaar

27

12

22

10

20

Aantal uitrukken per jaar2

18

9

16

8

12

Uit bovenstaand kan worden afgeleid dat de watertank lokaal een meerwaarde heeft. De beleving van onze officieren van dienst is echter dat de alarmering vaak overbodig is en de betreffende incidenten ook te beheersen zijn met alleen de tankautospuit en/of met behulp van brandweerkorpsen uit omliggende gemeenten.

1Dit getal geeft het aantal keren aan dat het voertuig is uitgerukt, maar geeft niet aan of het voertuig

daadwerkelijk is ingezet bij een incident. Deze gegevens hebben wij niet voorhanden. 2Dit getal geeft het aantal keren aan dat het voertuig is uitgerukt, maar geeft niet aan of het voertuig daadwerkelijk is ingezet bij een incident. Deze gegevens hebben wij niet voorhanden.

www.vrmwb.nl

SD

Op basis van bovenstaande punten hebben wij, zoals door de burgmeester verzocht in september 2020, opnieuw een afweging gemaakt over de noodzaak van een watertank in Rijen en moeten wij concluderen dat het in 2019 ingenomen standpunt nog steeds valide is. Samengevat: Regionaal is gekozen voor een samengesteld systeem van watertransportsystemen en watertanks voor grootschalige watervoorziening. Vanuit regionaal perspectief is gekozen voor een optimale spreiding van grootschalige watertransport-systemen en watertanks waarmee (natuurbrand)risico’s worden afgedekt. Nieuw materiaal is inmiddels aangeschaft en uitgerold. Uniformiteit in de regio is een belangrijk uitgangspunt. In Rijen is een grootschalig watertransport geplaatst. De post is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze specialistische taak. Mocht een watertank nodig zijn, dan komt deze bij een incident van andere posten (Oosterhout of Baarle-Nassau). Risico’s rondom Rijen worden voldoende afgedekt en geven geen aanleiding tot extra voorziening of eigen tankwagen. 3. Natuurbrandbestrijding (pagina 38) In onze zienswijze op het dekkings- en spreidingsplan 2019 hebben we aandacht gevraagd voor de positionering van specifieke terreinvaardige voertuigen op basis van de Risico Inventarisatie Natuurbranden (RIN). Deze uitwerking zien wij niet terug in de nieuwe planvorming.

Op dit moment staan in Ulvenhout en Baarle-Nassau een terreinvaardige tankautospuit voor de Chaamse bossen. De positie van de terreinvaardige voertuigen in Midden- en West-Brabant is sinds de start van de Veiligheidsregio niet veranderd. Het Chaamse bos is een aangeplant bos met een goede bereikbaarheid. De huidige tankautospuiten in dit gebied kunnen in het natuurbrandseizoen goed een natuurbrand bereiken middels het netwerk van vaste paden. Dit kun je niet vergelijken met een Kalmthoutse heide of de Loonse en Drunense duinen waar meer terreinvaardige voertuigen staan. In onze schriftelijke reactie op uw eerdere zienswijze op het Dekkings- en Spreidingsplan 2019-2023 (onze referentie U.027399) hebben wij aangegeven dat, bij goedkeuring van alle partijen, bekeken kan worden om de terreinvaardige tankautospuit van BaarleNassau te verplaatsen naar Chaam. Op basis van verdere afstemming is gekozen om de terreinvaardige tankautospuit van Baarle-Nassau te verplaatsen naar Chaam. De betrokken posten hebben hierbij aangegeven dat ze wachten op het nieuwe voertuig dat 2020 geleverd zou worden. Door het terugtrekken van de leverancier in het aanbestedingsproces is die levering uitgesteld.

De levering van de nieuwe terreinvaardige tankautospuit is waarschijnlijk eind 2025 Verzoek Wij verzoeken u om deze zienswijze ter harte te nemen en te komen tot een heroverweging op bovengenoemde onderwerpen. Onze gemeenteraad is blij met de inzet en betrokkenheid van de twee vrijwillige posten binnen onze gemeente. Wij vinden het belangrijk dat onze vrijwilligers kunnen beschikken over de juiste huisvesting, middelen en ondersteuning. Tijdens de debatten waar deze stukken zijn besproken, is gebleken dat er een sterke behoefte is om als gemeenteraad nader in gesprek te gaan met de Veiligheidsregio over de achtergronden en consequenties van het voorstel mocht u besluiten de zienswijze niet over te nemen. Wij hebben in de afgelopen jaren alle belangen en invalshoeken van bovengenoemde onderwerpen zorgvuldig bekeken en opnieuw afgewogen. De integrale afweging leidt echter niet tot een andere uitkomst ten aanzien van de watertank. Uw vrijwilligers zijn onze vrijwilligers en wij delen uw waardering voor hun inzet en betrokkenheid. Vanzelfsprekend faciliteren wij hen zo goed mogelijk in de uitoefening van hun taak. Wij kijken daarbij niet alleen naar de post Rijen, maar naar het geheel van onze 70 brandweerposten met 1300 vrijwilligers.

Al deze posten samen vormen een fijnmazig en robuust netwerk waarmee we paraatheid en slagkracht realiseren in de brandweerzorg voor alle inwoners en bezoekers van Midden- en West-Brabant.

www.vrmwb.nl

SD

Wij zijn bereid om ons standpunt in een presentatie verder toe te lichten aan uw gemeenteraad en gaan dan ook graag in op uw uitnodiging om nader met elkaar in gesprek te gaan. Vertrouwend u hiermee voor dit moment naar genoegen te hebben geïnformeerd, Met vriendelijke groet, namens het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant,

Jolanda Trijselaar Algemeen Directeur/ Regionaal Commandant

Bijlage: Begroting VRMWB 2024

www.vrmwb.nl

SD