def pubiek Rapport Tussenevaluatie basisondersteuning ABG

Tussenevaluatie basisondersteuning In opdracht van de ABG-organisatie

In dit document:

Uitvoering Dorpsteam ABG

Uitvoering VIP voor elkaar

Inleiding

PAGINA 3 - 4

Basisondersteuning: context en kaders

PAGINA 5 - 7

Resultaten en voortgang

PAGINA 8 - 11

Conclusies

PAGINA 12

Aanbevelingen

PAGINA 13 - 19

Uitgevoerd door Marieke Blanken, februari 2025

>>

Tussenevaluatie basisondersteuning

Opbouw van het rapport 01 Inleiding 02 Basisondersteuning: context en kaders (inclusief subsidiekader en aanvraag) 03 Resultaten en voortgang: mate waarin doelstellingen en ontwikkelopgaven zijn behaald • • • • • •

Resultaten voortgang samengevat Uitvoering en maatschappelijke impact Cultuur en vertrouwen in de samenwerking Structuur, sturing en inrichting Systemen en randvoorwaarden Mensen

04 Conclusies • •

Wat goed gaat en behouden moet blijven Wat knelpunten zijn en beter moet

05 Aanbevelingen •

Advies uitgewerkt in drie lijnen

01 Inleiding 2

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

01 Inleiding Waarom is deze evaluatie van belang?

Doel van de tussenevaluatie

In het subsidiekader basisondersteuning 2023-2027 staat aangegeven dat er voor 1 april 2025 een tussentijdse evaluatie moet plaatsvinden. Deze tussenevaluatie biedt zowel de gemeenten als de samenwerkende partijen de kans om te beoordelen in hoeverre het subsidiekader en de gemaakte afspraken nog aansluiten bij de maatschappelijke actualiteit of dat er aanpassingen wenselijk zijn.

De tussenevaluatie moet inzicht bieden in:

Daarnaast zijn er signalen van knelpunten vanuit de uitvoerende partijen. Zo hebben VIP VoorElkaar en ContourdeTwern (penvoerder) in een bestuurlijk gesprek met de gemeenten gesproken over mogelijke uittreding van VIPVoorElkaar.

De gemeenten werken ook aan de opdrachten die voortvloeien uit: • Versterken strategie sociale basis • Hervormingsagenda jeugd • Richtinggevend kader Toegang en Lokale teams • Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming • Integraal Zorg Akkoord • Gezond en Actief Leven akkoord

• De huidige stand van zaken rondom de uitvoering van de subsidieaanvraag Basisondersteuning 2023-2026, inclusief de mate waarin de doelstellingen en ontwikkelopgaven van het Subsidiekader (juli 2023 - december 2026) zijn behaald. • De werkzame elementen en knelpunten die invloed hebben gehad, met specifieke aandacht voor structuur/organisatie, cultuuraspecten en samenwerking binnen de keten van sociale basis tot specialistische zorg en of uitbreiding van de basisondersteuning mogelijk is (“landingsbaan voor andere organisaties”).

Daarnaast moet de evaluatie concrete aanbevelingen en handvatten bevatten om: • Werkzame elementen verder te versterken. Knelpunten op te lossen, ten minste voor de resterende subsidieperiode tot 1 januari 2027.

Daarmee heeft de tussenevaluatie een dubbele functie: • Korte termijn: het bieden van inzichten in de samenwerking binnen de basisondersteuning en mogelijke verbeteropties; • Langer termijn: het geven van inzichten voor de doorontwikkeling in relatie tot de overige opgaven die gemeente heeft.

01 I nleiding 3

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Wijze van uitvoering tussenevaluatie Het subsidiekader, de subsidieaanvraag, de subsidie-uitvoeringsovereenkomst tussen de drie gemeenten en de uitvoerende organisaties en de samenwerkingsovereenkomst vormen het (toetsings)kader voor de uitvoering van deze tussenevaluatie. Hierin staan de: • De doelstellingen en ontwikkelopgave van de basisondersteuning • De verwachtingen ten aanzien van de rol, verantwoordelijkheden en activiteiten van de betrokken partijen • De sturingsmechanismen en de waarden die richtinggevend zijn voor de samenwerking (governance) • De financiering van de activiteiten

Werkwijze tussenevaluatie • Objectief: aan de hand van schriftelijke informatie (subsidiekader, subsidieaanvraag, uitvoeringsplan, verantwoording en de verslagen van de bestuurlijke overleggen en accounthoudersoverleg), is zo feitelijk mogelijk nagegaan wat er tot nu toe is bereikt, wat er is uitgevoerd en in hoeverre de gemaakte afspraken zijn nagekomen. • Subjectief: aan de hand van individuele gesprekken met 19 personen (bestuurders en de managers van alle vijf de organisaties, de wethouders sociaal domein van de drie gemeenten, de strategisch adviseur van de ABG-organisatie, de integraal manager, de teamcoördinator en vier uitvoerend medewerkers) is er zicht gekregen op de ervaringen tot nu toe. Door deze werkwijze is er zicht gekregen op dat wat er vanuit de partners als werkend en als niet werkend wordt ervaren in de uitvoering van het subsidiekader basisondersteuning 2023-2027

>> Korte bondige presentatie van de resultaten Aangezien er om een doelgerichte en effectieve tussenevaluatie is gevraagd, is er voor gekozen om geen uitgebreide beschrijving te maken van alle bevindingen en de activiteiten die de basisondersteuning uitvoert, maar zijn de bevindingen kort en bondig gepresenteerd.

01 I nleiding 4

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

02 Basisondersteuning: context en kaders Subsidiekader basisondersteuning 1 juli 2023 - 31 december 2026 Waarvoor is de basisondersteuning?

Visie op basis ondersteuning

Ontwikkelopgave

De basisondersteuning is er voor ideeën, vragen en zorgen, zodat alle inwoners kunnen • Prettig wonen in leefbare kernen • Financiële redzaamheid • Kansrijke en veilig thuissituatie • Zinvolle dagbesteding • Fitte en veerkrachtige inwoners

De ABG-gemeenten willen dat inwoners • mee kunnen doen op een manier die bij hen past. • kunnen omgaan met kansen en tegenslagen in het leven • daarbij geholpen worden als dat nodig is, nu en in de toekomst.

Omvorming van de basisondersteuning om ondersteuning beschikbaar te houden (verwijzen naar de leidende principes).

Gaat goed (behalve de rode letters) Verloopt nog niet goed Doelgroep Visie

Middelen worden daartoe effectief en efficiënt besteed.

Wat moet de basisondersteuning doen?

Randvoorwaarden

Leidende principes

• Aanjagen en ondersteunen van participatie, vrijwillige inzet en informele hulp • Algemeen maatschappelijk werk /psychosociale hulpverlening •  Maatschappelijke begeleiding, praktische hulp en juridische hulp asielstatushouders • Opvoed- en opgroeiondersteuning, waaronder schoolmaatschappelijk werk • Hulp bij financiën, waaronder vroeg signalering

Basisondersteuning • voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen; • is toegankelijk, bereikbaar en communicatief; • is integraal, gebiedsgericht ingericht; • voert effectief en efficiënt uit; • en beperkt de overhead.

Transformatie bereiken door te werken vanuit de leidende principes 1. Vanuit de leefwereld 2. Veerkracht vergroten 3. Samen 4. Op maat 5. Vakmanschap 6. Sturen op maatschappelijk effect

Activiteiten

Doelgroep

Financiën

Alle inwoners, maar vooral voor inwoners waarvoor meedoen niet vanzelfsprekend is.

In totaal ontvangt de basisondersteuning een totaal bedrag. Daarbij is wel per gemeente een subsidiebeschikking met daarin het bedrag beschikbaar voor de betreffende gemeente. Hier moet de uitvoering rekening mee houden.

• Samenlevingsopbouw • Presentie • Preventie

01 Inleiding 5

Kern van de basisondersteuning

• Signalering • Lichte hulp en ondersteuning • Vraagverheldering en toeleiding

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Subsidieaanvraag basisondersteuning 1 juli 2023 - 31 december 2026

Deel 11: Deel Het Ontwikkelplan

Deel 2 Deel 2: Het Activiteitenplan

Deel 33: Deel Monitoring

Vanwege toenemend aantal potentieel kwetsbare inwoners is omvorming nodig om de ondersteuning beschikbaar te houden

1. Gebiedsanalyse

Met de subsidieaanvraag is een concept voorstel opgesteld voor de wijze van monitoring.

Gezamenlijke visie 1. Context is de leefwereld van de inwoner 2. We zetten in op preventie en collectieve kracht 3. Blijvende nabijheid en steun 4. We staan voor partnerschap 5. Sterk vakmanschap Doorontwikkeling van de dorpsteams langs de lijn van de leidende principes Zakelijke afspraken met de partners Bouwen aan • gemeenschappelijk fundament • kennisfundament • samenwerking met andere partners uit de basisondersteuning

01 Inleiding 6

2. Transformatie via innovatie (de wijze waarop komt terug in het jaarlijkse uitvoeringsplan) 3. Basisactiviteiten: • Psychosociale hulpverlening • Integrale vroeghulp • Algemene clientondersteuning • Onafhankelijke clientondersteuning • Diagnostiek • Opvoed- en opgroeiondersteuning (o.a. schoolmaatschappelijk werk) • Vrijwillige inzet en informele hulp • Veiligheid • Juridische en financiële ondersteuning (o.a. Sociaal Raadsliedenwerk) • Mantelzorgondersteuning • Dorpsverbinding/dorpsverbinder • Preventief Jongerenwerk

02 Basisondersteuning: context en kaders

Per doelstelling zijn de maatschappelijke effecten, outputs en outputindicatoren geformuleerd.

Deel 44: Deel Inrichtingsplan • Partnerschap met de gemeente • Afspraken tussen de partners en de wijze van overleg en afstemming zijn vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst/subsidieuitvoeringsovereenkomst • Jaarlijks vaststelling van de begroting en verdeling budgetten • Bemensing: integrale aansturing

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Netwerkstructuur van de basisondersteuning ContourdeTwern, IMW Breda, IMW regio Tilburg, MEE West-Brabant en VIPVoorElkaar voeren de basisondersteuning uit. De drie gemeenten en de vijf netwerkpartners hebben gezamenlijk een subsidie-uitvoeringsovereenkomst gesloten voor de periode 1 juli 2023 tm 31 december 2026.

De vijf partijen hebben een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor dezelfde periode. Deze samenwerkingsovereenkomst maakt o.a. duidelijk het onderscheid in samenwerking tussen de vijf partijen die uitvoering geven aan het subsidiekader en de vier partijen die gezamenlijk de dorpsteams vormen als onderdeel van dit subsidiekader.

Bestuurlijk overleg met gemeenten (ABG-gemeenten, Bestuurlijk overleg Samenwerkingsverband)

Kartrekkersoverleg (wethouder en penvoerder)

Bestuurlijk Overleg Samenwerkingsverband basisondersteuning (vijf uitvoerende organisaties) Bestuurlijk overleg Dorpsteams (overleg minus VIPVoorElkaar) Integraal manager Dorpsteam Alphen-Chaam

Accounthoudersoverleg (ambtenaar gemeente (beleid en uitvoering), integraal manager basisondersteuning, teamcoördinator dorpsteams, manager VIPVoorElkaar)

01 Inleiding 7

Dorpsteam Baarle-Nassau Dorspteam Gilze en Rijen VIPVoorElkaar

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

03 Resultaten en voortgang Resultaten en voortgang: mate waarin doelstellingen en ontwikkelopgaven zijn behaald Samengevat De basisondersteuning • doet wat er van ze gevraagd wordt om te doen, met uitzondering van maatschappelijke begeleiding, praktische hulp en juridische hulp asielstatushouders. Dit laatste komt nog niet naar tevredenheid op gang; • voert alle in het subsidiekader gevraagde activiteiten uit door basisactiviteiten uit te voeren zoals die staan aangegeven in het activiteitenplan van de subsidieaanvraag;

Stand van zaken ontwikkelplan: • er wordt nog niet (volledig) gewerkt vanuit een gezamenlijke visie als het gaat om het transformeren; • er is een start gemaakt met het werken vanuit de leidende principes, de prioritering is geformuleerd en is (deels) vertaald in het uitvoeringsplan 2025; • er vindt veel samenwerking plaats tussen beroepskrachten van diverse organisaties en vrijwilligers, dit gebeurt nog niet altijd vanuit partnerschap; • de gemaakte zakelijke afspraken staan onder druk (met name tussen VIPVoorElkaar en de overige partners); en • het gemeenschappelijke fundament is nog niet voldoende stevig.

• is nog onvoldoende toegekomen aan de ontwikkelopgave zoals die is geformuleerd in het subsidiekader en in het ontwikkelplan en het activiteitenplan van de subsidieaanvraag; • heeft het inrichtingsplan ingevuld conform de gemaakte afspraken in de subsidie-uitvoeringsovereenkomst en de samenwerkingsovereenkomst; • heeft de gevraagde randvoorwaarden nog niet volledig ingevuld: - voldoet voor een deel wel en voor een deel nog niet volledig aan de gestelde kwaliteitseisen; - er zijn stappen gezet in het vergroten van de toegankelijkheid en bereikbaarheid. Op het gebied van communicatie zijn deze kleiner dan was beoogd, met uitzondering van de communicatie over de vrijwillige inzet door VIPVoorElkaar; - werkt gebiedsgericht en er zijn stappen gezet om integraal te (kunnen) werken; - het is (nog) onvoldoende duidelijk te maken of er effectief en efficiënt wordt gewerkt op uitvoeringsniveau; - de overhead is toegenomen. • kan de maatschappelijke effecten en de output nog niet verantwoorden aangezien het registratiesysteem BLIK nog niet is geïmplementeerd. Daardoor is er onvoldoende zicht op het bereiken van de doelstellingen.

Stand van zaken uitvoeringsplan t.a.v. ontwikkelopgave: • de gebiedsanalyses zijn gemaakt door de medewerkers van de basisondersteuning zelf, maar nog niet met behulp van andere informatie (zoals data van de gemeente, waarstaatjegemeente etc); en • er zijn minimale stappen gezet in de transformatie via innovatie.

01 Inleiding 8

02 Basisondersteuning: context en kaders

Toelichting op de volgende pagina’s >>

03 R  esultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Samenvattingen

>> Samenvatting

Uitvoering en maatschappelijke impact De uitvoering van de basisondersteuning kenmerkt zich door betrokken en deskundige professionals die zich inzetten om inwoners laagdrempelig te ondersteunen. De leidende principes staan daarbij steeds meer centraal. Inwoners weten de basisondersteuning over het algemeen te vinden, en er is een breed palet aan activiteiten beschikbaar.

>> Samenvatting

Cultuur en vertrouwen in de samenwerking De cultuur binnen het netwerk kenmerkt zich door een constructieve en collegiale sfeer op uitvoerend niveau. Medewerkers weten elkaar te vinden en zijn bereid

01 Inleiding 9

Tegelijkertijd wordt de uitvoering geconfronteerd met duidelijke grenzen en knelpunten. De gezamenlijke visie wordt onvoldoende vertaald naar concrete gezamenlijke uitvoering en prioritering van de ontwikkelopgave en de nodige innovatie. De toename van inwoners met complexe problematiek legt druk op de basisondersteuning, terwijl beschikbare middelen en capaciteit daarvoor beperkt zijn. Daarnaast bestaan er verschillen tussen de drie gemeenten in aanbod en uitvoering, wat zorgt voor onduidelijkheid en ongelijkheid.

om samen te leren. Er is vertrouwen in elkaars vakmanschap en ruimte voor initiatief. Op tactisch niveau groeit het onderlinge vertrouwen, maar de samenwerking blijft kwetsbaar door verschillen in verwachtingen en rolopvatting, met name rond de positie van VIPVoorElkaar. Op bestuurlijk niveau is sprake van spanningen, onder meer door gebrek aan openheid, verschillen in visie en

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 R  esultaten en voortgang

De maatschappelijke impact van de basisondersteuning is nog onvoldoende zichtbaar. Er is weinig inzicht in de effectiviteit van de inzet, mede doordat impactmonitoring en het gebruik van beschikbare kennis en data onvoldoende ontwikkeld zijn. De uitvoering wordt bovendien belast door organisatorische discussies en randvoorwaardelijke knelpunten, wat ten koste gaat van het gezamenlijk bepalen van inhoudelijke prioriteiten en het ontwikkelen van een gezamenlijke koers.

discussies over verdeling van middelen. De dynamiek wordt gekenmerkt door wisselende verwachtingen, terugkerende discussies over positie en mandaat, en een zoekende verhouding tussen sturing en partnerschap. Hierdoor staan de gezamenlijk geformuleerde waarden van transparantie, initiatief en samen leren met name op tactisch en bestuurlijk niveau onder druk.

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Samenvattingen

>> Samenvatting

Structuur, sturing en inrichting De structuur en inrichting van de samenwerking binnen de basisondersteuning wordt gekenmerkt door een formeel goed ingerichte overlegstructuur, maar in de praktijk is sprake van versnippering en afstemmingsproblemen. Binnen de dorpsteams is sprake van groeiende samenwerking en teamontwikkeling, met korte lijnen en zicht-

>> Samenvatting

Systemen en randvoorwaarden De randvoorwaarden voor de uitvoering van de basisondersteuning zijn in de afgelopen periode een belangrijke factor gebleken in de samenwerking en uitvoering. Op verschillende onderdelen is sprake van positieve stappen, zoals de start van de implementatie van het registratiesysteem BLIK, financiële afspraken voor specifieke initiatieven en het gebruik van toegankelijke werkplekken op

01 Inleiding 10

baarheid in de lokale context. Tegelijkertijd blijft er een duidelijke scheidslijn bestaan tussen de dorpsteams en VIPVoorElkaar, wat de ontwikkeling van een gezamenlijke koers belemmert. De overlegstructuren zorgen voor regelmatige afstemming, maar leiden ook tot overlegdruk, trage besluitvorming en frustratie over rollen en mandaten. Op bestuurlijk niveau is de governance diffuus, met onduidelijkheid over regie en eigenaarschap. Het penvoerderschap en de rol van de integraal manager roepen

sommige locaties. Tegelijkertijd ervaren betrokkenen dat de randvoorwaarden regelmatig belemmerend werken. De financiële processen verlopen omslachtig en niet transparant, met onduidelijkheid over begroting, kostenverdeling en inzet van middelen. Dit leidt tot frustratie en spanning binnen het netwerk, mede door verschillen in opvattingen over de verdeling van middelen en zorgen over ongelijke uitgangsposities, die deels voortkomen uit historische verdeelsleutels en het moment van instappen in het netwerk. Ook rondom het registratiesysteem BLIK worden

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 R  esultaten en voortgang

vragen op over mandaat, transparantie en sturingsruimte. Ook de gemeenten zoeken naar een evenwicht tussen opdrachtgeverschap en partnerschap, wat in de praktijk leidt tot wisselende verwachtingen en spanning over verantwoordelijkheden. De financiële verdeling, de positie van VIPVoorElkaar en het ontbreken van duidelijke besluitvormingslijnen versterken het gevoel van complexiteit en onzekerheid binnen het netwerk.

knelpunten ervaren; de voorbereiding verliep moeizaam en medewerkers voelen zich onvoldoende betrokken, waardoor registratie als administratieve last wordt gezien. Ten slotte laat de kwaliteit van de huisvesting op meerdere locaties te wensen over, wat invloed heeft op werkplezier, samenwerking en toegankelijkheid voor inwoners. Het samenspel van financiële afspraken, administratieve systemen en werkomstandigheden vraagt om meer duidelijkheid en gezamenlijke sturing, zodat deze randvoorwaarden daadwerkelijk ondersteunend zijn aan de inhoudelijke opdracht.

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Samenvattingen

>> Samenvatting

Mensen: beroepskrachten, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen De uitvoering van de basisondersteuning rust op vakbekwame en betrokken medewerkers, aangevuld met een

01 Inleiding 11

groot netwerk van vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. Op uitvoerend niveau is sprake van professionaliteit, collegialiteit en laagdrempelige samenwerking met inwoners. Tegelijkertijd zijn er zorgen over de continuïteit en beschikbaarheid van medewerkers, mede door personele wisselingen en schaarste. Ook of de medewerkers voldoende mee kunnen gaan in de omvorming van de basisondersteuning (ontwikkelopgave).

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 R  esultaten en voortgang

Daarnaast ervaren met name VIPVoorElkaar en vrijwilligers onvoldoende erkenning en waardering binnen het netwerk. Verdere versterking van vakmanschap, duurzame inzet van medewerkers en gelijkwaardige samenwerking met vrijwilligers vraagt blijvende aandacht. De betrokkenheid medewerkers bij de ontwikkelopgave gaat ten koste van uitvoerende taken.

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

04 Conclusies Wat goed gaat moet behouden en blijven Het uitvoeren van de basisondersteuning, in combinatie met de ontwikkelopgave om deze toekomstbestendig te maken, is geen eenvoudige opgave. Laat staan wanneer dit moet gebeuren in samenwerking met vijf verschillende organisaties – die verschillen in omvang, expertise en organisatiecultuur – voor drie verschillende gemeenten.

1. Positieve samenwerking op uitvoerend niveau en de komst van de teamcoördinator

De uitdaging wordt nog groter in een maatschappelijke context die continu in beweging is, met uiteenlopende opgaven voor gemeenten en een financieel ‘ravijnjaar’ in het vooruitzicht. Werken in zo’n complexe omgeving, met veel betrokkenen en uiteenlopende opvattingen, en met een ontwikkelopgave die voor de uitvoering vaak nog abstract en hoog-over is, vraagt om geduld, afstemming en doorzettingsvermogen. Dit proces gaat per definitie langzaam.

Uit de evaluatie blijkt een brede en oprechte intentie om er voor de inwoners te zijn en de basisondersteuning zo uit te voeren dat inwoners individueel als de gemeenschap gezamenlijk er echt beter van wordt. Ondanks dat het niet voor anderen goed zichtbaar is, gebeurt er veel vanuit de basisondersteuning voor de inwoners, en heeft deze ondersteuning

een min of meer herkenbare positie binnen de drie gemeenten. Er zijn duidelijke werkzame bestanddelen aanwezig. Het jaar 2025 kan dan ook het jaar worden dat er steeds meer in een positieve beweging komt (soort van kantelpunt). Tegelijkertijd zijn er ook knelpunten die de voortgang echt in de weg staan en de uitvoering van de ontwikkelopgave vertragen.

2. Toenemende inzet van vrijwilligers en projecten en activiteiten die lokaal aansluiten op behoeften inwoners en gericht zijn op het versteken van de sociale basis 3. De leidende principes die steeds meer plek krijgen in de dagelijkse praktijk 4. Bereidheid om samen te werken van alle partijen 5. Versterking van samenhang en sturing door integrale aansturing

Wat knelpunten zijn en beter moet 1. Geen gezamenlijk toekomstperspectief of koers richting 2027 en daarna 2. De integratie van VIPVoorElkaar in het samenwerkingsverband verloopt stroef en veroorzaakt vertraging 3. Uitvoeringsplan is onvoldoende concreet en staat los van begroting 4. De dynamiek in de samenwerking veroorzaakt onrust en ongemak 5. Integrale sturing is nog onvoldoende gericht 6. De huisvesting en bekendheid activiteiten 7. Continuïteit en inzetbaarheid van mensen (beroepsmatig en vrijwillig) kan beter

01 Inleiding 12

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 A  anbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

05 Aanbevelingen Wat is netwerksturing?

In dit onderdeel: • Advies uitgewerkt in drie lijnen • Overwegingen • Uitwerking van de drie lijnen

Advies op hoofdlijnen Gelet op de combinatie van de werkzame elementen en de ervaren knelpunten is het algemene advies om • te blijven investeren in de basisondersteuning en de daarbij horende ontwikkelopgave met daarbij ook het perspectief voor de periode na 2027; en • te richten op een goede en passende integratie van VIP in de basisondersteuning in de drie gemeenten.

Sturing is nodig om ervoor te zorgen dat de beoogde ambities (inhoud, strategie en koers) worden vertaald naar de uitvoering met de daarbij horende middelen. Voor de aansturing van de basisondersteuning is gekozen voor netwerksturing. Dit is een vorm van samenwerking waarbij alle netwerkpartners zonder hiërarchische machtsverhouding gezamenlijk beslissingen nemen en wordt gekenmerkt door: • Gedeelde verantwoordelijkheid: er is echt sprake van een gezamenlijke inzet om de resultaten te bereiken. Partijen bepalen gezamenlijk doelen en prioriteiten, waarbij partners zoeken naar partijen om deze te bereiken. • Afstemming en coördinatie: Samenwerking wordt gekenmerkt door gezamenlijke besluitvorming en vertrouwen, zonder centrale leiding of hiërarchie. • Flexibiliteit en aanpassingsvermogen: het netwerk evalueert en leert voortdurend, zodat het zich kan aanpassen aan veranderende omstandigheden. • Vertrouwen en relaties: bij netwerksturing hangt het succes voor een groot deel af van onderling vertrouwen en informele afspraken.

Langs drie lijnen: 1. Quick wins: Een aantal praktische verbeterpunten voor de korte termijn. Zie pagina 14

Bron: opgehaald op Chat GPT die verwijst naar Klijn & Koppenjan (2016) Governance Networks in the Public Sector, Prevan & Kenis (2008) Modes of Network Governacne, Promotieonderzoek M. Blanken (2024) De kracht van netwerksturing. Tilburg: Het Pon-Telos, Rijker verantwoorden.

2. De ontwikkelopgave: Deze expliciet benaderen als een veranderaanpak en inzetten als voorbereiding op de periode na 2026. Zie pagina 15 3. Samenwerking met VIPVoorElkaar: 1. Gericht verbeteren van de samenwerking op uitvoerend en tactisch niveau, 2. De samenwerking op strategisch-bestuurlijk niveau positioneren als een aparte opgave onder regie van de gemeente. Zie pagina 18

01 Inleiding 13

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 Aanbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Uitwerking van de drie lijnen 1. Quick wins: Een aantal praktische verbeterpunten voor de korte termijn.

Samenwerking vraagt om de kunst van geven en nemen: de bereidheid om ruimte te geven, verantwoordelijkheid te nemen en samen verder te komen dan ieder voor zich.

Verandering: wat maakt het succes Visie

Concreet werken aan verbeteren vertrouwen en samenwerking Duidelijkheid over rollen en mandaten Verbeteren van penvoerderschap en besluitvorming binnen subsidieperiode Verbeter proces uitvoeringsplan en begroting Meer focus in uitvoering en prioritering Investeer in zichtbaarheid en huisvesting

Belang

Plan

Middelen

Competenties

Verandering

Belang

Plan

Middelen

Competenties

Verwarring

Plan

Middelen

Competenties

Weerstand

Middelen

Competenties

Chaos

Competenties

Frustratie

Visie Visie

Belang

Visie

Belang

Plan

Visie

Belang

Plan

Middelen

Angst

Verandermodel Knoster-Sinek

01 Inleiding 14

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 Aanbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Uitwerking van de drie lijnen 2. De ontwikkelopgave: Deze expliciet benaderen als een veranderopgave en inzetten als voorbereiding op de periode na 2026 Deze uitwerking laat zien wat er nodig is om verandering tot een succes te maken. Bij de uitwerking is rekening gehouden met de volgende punten:

• Basisondersteuning al bezig is met de ontwikkelopgave (dus niet op 0 begint). • De gemeente op korte termijn besluiten neemt in het kader van stevig lokaal team. • De uitwerking vooral rekening houdt met de bestaande context. Advies is om in de uitvoering van deze aanpak de ontwikkelrichting van de toekomst mee te nemen, zodat de implementatie van het besluit eenvoudiger gaat (Dit wil niet zeggen dat het uitgaat van de verlenging van het huidige subsidiekader, maar wel van een verlenging van de ingezette ontwikkelrichting).

Bouwsteen

Wat betekent dit in de praktijk?

Suggesties concrete acties

Visie

• Een gedeeld beeld over de ontwikkelopgave • Waarom belangrijk • Waar men samen naartoe wil nu en op lange termijn en wat dit betekent voor concrete dienstverlening vanuit de basisondersteuning

- C  oncretiseer wat onder collectief aanbod wordt verstaan, specifiek voor de dienstverlening van IMW/MEE.

Voorkomen Verwarring

- Erken dat individuele ondersteuning noodzakelijk blijft en werk uit wat dit concreet betekent. - Concretiseer de wijze waarop gewenste verandering gerealiseerd kan worden (aansluitend op leidende principes). Denk daarbij aan: • • • • • • •

Ontwikkeling van nieuw aanbod Kleine, uitvoerbare experimenten Aanpassing van bestaande werkwijzen Aanpassing van caseload Werken op andere fysieke locaties Actieve samenwerking met andere netwerkpartners Via andere verdeling van middelen

- Stimuleer op bestuurlijk niveau een open, nieuwsgierige houding om elkaars visie beter te begrijpen en verbinding te zoeken.

01 Inleiding 15

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

>>

05 Aanbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Uitwerking van de drie lijnen Vervolg: Advieslijn 2 (veranderaanpak)

Bouwsteen

Wat betekent dit in de praktijk?

Suggesties concrete acties

Belang (Urgentie & Draagvlak)

Het besef bij alle betrokken partijen waarom de verandering noodzakelijk is en wat er op het spel staat wanneer deze opgave niet gezamenlijk vanuit het samenwerkingsverband wordt uitgevoerd.

• Breng de belangen en zorgen van alle partijen expliciet in beeld en benoem deze expliciet. • Bespreek en erken dat verandering onzekerheid en extra inzet vraagt. • Maak concreet wat iedere partij te winnen heeft bij succes door duidelijk te maken wat iedere partij te winnen heeft bij succes. • Werk actief met ambassadeurs om ook signalen op te halen. • Pak vaste reflectiemomenten om samen te kijken hoe de samenwerking verloopt. • Zorg dat iedereen tijdig en volledig wordt geinformeerd over besluiten en voortang (heldere communicatie). • Maak ruimte voor kleine successen en erken inzet van partners en medewerkers.

Een concreet, haalbaar stappenplan om de verandering vorm te geven.

Zorg voor een praktisch en concreet plan, bij voorkeur in tabelvorm, waarin minimaal wordt opgenomen: • Wat er gedaan wordt • Wie eigenaar is van de uitvoering • Met wie wordt samengewerkt • Planning en fasering • Mijlpalen • Beoogd resultaat • Benodigd budget (indien van toepassing) en financieringsbron

Voorkomen frustratie

De beschikbare tijd, capaciteit, financiële middelen en randvoorwaarden om de verandering mogelijk te maken.

• Duidelijke afspraken over benodigde tijdsinvestering en hoe om te gaan met knelpunten zoals wachttijden. • Leg de financiële uitgangspunten vast en maak duidelijke financiële afspraken. • Stel een praktische checklist op voor besluitvorming, om mandaat zo laag mogelijk te beleggen. • Maak concreet wie welke rol en verantwoordelijkheid heeft, inclusief de rol van de penvoerder. • Leg vast hoe de sturing plaatsvindt en wie daarvoor verantwoordelijk is.

Competenties (Vaardigheden & Capaciteit)

De kennis, vaardigheden en houding die nodig zijn om de verandering te realiseren.

• Erken en benut elkaars expertise. • Maak gezamenlijk duidelijk wat van medewerkers wordt verwacht en vertaal dit tijdig in personeelsbeleid (bijvoorbeeld als onderdeel van het veranderplan). • Wees expliciet over het type leiderschap dat nodig is om deze verandering te laten slagen.

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

Voorkomen weerstand

Plan Voorkomen chaos

Voorkomen Angst

01 Inleiding 16

04 Conclusies

05 Aanbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Uitwerking van de drie lijnen

Aandachtspunten bij uitvoeren acties veranderaanpak • Zorg voor een veilige gespreksomgeving. Het bespreekbaar maken van belangen en zorgen vraagt om ruimte en wederzijds respect. Maak zo nodig gebruik van onafhankelijke gespreksleider.

• Wees realistisch over tempo en impact. Draagvlak bouwen kost tijd en vraagt om geduld en consistentie.

• Voorkom dat draagvlak wordt verward met consensus. Niet iedereen hoeft het overal over eens te zijn, als er maar commitment is om samen te werken. • Blijf alert op signalen van weerstand, ook informele. Weerstand wordt niet altijd uitgesproken, maar kan blijken uit gedrag of stilzwijgen. • Koppel acties zichtbaar aan het gezamenlijke doel. Laat steeds zien hoe elke stap bijdraagt aan betere ondersteuning voor inwoners.

• Zorg voor duidelijke en tijdige communicatie. Onzekerheid en ruis ontstaan vaak door gebrekkige informatievoorziening. • Bewaak de balans tussen inhoud en proces. Het ‘hoe’ is minstens zo belangrijk als het ‘wat’ in dit veranderproces. • Voer de acties in partnerschap uit met de gemeente; maak concrete afspraken over rol gemeente en de wijze waarop.

• Houd rekening met verschillen in positie en perspectief. Niet alle partijen en medewerkers ervaren evenveel ruimte of invloed; erken dat en wees hierover duidelijk.

01 Inleiding 17

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 Aanbevelingen

Tussenevaluatie basisondersteuning

Uitwerking van de drie lijnen 3. Samenwerking met VIPVoorElkaar: gericht verbeteren van de samenwerking op uitvoerend en tactisch niveau en samenwerking op strategisch-bestuurlijk niveau positioneren als een aparte opgave onder regie van de gemeente.

Voor de samenwerking en integratie van VIPVoorElkaar binnen de basisondersteuning is het belangrijk onderscheid te maken tussen uitvoering en bestuurlijke verhouding. Aanbevolen wordt om dit onderscheid voor de resterende subsidieperiode scherp te hanteren:

Op uitvoerend en tactisch niveau: • Structureel overleg organiseren tussen uitvoerend medewerkers van VIPVoorElkaar en de dorpsteams om samenwerking concreet vorm te geven en ontmoeting mogelijk te maken. • Op korte termijn een overleg organiseren tussen de accounthouder gemeente, integraal manager en manager VIPVoorElkaar om in een open gesprek verwachtingen, ervaren knelpunten en mogelijkheden tot verbetering te bespreken. Op strategisch-bestuurlijk niveau: • De samenwerking met VIPVoorElkaar te positioneren als aparte opgave onder regie van de gemeenten. • Doel is om te komen tot een gezamenlijk gedragen toekomstbeeld voor de rol van VIPVoorElkaar vanaf 2027, met duidelijke kaders vanuit de gemeente en aansluitend bij de ontwikkeling naar stevige lokale teams en de strategie versterken stevige lokale basis.

01 Inleiding 18

02 Basisondersteuning: context en kaders

03 Resultaten en voortgang

04 Conclusies

05 Aanbevelingen