[D66] Inbreng eerste termijn begrotingsraad

INBRENG BEGROTINGSRAAD

Fractie

13 november 2023

D66

Beste inwoners van Gilze en Rijen, kijkers thuis, beste collega’s hier in de raadszaal, geacht college, Namens de fractie van D66 Gilze en Rijen wil ik allereerst mijn waardering uitspreken naar de ambtenaren en het college voor hun inzet bij het opstellen van deze begroting en het beantwoorden van vragen tijdens de carrousel. Mijn dank gaat ook uit naar de griffie voor hun ondersteuning van de gemeenteraad gedurende het hele jaar. Voorzitter, In Nederland en in Gilze en Rijen zijn we dankbaar voor het vreedzame leven dat we leiden. D66 zet zich in voor een vreedzame wereld met respect voor de universele rechten van de mens en gelijke kansen voor iedereen. We veroordelen krachtig terrorisme en geweld, pleiten voor diplomatieke oplossingen bij internationale geschillen, en roepen op tot een einde van het geweld in Oekraïne en het Midden-Oosten. D66 Gilze en Rijen steunt de onschuldige bevolking in deze regio's, die zwaar lijdt onder de voortdurende conflicten. We hopen op een spoedig einde van deze schrijnende situatie. Voorzitter, dit gezegd hebbende gaan we nu onze aandacht richten op Gilze en Rijen in 2024. Vroeger bij ons thuis kwam het volgende gezegde nogal eens een keer voorbij: “Praatjes vullen geen gaatjes” en toen ik later in Rotterdam ging studeren hoorde ik daar vaak hetzelfde maar dan in andere bewoordingen.

Kortom het zit in mijn DNA om niet alleen te kletsen, maar ook gewoon te doen. Daarom voel ik me ook thuis bij D66. Ook doeners. De enige echte klimaatdoeners van Nederland bijvoorbeeld. Ook D66 Gilze en Rijen wil dat er uitgevoerd wordt. Van evaluaties, heldere overzichten, objectieve, gedegen onderzoeken en

1

goede kaders zijn wij voorstaander, maar met een zoveelste herhaling van een onderzoek en nieuwe visie op nieuwe visie, blijft het doen uit. Wij roepen het college daarom op nu eens over te gaan tot uitvoering van alle ambities. D66 pleit voor dringend onderhoud aan onze straten vanwege achterstallig onderhoud en onveilige situaties. Een investering van 1,8 miljoen euro is nodig, waarbij nu 1,2 miljoen euro uit de algemene reserve wordt gebruikt. We zijn het eens dat het onderhoud moet plaatsvinden, maar willen van de wethouder weten waarom dit bedrag uit de algemene reserve wordt gehaald. Tijdens de vorige coalitieperiode is afgesproken het onderhoudsniveau tijdelijk lager te houden tot na de afronding van de centrumplannen. Wanneer kan de raad het voorstel verwachten om op ambitieniveau te komen met daarbij de structurele financiële gevolgen? We willen ook fietsen en wandelen bevorderen, bijvoorbeeld door straten autoluw of autovrij te maken. De Marijkestraat moet aangepakt worden vanwege centrumplan-oost in Rijen. We vragen de wethouder naar de effecten op verkeerstromen. Hoewel de motie tijdens de perspectiefnota voor de zijstraatjes van de Marijkestraat niet slaagde vanwege geldgebrek, zien wij nu wel mogelijkheden.

We verschuiven het plan van de Heinsbergstraat in Gilze naar later en nemen in plaats daarvan de Beatrixstraat en Emmastraat op, dit doen wij met het amendement 'Herinrichting Beatrixstraat en Emmastraat Rijen' D66 streeft naar een groene en gezonde leefomgeving, maar het groenonderhoud schiet nog steeds tekort, mede door het wegvallen van de Diamantgroep. Structureel financiële middelen ontbreken volgens eerdere berekeningen van het vorige college, nog voor inflatie en het opzeggen door de Diamantgroep. Wij willen van de wethouder weten wanneer hij komt met een overzicht van de huidige kosten en de financiële middelen die structureel nodig zijn voor onderhoud in het openbaar gebied (dus inclusief wegen, trottoirs) op het gewenste ambitieniveau te brengen en te houden. Wat we vooral nodig hebben naast planten en bloemen in woonwijken is bomen. Bomen om hittestress te voorkomen, lucht te zuiveren en water vast te houden. Daarom is het belangrijk dat er al groen en bomen in nieuwbouwwijken staat voordat de bewoners hun woningen betrekken. Wij willen dat de gemeente hetzelfde gaat doen als de provincie in het Laarspad heeft gedaan. Wij hebben hiervoor de motie: “Groen aanplant nieuwe straten en wijken”. Bomen vervullen een belangrijke rol. Helaas moeten wij (en ook onze inwoners) nogal eens constateren dat er soms, zonder dat we het weten bomen worden omgehakt.

Daarom dienen wij de motie “Informatievoorziening bomenkap” in. Daarnaast staat D66 ook voor groene en nette 2

industrieterreinen. Daarom roept D66 samen met het CDA en de VVD het college, in een motie op, om met de ondernemers op onze industrieterreinen in gesprek te gaan en met hen afspraken te maken om de daken van groen te voorzien en samen met hen meer bomen en ook ander groen aan te leggen. D66 érsstaat ook voor aanpak van klimaatverandering. Laten we de handschoen nu eindelijk eens oppakken en starten met de blauwe ader. De klimaatverandering ons dwingt om drastische maatregelen te nemen. We moeten dealen met enerzijds wateroverlast door steeds heftigere regenbuien en anderzijds met droogte en hittestress. De kern Rijen kampt nog steeds met wateroverlast tijdens zware regenbuien. Alweer 3 ½ jaar geleden nam de raad unaniem onze motie aan om dit aan te pakken. Wij willen dat er niet langer wordt uitgesteld en dat het probleem nu wordt aangepakt. Weer nieuwe onderzoeken zijn echt overbodig. Daarom dienen we de motie “Oppakken uitvoering blauwe ader in Rijen” in. D66 is dè partij als het om gezondheid gaat. D66 zet zich daarom in voor gezondheid en schone lucht. Brabanders leven gemiddeld 8 maanden korter dan de rest van Nederland. Veel Brabantse gemeenten hebben zich bij het schone luchtakkoord aangesloten, maar in Gilze en Rijen doen we het nog steeds met gebakken lucht. We vragen de wethouder waarom er geen middelen zijn opgenomen in 2024 om aan schone lucht te werken.

Als je, net als D66, echt geeft om de gezondheid van onze inwoners, neem dan concrete maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. We nemen hierbij een eerste stap en dienen samen met GGR en de PvdA de motie "Geen bestrijdingsmiddelen voor bloembollenteelt in Gilze en Rijen" in. D66 staat ook voor een dak boven het hoofd voor iedereen. Wie willen dat er snel betaalbare woningen

komen

voor

onze

inwoners.

Wanneer

kunnen

we

nu

eindelijk

eens

zelfbewoningsplicht opleggen ook als het woningen betreft op niet gemeentegrond. En hoe zit dat met het anti-speculatiebeding en het voorrang geven van inwoners gebonden aan Gilze en Rijen. Aan de wethouder de vraag wanneer het instrumentarium hiervoor eindelijk klaar is? Laten we een forse stap zetten in de energietransitie en onze inwoners helpen hun woningen te verduurzamen. Onze inwoners willen hun woningen isoleren, conform de visie zoals vastgelegd door onze raad. Recentelijk eiste de Raad van State ecologisch onderzoek bij spouwmuurisolatie, wat kosten verhoogt werkt en klimaatdoelen belemmert. Daarom roepen we in een motie samen met Gemeente Belang op tot een “Soorten Management Plan (SMP)” voor een 10-jarige gebiedsontheffing. Hiermee helpen we onze inwoners echt. In de 3

begroting zit een aanzienlijk bedrag voor de energietransitie waaruit een SMP betaalt kan worden. Dit flinke subsidie bedrag hebben we te danken aan een royale bijdrage vanuit het rijk. Eén miljoen euro per jaar gedurende drie jaar. Als we na deze drie jaar deze ruggensteun vanuit het Rijk willen behouden, is de keuze duidelijk: stem voor nieuwe energie, stem volgende week D66. D66 doet ook aan ondersteuning van degene die dat nodig hebben. We laten niemand vallen. We dienen daarom de motie van het CDA verhogen giftengrens bijstand mee in. D66 staat ook voor betrokken burgers en echt luisteren naar hen. Om de dialoog met de inwoners makkelijker te maken dienen wij de motie “Betrekken buurten” in. Gewoon doen, dat geeft nieuwe energie aan Gilze en Rijen. En daarbij moeten we zeker niet de jongeren vergeten. Het voornemen om jongeren meer bij de lokale politiek te betrekken stagneert. En met een professionele jongerenaanjager ben je er niet. Wij willen graag meer mogelijkheden om de jeugd te laten betrekken. Onze motie “Jongerenraad” is er één van. D66 doet ook aan gezonde financiën. Het college beweert dat we financieel gezond zijn. Maar wie wat dieper de cijfers ingaan, ziet dat het allemaal niet zo’n rozengeur en maneschijn is. Belangrijke structurele uitgaven zijn nog niet in de begroting opgenomen.

Zoals onder-investeringen op wegen en groen, maar ook op jeugdzorg en de noodzakelijke blauwe ader. En ook door het vooruit schuiven van projecten vallen er kapitaalslasten buiten de scope van deze begroting. Alleen dit leidt ertoe dat we in 2023 en 2024 in de zwarte cijfers lijken te eindigen. Over wat er vanaf 2026 zal gebeuren is grote onzekerheid. Het college en de coalitiepartijen geven graag de schuld aan het ravijnjaar veroorzaakt door het rijk. Maar zoals door ons al tijdens de perspectiefnota in juli voorgerekend, graaft dit college hieraan vrolijk mee. Het college gokt erop dat het rijk de voorgenomen maatregelen zal terugdraaien, maar het lijkt er vooralsnog niet op dat dit gebeurt. En of we dan wel uit de rode cijfers zijn is maar de vraag. Deze onzekerheden kunnen we niet negeren, het is onverantwoord om deze gok te wagen met geld van onze inwoners. In plaats van te kiezen voor een evaluatie van de uitgaven kiest het college ervoor om dekking te zoeken in de beurs van onze inwoners. Iedere fractie die vanavond deze begroting goedkeurt stemt hier mee in.

Wethouder Scheifes gaf onlangs in BN de Stem aan “Om alles zo te houden of zelfs te versterken is het gevolg dat inwoners meer OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing moeten gaan betalen.” Is dat wat de coalitie partijen in hun coalitieprogramma bedoelen met meer betrokkenheid van de inwoners? D66 heeft een heel ander beeld bij het betrekken van inwoners.

4

D66 maakt andere keuzes. Wij gaan aan de slag voor onze inwoners en realiseren dit door een herbezinning van dure projecten. Hiervoor dienen we samen met de VVD, GB en CDA de motie “Laten we samen het tekort in 2026/2027 oplossen” in. Daarnaast willen we een onmiddellijke stop op het verspillen van geld aan een onnodig nieuw ambtenarenpaleis. Dit kost ons rond een miljoen euro per jaar op (structureel dus). Daarnaast roepen we het college al jaren op om te gaan sturen op de overheadkosten van de ABG-organisatie. Ook hier kunnen we zeker enkele tonnen structureel besparen en dit geld inzetten voor onze inwoners. Verder valt op dat de begroting weinig aandacht geeft aan het sociaal domein, ondanks de noodzaak van veranderingen, zoals het verbeteren van de effectiviteit van jeugd- en WMOzorg en een betere aanpak van eenzaamheid.

Wij komen volgend jaar met plannen

daarvoor, nu het college blijkbaar weinig doet. We moeten naar onze inwoners luisteren, die verlangen naar betaalbare woningen, goed groenonderhoud, een gezond leefklimaat, veilige straten en kansen voor iedereen. Laten we samenwerken om deze idealen te verwezenlijken, laten we actie ondernemen met nieuwe energie voor Gilze en Rijen. Onze fractie heeft diverse moties ingediend om deze doelen te bereiken. Iedereen die echt staat voor een groen, gezond, sociaal en leefbaar Gilze en Rijen, nodigen we uit om met ons mee te doen en onze moties en amendement te omarmen. Laten we dat gaan doen, vol nieuwe energie voor Gilze en Rijen.

5