D66 - Betoog 11 november 2024

Begroting 2025 en 2e Turap Maandag 11 november 2024 Bijdrage eerste termijn Voorzitter, geachte leden van de raad en leden van het college, mensen op de tribune en kijkers thuis, Allereest onze dank aan de ambtenaren die de begroting tot stand hebben gebracht en onze vragen tijdens de carrousel hebben beantwoord. Vandaag ligt er een begroting voor ons die de verkeerde kant opgaat: rode cijfers voor 2025 en daarna. Dit is niet alleen zorgelijk, maar ook onnodig. Als we nu geen verantwoordelijkheid nemen, schuiven we de problemen door naar de toekomst en zetten we de stabiliteit van onze gemeente op het spel. Wij vinden dat een structureel begrotingstekort onacceptabel is en daarom hebben wij een concreet plan om de begroting van 2025 sluitend te maken, met amper lastenverzwaring voor onze inwoners. Financieel beleid moet verantwoord en zuinig zijn D66 pleit al langer voor zorgvuldig financieel beheer en waarschuwt voor onnodige uitgaven die leiden tot structurele tekorten. Financiële problemen worden nu simpelweg door geschoven naar de toekomst. De vraag is eenvoudig: waarom vindt er geen reflectie op noodzaak en doelmatigheid van uitgaven plaats door het college van Kern ’75, GGR en PvdA? Geld van de gemeente komt rechtstreeks uit de portemonnee van onze inwoners; verspilling is onaanvaardbaar.

De coalitie van Kern ’75, GGR en PvdA kiest echter herhaaldelijk voor dure projecten en wijst steeds naar Den Haag als er zich tekorten opdoemen, terwijl ze zelf niets doen om de grote uitgaven van onze eigen gemeenteportemonnee te verkleinen. Als een persoon of bedrijf dit zo zou aanpakken, zou het al lang failliet zijn gegaan. Wij willen juist verantwoordelijkheid nemen om dat te voorkomen. Blaashal: €1.000.000 de mist In Daar waar bij andere gemeenten een eventueel financiële probleem pas in 2026 ontstaat, als gevolg van het zogenaamde Ravijnjaar, stort Gilze en Rijen in 2025 al het ravijn in. Een groot deel van dit tekort wordt veroorzaakt door de blaashal—een project dat door een slecht contract nu een kostenpost van €1.000.000 oplevert. Wethouder Machielsen (Kern ’75) ging uit van een terugkoopregeling die bij nader inzien niet afdwingbaar bleek. Deze blunder zorgt er nu voor dat onze inwoners opdraaien voor deze hoge kosten en dat is simpelweg onverteerbaar.

Hoe kan het dat zo’n aanzienlijke kostenpost pas zo laat op de radar verscheen? Dit baart ons zorgen over de grip die het college heeft op onze uitgaven en roept de vraag op: Wat doet het college om zulke kostbare verrassingen in de toekomst te voorkomen? Welke concrete maatregelen neemt het college om te waarborgen dat zulke onvoorziene kostenposten, zoals de blaashal, in de toekomst tijdig worden geïdentificeerd? Meer financiële problemen Helaas blijven de financiële problemen niet beperkt tot onverwachte kosten. Een grotere uitdaging vormt hetgeen niet in de begroting van 2025 is opgenomen. We zien opnieuw dat een aantal belangrijke projecten zoals het zorgen voor droge voeten (ofwel de blauwe ader) weer in de tijd vooruit worden geschoven want ook in 2025 is hiervoor geen geld opgenomen. Maar ook bijvoorbeeld werken aan schone lucht. Als er geen middelen in de 1

begroting staan om hier actie op te ondernemen dan kan er nog steeds niets concreets gebeuren. En dit zijn zomaar een paar van de projecten die niet in de begroting zijn opgenomen. Kortom, met een algemene reserve waarvan de bodem al zichtbaar is, staan we er eigenlijk nog slechter voor dan op papier zichtbaar wordt gemaakt. Een ander steeds nijpender probleem betreft de fors hogere kosten in het sociaal domein, m.n. de jeugdzorg en de WMO. Onlangs werden we voor de zoveelste keer geconfronteerd met een regionale budgetoverschrijding van in dit geval Crossroads m.b.t. de hoogspecialistische jeugdzorg voor een bedrag van €11.100.000. Waarvan €666.000 voor rekening van onze gemeente, en nog een onbekend bedrag de komende jaren. Wij zouden graag willen dat de gezamenlijke rekenkamers in de regio hier een onafhankelijk onderzoek naar gaan doen. En dienen daarvoor een motie in. Onze oplossing voor 2025: een sluitende begroting Vandaag echter zitten we hier primair om over de begroting 2025 te praten. Ons voorstel voor een sluitende begroting haalt de druk van de ketel en daarmee creëren we voor onszelf tijd om de juiste overwegingen te maken voor de ombuigingen voor de jaren na 2025. Bovendien hebben we dan, zoals afgesproken, ook de tijd om deze samen met het maatschappelijke veld te bespreken en in te vullen, zodat we een betrouwbare overheid zijn en blijven.

Samen met de VVD hebben we een realistisch plan opgesteld om €1.148.000 te besparen in 2025. Dit zorgt voor zwarte cijfers in 2025 en zelfs in 2026. Ons voorstel biedt stabiliteit, zonder extra lasten bij onze inwoners neer te leggen. Onze oplossingen zijn geen rigide bezuinigingen, maar doelgerichte keuzes om de dienstverlening op peil te houden en de begroting verantwoord sluitend te maken. De fractie van de VVD zal het amendement toelichten. Geen besparingen op woningbouw Belangrijk is dat we niet willen besparen op permanente woningbouw en maatregelen die zorgen dat inwoners met een sociaal of economisch binding voorrang krijgen op een woning. Ook dit hoort bij verantwoord beleid voor de toekomst. Constructieve Samenwerking voor stabiliteit Wij willen samenwerken om de financiële gezondheid van Gilze en Rijen te waarborgen. Wij staan hier vandaag met een sluitend begrotingsvoorstel en roepen de raad op om ook verantwoordelijkheid te nemen. Samen kunnen we bouwen aan een toekomst waarin onze gemeente financieel gezond is en blijft, en waarin de welvaart en welzijn van onze inwoners centraal staat.

2