Concept themateksten

THEMA 1 GOED WONEN In Gilze en Rijen willen we wonen voor iedereen aantrekkelijk en bereikbaar houden. De komende jaren breiden we onze woningvoorraad flink uit, met speciale aandacht voor de kansen rondom het treinstation in Rijen. We betrekken onze gemeenschap actief bij deze ontwikkeling om ervoor te zorgen dat vraag en aanbod goed op elkaar aansluiten. Zo zetten we onze levendige dorpen nog sterker op de kaart en versterken we de verbinding met omliggende steden. Een fijne leefomgeving begint bij groene wijken en buurten. We besteden aandacht aan bewustwording onder bewoners en de woningcorporatie om woningen levensloopbestendig en duurzaam te maken of te bouwen. Zo realiseren we niet alleen voldoende woningen, maar zorgen we ook dat ze bijdragen aan het versterken van onze ruimtelijke en sociale kwaliteit.

Toekomstbeeld De gemeente Gilze en Rijen groeit uit tot een bloeiende plek waar vele nieuwe woningen zijn gebouwd. We hebben doorgewerkt om een bijdrage te leveren aan de regionale woningbouwbehoefte. In deze levendige omgeving vindt iedereen een duurzame woning die past bij hun levensfase. Met haar hechte samenleving en vele lokale voorzieningen binnen handbereik, is het een plek waar iedereen zich thuis voelt. De diversiteit aan woningen weerspiegelt het unieke karakter van onze kernen: flexibel, duurzaam en levensloopbestendig. Elk huis kan meegroeien met de verschillende levensfasen. Het is een plek waar mensen ervoor kunnen kiezen om hun hele leven in één huis te wonen, dankzij doordachte aanpassingen die het huis en de woonomgeving geschikt maken voor alle levensfases. Onze woonwijken zijn ontworpen met het welzijn en de samenredzaamheid van onze inwoners uit verschillende doelgroepen in gedachten. Overal is er groen te vinden, samen met ontmoetings-, speel- en beweeggelegenheden en uitgestrekte fiets- en wandelpaden die door iedereen worden benut. Er is ruimte om te recreëren, te werken en te ondernemen. Door het woningtekort aan te pakken met nieuwe bouwprojecten en de slimme transformatie van leegstaande en vrijgekomen panden, hebben we onze dorpen nieuw leven in geblazen. Creativiteit bloeit, niet alleen in woningbouw, maar ook in het gebruik van gebouwen.

Ons erfgoed blijft behouden, omdat het wordt gezien als inspiratie en integraal onderdeel van nieuwe ontwikkelingen. Inwoners zijn actief betrokken bij het vormgeven van een veelzijdige en dynamische leefomgeving, waar groen en ruimte diversiteit ademen. Zelf hebben ze hun woningen verduurzaamd, waardoor zij comfortabel, energiezuinig en met respect voor toekomstige generaties wonen.

Realisatie We realiseren woningen die aansluiten bij zowel de lokale als de regionale woonbehoeften. In elke kern bouwen we nieuwe woningen, waarbij we rekening houden met de unieke stedenbouwkundige structuur en identiteit per kern. Maar ook met ruimtelijke beperkingen die invloed kunnen hebben op welzijn en gezondheid. Door de aanwezigheid van het treinstation ligt het grootste deel van de opgave wel in de kern Rijen. We stemmen de programmering voor iedere kern af op basis van demografie, streven naar een robuuste woningvoorraad, versterken van het huisvestingsklimaat en het versterken van een solidaire gemeenschap. Zo blijft elke kern leefbaar en aantrekkelijk. De grootste stedelijke opgave ligt in inbreidingslocaties en in de Rijense spoorzone. De spoorzone is erg geschikt voor woningbouw vanwege de ligging nabij voorzieningen en de goede ontsluiting met het openbaar vervoer, Brabantse stedenrij en de Randstad. Vanwege de goede bereikbaarheid willen we dat hier levensloopbestendige woningen gebouwd worden, die geschikt zijn voor kleinere huishoudens zoals ouderen en jongeren. De spoorzone leent zich ook goed voor functiemenging van bedrijvigheid met

wonen, zodat er altijd sprake is van activiteit. We zien ook mogelijkheden voor transformatie van een deel van de huidige bedrijventerreinen nabij het spoor. Om optimaal gebruik te maken van de beschikbare ruimte, willen we in de spoorzone hoogbouw toestaan. Zowel op nieuwe woonlocaties als in bestaande woonwijken streven we naar variatie in doelgroepen. Eenzijdige woongebieden zijn niet gewenst, omdat deze in ieder geval op termijn niet bijdragen aan een prettige leefomgeving voor iedereen. De spoorzone leent zich ook goed voor functiemenging van bedrijvigheid met wonen, zodat er altijd sprake is van activiteit. We zien ook mogelijkheden voor transformatie van een deel van de huidige bedrijventerreinen nabij het spoor. Om optimaal gebruik te maken van de beschikbare ruimte, willen we in de spoorzone hoogbouw toestaan. We geven de voorkeur aan inbreiding, maar als uitbreiding nodig is, kiezen we locaties zorgvuldig en houden we rekening met het principe ‘water en bodem-sturend’ om klimaatbestendige en leefbare wijken te realiseren. In hoofdstuk 3 Gebiedsgerichte uitwerking Kernen gaan we per kern en gebied in op de voorwaarden en uitgangspunten voor ontwikkelingen. In bebouwingsconcentraties in het landelijk gebied zijn kleinschalige woningbouwontwikkelingen mogelijk. Hierbij dient er kwaliteitsverbetering op de locatie of in de omgeving plaats te vinden.

De voorwaarden en uitgangspunten zijn per gebied uitgewerkt in hoofdstuk 4 Gebiedsgerichte uitwerking buitengebied. Toekomstbestendig en divers woonaanbod voor alle levensfasen In de gemeente Gilze en Rijen streven we naar een woningaanbod dat aansluit op de uiteenlopende behoeften van onze inwoners, ongeacht hun levensfase. Dit betekent dat er woningen beschikbaar moeten zijn voor starters, doorstromers, ouderen en mensen met een zorgvraag. We zorgen voor een gevarieerd en toegankelijk woningaanbod dat betaalbaar is voor starters en geschikt voor ouderen die comfortabel en zelfstandig willen blijven wonen. Daarbij besteden we speciale aandacht aan innovatieve en gedeelde woonvormen, zoals meergeneratiewoningen en (pre-)mantelzorgwoningen, om zo moderne en passende woonoplossingen te bieden. Met een vergrijzende bevolking is het belangrijk dat onze woningen en woonwijken toekomstbestendig zijn. Ouderen moeten in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen, ook als zij een lichte zorgbehoefte hebben. Veel ouderen en toekomstige ouderen wonen in woningen en omgevingen die niet altijd aansluiten bij hun toekomstige behoefte als oudere. Terwijl we willen dat ze de mogelijkheid hebben om fijn oud te worden in hun eigen woonomgeving in de nabijheid van hun sociale netwerk.

We stimuleren daarom de bouw van levensloopbestendige woningen en maken afspraken met woningcorporaties en projectontwikkelaars om ervoor te zorgen dat er voldoende geschikte woningen beschikbaar zijn. Dit geldt met name voor locaties dichtbij voorzieningen, die aantrekkelijk zijn voor ouderen. Een mix van verschillende leeftijdsgroepen in wijken versterkt de leefbaarheid en helpt ouderen langer zelfstandig thuis te blijven wonen. We ondersteunen initiatieven die de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van bewoners bevorderen. Inwoners worden gestimuleerd om hun woning tijdig levensloopbestendig te maken, waarbij we hen informeren over de mogelijkheden. In de regionale woonzorgvisie hebben we uitgewerkt hoe we met onze woonzorgfaciliteiten omgaan. Mensen met zorgbehoeften zoals een verstandelijke beperking, psychiatrische aandoening of vorm van kwetsbaarheid, willen we zoveel mogelijk onderbrengen in bestaande (regionale) woonzorgfaciliteiten voor inwoners die (tijdelijk) niet zelfstandig (thuis) kunnen wonen. We zorgen voor voldoende woonruimte voor deze inwoners om de volgende stap op weg naar (weer) zelfstandig wonen te kunnen zetten.

Hiermee nemen we onze wettelijke verantwoordelijkheid op gebied van Beschermd Wonen. We realiseren dit in nauwe samenwerking met onze maatschappelijke partners. Ook op regionaal niveau stemmen we het woonzorgaanbod goed af. Zo blijven vraag en aanbod op elkaar afgestemd voor nu en in de toekomst. Met deze aanpak zorgen we voor een toekomstbestendige, diverse en inclusieve woonomgeving waarin iedereen - van jong tot oud - zich thuis voelt en zelfstandig kan blijven wonen. Slim ruimtegebruik en erfgoedbehoud We hebben gezellige dorpscentra, die ook nog eens dichtbij grote steden liggen waar veel voorzieningen aanwezig zijn. We willen versterken wat onze dorpen zo bijzonder maakt: saamhorigheid en verscheidenheid. We willen onze ruimte op een slimme en gevarieerde manier gebruiken. Leegstaande gebouwen bieden kans voor transformatie naar nieuwe betekenisvolle functies. Ook bieden we ruimte voor nieuwe functies zoals wonen en bedrijvigheid, mits passend op de locatie. Daarbij hechten we waarde aan het behoud en de herbestemming van erfgoed, als een brug tussen verleden en toekomst. Van groenaanleg tot kunstwerken, we moedigen creativiteit en gezond gedrag aan. Zo bouwen we aan een leefomgeving die niet alleen functioneel is, maar ook veerkrachtig en klaar voor de uitdagingen van morgen. Hierbij luisteren we naar de behoeften van bewoners en ondernemers.

Elk deel van onze gemeente heeft zijn eigen karakter en dat willen we koesteren. Dat betekent maatwerk: per wijk en per gebied bekijken wat er moet, kan en mag. Ons erfgoed is een belangrijk onderdeel van onze identiteit en we streven ernaar dit te behouden én zichtbaarder te voor toekomstige generaties. Dit geldt zowel voor beschermd erfgoed als voor onbeschermde waardevolle elementen die karakteristiek zijn voor onze gemeente. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zetten we in op het behoud en versterken van deze unieke kernmerken. Versterking groene leefomgeving Het versterken van het groene karakter van onze gemeente in de kernen staat hoog op de agenda. Op dit moment is er vooral groen aanwezig in grote groengebieden, zoals het sportpark de Vijf Eiken, Park Wolfsweide in Rijen en het Mollebos in Gilze. In het centrum van Rijen en in woonwijken waar weinig groen is, streven we naar vergroening van de omgeving. We beschermen waardevolle bomen en leggen meer nadruk op groen in de openbare ruimte. Bij nieuwe ontwikkelingen streven we ernaar dat groen volwaardig wordt meegenomen in de planvorming. In het programma Groen is de visie op het openbaar groen in de kernen opgenomen. Een groene leefomgeving is belangrijk, niet alleen voor een prettig leefklimaat, maar ook om voorbereid te zijn op klimaatverandering en biodiversiteit te verbeteren.

Vooral binnen de stedelijke omgeving is de ruimte schaars. Verschillende functies maken aanspraak op dezelfde oppervlakte, bijvoorbeeld wonen, parkeren, groen, wandel- en fietspaden, waterberging enzovoort. Al deze functies moeten dan ook nog op een duurzame, veilige en klimaatbestendige wijze gerealiseerd worden, zodat het woon- en leefklimaat goed is. Het is duidelijk dat dit een uitdaging in de fysieke leefomgeving oplevert waar vaak maatwerk nodig is. We realiseren ons dat we niet op elk onderdeel alle ambities kunnen verwezenlijken. Stimulering verduurzamen van woningen We streven naar een duurzame toekomst, waarin onze woningen milieubewust en energiezuinig zijn. We inspireren en informeren inwoners over de voordelen van duurzaam wonen. We moedigen de aanleg van groene daken, geveltuinen en het gebruik van duurzame en biobased bouwmaterialen aan. Nieuwbouwprojecten bouwen we energieneutraal en milieubewust. Hierbij maken we gebruik van de Handreiking Duurzaam Bouwen. Onze groene ruimte-ontwerpen volgen principes van (natuur)inclusief

ontwerpen. Bij het verduurzamen van bestaande woningen hanteren we een wijkgerichte aanpak, met collectieve inkoopacties voor energiebesparende maatregelen. We staan open voor innovatieve oplossingen en werken aan een beter milieu, maar ook aan een comfortabelere en waardevollere leefomgeving voor alle inwoners van Gilze en Rijen.

THEMA 2 DYNAMISCHE EN VEELZIJDIGE ECONOMIE De gemeente Gilze en Rijen heeft een gunstige ligging tussen Breda en Tilburg en kent een lange geschiedenis van bedrijvigheid. De combinatie van wonen en werken vinden we belangrijk. Onze bedrijventerreinen huisvesten vooral lokaal gewortelde midden- en kleinbedrijven (MKB). Het aantal banen is de afgelopen jaren meer dan gemiddeld gestegen. Tot 2040 is er een behoefte van 20-30 hectare netto bedrijventerrein, wat een aanzienlijke opgave is voor de gemeente. We willen ruimte bieden aan bedrijven met een hoger aantal werknemers per hectare en intensief ruimtelijk gebruik (floor-space index). Met Midden-Brabant Poort en Aeroparc zijn hier al belangrijke stappen in gezet. Daarnaast willen we ook andere bedrijventerreinen verbeteren. De strategische ligging tussen Breda en Tilburg biedt kansen voor het landelijk gebied. De diverse bedrijvigheid in het landelijk gebied, waaronder landbouw en recreatie, geeft een forse bijdrage aan de lokale economie. We willen hier meer sturing aan geven zodat economische ontwikkeling ook leidt tot verbetering van de omgevingskwaliteit.

Toekomstbeeld In 2040 heeft Gilze en Rijen een dynamische en veelzijdige economie. De bedrijventerreinen huisvesten een mix van lokale en regionale bedrijven die nauw verbonden zijn met de gemeente. Dankzij de vliegbasis zijn er innovatieve bedrijven ontstaan in de luchtvaart- en onderhoudssector. De spoorzone in Rijen is deels getransformeerd tot woongebied, met daarnaast bedrijven die bijdragen aan de leefbaarheid en optimaal profiteren van het treinstation. Bedrijven die niet meer pasten in woongebieden zijn verplaatst naar bedrijventerreinen in de gemeente. De gemeente heeft zich ontwikkeld tot een geliefd recreatief gebied voor de regio. De recreatieve voorzieningen verhogen het leefgenot van onze inwoners. Via goed aangelegde fiets- en wandelroutes door bossen en het landelijk gebied zijn hoogwaardige recreatie, sport, natuur en educatievoorzieningen bereikbaar voor zowel eigen inwoners als recreanten uit de regio. De centra van Rijen en Gilze beschikken over een gevarieerd horeca- en winkelaanbod met lokale ambachtelijke winkels en speciaalzaken. Ondernemers zetten in op verduurzaming, terwijl het centrum een levendige marktplaats blijft. Gilze en Rijen schittert als een concreet en levendig landschap van duurzame bedrijvigheid, toerisme, recreatie, horeca en winkelaanbod. Het dorpse gevoel dat we in onze gemeente zo belangrijk vinden, blijft.

Zo blijft Gilze en Rijen een plek waar werken, wonen en recreëren in balans zijn.

Realisatie Toekomstbestendige bedrijventerreinen We streven naar een duidelijke profilering van de bedrijventerreinen. Gilze en Rijen, gelegen tussen Breda en Tilburg, is daardoor een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven. We willen dat bedrijven op onze bedrijfsterreinen echt deel uitmaken van het lokale netwerk. Daarom kiezen we voor bedrijven met een relatief hoog aantal werknemers per hectare. Onze bedrijfsgrond is schaars en die willen we niet inzetten voor grote anonieme hallen met weinig werkgelegenheid. De aanwezigheid van de vliegbasis heeft de ontwikkeling in gang gezet van specifieke bedrijven, zoals op het Aeroparc. Door samenwerking tussen bedrijven te bevorderen en bedrijven in bepaalde sectoren te clusteren, bouwen we aan een sterke economische structuur. Dit helpt lokale bedrijven en trekt nieuwe investeringen aan. Een ontwikkeling die we graag stimuleren en ondersteunen.

Om de concurrentiepositie van Gilze en Rijen te versterken, revitaliseren we bestaande bedrijventerreinen. Dit omvat zowel fysieke verbeteringen, zoals modernisering van de infrastructuur en bedrijfsgebouwen, als het stimuleren van duurzame bedrijfsvoering. Door verouderde terreinen een nieuw leven in te blazen, worden ze aantrekkelijker voor bedrijven die op zoek zijn naar een toekomstbestendige werkomgeving. Dit draagt bij aan het behoud van werkgelegenheid en het aantrekken van nieuwe bedrijven. Dat zorgt ervoor dat de lokale economie veerkrachtig en dynamisch blijft. We hebben hierbij ook aandacht voor een efficiënt en intensief gebruik van de beschikbare ruimte.

Bereikbaarheid voor alle vervoersmiddelen Een goede bereikbaarheid van onze bedrijven voor zowel vrachtverkeer als andere weggebruikers vinden we belangrijk. We streven naar een overzichtelijke wegenstructuur met duidelijke bewegwijzering, ondersteund door moderne technologieën voor een efficiënte logistiek. Ons doel is om congestie te verminderen en de doorstroming te verbeteren, met aandacht voor duurzaamheid. Daarnaast willen we een gezonde leefomgeving bevorderen door fiets- en wandelpaden te integreren rondom bedrijventerreinen. Dit biedt werknemers en bezoekers de mogelijkheid voor ontspanning in een groene en aantrekkelijke omgeving. Onze aanpak is een samenwerking met lokale bedrijven en andere stakeholders om Gilze en Rijen te positioneren als een voorbeeldgemeente voor efficiënte, veilige en duurzame mobiliteit.

Passende bedrijvigheid op de juiste plek We erkennen dat een aantal bedrijven nu in woongebieden gevestigd zijn, wat niet altijd wenselijk is vanwege mogelijke overlast. We bieden maatwerkoplossingen om deze bedrijven de kans te geven zich te verplaatsen naar nieuwe locaties, die beter passen binnen onze randvoorwaarden op het gebied van leefbaarheid, gezondheid en ruimtelijke inpassing. We willen levendige en duurzame bedrijfsomgevingen creëren met bijvoorbeeld fiets- en wandelpaden rondom bedrijfsterreinen. Hierdoor blijft de leefomgeving levendig en uitnodigend. In de kernen willen we voldoende passende bedrijvigheid behouden. Vooral bedrijven die bijdragen aan een vitale, sociale, veilige en verbonden gemeenschap en geen overlast veroorzaken. We beperken daarom mogelijkheden voor niet-woonfuncties in rustige woongebieden en stimuleren we bedrijfslocaties in de kernen en in de Spoorzone van Rijen om ruimte te bieden aan woningbouw. We zorgen voor een zorgvuldige afweging per locatie, met oog voor duurzaamheid, landschappelijke inpassing en het vermijden van overlast. Voor bedrijven in het buitengebied staan we nieuwe functies in principe toe, mits deze voldoen aan kwaliteitseisen. De afweging van deze criteria vindt per locatie plaats, waarbij zorgvuldigheid en een gebalanceerde benadering centraal staan.

Dit is uitgewerkt in het gebiedsgerichte deel van deze omgevingsvisie. Kortom, we kijken altijd naar geschikte locaties voor bedrijven, met aandacht voor leefbaarheid, gezondheid en ruimtelijke inpassing.

Bedrijvigheid in landelijk gebied Het landelijk gebied van Gilze en Rijen kent diverse vormen van bedrijvigheid, zoals landbouw, recreatie, en andere sectoren die een belangrijke bijdrage leveren aan de werkgelegenheid in de gemeente. De gemeente erkent dit wil deze bedrijven verder ondersteunen en ontwikkelen. Dit gebeurt door te investeren in infrastructuur, het faciliteren van innovatieve en duurzame landbouwpraktijken en het stimuleren van toeristische activiteiten die aansluiten bij het landelijke karakter. We streven naar een economische groei die niet alleen de lokale economie versterkt, maar ook bijdraagt aan de omgevingskwaliteit. In het thema Natuur, recreatie en landbouw wordt hier dieper op ingegaan.

In hoofdstuk 4 Gebiedsgerichte uitwerking, buitengebied geven we ontwikkelingsrichtingen voor de diverse delen van het buitengebied die we onderscheiden op basis van landschap en bebouwingsconcentraties.

Evenwichtig voorzieningsniveau binnen onze kernen Ons doel is om levendige centra te creëren in Rijen en Gilze met een divers aanbod aan winkels, waaronder ambachtelijke winkels en speciaalzaken. Dit draagt bij aan de aantrekkingskracht van de gemeente en het vestigingsklimaat. We streven naar een kwaliteitsverbetering in onder andere de Hoofdstraat, Stationsstraat en Laverije in Rijen, om een aantrekkelijke winkelomgeving te realiseren. Ondernemers worden aangemoedigd om hun panden te verduurzamen, wat bijdraagt aan een duurzame toekomst voor Gilze en Rijen. Buiten de twee grote kernen worden geen nieuwe centrumfuncties toegevoegd, terwijl de kleine kernen hun basisvoorzieningen behouden. Zo blijven we werken aan een vitale, verbonden en duurzame gemeente, met ruimte voor zowel bedrijvigheid als een aantrekkelijk leefklimaat.

THEMA 3 NATUUR, RECREATIE EN LANDBOUW IN BALANS De gemeente Gilze en Rijen heeft een groot buitengebied dat oorspronkelijk bestond uit uitgestrekte heidegebieden. Dit buitengebied heeft verschillende functies, waarvan landbouw, natuur en recreatie de belangrijkste zijn. Tegenwoordig staan we voor diverse uitdagingen, zoals het versterken van natuur en biodiversiteit, het behouden van het kenmerkende landschap en de veranderingen in de agrarische sector. Ook de groei van toerisme en recreatie vraagt steeds meer ruimte, vooral als je rekening houdt met de toename van de bevolking. Een mooie economische sector die kan bijdragen aan de leefbaarheid en welvaart van het buitengebied, maar die, wanneer het niet goed ingepast wordt, ook kan leiden tot overlast. In dit hoofdstuk beschrijven we de balans die we in het gebied willen nastreven tussen deze verschillende waarden en functies.

Toekomstbeeld In de toekomst ontvouwt het buitengebied van Gilze en Rijen zich als een veelzijdig landschap. Fietsers en wandelaars worden getrakteerd op een mix van bossen, vennen, beken, stukjes heide en (open) boerenlandschap. Onze kenmerkende landschappen en beekdalen zijn hersteld, waardoor het landschap nog meer tot leven komt. Beekdalen die vroeger minder zichtbaar waren, zijn weer te bewonderen en versterken de natuurlijke schoonheid van het gebied. De balans tussen open plekken in de bossen en de overgang naar meer natuurlijk bos zijn zichtbaar en voelbaar. Overgangen tussen de kernen en het platteland zijn zacht, met weelderige groenstroken en bomenrijen. Ook lokale diersoorten maken volop gebruik van deze overgangszones. In Gilze en Rijen is de natuur in harmonie met menselijke activiteiten en je voelt hoe de natuur in balans is. We hebben nog steeds een welvarende agrarische sector. De bedrijven zijn economisch vitaal en circulair en hebben oog voor natuur en milieu. Agrarische bedrijven combineren hun activiteiten met recreatie en andere functies. Dat maakt het landschap een levendig kunstwerk waarin zowel de grote diversiteit als de kleinste details worden gekoesterd. Dankzij een goed ontwikkeld recreatief routenetwerk kunnen inwoners en bezoekers op passende wijze van dit gebied genieten.

Realisatie Versterken landschapscontrasten Onze ambitie is helder: We streven ernaar het landschap te versterken door de contrasten tussen open en beboste landschappen nog beter tot uiting te laten komen. In ons buitengebied koesteren we de diversiteit aan landschapstypes, zoals van bossen, vennen, beken en open agrarische gebieden. Deze veelzijdige natuurlijke omgeving benutten we met name voor landbouw en recreatie. Staatsbosbeheer gebruikt de bossen als beperkte bron van bosproductie. In de Gilzewouwerbeek, de Grote Leij en het broekontginningenlandschap tussen de Reeshof en Rijen willen we landschapscontrasten versterken. Dit zorgt voor een groene buffer tussen de Reeshof en Rijen. Dit doen we om de veerkracht van ons ecosysteem te vergroten, onze waterhuishouding te verbeteren en de identiteit van ons landschap te versterken. Tegelijkertijd streven we naar meer natuurlijk bos in het landelijk gebied, met behoud van open plekken zoals in de Chaamse Bossen en het Prinsenbos. Microreliëf, open ruimtes en typische verkavelingspatronen behouden we om het unieke karakter van het landschap te versterken. Daarnaast richten we een fonds op voor kwaliteitsverbetering. Hiermee verbeteren we het landelijk gebied met middelen uit gebiedsontwikkelingen.

Herstel landschapselementen Ons landschap is een belangrijke pijler voor onze natuur en biodiversiteit. We willen leefgebieden voor amfibieën, weidevogels en zoogdieren uitbreiden en karakteristieke landschapselementen herstellen. Zo draagt het herstel van beekdalen in hun oorspronkelijke vorm bij aan het levendiger maken van het landschap. Naast grote natuurwaarden richten we ons ook op kleine landschapselementen. We realiseren natuurlijkere, groene en blauwe overgangen tussen de kernen en het landelijk gebied en leggen robuuste groenstroken aan met inheemse en klimaatbestendige plant- en boomsoorten. Door oude beeklopen te herstellen, ondersteunen we soortmigratie en versterken we de biodiversiteit. Bij nieuwe ontwikkelingen, zoals het versterken van onze natuur en landschap, staat het bodem- en watersysteem en het landschap centraal. Dit betekent dat we intensieve vormen van agrarische activiteiten in en rond natuurgebieden ontmoedigen. We bevorderen extensieve landbouw rondom beken en in de groenblauwe waarden. In andere agrarische gebieden richten we ons op duurzame landbouw met groenblauwe dooradering van het landschap. Dit zijn belangrijke toetsende principes. Ook hier houden we ruimte voor groene overgangszones tussen landschappen en tussen de kernen en het buitengebied.

Op onze zandgronden behouden we grondgebonden landbouw en bieden mogelijkheden voor niet-grondgebonden bedrijven op hogere zandruggen. Stimulering innovatieve en duurzame landbouw Een aanzienlijk deel van ons landelijk gebied heeft een agrarische bestemming. Een leefbaar landelijk gebied is dus afhankelijk van een vitale agrarische sector. Deze bedrijven dragen bij aan de economische kracht van onze gemeente, zijn belangrijk voor het behoud van cultuurhistorische gebouwen en gebieden en dragen bij aan een mooi en leefbaar platteland voor onze inwoners en bezoekers, mits goed ingepast in het landschap. We zien echter dat de bedrijven steeds meer onder druk staan door o.a. een gebrek aan opvolging en economisch perspectief. Daarnaast zien we ook steeds meer druk op de bedrijven door landelijke en provinciale wet- en regelgeving en richtlijnen over milieu, landschap en historische waarde. Het is daarom belangrijk dat we de sector in onze gemeente een toekomstbestendig perspectief geven. Zo zorgen we ervoor dat onze gemeente een aantrekkelijke en leefbare omgeving blijft, zowel voor huidige als toekomstige generaties. In onze aanpak zijn we gebonden aan de landelijke en provinciale regels. We zullen hierin moeten meebewegen en de ruimte zoeken voor wat wél kan. Dit betekent dat we maar zeer beperkt de mogelijkheid zien voor uitbreiding van intensieve veehouderijen.

Nieuwe vestiging van intensieve veehouderij is uitgesloten. We zien daarentegen veel ruimte voor het verduurzamen door innovatie en diversifiëren van bedrijven. Dit draagt naast een verbetering van de leefomgeving ook bij aan de economische veerkracht van de bedrijven en creëert nieuwe perspectieven in een veranderende markt. Hiermee willen we de gemeente profileren als voorbeeld van duurzaamheid en innovatie in de landbouw. We moedigen agrariërs aan om natuurinclusief en circulair te werken, wat zowel de biodiversiteit als de leefomgeving verbetert.. Als gemeente faciliteren en ondersteunen we initiatieven die economische diversificatie en duurzaamheid bevorderen. We zetten ons in voor het herstel en de verbetering van de natuur en streven naar emissiereductie. Het behouden van de aantrekkelijkheid van ons landelijke gebied staat centraal; zowel voor milieuaspecten (zoals geur, geluid en veiligheid) als voor esthetische aspecten. Verbreding agrarische functies Onze aanpak om de agrarische sector duurzamer te maken, is gebaseerd op innovatie en veelzijdig ruimtegebruik We denken bovenstaande ambities te bereiken door agrariërs de ruimte te geven hun activiteiten te diversifiëren, te streven naar een duurzame landbouwbenadering en het grondgebruik te

verschuiven naar agrarische activiteiten, zoals duurzame akkerbouw, plantenteelt, verticale landbouw en agroforestry. Deze diversificatie van activiteiten verbreedt niet alleen de economische basis van onze gemeente, maar creëert ook nieuwe kansen voor werkgelegenheid en lokale bedrijvigheid. Uitbreiding van agrarische bouwwerken en percelen is daarom toegestaan als dit essentieel is voor duurzaam agrarisch beheer, wat helpt om de lange termijn-kwaliteit van onze leefomgeving te behouden of verbeteren. We onderzoeken of stimulerende maatregelen hiervoor nodig en wenselijk zijn, mits dit niet ten koste gaat van natuur-, landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Omschakeling naar glastuinbouw staan we daarom niet toe, net als nieuwe agrarische activiteiten in het natuurnetwerk Brabant. De regeling glas voor glas is wel een mogelijkheid die kan worden toegepast, indien daarmee ruimtelijke kwaliteitsverbetering plaatsvindt. Verder toetsen we ontwikkelingen aan de mogelijkheden die het bodem- en watersysteem biedt. Naast veranderende vormen van landbouw zoals hiervoor beschreven, kan een agrariër zijn of haar bedrijf ook verbreden met nevenactiviteiten of gerichte specialisaties in de markt, om zo hun inkomsten te ondersteunen of te verhogen.

Voor onze gemeente is het belangrijk om hier aandacht aan te schenken, omdat dit een directe impact heeft op de lokale economie en de leefbaarheid van het platteland. We zien graag dat ondernemers zich richten op het afzetten op lokale markten en afzetkanalen. We denken ook dat er in ons gebied mogelijkheden zijn voor agrariërs om zich te verbreden met andere functies zoals agrotoerisme, directe verkoop aan de klanten, natuur- en milieudiensten en landbouweducatie. We willen dus ruimte bieden voor nevenfuncties, maar toetsen per gebied of de functie past. Nevenfuncties kunnen namelijk leiden tot verkeersoverlast doordat er meer verkeer naar een bepaalde plek gaat, een verhoogde milieubelasting of kunnen nadelig zijn voor het landschap. In hoofdstuk 4, Gebiedsgerichte uitwerking buitengebied, geven we per gebied aan welke waarden we belangrijk vinden en in welke gebieden we meer en minder ruimte zien voor verbreding. Aanpak omgeving vrijgekomen agrarische gebouwen De agrarische sector in onze gemeente ondergaat grote veranderingen. Sommige agrariërs beëindigen hun bedrijf door opvolgingsproblemen, onzekerheid of onvoldoende rendement. Dit heeft invloed op de lokale economie en de leefbaarheid van het platteland, wat vraagt om aandacht. Wanneer agrarische activiteiten stoppen, komen er agrarische bedrijfsgebouwen vrij.

We vinden het belangrijk om agrarische bebouwing met beeldbepalende waarde te behouden in ons buitengebied. Ze zijn namelijk belangrijk voor de landelijke esthetiek en de cultuurhistorische waarde van het gebied. Deze gebouwen vertegenwoordigen een belangrijk stuk erfgoed en symboliseren traditionele landbouwpraktijken die van generatie op generatie zijn doorgegeven. De vrijkomende agrarische bebouwing brengt ook uitdagingen met zich mee. Leegstaande panden kunnen criminele activiteiten aantrekken of door gebrek aan onderhoud leiden tot verrommeling van het landschap. Genoeg redenen dus om goed na te denken over wat we in deze bebouwing en op deze gronden willen toestaan. Omdat elk gebied een eigen dynamiek heeft, hanteren we een gebiedsgerichte aanpak. In hoofdstuk 4, Gebiedsgerichte uitwerking buitengebied, beschrijven we per gebied de waarden die wij belangrijk vinden en waar veranderingen mogelijk zijn. In de bebouwingsconcentraties is er meer ruimte voor verandering en verbreding. Hier staan we toe dat agrarische bedrijven worden getransformeerd naar niet-agrarische bedrijfsvoering en woningen. De voorwaarden die we hieraan stellen, verschillen per gebied en zijn afhankelijk van de ontwikkelingsrichting van het gebied. We vinden dat een initiatiefnemer bij een verandering van functie ook een verbetering van de omgevingskwaliteit moet realiseren.

Wij zien ook graag dat een functieverandering bijdraagt aan het behoud van aanwezige cultuurhistorische waardevolle bebouwing.

In gebieden waar de landbouw een prominente rol speelt, zijn we terughoudend met het toestaan van niet-agrarische neven- en opvolgende functies. We houden rekening met de ontwikkelingsmogelijkheden van bestaande bedrijven. Wel bieden we hier ruimte voor maatwerk, zoals extensieve recreatie of omvorming tot natuur, wat bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van ons buitengebied. Dit helpt groene recreatiemogelijkheden te ontwikkelen. Als gemeente spelen we hier een faciliterende rol door ruimte te bieden voor deze transformaties. Bovendien houden we rekening met specifieke gebieden zoals kernrandzones en goed bereikbare bebouwingsconcentraties, waar functies goed kunnen passen. We zorgen ervoor dat de bestaande landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden in de omgeving niet onevenredig worden aangetast. Bij nieuwe ontwikkelingen zorgen we ervoor dat er geen onevenredige toename van verkeer of overlast ontstaat. Dit betekent dat de ontwikkeling geen groot effect mag hebben op de rust en veiligheid in de omgeving. In alle gevallen vinden we het belangrijk dat nieuwe functies goed landschappelijk worden ingepast. Hiermee behouden we het karakter van onze gemeente en versterken we de ruimtelijke kwaliteit van ons buitengebied. Recreatieve ambities We willen uitgroeien tot een aantrekkelijke, groene bestemming voor recreatie tussen de steden Breda en Tilburg.

Als goed bereikbare gemeente willen we fungeren als een recreatieve toegangspoort. We willen daarvoor onder andere de fiets-, wandel- en ov-overstapmogelijkheden in de gemeente verbeteren om zo de gemeente te verbinden met de omliggende regio. Ook willen we de verbinding van de dorpen met het buitengebied verbeteren. Er is ruimte voor nieuw toeristisch-recreatief aanbod in de gemeente. We willen onze ondernemers aanmoedigen deze ruimte te benutten. Heldere afspraken en duidelijke kaders maken het voor ondernemers eenvoudiger om nieuw aanbod te ontwikkelen dat past bij de gemeente. We zien kansen om gebruik te maken van de lokale verhalen, onder andere over het militaire heden en verleden en routeontwikkeling. Kleinschalige, authentieke initiatieven zoals bed & breakfasts, agrotoerisme en camperplaatsen zijn kansrijk en voegen iets unieks toe aan het bestaande aanbod. Het is wel belangrijk dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen passen bij de voorwaarden en uitgangspunten, zoals uitgewerkt in hoofdstuk 4 over de gebiedsgerichte uitwerking kernen en buitengebied.

THEMA 4 SOCIALE EN GEZONDE SAMENLEVING De gemeente Gilze en Rijen biedt een sterke basis voor goed leven, wonen en werken. We koesteren het gemeenschapsgevoel, het verenigingsleven en het goede voorzieningenniveau in onze kernen. Dit is een krachtig fundament voor de toekomst. Samen met inwoners en partners streven we naar een samenleving waarin iedereen zich thuis en betrokken voelt en mee kan doen. Om dit te bereiken, willen we de openbare ruimte toegankelijk en uitnodigend maken voor ontmoeting en beweging. Dat draagt bij aan (positieve) gezondheid, inclusie, onderlinge betrokkenheid en veiligheid. We willen in alle kernen passende zorg- en welzijnsvoorzieningen, sportvoorzieningen en onderwijsvoorzieningen realiseren. Deze sluiten aan bij de omvang en de behoefte van elke kern. We werken hierbij samen met partners, want de rol en invloed van de gemeente is niet bij alle voorzieningen gelijk. Datzelfde geldt voor passende woon-zorgvoorzieningen die ervoor zorgen dat inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Op gebied van gezondheid en milieu pakken we de luchtkwaliteit aan. Hierbij hebben we speciale aandacht voor houtstook en agrarische emissies. Ook werken we aan oplossingen voor geluidoverlast door het spoor en de militaire vliegbasis.

Toekomstbeeld In de gemeente Gilze en Rijen heeft en krijgt iedereen de kans om mee te doen en hebben inwoners oog voor elkaar. Niemand wordt daarbij uitgesloten. Inwoners ontmoeten elkaar op onze mooie, groene openbare plekken waar ruimte is voor spel, beweging en sociale interactie. Zij kennen elkaar en staan ervoor open om iets voor elkaar of de buurt te betekenen. In woonwijken en dorpscentra zijn genoeg mogelijkheden om een ommetje te maken en te bewegen in een groene, inspirerende en gezonde omgeving. Iedereen heeft de mogelijkheid om deel te nemen aan activiteiten die georganiseerd worden door verenigingen, welzijnsorganisaties of commerciële (sport) aanbieders. Onze sportaccommodaties en ontmoetingspunten zijn voor iedereen toegankelijk en multifunctioneel. Inwoners kunnen terecht op ontmoetingspunten in de buurt waar andere inwoners en professionals samen zorgen voor de juiste hulp en ondersteuning als dat nodig is. Lokale winkels versterken de identiteit van onze dorpscentra. Het basisonderwijs in de gemeente biedt kinderen een gezonde, veilige en duurzame leeromgeving. Gezondheid en milieu worden meegewogen in ruimtelijke ontwikkelingen. Onze gemeente is schoon, veilig en zonder onredelijke hinder voor de omgeving. We hebben een doeltreffende aanpak voor geluids- en trillingsproblemen door vlieg-, treinen wegverkeer.

Dat geldt ook voor geuroverlast van agrarische bedrijvigheid en particuliere houtstook. Kortom, de gemeente Gilze en Rijen is een plek waar gezondheid en sociale cohesie de fundamenten vormen van een positieve, bloeiende toekomst.

Realisatie Aangename en veilige plek voor iedereen Gilze en Rijen werkt hard aan behoud van sterke kernen, ondanks de uitdagingen van toenemende vergrijzing en individualisering. Deze veranderingen leggen druk op de sociale cohesie en leefbaarheid en zorgen voor een grotere vraag naar zorg- en welzijnsvoorzieningen. Daarom is het belangrijk om de betrokkenheid van inwoners te stimuleren en de sociale samenhang te versterken. De inrichting van de openbare ruimte kan hierbij een belangrijke rol spelen.

We moedigen actieve participatie aan door inwoners meer te betrekken bij hun leefomgeving en lokale initiatieven. Dit gebeurt bijvoorbeeld door hen te stimuleren om deel te nemen aan voorzieningen en verenigingen, met speciale aandacht voor verschillende doelgroepen. Het voorzieningenniveau wordt afgestemd op het aantal inwoners in elke kern. Inclusieve toegankelijkheid is essentieel in gebouwen, openbare ruimtes en routes. Dit betekent dat we openbare gebouwen toegankelijk maken voor minder validen en informatieborden geschikt zijn voor slechtzienden. Daarnaast verbeteren we de verlichting van loop- en fietspaden. Deze concrete maatregelen vormen samen een integrale aanpak om het gevoel van gezamenlijke identiteit, veiligheid en toegankelijkheid in onze gemeenschap te versterken. De gemeente Gilze en Rijen is gezond We willen dat iedereen gezond oud kan worden in onze gemeente en werken eraan om gezond gedrag makkelijker te maken. Bewegen en ontmoeten zijn hierbij cruciaal. Publieke voorzieningen, gericht op zorg, contact, ontmoeting en activiteiten, vormen de kern van onze inzet. Daarom richten we buurten in met groene openbare ruimtes die uitnodigen tot ontspanning en sociaal contact.

Het verbeteren van loop- en fietsroutes, speelplekken, sportvoorzieningen en zitgelegenheden helpt inwoners om een gezonde levensstijl aan te nemen en buurtbewoners dichter bij elkaar te brengen. Ook willen we schoolpleinen en andere ontmoetingsplekken een grotere rol geven, in zowel functie als uitstraling. We dragen bij aan een verbeterde gastvrijheid en oriëntatie met duidelijke bewegwijzering en informatievoorzieningen. Daarnaast zorgen veilige en toegankelijke voet- en fietspaden en goed ingerichte oversteekplaatsen ervoor dat iedereen zich veilig kan verplaatsen. Minder overlast voor onze inwoners Onze prioriteit is een schone en veilige leefomgeving voor iedereen. We erkennen de complexe uitdagingen die voortkomen uit diverse activiteiten die het milieu belasten en directe invloed uitoefenen op zowel de gezondheid als de kwaliteit van ons leefgebied. Het kan gaan om de groeiende impact van vliegverkeerslawaai en de bijbehorende rattle noise-problematiek van het nabijgelegen vliegveld, de toenemende treinverkeersdrukte in Rijen met bijbehorende geluids- en trillingsproblematiek of mogelijke geluidsoverlast door de ontwikkeling van de A58 en regionale wegen of lokale bedrijvigheid. Deze integrale vraagstukken raken onze gemeenschap op verschillende niveaus.

We zetten ons in om milieuhinder door het militaire vliegveld, wegverkeer, spoor en (agrarische) bedrijvigheid te verminderen door samen te werken met het Rijk, provincie en andere partners, zoals ProRail. Onze deelname aan Schone Luchtakkoord onderstreept onze ambitie om de luchtkwaliteit in de gemeente te verbeteren. We richten ons hierbij op het verminderen van particuliere houtstook en de emissies en geuroverlast uit de agrarische sector. Door het meten van de bestaande luchtkwaliteit kunnen we doelgerichte maatregelen nemen voor concrete verbeteringen in de leefkwaliteit van onze inwoners. We moedigen inwoners aan alternatieven voor houtkachels te gebruiken. We werken aan een fijne en veilige leefomgeving rondom het spoor. Dit omvat het nastreven van veiliger vervoer en verminderde trillingen van het spoor in ons gebied. Hoewel de spoorzone geschikt is voor woningbouw, kunnen de plannen om het spoor intensiever te gebruiken voor vervoer van goederen de leefbaarheid beïnvloeden. We blijven daarom in gesprek met regionale en landelijke partijen (Rijk, provincie en ProRail) om de veiligheid en leefbaarheid waarborgen.

Daarnaast onderhouden we voortdurend overleg met vertegenwoordigers van de vliegbasis, het ministerie van Defensie en de omwonenden-delegatie om overlast te voorkomen en een balans te vinden tussen defensiebelangen en de leefbaarheid van onze gemeente. Milieu en gezondheid als uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen Bij ruimtelijke ontwikkelingen wegen we gezondheid en milieu mee in het omgevingsbeleid. Het is belangrijk dat initiatiefnemers al in een vroeg stadium samenwerken met instanties zoals de GGD om hun plannen te toetsen. We ontwikkelen gebiedsgerichte aanpakken voor gebieden met veel milieuhinder, waarbij de balans tussen de dichtheid van woningen, economisch belangen en draagkracht van de omgeving centraal staat. Dit helpt om de richtlijnen van de GGD op een haalbare manier te integreren zonder overmatig verlies van mogelijkheden voor ontwikkelingen. Een voorbeeld hiervan is het realiseren van woningen binnen een straal van 2 km rondom geitenhouderijen. Behouden onze maatschappelijke voorzieningen Vergrijzing en het vertrek van jongeren uit onze gemeente vormen grote uitdagingen voor ons voorzieningen- en leefbaarheidsniveau. Het functioneren van onze sport-, zorg-, onderwijs en culturele voorzieningen komt hierdoor onder druk te staan. We zetten ons in voor het behoud van deze maatschappelijke voorzieningen, omdat ze steeds belangrijker worden.

Wat betreft sportaccommodaties behouden we wat we nu hebben. Veel van onze sporthallen en het zwembad zijn onlangs vernieuwd. Het is hier dus vooral zaak om deze mooie plekken te behouden om zo een divers aanbod aan sportactiviteiten mogelijk te maken. Ook willen we onze onderwijshuisvesting op peil houden. Hiervoor stellen we een integraal huisvestingsplan op dat schoolbesturen ondersteunt in het bieden van kwalitatief hoogwaardig onderwijs. Onze maatschappelijke en culturele centra fungeren als ontmoetingsplek en blijven daarmee voor ons van grote waarde. We blijven multifunctioneel ruimtegebruik stimuleren. We zetten in op het verbreden van functies in deze centra en op ontmoetingsmogelijkheden om levendige en dynamische ontmoetingsplaatsen te creëren. Door bewoners actief te betrekken bij hun eigen woonomgeving en lokale initiatieven te ondersteunen, bouwen we aan een bloeiende gemeenschap.

THEMA 5 BEREIKBAAR EN VERBONDEN Onze gemeente functioneert als verbindingspunt tussen Breda, Tilburg en omliggende gebieden. Dankzij de A58 en het NS-station langs de spoorlijn Breda-Tilburg is Gilze en Rijen goed bereikbaar. Ook dragen de provinciale wegen bij aan deze toegankelijkheid. Dit is niet alleen belangrijk voor onze inwoners en bezoekers, maar ook voor de werkgelegenheid en economische groei in de gemeente. Deze goede bereikbaarheid willen we behouden. Hierin staan we voor een aantal uitdagingen, met name op gebied van (snel)fietsverkeer, duurzame mobiliteit en openbaar vervoer. Daarnaast willen we rondom een aantal bedrijventerreinen en de centra van de kernen Gilze en Rijen maatregelen nemen om de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en kwaliteit van de leefomgeving op peil te houden met behoud van keuzevrijheid.

Toekomstbeeld De gemeente Gilze en Rijen is optimaal bereikbaar en verbonden met de regio. Inwoners en bezoekers profiteren van efficiënte verbindingen tussen het station en bedrijventerreinen en er zijn prettige en veilige fietsroutes tussen Molenschot en Gilze en tussen Gilze en Riel. Het netwerk van wandel- en fietspaden zorgt voor aantrekkelijke verbindingen binnen kernen en naar het buitengebied. De snelfietsroute F58 tussen Tilburg en Breda, biedt een duurzaam alternatief voor de auto. Het recreatieve wandel- en fietsknooppuntennetwerk is uitgebreid en kwalitatief in orde. In het centrum van Rijen is autoverkeer verminderd, waardoor een aangenaam en gastvrij centrum is ontstaan. Veilige en comfortabele wegen en fietspaden maken de gemeente aantrekkelijk.

Realisatie Bereikbare gemeente voor alle vervoersvormen Onze gemeente is goed bereikbaar, maar er zijn nog kansen om de bereikbaarheid te verbeteren voor alle verkeersstromen. Wij zetten ons de komende jaren in op het vergroten van de fietsbereikbaarheid. Dit doen we door snelfietsroute F58 verder uit te breiden én de verkeersveiligheid voor fietsers te verbeteren. Onveilige locaties in fietsnetwerk pakken we aan en we zorgen voor meer fietsparkeervoorzieningen. Hiermee willen we het gebruik van de fiets stimuleren. We willen de fietsroute tussen Gilze en Riel verbeteren voor alle weggebruikers. Daarnaast richten we ons op het behoud van 'achterpaden' in de kernen voor langzaam verkeer. Schoolomgevingen hebben onze bijzondere aandacht. We stimuleren het zelfstandig naar school kunnen lopen. Daarvoor moet de directe omgeving van de school goed toegankelijk voor voetgangers zijn. Ook de schoolroutes moeten prettig te belopen zijn. De bereikbaarheid per auto willen we zoveel mogelijk op het huidige peil houden. We weten dat we hierbij mede afhankelijk zijn van bijvoorbeeld provincie en het Rijk. Er zijn enkele concrete knelpunten waar we mee aan de slag gaan.

In het gebied rond de A58 afrit 12 Gilze, Rijen, richten we ons samen met Rijkswaterstaat, de Provincie Noord-Brabant en Gemeente Tilburg op het verbeteren van de bereikbaarheid met het openbaar vervoer, de verkeerssituatie en doorstroom voor vrachtverkeer. Zo worden we uiteindelijk aantrekkelijker voor bedrijven en daarmee een grotere werkgelegenheid. Daarnaast streven we naar een betere leefbaarheid van Hulten door het verleggen van de N282. We blijven ons als gemeente inzetten voor een realisatie van het volledige plan voor het verleggen van de weg en blijven hierop aandringen bij de provincie Noord-Brabant.

We willen ook de centra van de kernen goed bereikbaar houden met de auto. Echter op dit moment heeft de auto een te prominent aandeel in het straatbeeld. In het centrum van Rijen willen we daarom het autogebruik terugdringen om een aangenamer en gastvrijer centrum te creëren voor bewoners en bezoekers. In de dichtbebouwde gebieden concurreren meerdere functies voor dezelfde oppervlakte. De ruimte voor verkeer, parkeren, groen, wonen en bedrijvigheid moet hier met elkaar in balans zijn. Deze functies willen we op een duurzame, veilige en klimaatbestendige wijze realiseren, We beseffen dat niet elke ambitie haalbaar is, maar streven naar een goed woon- en leefklimaat door maatwerk. Het wandel- en fietsknooppuntensysteem breiden we uit en optimaliseren we, zodat alle vier de kernen en buitengebieden goed bereikbaar zijn. We zorgen voor duidelijke informatievoorziening, waardoor inwoners en bezoekers gemakkelijker een wandel- of fietstocht kunnen maken. Hierbij blijven we actief samenwerken met het Routebureau Brabant om de kwaliteit van onze routes te waarborgen. De huidige bereikbaarheid met het openbaar vervoer is onvoldoende. We streven naar een hogere kwaliteit en frequentie van openbaar vervoersritten. We zijn hiervoor echter afhankelijk van besluiten die in de regio en door de provincie worden genomen. We blijven hierover actief in gesprek met de betrokken partijen.

Investeringen in de stationsomgeving van Rijen dragen bij aan een verbeterde toegankelijkheid, het stimuleren van lokale economische ontwikkeling en het vergemakkelijken van treinreizen. We investeren in openbaar vervoer-voorzieningen en dragen daarmee bij aan een verbeterde toegankelijkheid. De oversteekbaarheid van het spoor blijft een aandachtspunt. We hebben hier de afgelopen jaren al veel gerealiseerd, zoals de aanleg van de tunnel in de N631. De fiets- en voetgangerstunnel bij het station in Rijen realiseren we in de komende jaren. We blijven echter streven naar verdere verbeteringen. Samen met ProRail zoeken we continue naar nieuwe manieren om de spoorwegovergangen veiliger te maken. Duurzamer vervoer De manier waarop we ons verplaatsen, heeft aanzienlijke gevolgen voor het milieu, de levenskwaliteit en de algemene duurzaamheid van onze gemeenschap. De komende periode onderzoeken en bevorderen we duurzame mobiliteitsoplossingen die niet alleen de milieu-impact verminderen, maar ook bijdragen aan een leefbare en gezonde omgeving voor de inwoners van Gilze en Rijen. Om deze ambitie te realiseren hebben we concrete doelen en acties opgesteld: − We stimuleren schone en duurzame vormen van mobiliteit; − We stimuleren en faciliteren transitie van fossiele mobiliteit naar elektrische mobiliteit; − We verduurzamen de mobiliteit van onze eigen organisatie.

Daarnaast willen we de verkeersveiligheid verbeteren, zodat de fiets aantrekkelijk wordt gemaakt. We willen fietsers en voetgangers een prominentere plek in het straatbeeld geven. Bijvoorbeeld door bepaalde plekken autoluw te maken en fietspaden te verbreden. We zijn ons bewust van de druk die infrastructuur legt op de ruimtelijke kwaliteit en openbaar groen. Daarom willen we hier rekening mee houden door onnodige verharding te verwijderen en te voorkomen bij nieuwe projecten. Een concreet voorbeeld is de aanleg van nieuwe parkeerplaatsen met halfverharding. In het programma Mobiliteit werken we uit op welke wijze we onze ambities willen verwezenlijken. Hierin besteden we ook aandacht aan deelmobiliteit.

THEMA 6 DUURZAAMHEID We staan voor grote uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, maar we zien vooral ook mooie kansen. Zoals aangegeven in onze Strategie Duurzaamheid ‘Samen duurzaam doen’ en de bijbehorende uitvoeringsagenda, zetten we samen met onze inwoners en partners stappen naar een mooiere en schonere leefomgeving, zowel voor nu als voor toekomstige generaties. Deze uitdagingen vragen om slim ruimtegebruik, want de ondergrond raakt steeds voller met kabels, leidingen, boomwortels en waterberging. Boven de grond komen daar nog elementen bij zoals laadinfrastructuur en transformatorhuisjes. Maar dit biedt ook kansen voor innovatie en verbetering. Naast de energietransitie ligt er een uitdaging als het gaat om het veranderende klimaat. Extreme neerslag, droogte en hittegolven komen steeds vaker voor. Dit zien we terug in onze tuinen en op straat. Daarom willen we onze gemeente groener en klimaatbestendiger maken. Dat betekent meer groen en meer ruimte voor waterberging. Al deze ontwikkelingen vragen om een zorgvuldige afweging tussen de energietransitie, groen, ruimtelijke kwaliteit en vele andere belangen. Maar uitdagingen brengen ook nieuwe kansen en mogelijkheden.

We merken dat onze inwoners, partners, bedrijven en lokale maatschappelijke organisaties gedreven zijn om bij te dragen aan oplossingen, bijvoorbeeld door producten te repareren en afval beter te scheiden om zo bij te dragen aan een circulaire economie. De gemeente vervult hierin een stimulerende en faciliterende en werkt samen met iedereen aan een duurzaam en leefbaar Gilze en Rijen.

Toekomstbeeld De gemeente Gilze en Rijen is op weg naar een duurzame en groene toekomst. In onze gemeente zijn groene ruimten overal te vinden. Samen met inwoners werken we aan een klimaatbestendige omgeving. Groene initiatieven floreren en klimaatstresstesten tonen de veerkracht van de gemeente aan. Beekdalen in het buitengebied zijn natuurlijker ingericht, wat een harmonieuze balans biedt tussen waterbeheer en biodiversiteit. Bewustwording groeit bij inwoners en ondernemers en samen zetten we stappen: van groene tuinen en klimaatbestendige bedrijventerreinen tot energie-efficiënte gebouwen en woningen. Dit zie je ook terug in het straatbeeld met groene tuinen en goed geïsoleerde woningen. Onze gemeentelijke panden zijn volledig duurzaam, met duurzame warmte en zonnepanelen op grote daken. In 2050 is onze economie volledig circulair, waarin we afval zien als grondstof en herbruikbare materialen de norm zijn. Repaircafés en andere lokale initiatieven stimuleren een cultuur van reparatie en hergebruik in plaats van nieuw te kopen. Op het gebied van mobiliteit is onze gemeente vooruitstrevend. Duurzame mobiliteit is een belangrijk onderdeel van ons straatbeeld, met openbare laadpalen, deelmobiliteit en efficiënt openbaar vervoer. Lokale initiatieven bloeien op, gedreven door een samenleving die gezamenlijk streeft naar een groenere en duurzamere toekomst.

Realisatie Energieneutraal in 2040 We streven ernaar om in 2040 energieneutraal te zijn. Dit betekent dat we minder energie gaan gebruiken, overgaan op duurzame warmte en zoveel mogelijk duurzame elektriciteit opwekken. Dit halen we niet in één keer, maar bereiken we stap voor stap. We sluiten ons aan bij de landelijke ambitie om in 2030 55% minder CO2 uit te stoten ten opzichte van 1990. Deze ambitie vraagt om actie op meerdere vlakken:

1. Energie besparen: In 2030 besparen we 20% op het gebruik van energie in de gebouwde omgeving en in 2040 50% ten opzichte van 1990. Onze eigen gemeentelijke gebouwen worden energiezuinig en voorzien van het energielabel A. Dit doen we door onze eigen gebouwen te isoleren en onze inwoners en ondernemers aan te moedigen hun gebouwen en woningen te isoleren. 2. Duurzame warmte: In 2026 is 10% van de woningen klaar voor de overstap naar aardgasvrij, zoals afgesproken in onze Transitievisie Warmte. 3. Duurzame elektriciteit opwekken: In 2030 hebben we in onze gemeente 22,75 hectare aan zonnepanelen op bedrijfsdaken gerealiseerd. 4. Duurzame energie in gemeentelijke gebouwen: Tegen 2030 is de energie in onze gebouwen volledig duurzaam opgewekt. 5. Netcongestie oplossen: We werken samen met netbeheerders en andere partners samen om een oplossing te vinden van netcongestie. In eerste instantie ligt deze opgave bij netbeheerders. Wij werken echter binnen onze mogelijkheden zo veel mogelijk mee door het probleem binnen onze organisatie te agenderen, procedures voor netuitbreiding en verzwaring te versnellen en het slimmer benutten van het huidige netwerk d.m.v. een pilot met smart energy systems. We werken samen met onze inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en de regio aan het energiesysteem van de toekomst.

Klimaatbestendige leefomgeving De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. We krijgen steeds vaker te maken met heftigere regenbuien, langere periodes van droogte en meer hittegolven. Dat vraagt om directe actie. Ons doel is om in 2050 een klimaatbestendige leefomgeving te hebben, waarin we beter zijn uitgerust om met extremen om te gaan. Dit realiseren we met verschillende doelstellingen die we hieronder beschrijven. We streven naar concrete acties om meer groen in onze gemeente te brengen en verharding terug te dringen. Groen helpt niet alleen om water vast te houden tijdens zware regenval, maar vermindert ook de gevolgen van hittestress. Groen moet overal in onze gemeente aanwezig zijn. Dit groen is vanzelfsprekend goed bestand tegen de effecten van klimaatverandering en draagt tegelijkertijd bij aan het verbeteren van de biodiversiteit. We werken samen met inwoners, ondernemers en partners om naast de openbare ruimtes ook privé- en bedrijfsruimtes te vergroenen, zodat de hele gemeente klimaatbestendig wordt. Bij nieuwe ontwikkelingen is het belangrijk dat we het klimaat meenemen in de plannen. We beoordelen alle bouwprojecten op hun bijdragen aan het tegengaan van wateroverlast, droogte en hitte. Het waterbergend vermogen van de omgeving mag niet afnemen door de nieuwe ontwikkeling.

Het creëren van groen in het ontwerp bevordert het tegengaan van hittestress. We volgen de principes van ‘bodemen watersturend inrichten’ in ons ruimtelijk beleid. Tegen 2030 willen we beter voorbereid zijn op extremer weer. Door klimaatstresstesten uit te voeren, brengen we in kaart welke plekken in onze gemeente het meest kwetsbaar zijn voor extreme weersomstandigheden. Op basis van die informatie kunnen we gericht maatregelen nemen en hierover met betrokken in gesprek gaan. We kijken naar vitale objecten, zoals scholen en zorginstellingen, en zorgen ervoor dat deze goed zijn beschermd. Daarnaast werken aan het klimaatrobuust maken van onze natuur en het buitengebied. Dit betekent dat we zorgen voor veerkrachtige ecosystemen die beter bestand zijn tegen veranderingen in neerslag en temperatuur.

Biodiversiteit speelt een cruciale rol in het behoud van een gezonde en veerkrachtige leefomgeving. Het zorgt voor het herstel en behoud van water, ecosystemen en regio-specifieke plant- en diersoorten. Het thema klimaatadaptatie heeft veel overlap met het thema biodiversiteit. Bij klimaatadaptatie gaat het over maatregelen op het gebied van bodem, groen en water die vaak invloed hebben op de biodiversiteit. Door biodiversiteit te integreren bij klimaatadaptieve projecten dragen we bij aan een klimaatbestendige leefomgeving en bevorderen we tegelijkertijd de biodiversiteit. Volledig circulair in 2050: geen afval, wel grondstoffen Onze economie is momenteel grotendeels lineair. Dit betekent dat grondstoffen worden omgezet in producten die na gebruik als afval worden gezien. Dit is niet alleen slecht voor het milieu, maar zorgt ook voor verspilling van grondstoffen en energie, onnodig transport, een belasting van het milieu en hoge kosten voor afvalbeheer. We streven daarom naar een volledig circulaire economie in 2050 en sluiten hiermee aan bij de landelijke doelen. Dit betekent dat onze kringlopen gesloten zijn en we geen grondstoffen vernietigen na gebruik, maar deze telkens opnieuw inzetten. Hiermee behoort afval tot het verleden. Als tussenstap willen we in 2030 al 50% minder primaire grondstoffen gebruiken.

Bij nieuwbouw-, renovatie- en sloopprojecten van ons eigen vastgoed, projectontwikkeling en sociale huur onderzoeken we de kansen voor circulariteit en passen we deze zoveel als mogelijk toe. Ons eigen vastgoed dient als voorbeeld. Daarnaast zetten we, waar passend en mogelijk, in op het herbestemmen van bestaand vastgoed. Samen werken aan een duurzame toekomst Duurzaamheid is niet alleen een verantwoordelijkheid van de gemeente, maar een gezamenlijke opgave. Samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zetten we ons in voor een duurzame en groene toekomst. Door goede communicatie en participatie zorgen we ervoor dat iedereen geïnformeerd en betrokken blijft. Dus communicatie en participatie zijn essentiële onderdelen van ons uitvoeringsprogramma. Zo kunnen we samen werken aan een duurzaam en toekomstbestendig Gilze en Rijen, waarin iedereen een bijdrage kan leveren.