brief aan provincie en rijk

Aan de Staatssecretaris van het ministerie van I&W Gedeputeerde Mobiliteit provincie Noord-Brabant

Behandelaar: Bart Jan Kouwenhoven Telefoonnummer: 06-22562322 Mail: BartjanKouwenhoven@abg.nl

Uw kenmerk: Zaaknummer: 406941 Ons kenmerk: 22195-51533.157906-784

Verzonden op:

Bijlage: -

Onderwerp: oproep tot overleg over wijzigen bestuursovereenkomst overwegproject te Gilze en Rijen

Geachte staatssecretaris en gedeputeerde, Gezamenlijk werken we als Rijk, provincie en gemeente aan de voorbereiding van het programma Spoorzone Rijen. Om deze samenwerking gestalte te geven is de “Bestuursovereenkomst Overwegproject onderdoorgangen Julianastraat en Oosterhoutseweg te Gilze en Rijen” (hierna te noemen BOK) door partijen opgesteld en ondertekend (zie Staatscourant nr. 13785 d.d. 18 maart 2021). Op basis van artikel 8.11 van de BOK zijn we reeds met u in overleg over de financiering en is om die reden gezamenlijk opdracht gegeven voor een onafhankelijke second opinion. Op basis van de uitkomsten van de second opinion nodigt de gemeente Gilze en Rijen u uit om op korte termijn een gezamenlijk bestuurlijk overleg te houden over de ontwikkelingen van het overwegproject onderdoorgang Julianastraat. Hieronder lichten wij dit toe.

1

Artikel 8.1 van de BOK luidt: Partijen realiseren zich dat de gemeente de kleinste deelnemende partij is en de meeste risico’s op het onderdeel Julianastraat draagt. Zij beperken haar risico naar redelijkheid en billijkheid tot haar bijdrage aan het surplus (red. dat is € 0,5 mln.) Partijen treden met elkaar in overleg indien zich onvoorziene omstandigheden voordoen, die van dien aard zijn dat naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding van deze bestuursovereenkomst niet mag worden verwacht. Hieronder valt ook de situatie van kostenstijgingen en de uitvoering (na start realisatie) die het budget overschrijden en/of, anders als bedoeld in artikel 4, lid 12, de BTW na afstemming van de fiscale aspecten van het project met de belastingdienst toch een kostenpost wordt.”] Postbus 73 5120 AB Rijen Telefoon 14 0161 E-mail: info@gilzerijen.nl

De second opinion geeft aan dat de gezamenlijke afspraken in de BOK niet meer actueel en toereikend zijn. Daarom doen we de oproep voor een bestuurlijk overleg hierover. Artikel 9.12 van de BOK voorziet in deze mogelijkheid. Rijen ligt aan de reizigerscorridor Breda – Eindhoven en maakt onderdeel uit van de Brabantroute goederenvervoer. Recent heeft het Rijk de plannen voor uitbreiding van de dienstregeling gepubliceerd. Er gaan meer intercity’s en meer sprinters rijden en de Brabantroute wordt geschikt gemaakt als omleidingsroute voor de Betuweroute. Dit zet de veiligheid en leefbaarheid op en rondom het spoor in Rijen onder druk. Daarom nemen we in het overwegproject onderdoorgang Julianastraat maatregelen, zoals geluidschermen, een andere perronopstelling op NS-station GilzeRijen en het vervangen van de overweg aan de Julianastraat door een onderdoorgang. We willen een stationsomgeving ontwikkelen waar het goed en veilig wonen, werken en reizen is, nu en in de toekomst. Daarnaast constateert het college van B&W dat het perspectief van de spoorzone ontwikkeling in Rijen bij private projectontwikkelaars al tot initiatieven leidt voor de realisatie van ca. 100 extra woningen in het gebied rondom spoor, station en Julianastraat. Dat is een welkome bijdrage aan het nationale woningbouwprogramma. Het niet uitvoeren van het project spoorzone Rijen, maakt deze ontwikkeling onzeker.

En gezien de huidige problemen op de woningmarkt, zien we graag dat dit doorgang kan vinden voor onze inwoners. Ook is het project van economisch belang. NS-station Gilze-Rijen draagt bij aan het vestigingsklimaat in Rijen. Bijvoorbeeld voor bedrijventerrein Haansberg dat naast het station ligt. Ook veel medewerkers van vliegbasis Gilze-Rijen maken gebruik van het NS-station. In het najaar van 2021 is door ons gezamenlijke programmateam een analyse gestart met het oog op de kostenontwikkeling van het project onderdoorgang Julianastraat. Daarbij is ook een ontwerpoptimalisatie uitgevoerd, noodzakelijk omdat het voorliggende voorkeursalternatief op punten niet voldeed aan gebruikerseisen. Uit de analyse bleek een fors financieel tekort. Op grond daarvan is een overleg gestart op grond van artikel 8.1 van de BOK. Het overleg had met name tot doel om de weg vrij te houden voor een ongehinderd geplande vaststelling van het aangepaste bestemmingsplan Spoorzone Rijen in maart 2022. Het bestuurlijk overleg op 25 februari 2022 heeft niet tot een oplossing van de problematiek geleid. Het is derhalve, begin maart 2022, niet gelukt om in gezamenlijkheid, met een kostenraming van € 62 mln. en een voorzien financieel tekort van € 17 mln. het financiële gat te dichten.

Als gevolg daarvan is het bestemmingsplan niet vastgesteld door de gemeenteraad en is het grootste deel van het inhoudelijke werk aan het project stilgelegd. Intussen was in het ambtelijk BOK overleg vastgesteld dat eerst een onafhankelijke second opinion noodzakelijk zou zijn om tussen partijen onomstotelijk vast te kunnen stellen vanuit welke feitenbasis wordt gezocht naar een oplossing. De second opinion moest de scope van het project vaststellen, het geraamde financieel tekort bepalen en de randvoorwaarden (zoals risico’s en organisatie) op een juiste wijze in te vullen en de kostentoedeling naar ieder van de deelnemende partijen - via ambities en programma’s – weergeven. Het gezamenlijke onafhankelijk onderzoek is in mei/juni 2022 uitgevoerd. De resultaten zijn op 15 juli 2022 gedeeld met alle BOK-partners. Met de conclusies uit dit rapport constateren wij dat het project op het huidige prijspeil een tekort kent van ca. € 29 mln., uitgaand van een IBOI-geïndexeerd budget van € 45,6 mln.

2

Artikel 9.1 zegt: “Elke partij kan de andere partij schriftelijk verzoeken de bestuursovereenkomst te wijzigen of (gedeeltelijk) te beëindigen. Partijen treden in dit laatste geval eerst in overleg. De wijziging behoeft de instemming van partijen.”

De BOK stelt in artikel 4.5 en 4.9 dat - op basis van de financiële bijdragen van rijk, provincie en gemeente - het rijk voor 14% risicodragend bijdraagt en de rest van het financiële risico bij de gemeente ligt. Toegepast op het huidige tekort betekent dit een risico van € 4,1 mln. voor het Rijk en € 24,9 mln. voor ons. Dit risico is voor onze gemeente niet te dragen. En het is naar redelijkheid en billijkheid niet te verwachten dat Rijk en provincie een dergelijk risico bij de gemeente laten, zoals artikel 8.1 van de BOK aangeeft. Het programmateam studeert ook op mogelijke besparingen. Daarnaast is als ambitie in het coalitieprogramma 2022-2026 opgenomen een vereenvoudiging van het project door de spooronderdoorgang alleen voor langzaam verkeer te ontwikkelen. Deze mogelijke verandering en ook een efficiënter governance- en projectsturingsmodel moeten naar ons oordeel tot een verlaging van de kosten leiden. We vertrouwen erop u snel aan de bestuurlijke overlegtafel te ontmoeten. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Gilze en Rijen,

de burgemeester,

de gemeentesecretaris,

D.A. (Derk) Alssema

J.A.G.M. (José) van Aaken

2

Artikel 9.1 zegt: “Elke partij kan de andere partij schriftelijk verzoeken de bestuursovereenkomst te wijzigen of (gedeeltelijk) te beëindigen. Partijen treden in dit laatste geval eerst in overleg. De wijziging behoeft de instemming van partijen.”