Bijlage - zie vraag D66 Jaarverslag 2022

SCMO Stichting Samenwerkende Culturele en Maatschappelijke Organisaties

JAARVERSLAG 2022 SCMO

JAARVERSLAG 2022 1

VOORWOORD SCMO

Culturele Centra Gilze en Rijen

De start van 2022 was helaas nog met beperkende maatregelen i.v.m. Covid-19 pandemie, maar vanaf februari werden de regels verder losgelaten en konden we weer ‘los’. Verenigingen en clubjes zijn weer gestart met de vaste repetitie/activiteiten avond, maar ook toneeluitvoeringen, theatervoorstellingen en concerten konden weer zonder beperkingen doorgaan. Diverse ruimtes in beide centra hebben een metamorfose gekregen en we zijn verdergegaan met het gefaseerd verduurzamen van de verlichting in beide centra. Het is een jaar geworden waarin we veel mooie activiteiten, lezingen, symposia, bijeenkomsten en ontmoetingen hebben mogen verzorgen met als klapstuk de jubileum-/Open Dag van CC de Schakel. Kortom het is weer een druk, hectisch maar vooral mooi en gezellig jaar geweest, waarin we hebben kunnen constateren dat de verenigingen, clubjes, instellingen en bedrijven zich bij ons thuis voelen.

Cultuurplaats

In maart 2022 werd de laatste lockdown voor Covid-19 opgeheven. Dat hebben we geweten bij Cultuurplaats. Voorstellingen, projecten en activiteiten die eerder uitgesteld waren, konden eindelijk ingehaald worden. Dat wat met enige voorzichtigheid was gepland, kon eindelijk doorgang vinden. Bovendien was er weer letterlijk en figuurlijk ruimte voor nieuwe ideeën. De gemeente creëerde financiële ruimte met het Goede Ideeënfonds en door de uren van de Cultuurcoach structureel in te zetten en zelfs uit te bereiden, waardoor wij het jaar konden afsluiten met het plaatsen van een vacature voor een extra Cultuurcoach. Een belangrijke stap in de vergroting van de cultuurparticipatie onder inwoners. Deze stap draagt onder andere bij aan hun persoonlijke welzijn en geestelijke fitheid en daarmee aan een mooiere samenleving.

VIPvoorElkaar

2022 was weer een turbulent jaar voor VIPvoorElkaar; daarin stond vooral ‘TROTS’ centraal! In 2022 werd VIPvoorElkaar uitgeroepen tot BESTE VRIJWILLIGERS ORGANISATIE van Nederland! Wat zijn wij ontzettend trots op onze mooie organisatie en de vele vrijwilligers!

2

Dankzij hen hebben wij deze prachtige prijs en kroon op ons werk in de wacht mogen slepen. 2022 startte met een aantal Corona-maatregelen waar we, zeker in het begin van het jaar, rekening mee moesten houden. Er waren ook regelmatig andere omstandigheden, met name de oorlog in Oekraïne en de Energiecrisis waren highlights van 2022 waarin VIPvoorElkaar steeds vlug moest schakelen om er optimaal te kunnen zijn voor de (nieuwe/tijdelijke) inwoners van onze gemeente. Trots ook op de mooie initiatieven die hieruit ontstonden door de betrokken inwoners van onze gemeente en die we als VIP hebben mogen ondersteunen. 2022 is ook het jaar waarin een nieuw project is opgestart: Goed met Geld, een cursus bestaande uit 2 trainingen en meerdere bijeenkomsten, die in deze financieel onzekere tijden van groot belang kan zijn voor velen. Ons paradepaardje ‘Automaatje’ groeide weer zeer gestaag. Na een opstart waarin Corona de hoofdrol speelde kon het project in 2022 verder uitgroeien van 100 eind 2021 naar een nieuwe mijlpaal in: Het bloemetje voor 200ste deelnemer werd uitgereikt! Eind van het jaar waren het er zelfs 209, die samen zo’n 1200 ritten boekten.

Wat zijn we trots! De klanten zijn zeer tevreden over deze dienstverlening door vrijwillige chauffeurs! Nog een belangrijk punt dat we in 2022 verder hebben uitgebreid en ook zullen blijven uitbreiden in 2023: onze ontmoetingsplekken in de gemeente. Laagdrempelig en bereikbaar voor velen! Bijvoorbeeld in Winkelcentrum de Laverije. Wekelijks tijdens de markt zetten wij onder de roltrap onze mobiele plek op. We ontmoeten daar iedereen: jong, oud, nieuwkomer, hulpvrager, vrijwilliger, etc. Veel mensen knopen een praatje met ons aan en vice versa. Het levert veel mooie gesprekken op en we kunnen veel mensen verder helpen. Meerdere nieuwe projecten zijn gestart in 2022 zoals; Beweegmaatjes, een Repair Café in Gilze, een KomErbij lunch in Hulten en de Digimaatjes! Wat een jaar! Kortom: TROTS! We hopen ook in 2023 op gelijke wijze onze mooie en ontzettend belangrijke werkzaamheden voort te kunnen zetten, omdat we zien dat de samenleving niet kan zonder al deze vrijwillige inzet. Zowel voor de vrijwilligers als de hulpvragers als het netwerk is VIPvoorElkaar niet meer weg te denken uit Gilze-Rijen. JAARVERSLAG 2022 SCMO

De Raad van Toezicht

De Raad van Toezicht komt minimaal 4x per jaar samen om met de bestuurder het reilen en zeilen binnen de organisatie te bespreken en daarnaast zicht te houden op (toekomstige) ontwikkelingen en financiën. De taken en bevoegdheden van bestuur en raad van toezicht zijn vastgelegd in de statuten en reglementen.

Volgens de statuten van de Stichting is dit de formele taakopvatting van de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht groeit gestaag doch vastberaden naar een bestendige uitvoering van deze taakopvatting.

“De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het beleid van de directie en op de algemene gang van zaken in de stichting. Men staat de directie met raad terzijde. Bij de vervulling van hun taak richten de leden van de raad van toezicht zich naar het belang van de stichting.”

JAARVERSLAG 2022 SCMO

3

JAARVERSLAG CCGR | PAGINA 8

JAARVERSLAG CULTUURPLAATS | PAGINA 12

JAARVERSLAG VIPVOORELKAAR | PAGINA 32

4

JAARVERSLAG 2022 SCMO

CCGR inhoudsopgave 6 7 8 9

JAARVERSLAG 2022 SCMO

Onze organisatie Missie, visie en ambitie Een greep uit onze activiteiten Personeel en organisatie

5

CCGR

ONZE ORGANISATIE Stichting CCGR is onderdeel van stichting Samenwerkende Culturele en Maatschappelijk Organisaties. Stichting CCGR heeft twee culturele centra, één in Gilze (CC de Schakel) en één in Rijen (CC de Boodschap). CCGR ziet het als haar maatschappelijke rol om een (t)huis te zijn voor alle inwoners van de regio Gilze en Rijen, waarbij de ontmoeting centraal staat. CCGR heeft een integere en open cultuur, wat als zodanig uitgedragen wordt door het bestuur, toezichthouders én de medewerkers. In beide culturele centra komen mensen bij elkaar van 0 tot 100 jaar. Bij het realiseren van de maatschappelijke doelstelling zijn de bestuurder en toezichthouders zich bewust van deze diversiteit en daaruit voortvloeiende complexiteit. Er worden derhalve activiteiten ontplooid voor zeer uiteenlopende doelgroepen, al dan niet met zusterstichtingen VIPvoorElkaar en Cultuurplaats of samenwerkingspartners. Naast dat CCGR ruimte biedt aan verenigingen, organisaties en andere partners, zodat zij op aangename wijze hun activiteiten kunnen uitvoeren, biedt CCGR ook een programma aan op het gebied van theater en film. Bovendien verwelkomt CCGR amateurgezelschappen uit de gemeente, welke ook het publiek verrassen met mooie en vaak unieke voorstellingen.

Verder bieden beide locaties voldoende gelegenheid voor kleine of grotere evenementen en zijn onze te huren ruimtes uitermate geschikt voor bedrijvendagen, scholingsbijeenkomsten, workshops, vergaderingen of andere bijeenkomsten. CCGR ziet het als haar verantwoordelijkheid om nieuwe initiatieven te ontplooien op sociaal, maatschappelijk en cultureel gebied. CCGR werkt daarbij graag samen met partners zoals verderop beschreven.

6

JAARVERSLAG 2022 SCMO

MISSIE, VISIE EN AMBITIE CCGR

Missie | Open en samen voor iedereen

CCGR is een publieke stichting met maatschappelijk ondernemerschap. Wij faciliteren, verbinden en innoveren op het gebied van sociaalmaatschappelijke activiteiten. De meerwaarde van CCGR is de optelsom van alle activiteiten samen. Met onze centra faciliteren we een thuisbasis voor het culturele en sociale leven in de gemeente Gilze en Rijen. Daarnaast verbinden we de culturele en sociale organisaties met elkaar in Gilze en Rijen. En we zijn innovatief als aanjager voor nieuwe projecten en ontwikkelingen. Samen met onze partners werken we aan allerlei activiteiten op sociaal maatschappelijk en cultureel vlak. Door samenwerking en met meer kennis en inzicht vergroten we de impact van onze projecten voor Gilze en Rijen.

Visie | Elke dag inspireren en verrijken

CCGR inspireert en verrijkt het sociale culturele leven in Gilze en Rijen. Dat is een grote ambitie waar we met veel plezier voor aan de slag gaan. Onze activiteiten sluiten aan op de behoefte van onze klanten. Dat is waar we het voor doen, elke dag weer. Wij geloven in de draagkracht en meerwaarde van onze lokale activiteiten. Met onze doelstellingen realiseren we onze missie en visie. We gebruiken de kracht van onze kernwaarden: klantgericht, inclusief, professioneel en ondernemend. Onze doelstellingen zijn: • Maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen • Aansluiten op het cultuurbeleid van de gemeente • We zijn er voor iedereen en bereiken ook de meest kwetsbaren • We gaan voor kwaliteit in alles wat we ondernemen • We zorgen voor tevreden klanten • We versterken onze aanjaagfunctie • We zijn een gezonde onderneming met Good Governance

JAARVERSLAG 2022 SCMO

7

EEN GREEP UIT ONZE ACTIVITEITEN CCGR

Theater

Ook 2022 begon met een lockdown van de culturele centra. Pas vanaf 26 januari mochten alle activiteiten weer plaatsvinden. Mensen moesten dan wel een geldige QR-code laten zien, wat nogal wat weerstand opriep bij sommige bezoekers. Weer waren voorstellingen verschoven, maar uiteindelijk konden ze later in het jaar wel doorgaan, al was het publiek erg voorzichtig met het kopen van kaarten. Gelukkig hadden we in maart de publiekstrekker Christel de Laat in De Schakel, waar mensen al 2 jaar daarvoor kaarten hadden gekocht. Slechts enkele gasten annuleerden hun kaarten, waardoor dat de enige voorstelling was dat voorjaar met een volle zaal. Twee andere voorstellingen werden alsnog geannuleerd, zodat het aantal voorstellingen van voor de zomer op 3 bleef steken. Met het ProefTheater in mei begonnen we met een schone lei aan het nieuwe seizoen en mensen hadden er zin in. Op die avond verkochten we meteen 240 kaarten. Er is voor seizoen 22-23 gekozen voor een klein theaterprogramma en de 5 voorstellingen in het najaar liepen prima met een uitverkocht huis in december voor cabaretier Rob Scheepers. Het project ‘Film die je Raakt’ hebben we ook weer opgepakt, zodra het mocht. De kosten hiervoor (bestaande uit licentie-, publiciteit- en horecakosten) worden gedeeld door VIPvoorelkaar, Cultuurplaats en CC de Boodschap. Elke maand vertoonden we op zondagmiddag weer een bijzondere film.

Door de lockdown hebben we de film van januari moeten annuleren. Van februari t/m mei ging de film wel door met een gemiddeld aantal bezoekers van 14. Niet zo gek, als je kijkt dat de gemiddelde leeftijd van de filmbezoekers redelijk hoog ligt en deze groep mensen voorzichtig was na de lockdowns. Na de zomer werden de bezoekersaantallen wat beter met een gemiddelde van 34 gasten. In deze cijfers zijn de vrijkaarten voor VIPvoorelkaar-vrijwilligers niet meegerekend. Deze vrijkaarten worden verstrekt aan klanten van de weggeefhoek Gilze en Rijen. Er konden ook weer voorstellingen van lokale verenigingen en organisaties worden georganiseerd in onze culturele centra. We hebben bewust het professionele programma klein

8

Theater

2021

2022

Aantal voorstellingen

4

8

Aantal geannuleerd

1

2

Totaal aantal bezoekers 2022

575

1759

FDJR

2021

2022

Totaal aantal films

4

7

Totaal aantal bezoekers

95

167

Gemiddeld aantal bezoekers

24

24

gehouden, zodat er ruimte was voor verschillende lokale verenigingen en organisaties om gebruik te maken van de theaterzalen van beide centra. Ook zij keken uit naar weer eens te spelen voor publiek. Dit jaar waren dat er 40 voorstellingen en activiteiten. Niet alle kaartverkoop ging via CCGR, dus bezoekersaantallen zijn niet bekend. Vanuit marketing ondersteunden we deze activiteiten met publiciteit op onze website en social media.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

Marketing, huisstijl en social media ICONS & S O C IAL ME DIA LO GO S F O R B U S INE S S CAR D

Aantal volgers social media 2021 2022 Dit jaar zijn we, zoals andere jaren, actief bezig geweest met het informeren van de bezoekers 1318 1512 CC de Boodschap over het laatste nieuws over de culturele centra en updates over de voorstellingen via ICONS & S O C IAL ME DIA LO GO S F O R B U S INE S S CAR D CC de Boodschap 576 644 een maandelijkse nieuwsbrief, social media en berichtgeving in de lokale nieuwsbladen. ICO NS & S O C IAL ME DIA LO GO S F O R B U S IN ESS CARD CC de Schakel 1140 1251 De positieve impact van ons actief gedrag op CC de Schakel 397 450 sociale media is te zien in de volgers. Op alle media zijn de volgers gestegen. CCGR 78 89 De marketingmedewerkers hebben afgelopen jaar behalve voor CCGR veel werk verricht voor SCMO 38 de zusterstichting VIPvoorElkaar. Dat varieert van hulp aan de medewerkers van VIP bij het 332 nieuwsbriefontvangers opzetten van social media berichten, het maken van posters, diverse flyers en spandoeken tot het maken van een feestlogo voor het behalen van de Vrijwilligersprijs 2022. Open Dag De Schakel Dit jaar was een jubileumjaar voor cultureel Gemiddeld lag het aantal uren voor VIPvoorElkaar centrum de Schakel en dat hebben we groot per maand op 4 uur het afgelopen jaar.

aangepakt met een speciaal feestlogo en een gezellige Open Dag op 9 oktober, waar bijna alle Ook de huurders van CCGR hebben we gevraagd verenigingen die een ruimte huren in De Schakel of ze ondersteuning nodig hadden in de publiciteit aan meewerkten. De verenigingen waren blij dat om leden te werven of bekendheid te geven ze de ruimte kregen om te laten zien wat zij te aan evenementen en activiteiten. De meeste bieden hebben en actief leden konden werven op verenigingen hebben te kennen gegeven dat ze die dag. En wij waren blij en trots om iedereen te daar graag gebruik van maken af en toe. tonen wat een bruisende organisatie wij zijn.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

9

Enquêtes

In de herijkingsafspraken is opgenomen dat we huurders en gasten van onze centra, maar ook de inwoners van Gilze en Rijen geregeld zullen vragen naar feedback. Dit gebeurt na elke theatervoorstelling, waarbij gasten wordt gevraagd naar hun ervaringen. Maar ook huurders van De Schakel en De Boodschap hebben in maart een enquête gekregen om in te vullen.

Google reviews CCGR

2022 26 9 4 1

In december is een professioneel bureau ingeschakeld om een bekendheids- en imagoonderzoek te houden onder de inwoners van Gilze en Rijen. De resultaten zijn begin 2023 bekend. Dit onderzoek kan in de toekomst opnieuw worden gebruikt om een verloop te zien.

“Een plek die een gevarieerde bibliotheek bevat naast een theater om films en evenementen te tonen... En er zijn veel evenementen die op deze plek worden gehouden” “Kleinschalig theater maar gezellig. “Goede bediening.” “Breed opgezet cultureel centrum waar voor diverse groepen en individuen dingen georganiseerd worden. Naast het culturele aspect kan men hier ook terecht voor sociale- en maatschappelijke doelen.” “Heel mooi centrum. Met bibliotheek en een grote toneelzaal. Wel jammer dat, als je echt lang van stuk bent, je je benen niet kwijt kan. De rijen staan iets te dicht op elkaar. Maar verder prima accommodatie” “Een mooi rolstoelvriendelijk gebouw waar je verschillende activiteiten kunt uitoefenen. En theater en film kunt zien. Goede invalide toiletten. Alleen jammer dat de lift zo klein is en houterig werkt.”

10

JAARVERSLAG 2022 SCMO

PERSONEEL EN ORGANISATIE CCGR

Het jaar 2022 heeft qua medewerkers weinig verandering gebracht, in CC de Boodschap hebben 2 vertrouwde gezichten i.v.m. pensionering en een nieuwe uitdaging plaats gemaakt voor nieuwe gezichten.

Stagiaires

Fijne erkende leerplek

Omdat het delen van kennis en kunde een belangrijke pijler is binnen onze organisatie hebben ook dit jaar weer diverse MBO en HBO studenten een stageopdracht mogen vervullen. Van deze enthousiaste jongeren, hebben wij mooie, verfrissende en verrassende ideeën, inzichten en rapportages ontvangen waar we mee aan de slag kunnen. De studenten van dit jaar kwamen van Yuverta, Curio, de Rooi Pannen en Breda Univesity of Applied Sciences.

MBO

HBO

Stageplaatsen (aantal)

9

1

Personeel

FTE

Directie

1

Ondersteunend

3,5

Op locatie

DB

DS

Facilitair

2,2

1,9

Horeca vast

2,3

3

Horeca oproepkrachten (aantal)

3

3

Ook zijn we trots op de samenwerking die we zijn gestart met Stichting Buitengewoon leren en werken – Prins Heerlijk. De missie van deze organisatie is participatie en ontplooiing van jongeren met (ernstige) leerproblemen en daar zetten we ons graag voor in. Sinds oktober hebben we één leerling-medewerker in een BeroepsBegeleidend Leerweg (BBL) en we verwachten de komende jaren nog meer jongeren op deze manier een kans te kunnen bieden.

Werkervaringsplaatsen

Maar niet alleen jongeren bieden wij een kans, dit jaar hebben we ook 2 personen middels een werkervaringsplaats en 1 persoon middels een proefplaatsing een kans gegeven om terug te keren in het arbeidsproces.

Goed werkgeverschap

Binnen de stichting wordt ingezet op het belang van persoonlijke ontwikkeling. Eind 2018 zijn daarom de beoordelingsgesprekken vervangen door ontwikkelgesprekken. Hierbij ligt het initiatief vooral bij de werknemer, waarbij de werkgever scholing en het inzetten van een eventueel loopbaanbudget stimuleert om zowel fysiek als geestelijk gezond te blijven. Door medewerkers bewust te betrekken bij de maatschappelijke doelstelling draagt het personeel bij aan de missie en visie van de organisatie. Een gedragscode is standaard opgenomen in het personeelsreglement en er is een extern vertrouwenspersoon aangesteld voor het personeel. Bij het aannamebeleid wordt er gekeken of de persoon bij de maatschappelijke doelstellingen van de organisatie past.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

Scholing

CCGR spaart in het kader van ‘een leven lang leren’ voor medewerkers een bedrag dat ingezet kan worden voorscholing, het loopbaanbudget. Dit is vrij in te zetten door de medewerker. Daar waar het voor de organisatie nodig is dat de medewerker een opleiding of cursus volgt is het mogelijk dat de organisatie dit (deels) financiert.

Horeca

Een groot compliment voor al onze medewerkers die, ondanks het personeelstekort in de horeca, alles op alles hebben gezet om onze gasten een fijne ervaring te geven. Daarnaast willen we de personele bezetting komend jaar weer helemaal op orde krijgen, waardoor we onze gasten gemakkelijk de aandacht en service kunnen bieden die iedereen altijd van ons gewend is.

11

12

JAARVERSLAG 2022 SCMO

inhoudsopgave Cultuurplaats 14 14 15 19 21 26

JAARVERSLAG 2022 SCMO

Bestuur Missie, visie en ambitie Cultuurplaats op school Cultuurplaats na school Cultuurplaats in de vrije tijd Cultuurcoach Sociaal Domein

13

Cultuurplaats

BESTUUR

MISSIE, VISIE EN AMBITIE

Ingrid Langen – de Kanter Bestuurder

Kunst en cultuur zijn voorwaarden voor een vitale samenleving. Zij dragen bij aan het welzijn van mensen, tonen verbeeldingskracht, stellen vragen, zijn confronterend, maar werken ook ter ontspanning. Cultuur vertelt het verhaal van de stad en het dorp.¹ Schrijvers, theatermakers, filmers, ontwerpers en beeldend kunstenaars vertellen de verhalen over onze omgeving en de wereld. Dankzij hun beelden en verhalen kunnen we onze eigen voorstelling van de wereld kritisch toetsen en ontwikkelen. Cultuur heeft in de eerste plaats een eigen, intrinsieke waarde. Als uiting van aller diepste gedachten of zielenroerselen, van schoonheid en verfijning, of juist van confrontatie en rauwheid. Daarnaast heeft cultuur ook een belangrijke maatschappelijke functie, als thermometer voor de tijdgeest. Cultuur kan vooruitlopen op de tijdgeest en die (mede)bepalen. In onze tijd zijn die maatschappelijke functies van cultuur onmisbaar. Als rationalisering en rendement dominante thema’s zijn in een samenleving, is cultuur als tegenkracht van cruciaal belang.² Kunst en cultuur verrijken de samenleving. Van die rijkdom willen we de inwoners van Gilze en Rijen laten meegenieten. Passief en actief, via onze activiteiten op school, na school en in de vrije tijd.

MEDEWERKERS Daniëlle Deleij Intermediair De Cultuur Loper (op school)/ Coördinator Brede School (naschool) Michiel van der Zanden Coördinator Brede School (naschool) Mark Tittulaer Teamleider/Coördinator kunsteducatie (in de vrije tijd)

Visie

Kunst en cultuur verrijken de samenleving

Missie

Zoveel mogelijk inwoners van Gilze en Rijen de kans geven om laagdrempelig deel te nemen aan kunst en cultuur

Ambitie ¹ Taskforce Cultuurvisie Brabantstad, Concept regioprofiel BrabantStad 2021 – 2024. ² Ministerie van OCW, de waarde van cultuur, inleiding op Cultuur in een open samenleving, 12 maart 2018.

14

Kunst en cultuur een vaste waarde laten worden binnen de gemeenschap, zowel in het onderwijs als daarbuiten. Hiermee draagt Cultuurplaats bij aan het plezier, de ontspanning en verrijking van de inwoners, waardoor het gemeenschapsgevoel en de culturele identiteit van de gemeente versterkt worden. JAARVERSLAG 2022 SCMO

CULTUURPLAATS OP SCHOOL Derde periode Cultuureducatie met Kwaliteit (2021 tot en met 2024).

Binnen Cultuureducatie met Kwaliteit zijn Brabantbrede kennisnetwerken actief bezig met drie thema’s: professionalisering, curriculumvernieuwing en kansengelijkheid. Door samen te werken op deze overkoepelende thema’s uit de aanvraag CmK3 kunnen we de kwaliteit van cultuureducatie in de hele regio verbeteren en versterken.

Curriculumvernieuwing en visievorming

De themagroep Curriculumvernieuwing en visievorming heeft twee speerpunten uit de aanvraag CmK3 benoemd. • We ontwikkelen een Brabantse visie en taal voor cultuureducatie als kader voor de verbinding van De Cultuur Loper en De Culturele Ladekast in aansluiting op Curriculum.nu en andere relevante ontwikkelingen. • We verbinden en verdiepen de instrumenten De Cultuur Loper en De Culturele Ladekast. We maken ze meer complementair aan elkaar, zodat ze een logische plek hebben in het proces van PO- en VO-scholen.

Professionalisering

De themagroep Professionalisering heeft het scholingsaanbod binnen cultuureducatie geïnventariseerd. Er is veel aanbod voor docenten, maar voor aanbieders niet. Uit de praktijk heeft de themagroep terug gehoord dat de cultuurprofessional zichzelf nog kan verbeteren. Dit riep de vraag op wat een cultuurprofessional eigenlijk allemaal moet kunnen. Daarom is er eerst op deze doelgroep gefocust. De stip op de horizon is een platform waar iedereen die een rol heeft in kunstonderwijs en cultuureducatie terecht kan voor professionalisering. Van ambtenaar tot docent, van intermediair tot cultuurprofessional, iedereen kan een module volgen om zichzelf verder te ontwikkelen.

Kansengelijkheid

De gesprekken binnen de themagroep Kansengelijkheid leggen bloot hoe gekleurd we denken en dingen aannemen. Het maakt duidelijk dat kansengelijkheid veel vragen oproept en minder antwoorden oplevert. Hoe breed is kansengelijkheid? Waar hebben we het dan over? Is het diversiteit? Inclusiviteit? Over wie hebben we het dan? Voor wie creëer je kansen? Scholen vragen om aanbod op het terrein van diversiteit. Iedereen is veranderingsgezind, maar hoe baken je kansengelijkheid af? Het dilemma van deze themagroep. De themagroep Kansengelijkheid JAARVERSLAG 2022 SCMO

heeft plannen voor een artikelenreeks met goede voorbeelden en het ontwikkelen van een gezamenlijke visie met indicatoren voor kansengelijkheid. Over eerdergenoemde thema’s worden de intermediairs regelmatig bijgepraat en bevraagd, zodat wat bedacht wordt ook getoetst wordt aan de praktijk. Dat gebeurt zowel online als tijdens fysieke bijeenkomsten. Zo blijven we samen ontwikkelen binnen cultuureducatie met kwaliteit. Alle intermediairs die werkzaam zijn in NoordBrabant komen bij elkaar in verschillende regionetwerken. De intermediair van Cultuurplaats sluit aan bij regionetwerk Midden-Zuid. Bij dit overleg sluiten de intermediairs aan van de gemeentes Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, GilzeRijen, Goirle, Oisterwijk, Dongen en Hilvarenbeek.

Cultuurplaats en CMK 2022

DOKc, kade voor cultuurparticipatie DOKc is een netwerk van en voor culturele instellingen, organisaties en ondernemers in Zuid-Nederland. DOKc heeft de ambitie om binnen de pijlers Onderwijs, Vrije Tijd, Sociaal-Maatschappelijk en Bedrijfsleven de volgende doelen te realiseren: PROFESSIONALISERING: Stimuleren van samenwerking - Bevorderen van deskundigheid Uitwisselen organisatieontwikkelingen KENNISDELING: Organiseren van themadagen Delen good practices BELANGENBEHARTIGING: Aanknopen relaties met andere netwerken - Uitdragen van waarde kunst en cultuur De intermediair van Cultuurplaats sluit aan bij de werkgroep voor de pijler Onderwijs. Deze werkgroep komt zo’n vier keer per jaar bij elkaar om onderwijsontwikkelingen op het gebied van kunst en cultuur te bespreken. Eén van de veelbesproken onderwerpen van 2022 is kwaliteit en beschikbaarheid van kunstvakdocenten.

Theatervoorstellingen

Op vraag van de ICC-ers zijn er voorstellingen geprogrammeerd. De intermediair heeft uitvoerig gezocht naar geschikte, aansprekende voorstellingen voor de verschillende groepen. De, door de scholen, meest gekozen voorstellingen zijn geboekt. Dit schooljaar vonden de voorstellingen voor de groepen 1 t/m 4 en groepen 7-8 plaats op de basisscholen. 15

‘DE DRIEDAAGSE’ – GROEP 1 T/ 4 Artemis ontwikkelde vier theatrale soloperformances die zich gedurende drie dagen afspelen op een basisschool. De voorstelling begint onaangekondigd en lijkt in tijd en ruimte eindeloos. Drie dagen is de verbeelding aan de macht – interactief en avontuurlijk! Stoffologie: Professor Christopher, wetenschapper verbonden aan het Ministerie van Stoffologie, onderzoekt het stof op de school. Met de klas ontdekt hij onder zijn microscoop iets bijzonders. De Takkentoktikker: Een eenzaam figuurtje dat normaal ver weg in de bossen leeft, is op school beland en heeft de hulp van de kinderen nodig.

slim en geslepen. De een wil vergeven, de ander weet van geen wijken. Worden ze uiteindelijk toch nog beste broers? Gaan ze hun gezamenlijke hartenklop weer voelen? De leerlingen in de zaal moeten hun beste muzikale beentje voorzetten om de broers weer bij elkaar te krijgen. Met de korte video-instructies van Ketim is dat gemakkelijk voor te bereiden. De thematiek vormt aanleiding tot een gesprek over ruzie krijgen en weer goedmaken, over karaktereigenschappen en over het herkennen van emoties bij de ander.

Klusbedrijf Smorenberg: Deze klusjesman doet in tergende slowmotion zijn ogenschijnlijk eenvoudige werk. Waarom komt hij allerlei spullen uit de klas halen? En waar komt dat glitterpoeder vandaan dat hij al uren staat op te vegen? N.N.O.D.: Een Nog Niet Ontdekt Dier verschijnt in de verte. Oei. Het komt steeds dichterbij en het eet geel. De volgende dag heeft het zich gevestigd in de school.

‘BROER’ – GROEP 5-6 Opstaan om de Welkomst Yell te doen (https://youtu.be/ty30Kwbu7bU ), een swingende bodypercussie uit te voeren, te dansen en te zingen. Stilzitten gaat niet, je moét wel meedoen bij de muzikale voorstelling Broer. Een voorstelling over de tweelingbroers Ketim en Raban die door hun hartenklop eeuwig met elkaar verbonden lijken, maar tegelijkertijd van elkaar verschillen als dag en nacht. Zeker als ze ruzie hebben. Ketim noemt Raban een sufferd, Raban vindt Ketim juist 16

‘FOMO’ – GROEP 7-8 Twee figuren hangen samen rond op school. Ze hebben muziek bij zich en dragen veelkleurige kleren. Ze hebben er zin in. Maar waar in? Dat weten ze niet precies. Ze moeten in elk geval nog naar een verjaardag en ze willen hier nog wat chillen, maar het liefste óók nog even naar het pleintje. De grote vraag in FOMO (fear of missing out) is: “Ben je er al? Of is het ergens anders leuker?” Fomo, de angst om iets te missen, is bijna normaal geworden in onze volle levens. De hele dag door moeten we kiezen: tussen verschillende soorten chips, sneakers en smartphones. Maar ook tussen alle leuke dingen die je op een dag kan doen. Het is vrijwel onmogelijk om nog te weten wat je wil. In deze komische performance komen de twee fysieke spelers helemaal vast te zitten in alle mogelijkheden. Zo wordt voelbaar wat je allemaal misloopt als je bang bent om dingen mis te lopen. Na afloop volgt een korte workshop waarin we met de klas onderzoeken hoe je kan kiezen en omgaan met veelheid. Ga je FOMO aan – mis het niet! JAARVERSLAG 2022 SCMO

Erfgoedprojecten ‘WUNDERKAMMER’ In het vorige jaarverslag stond al geschreven over de start van erfgoedproject Wunderkammer waarin we nog in de verkennende fase waren. Inmiddels zijn/worden de verschillende pilots gedraaid in de onderbouw, middenbouw en bovenbouw van twee basisscholen. Het team waarmee, in co-creatie, dit geweldige project wordt ontwikkeld bestaat uit leerkrachten van De Brakken en St. Jozef, een adviseur van Erfgoed Brabant, een inhoudelijk en creatief procesbegeleider van SNENS (bureau voor kunsteducatie) en de intermediair van Cultuurplaats. Tijdens het werken met project Wunderkammer wordt er geluisterd naar verhalen van leerkrachten en leerlingen. Leerkrachten delen hun persoonlijke verhalen en nodigen alle leerlingen uit ook persoonlijke verhalen te delen. Er is aandacht voor ieders verhaal en de verhalen worden vastgelegd en gedeeld. Leerlingen leren elkaar kennen door de verhalen en leren waarom iets belangrijk is voor een ander wat voor jezelf niet belangrijk lijkt. Leerlingen krijgen respect voor elkaar. Er is ruimte om vragen te stellen, je deelt alleen wat je wilt delen. Met een voorwerp/drager bij een verhaal ontstaat een nieuwe Wunderkammer. Deze Wunderkammer kan naar wens gepresenteerd worden aan andere groepen leerlingen en/of aan ouders.

Op welke manier deze presentatie gebeurt, is in te vullen door de leerlingen onder begeleiding van de leerkracht. Alle leerlingen mogen meedenken. Tijdens de ontwikkeling in co-creatie van educatief erfgoedproject Wunderkammer zijn we met alle input gekomen tot het idee om een leskist te ontwikkelen met hierin werkvormen en materiaal voor de uitvoering van het project. De leskist maakt het mogelijk om als leerkracht zelfstandig met het project, waarin verhalen centraal staan, aan de slag te gaan. Middels de pilots kunnen we de werkvormen en benodigdheden uitproberen, finetunen, verder ontwikkelen en duurzaam maken voor een blijvend onderdeel in de leskist.

kijkertjeskast en kijkertje

‘KAMP RIJEN’ De educatie bij erfgoedlocatie Kamp Rijen is ontwikkeld door Cultuurplaats op vraag van Heemkring Molenheide. Het unieke legerkamp is nationaal cultureel erfgoed en is door de heemkundekring ‘beleefbaar’ gemaakt voor de eigen inwoners en andere belangstellenden. Met het project Verdwenen tentenstad op de hei bezoeken leerlingen de locatie waar een stuk vaderlandse (Nederlandse) geschiedenis heeft plaatsgevonden. De verschillende lessuggesties laten leerlingen kennismaken met en nadenken over de gebeurtenissen uit de tijd van Koning Willem I. ‘Verdwenen tentenstad op de hei’ sluit aan bij de kerndoelen van het primair onderwijs en geeft invulling aan tijdvak 8 Tijd van burgers en stoommachines; industrialisatie 1800-1900. Vanaf september 2010 is de canon van Nederland opgenomen in de kerndoelen van het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Op alle Nederlandse scholen moet de canon aan de orde komen bij het behandelen van de tijdvakken. De vijftig canonvensters worden gebruikt om de tijdvakken uit te werken en te illustreren. ‘Verdwenen tentenstad op de hei’ sluit aan bij het venster: Koning Willem I (1772 – 1843). Het educatief materiaal voor basisscholen is vanaf voorjaar 2023 beschikbaar middels een website.

Een belangrijk onderdeel van de leskist is de ‘kijkertjeskast’ met audiotour. Dit is een kast met dia kijkertjes gevuld met afbeeldingen die horen bij persoonlijke verhalen die te beluisteren zijn middels een audiotour.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

17

Muziekproject met muziekverenigingen Gilze en Rijen

Harmonie St. Cecilia Gilze en Harmonie Vlijt en Eendracht Rijen hebben de samenwerking gezocht met Cultuurplaats om een project op te zetten voor iedereen die (weer) wil starten met het bespelen van een muziekinstrument. Door een eerdere pilot met muziekvereniging Da Capo was er een goed contact met een enthousiaste muziekdocent. Deze muziekdocent is werkzaam op verschillende scholen binnen de gemeente en hij had tijdens de pilot aangegeven een soortgelijk project ook op de andere scholen te willen doen. Daarom is er opnieuw contact met hem gezocht. De uitvoering van het project vindt plaats in 2023.

Kinderboekenwerk

Het vervolg op LIT in 2021 is Kinderboekenwerk. LIT was een drieluik rondom literatuureducatie bestaande uit een kickoff, een digitaal magazine en teamwork (lokale bijeenkomsten waar teamwork ontstaat tussen kunstvakdocenten, leesconsulenten, cultuur- en leescoördinatoren en intermediairs). Het teamwork was succesvol en kreeg daarom in 2022 een vervolg onder de naam Kinderboekenwerk. Uitgenodigd zijn ICC-ers en leescoördinatoren van scholen in de gemeente Gilze-Rijen, Alphen-Chaam, BaarleNassau, Dongen, Oosterhout, Geertruidenberg en Drimmelen. De bijeenkomst voor de ABGgemeenten was in De Schakel in Gilze en werd goed bezocht. Gezamenlijk werden lesideeën ontworpen rondom het thema van de Kinderboekenweek.

KEYNOTE Hans Hagen is auteur van kinderboeken en gedichten zoals ‘Jij bent de liefste’ en zijn nieuwste gedichten staan in ‘Tintelvlinders en pantoffelhelden’. Hans Hagen neemt je deze avond mee in de wereld van zijn verhalen en gedichten en inspireert je om morgen in de groep meteen aan de slag te gaan met verhalen en gedichten. Hij vertelt over de manier waarop verhalen worden geboren. Over waar de ideeën voor gedichten vandaan komen. En over de vooren nadelen van het samen schrijven (met zijn vrouw Monique) aan een boek. Dat is niet altijd rozengeur en maneschijn. WORKSHOP RADIO WONDERBOS Kom in aanraking met de natuur en ga lekker mee ‘bosbaden’. Verken de natuur met ál je zintuigen en ontdek de spannende geheimen die het bos meestal voor ons verbergt. Bewonder de schoonheid van het bos, al bladerend, kijkend en lezend in het boek Wonderbos van het bekroonde duo Medy Oberendorff en Jan Paul Schutten. Dit boek is de basis voor project Radio Wonderbos waarin het bos en diens bewoners al luisterend, ruikend en voelend tot leven komen. De vier uitzendingen van Radio Wonderbos vormen de basis voor deze workshop. In het openluchttheater ondergaan leerkrachten op speelse en laagdrempelige wijze verschillende bosbaden. Lobke van IDK8 neemt ons mee in een mix van natuur-, literatuur- en cultuureducatie.

De ervaringen tijdens de workshop bieden handvatten voor de eigen lespraktijk in school. Vanwege de weersvoorspelling was de bijeenkomst niet in het openluchttheater in Oosterhout, maar bij BOCK (Broedplaats Oosterhoutse Kunst en Cultuur).

In aanloop naar de Kinderboekenweek is in samenwerking met Theek5 een inspiratieavond georganiseerd. Waar leesbevordering en cultuureducatie elkaar tegenkomen in Gi-gagroen!

18

JAARVERSLAG 2022 SCMO

CULTUURPLAATS NA SCHOOL Kansen en bedreigingen

Scholen zijn schooljaar ’21-’22 met frisse moed gestart met de brede school activiteiten. Helaas kregen we wederom te maken met coronamaatregelen en sluiting van de scholen van 20 december 2021 tot en met 9 januari 2022. Met de opening van de scholen in januari hadden de klassen veel te maken met de quarantaineregels. Wanneer vanaf eind februari 2022 de anderhalve meter afstand en het mondkapje verdwijnen, biedt dat weer ruimte voor brede school activiteiten. Al met al zijn de diverse activiteiten, soms met enige aanpassing, doorgegaan volgens planning.

Wisseling Coördinator Brede School

Halverwege kalenderjaar 2022 zijn de taken van de Coördinator Brede School overgenomen door de intermediair Cultuureducatie Met Kwaliteit en tevens coördinator Cultuurplaats op school. Zij kent de scholen en weet wat er gebeurt op het gebied van cultuureducatie. Dit helpt bij het realiseren van de samenhang tussen binnen- en buitenschoolse activiteiten.

Werkdruk onderwijs

Wat opvalt is dat scholen druk bezig waren en nog steeds zijn met het wegwerken van achterstanden die zijn opgelopen door de coronapandemie. De minister van onderwijs legt hier ook veel nadruk gelegd. Dat in combinatie met de toch al hoge werkdruk onder leerkrachten zorgt ervoor dat het organiseren van naschoolse culturele activiteiten bij hen geen prioriteit heeft. Op een enkele activiteit na wordt het aanbod in schooljaar ’22-’23 gepland in de tweede helft van het schooljaar en dus uitgevoerd in 2023. Dit is waarschijnlijk ook de reden waarom slechts vijf van de negen scholen in de gemeente voor schooljaar ’22-’23 een aanvraag hebben gedaan voor de brede school regeling. Een andere factor die het aanbieden van naschoolse culturele activiteiten belemmert is het gebrek aan ruimte in de scholen. Klaslokalen en atelierruimtes worden buiten de reguliere lestijden gebruikt door de buitenschools opvang of door de docenten zelf om te werken en lessen voor te bereiden. De Coördinator Brede School ziet mogelijkheden met de nieuwe regeling School en omgeving waarin scholen een coalitie aangaan met lokale partijen om samen een ‘Rijke schooldag’ aan te bieden.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

Regeling School en omgeving

“De nieuwe subsidieregeling School en omgeving heeft als doel leerlingen te helpen zichzelf te ontplooien, ongeacht hun thuissituatie of omgeving. Daarnaast helpt het hen vaardigheden ontwikkelen voor meer kansengelijkheid in het onderwijs en een gelijkwaardige deelname aan de maatschappij.” Schoolbesturen kunnen subsidie aanvragen als zij vestigingen hebben die tot de doelgroep behoren. De subsidie stimuleert scholen een samenwerking met lokale partijen te organiseren (een coalitie) of deze samenwerking uit te breiden. Binnen deze coalitie werken zij samen aan het programma ‘Rijke schooldag’, een lokaal programma met activiteiten buiten de normale onderwijstijd. De subsidie kon aangevraagd worden van 22 augustus tot en met 30 september 2022. (https://www.dus-i.nl/actueel/nieuws/2022/07/21/ nieuwe-subsidie-school-en-omgeving-voor-hetaanbieden-van-eenrijke-schooldag) Om in aanmerking te komen als voorloper kon een bestaande lokale coalitie voor 15 mei 2022 een aanvraag indienen. Voor een aanvraag als starter of doorgroeier moeten deelnemende schoolvestigingen een positieve achterstandsscore hebben. In Gilze en Rijen zijn er vier scholen met een positieve achterstandsscore. De aanvraag kan alleen worden gedaan door een schoolbestuur. Het schoolbestuur is penvoerder voor de lokale coalitie. In augustus ontdekte de Coördinator Brede School de nieuwe regeling School en omgeving.

Deze was pas eind juli, midden in de schoolvakantie, openbaar geworden en zover wij weten niet actief of te laat met de doelgroep gecommuniceerd. Want uit rondvraag onder de schooldirecteuren bleek dat zij hier niet van op de hoogte waren. De regeling School en omgeving krijgt waarschijnlijk een vervolg in 2023/2024. Cultuurplaats is voornemens om daarvoor schoolbesturen en lokale partijen om tafel te krijgen en de mogelijkheden voor een coalitie te bespreken. Dan kan er bij een nieuwe ronde tijdig geschakeld worden.

19

DE NIEUWKOMERS OP BVM (KBS Burgemeester Van Mierlo)

Het was een lang gekoesterde wens van de leerlingenraad van KBS Burgemeester Van Mierlo: een insectenhotel. Om deze wens in vervulling te laten gaan, koppelde de Coördinator Brede School kunstenaarscollectief De Nieuwkomers (http://www.denieuwkomers.net/) aan de school. Dit collectief uit Chaam bestaande uit 3 jonge kunstenaars werken op het grensgebied van kunst en natuur. Zij combineren lessen beeldende kunst met rekenen, taal, filosofie, ecologie en biologie, en dagen kinderen uit om over een duurzame toekomst na te denken. Samen met de kinderen ontwierpen en bouwden zij een insectenhotel aan de voorzijde van de school, zichtbaar en toegankelijk voor de omgeving. In het voorjaar werd hetproject feestelijk gepresenteerd aan medeleerlingen, leerkrachten, ouders, opa’s, oma’s en buurtbewoners.

20

JAARVERSLAG 2022 SCMO

CULTUURPLAATS IN DE VRIJE TIJD Even wachten nog… En los!

Een-op-een advies of doorverwijzing

Cultuurplaats krijgt geregeld vragen van inwoners of lokale organisaties over kunst- en cultuureducatie. Wij proberen die vragen zo goed mogelijk te beantwoorden en/of te koppelen aan bestaand aanbod. Is dat aanbod er niet? Dan bekijken we of dat aanbod bij een lokale partij of een partij van buiten te realiseren is. Als dat niet lukt, dan bekijken we of het haalbaar is om zelf een activiteit of project hiervoor op te zetten. Enkele voorbeelden: • We krijgen af en toe vragen van ouders of er 1-op-1 aanbod op het gebied van kunsteducatie voor kinderen met autisme beschikbaar is binnen Gilze en Rijen. Dat vraagt niet alleen om een kunstvakdocent die inhoudelijk goed les kan geven, maar ook om iemand die kan omgaan met kinderen die autisme hebben. Op dit moment biedt alleen Muziekschool Plus dit aan. Muziekles is één van de kostbaarste vormen van 1-op-1 kunsteducatie en daarmee niet voor iedere ouder te betalen. Als het inkomen van de ouder(s) maximaal 120% van het sociale minimum is, kunnen we een aanvraag indienen bij het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Verdienen de ouders modaal of hoger, dan zullen ze dit zelf moeten bekostigen. En dat is niet altijd mogelijk. • Verspreid over 2022 ontvangen we van verschillende ouders de vraag om tekenlessen

voor hun kinderen. Daar was vanaf 2016 tot op heden weinig tot geen animo voor. Deze nieuwe ontwikkeling heeft ons aangezet tot onderzoek hoe we aan deze vraag kunnen voldoen. Een korte inventarisatie leverde al snel relevante informatie op om passend aanbod te realiseren. Dit zal in 2023 geconcretiseerd worden.

Elk jaar een nieuw kunstwerk

In samenwerking met de gemeente Gilze en Rijen en Stichting Kunst in de gemeente. Thema’s: cultuurparticipatie en verbinding Voor de vierde keer werd er een verkiezing gehouden voor een nieuw kunstwerk in de gemeente Gilze en Rijen. De wisselsokkel werd na meerdere verzoeken vanuit de inwoners verplaatst naar een andere locatie. Vanaf 2022 staat de wisselsokkel de komende drie jaar in Gilze. Om precies te zijn in park ’t Mollebos. Cultuurplaats zorgde ook dit jaar ervoor dat een vakjury een voorselectie maakte en dat de genomineerde kunstenaars werden geïnterviewd. Die verhalen zijn vervolgens via social media, HalloGilzeRijen en Weekblad Gilze en Rijen verspreid om inwoners te informeren, enthousiasmeren en aan te zetten om hun stem uit te brengen. De winnaar werd kunstenaarscollectief Heren 4+ uit Tilburg met hun Noach’s zuil. Het kunstwerk werd op 23 september 2022 onthuld en kan tot september 2023 door het publiek worden bewonderd. Dubbele pagina in Weekblad Gilze en Rijen met interviews van genomineerde kunstenaars over hun inzending.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

21

Project met muziekverenigingen ABG-gemeenten: campingtour in de regio

In samenwerking met muziekverenigingen AlphenChaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen Thema’s: Cultuurparticipatie, kennismaken, talentontwikkeling, een podium bieden en samenwerking Na het opheffen van de coronamaatregelen was het te kort dag om een groots project in 2022 te realiseren, maar de muziekverenigingen wilde wel wat organiseren om de leden van hun opleidingsorkesten warm te houden. Dat resulteerden in een concerttour langs campings in de regio. De voorstelling bestond uit een verhaal dat werd voorgedragen door meesterverteller Eric Borrias. De muziek was de verbindende factor tussen de vertelscenes en versterkte bovendien de sfeer van het verhaal. Na enkele gezamenlijke repetities werden op zondag 10 juli twee concerten gehouden op recreatiepark De Heimolen in Baarle-Nassau en D’n Mastendol in Rijen.

Gezamenlijke repetitie in Chaam met leden van vijf leerorkesten uit de ABG-gemeenten

Het ochtendconcert op Recreatiepark De Heimolen in Baarle-Nassau

Het middagconcert op recreatiepark D’n Mastendol

22

JAARVERSLAG 2022 SCMO

Tech-Doe-Dag: de eerste keer in Gilze

In samenwerking met Theek 5 en CC de Schakel Thema’s: educatie, kennismaken, kansengelijkheid Na twee edities in Rijen (2017 en 2021), werd er op 15 oktober 2022 een Tech-Doe-Dag georganiseerd in CC De Schakel in Gilze. Ook hier konden kinderen tussen de 6 en 12 jaar betaalde workshops volgen en gratis demonstratie bijwonen op het snijvlak van techniek, mediawijsheid en creativiteit. Voor de workshops diende vooraf gereserveerd en een bescheiden bedrag betaald te worden. Er zijn in totaal 130 tickets verkocht. Tech-Doe-Dag in Gilze

JAARVERSLAG 2022 SCMO

23

Kunstweek Gilze en Rijen: textiele kunst in de spotlights

In samenwerking met vrijwilligers, lokale kunstenaars, culturele verenigingen, Theek 5, CC de Boodschap en ondernemers. Thema’s: Kunsteducatie, cultuurparticipatie en verbinding

Na een verloren jaar in 2020 en een editie in 2021 die om veel aanpassingsvermogen van de vrijwilligers en deelnemers vroeg, in 2022 weer een volledig programma kunnen uitrollen. Met thema Kunstpatronen wilden we de textiele kunst extra aandacht geven. In deze kunstdiscipline wordt er op verschillende manier gebruik gemaakt van patronen; zoals in repeterende elementen in de stof, maar ook in de vorm van knippatronen. Daarnaast is een patroon een beschermer en de werkgroep van Kunstweek Gilze en Rijen zit zichzelf als een beschermer van de (lokale) kunsten. JURKENPROJECT De basis voor de kunstweek bestond uit een jurkenproject waar twintig creatieve makers uit de gemeente konden deelnemen. Zij kregen allen dezelfde basisjurk waarmee zij een eigen textiele kunstcreatie konden maken. Het resultaat werd getoond tijdens een modeshow in de theaterzaal van CC de Boodschap als onderdeel van het Kunstcafé. Daarna werden de jurken tijdens de zondag van de Open Atelierroute en de daaropvolgende week getoond in de etalages van een voormalig winkelpand aan de Pastoor Gillistraat te Rijen. Na de kunstweek zijn de jurken ook geëxposeerd in Atelier CS2 van beeldend kunstenaar Simon Woudwijk. LEZINGEN EN FILMVERTONING Het weekprogramma bestond verder uit een lezing en filmvertoning over het werk en leven van modeontwerpster Coco Channel.

De lezing werd verzorgd door Saskia de Frel die een eigen modeatelier heeft in Molenschot. Bibliotheek Theek 5 verzorgde een kindercollege over kunst in haar vestiging te Gilze. Beeldend kunstenaar Hanneke van Heusen verzorgde in haar atelier een lezing over Mevrouw van Gogh, de vrouw van zijn broer Theo, die na de dood van Vincent een grote bijdrage heeft geleverd aan de wereldwijde bekendheid van Vincent’s werk.

24

Modeshow met zelfgemaakte jurken tijdens het Kunstcafé

Lezing over Coco Chanel door Saskia de Frel

Bezoekers expositie van Cultuurplaats / Kunstkameraden / De Vrolijkheid in De Steenfabriek

JAARVERSLAG 2022 SCMO

EXPOSITIES Het eerste weekend van de Kunstweek hield het provinciale kunstenaarsplatform KuBra haar jaarlijkse expositie met elf kunstenaars uit Brabant in De Steenfabriek. Het tweede weekend werd deze locatie gevuld met de resultaten van verschillende kunst- en cultuurparticipatieve projecten van Cultuurplaats, Kunstkameraden en De Vrolijkheid.

Film die je raakt!

In samenwerking met VIPvoorelkaar en CCGR Thema’s: cultuurparticipatie, verbinding en zinnige dagbesteding

Ook in 2022 vertoonden we in samenwerking met VIPvoorelkaar en CC de Boodschap films onder de titel: Film die je raakt! Voor de programmering vragen we bij de doelgroep na wat zij graag willen zien, maar proberen we hen ook af en toe te verrassen met een film die ze niet verwachten. Zo achterhalen we ook de latente vraag ofwel film(genres) die men nog niet kent, maar wellicht wel kunnen waarderen.

Jeugdfonds Cultuur Brabant

In samenwerking met afdeling Sociaal Domein, Jeugdfonds Sport en Stichting Leergeld Thema’s: cultuurparticipatie, drempelverlaging en verbinding

Cultuurplaats vervult de rol van de lokale relatiebeheerder voor het Jeugdfonds Cultuur. Daarnaast zijn we ook intermediair en kunnen daardoor aanvragen indienen. In 2022 zijn er 53 aanvragen ingediend voor culturele activiteiten, waarvan ca. 20% herhaalaanvragen zijn van kinderen die hun deelname t.o.v. 2021 continueren.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

25

CULTUURCOACH SOCIAAL DOMEIN Heropstarten en doorontwikkelen

De Cultuurcoach signaleert maatschappelijke ontwikkelingen, stimuleert deelname aan cultuur, koppelt vraag en aanbod aan elkaar en verbindt cultuur met andere sectoren in de gemeente. Met de inzet van de Cultuurcoach stimuleren we deelname aan cultuur voor iedereen, met in het bijzonder aandacht voor groepen die belemmeringen ervaren om deel te nemen. SAMENWERKEN IN DE WIJK: RIJEN-ZUID

De Militaire Wijk

Al vanaf de start van de functie in 2019, is de Cultuurcoach actief in Rijen-Zuid, ook wel bekend als de ‘Militaire Wijk’. Partner organisatie Leystromen is eigenaar van 160 sociale huurwoningen in de wijk. De participatie medewerkers van Leystromen vormen een belangrijke (professionele) schakel voor de Cultuurcoach in de samenwerking met bewoners. In 2022 is een wijkvernieuwingstraject van start gegaan, onder het motto “Samen een nieuwe wijk maken”. Er worden huizen gerenoveerd, andere woningen maken plaats voor nieuwbouw. Rijen-Zuid kent achterstanden. Sommige inwoners bevinden zich in een kwetsbare positie. Tegelijkertijd leeft er een bepaalde mate van trots in de wijk: de diversiteit aan mensen en het gevoel van samen in hetzelfde schuitje zitten.

’t Hoofdkwartier

Leystromen heeft in aanloop naar de wijkvernieuwing een wijkhuis beschikbaar gesteld onder de noemer ‘’t Hoofdkwartier’. Deze wordt beheerd door enkele vrijwilligers uit de wijk. Voor 26

de Cultuurcoach is deze voorziening bij uitstek de plek van waaruit op een informele manier contact is met bewoners en maatschappelijke partners. Vanuit ’t Hoofdkwartier worden gezamenlijke activiteiten georganiseerd en het is een omgeving die als ‘eigen’ wordt ervaren door de wijkbewoners. Het wijkhuis is feitelijk een pilot; er is nog veel werk te verzetten op gebied van organisatie, draagvlak en programma. Ook is er vraag naar meer cultureel-inhoudelijke invulling en impact voor ’t Hoofdkwartier, hier zet de Cultuurcoach zich voor in.

Opening vernieuwd wijkhuis ’t Hoofdkwartier / Voortuin project Juni 2022 Inwoners Rijen-Zuid

In het voorjaar van 2022 heeft de voortuin van wijkhuis ’t Hoofdkwartier een flinke opknapbeurt gekregen. In het kader van een stage project van opleiding MBO Yuverta Stad & Mens is hiervoor een werkgroep gevormd bestaande uit vrijwilligers van ’t Hoofdkwartier, participatie medewerkers van Leystromen, de dorpsondersteuner en de Cultuurcoach. Vrijwilligers hebben zich er hard voor ingezet het project tot een goed einde te brengen. ‘t Hoofdkwartier is behalve centraal wijkpunt, ook ‘voorbeeldwoning’ voor de rest van de wijkvernieuwing. De Cultuurcoach legde samen met wijkbewoners de laatste hand aan een kunstwerk, welke in de vorm van een eyecatcher, goed zichtbaar vanaf de straat is geplaatst. In aanwezigheid van wethouder Corné Machielsen (Leefomgeving en Wonen) en verschillende bewoners, werd de vernieuwde tuin, feestelijk geopend.

JAARVERSLAG 2022 SCMO

Graffiti workshops Rijen – Zuid November 2022 Jeugd (7-14 jaar)

Op aanvraag van de vrijwillige beheerders van het ’t Hoofdkwartier werd door de Cultuurcoach een serie graffiti workshops voor georganiseerd voor Kinderen (7 – 14 jaar) uit de wijk, onder leiding van professionele graffiti docenten. Ze bedachten een programma waarbij de deelnemers geprikkeld werden na te denken over thema’s/onderwerpen die zij belangrijk vinden; in een werkproces, met meerdere contactmomenten. De kinderen konden kennismaken met schetsen en mindmappen, de basis van graffiti en de techniek van spuitbussen. Met thema’s uit de omgeving en belevingswereld van de kinderen zijn kleurrijke gezamenlijke kunstwerken ontstaan die in het voorjaar van 2023 geëxposeerd gaan worden op de bouwhekken die voor de wijkvernieuwing geplaatst zijn. Het project kon rekenen op zeer positieve reacties van zowel de ouders en kinderen, als de initiators en docenten. De workshops werden (financieel) mogelijk gemaakt door de vrijwilligers van ‘t Hoofdkwartier, de Cultuurcoach van Cultuurplaats, Leystromen (Participatie) en Dorpsondersteuner.

Start project Community-art, Rijen-Zuid Inwoners Rijen-Zuid

De wijkvernieuwing was aanleiding voor Leystromen en de Gemeente een Bewonersadvies te vragen. Een belangrijk aspect van het advies is het organiseren van ontmoeting en samen bezig zijn, evenals het positief ombuigen van het imago van de wijk. Deze aanbevelingen zijn belangrijke aanknopingspunten voor de Cultuurcoach. Door positieve ervaringen met cultuurparticipatie in de wijk, zoals deelname aan de Kunstroute in 2019, een placemaking project in 2020 en een videoportret in 2021, heeft de Cultuurcoach i.s.m. met participatie medewerkers van Leystromen het plan voor een breder Community-art project verder concreet gemaakt in 2022. Er is hiervoor medio 2022 een subsidie toegekend vanuit het Goede Ideeën Fonds van de gemeente Gilze en Rijen. Dit alles met het doel de gewenste samenwerking, ontmoeting en activiteiten op gang brengen en in het verlengde hiervan ruimte te maken voor een positieve werking op het (zelf)beeld van Rijen-Zuid. Het Community-art project bestaat uit vier onderdelen, met eigen werkvormen en thema’s die door wijkbewoners zijn aangedragen. In contact met hen is het reeds aanwezige potentieel geïnventariseerd (hobby’s, activiteiten, talenten). En de wensen en ideeën waarmee inwoners aan de slag willen gaan. JAARVERSLAG 2022 SCMO

Deze vier deelprojecten worden als een geschakeld programma over het tijdsbestek van ongeveer anderhalf jaar in COCREATIE met de wijk uitgevoerd: ONDERDEEL 1

April 2022 ‘Jong & Oud’ > Fotografie samen met kinderen en volwassenen (ouderen) in de wijk.

Onder (artistieke) leiding van Cultuurcoach Michiel van der Zanden, en in samenwerking met de vrijwilligers van ’t Hoofdkwartier (‘wijkambassadeurs’), hebben we een 10-tal analoge wegwerpcamera’s verspreid onder kinderen in de wijk, met de opdracht hun belevingswereld vast te leggen (‘Fotografeer Jouw Wereld - zonder een selfie te maken!’). De groep kinderen is een mooie afspiegeling van de wijk met heel verschillende achtergronden. De negatieven zijn professioneel ingescand en op weerbestendige 3mm dibond afgedrukt in formaat 85 x 120 cm. Deze foto’s komen in Q1 2023 op bouwhek-installaties te hangen, op drie markante plekken in de wijk. Daarnaast is een voorselectie van foto’s gepresenteerd in een groepstentoonstelling tijdens Kunstweek Gilze en Rijen in november 2022. Graag geven we samen met de kinderen én oudere bewoners een vervolg aan dit fotoproject. Hoe zag het leven van (jonge) mensen er in de wijk er pakweg 70 tot 10 jaar geleden uit? Wat is hetzelfde? Wat is veranderd? En welke (vergeten) foto’s vertellen een verrassend / interessant verhaal? ONDERDEEL 2

‘Sterke Vrouwen, Stoere Wijk’ > De ‘Verhalenkamer’

Op aangeven van een aantal bewoners zoomen we in op verhalen die niet vanzelf gehoord worden in de wijk en omgeving van kern Rijen. Met extra focus op de (rol van) vrouwen in de wijk. We werken samen met wijkambassadeurs Patty en Danielle; René en Laura, onder (artistieke) leiding van verhalenmaker Ilse van Dongen. Een kamer in ’t Hoofdkwartier dient als ‘museumruimte’. Verhalen worden in verschillende vormen gepresenteerd: audio, muurteksten en grafisch werk. In de buitenruimte van de wijk zullen met interventies zoals een muurkrant ook uitingen van de Verhalenkamer verschijnen. Deze activiteit zal in Q2 2023 van start gaan.

27

ONDERDEEL 3

‘De Wijkfilm’ > Documentaire en Filmvertoningen

Het initiatief voor een film in, en over de wijk is ontstaan bij een videoportret gemaakt door twee inwoners i.s.m. de Cultuurcoach, welke erg positief ontvangen werd door wijkbewoners. Verschillende inwoners gaven aan graag een vervolg te zien. N.a.v. deze oproep hebben wijkambassadeur Theo en de Cultuurcoach contact gelegd met een professionele filmmaker uit de omgeving, gespecialiseerd in maatschappelijke vraagstukken en met ervaring in het sociaal domein. De deelnemers waarmee we de productie starten maken deel uit van een diverse en representatieve groep inwoners die we in 2022 benaderd hebben. We willen een zo’n breed mogelijke afspiegeling van de wijk laten zien. Het samen - als wijk laten ontstaan van de film vormt de rode draad: de ontmoetingen van buurtgenoten die elkaar niet, of nog niet zo goed kennen, geeft de film spanning. En is tegelijkertijd de aanjagende motivatie de ontmoetingen daadwerkelijk te laten plaatsvinden. Het uiteindelijke product – de film gaat o.a. vertoond worden in de buitenruimte van de wijk. Alles in samenwerking met vrijwilligers en inwoners. Voor het publiek zijn de filmvertoningen ook een moment voor reflectie: op de wijk, en de mensen die er wonen. Medio 2023 gaat de productie van ‘de Wijkfilm’ van start. ONDERDEEL 4

‘Kleurrijke wijk’ – Kunst in de Openbare Ruimte

Kleurrijk: mensen met uiteenlopende achtergronden. In afkomst, levensloop, maar ook in interessegebied, expertise of levensvisie. De wijk vormt het collectief. Het projectteam Wijkvernieuwing (Leystromen / gemeente) en bewonerswerkgroep Openbare Ruimte RijenZuid hebben 3 plekken aangewezen in de wijk, voor kunst en/of ontwerp in de openbare ruimte (waaronder een locatie voor een openluchttheater). Een bestaande en door de wijk gewaardeerde muurschildering op de slooplijst gaat helaas verdwijnen. Er is bij bewoners behoefte aan een nieuw openbaar kunstwerk. Dit kunstwerk moet eveneens ‘gedragen’ worden door de wijkbewoners. Cultuurcoach, Projectteam Wijkvernieuwing, en Bewonerswerkgroep Openbare Ruimte. Door Cultuurplaats worden binnenkort voorstellen gedaan welke professionele partij de artistieke en participatieve begeleiding zou kunnen verzorgen. Nog in initiatieffase; oplevering waarschijnlijk vanaf Q4 2023. 28

De Gekantelde buurt, Rijen-Zuid

In 2021 startte een samenwerkingsinitiatief van lokale maatschappelijke organisaties, onder de noemer ‘De Gekantelde Buurt’. Hierbij vertrekken we vanuit de (ondersteunings-) vraag van de bewoner, om zo de gezamenlijke dienstverlening in de wijk te verbeteren. Vanuit het Bewonersadvies, de Gekantelde Buurt en het Projectteam Wijkvernieuwing zijn activiteiten rond cultuur en beweging in de wijk om mensen samen te brengen, als een zelfstandige doelstelling geformuleerd. De Cultuurcoach neemt structureel deel aan het Gekantelde Buurt initiatief. In 2022 is vanuit deze samenwerking een werkgroep ingericht, die invulling geeft aan de genoemde doelstelling. Het Gekantelde Buurt samenwerking heeft voor de Cultuurcoach een belangrijke klankbord functie, in bijzonder m.b.t. Community-art project.

Ontwikkeling nieuw skatepark Rijen

De Cultuurcoach Sociaal Domein is goed bekend met skateboard- en jongerencultuur. In 2022 werden belangrijke vervolgstappen gezet voor de toekomst van het (nieuwe) skatepark in Rijen. De Werkgroep Skatepark Rijen bestaande uit de Cultuurcoach, Jongerenwerkers van R-Newt en lokale skaters / jongeren hebben ook afgelopen jaar verschillende bijeenkomsten georganiseerd. De samenwerking met de door gemeente Gilze en Rijen aangestelde projectleider, Jos de Bruijn, wordt als zeer prettig ervaren. Naast de bestaande werkgroep, is in 2022 een Projectgroep gestart waarin alle belangrijke stakeholders vertegenwoordigd zijn. Mede dankzij de inzet van verschillende inwoners en de gemeenteraad waren er al financiële middelen vrijgemaakt op de gemeentebegroting en in 2022 zijn er samen met werkgroep en projectgroep verdere stappen gezet omtrent locatie en skateboard-technische invulling.

Vernieuwing skatepark Gilze

In 2022 zijn de cultuurcoach en het jongerenwerk door verschillende inwoners van kern Gilze gevraagd te helpen de skatevoorziening aan de kruising Strijp / Vogelvlucht een benodigde verbeteringsslag te geven. Het skatepark in Gilze is verouderd waarbij de verschillende skateelementen en de ondergrond aan vervanging toe zijn. Ook voldoet het park niet meer aan de huidige veiligheidsnormen. Het terrein omvat ca 300 m2 en wordt begrensd door wandelpark de Warande, een speelveld en voetbalkooi. Het skatepark ligt aan de rand van een woonwijk JAARVERSLAG 2022 SCMO

waarvan tientallen kinderen dagelijks gebruik maken. De leeftijd is gemiddeld lager vergeleken met de doelgroep in Rijen, daarnaast zijn met name BMX, inline skates en stuntstepjes in trek. In dit opzicht onderscheiden skatepark Rijen en skatepark Gilze zich van elkaar en dat is van meerwaarde: op die manier kunnen we verschillende genres in ‘urban culture’ aanbieden in de gemeente. In direct contact met de doelgroep in Gilze is een werkgroep opgericht en we werken samen met de projectleiding van gemeente Gilze en Rijen aan de vernieuwing van de skatevoorziening in Gilze. Dit traject verloopt op gebied van participatie, technische en inhoudelijke invulling heel voortvarend. Op gebied van financiering moeten nog wel extra stappen gezet worden.