Bijlage 5 - Verkenning opties ProRail-Movares

Spoorzone Rijen 3 november 2022 Versie 3.0

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

Inhoud Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

▪ Vraagstelling

▪ Zoekrichting kostenopbouw ▪ Zoekrichting Haansbergseweg

▪ Aanbevelingen

2

Vraagstelling Wat kunnen we doen voor 45 miljoen? Het projectteam is door de ambtelijke partners van de BOK op 26 september jl. gevraagd om inzichtelijk te maken welke aanpassingen er

zijn te maken aan het project Spoorzone Rijen, zodat de geraamde investeringskosten binnen het beschikbare budget vallen van 45,75 miljoen euro (prijspeil april 2022). Hiervoor heeft Movares een aantal scenario’s gedefinieerd en beschreven in het memo “Spoorzone Rijen, kostenschattingen versoberingsscenario’s” (13 sept 2022). Zeven van deze scenario’s zijn besproken tijdens een verkennend overleg op 26 september. Tijdens dit overleg zijn twee vervolgvragen gesteld: ▪

1. Welke aanpassing in de kostenopbouw is mogelijk voor de scenario’s?

▪

2. Levert het scenario van een fietstunnel via de Haansbergseweg nog voordelen op? (met name een reductie in de aankoop van gronden)

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

3

Vraagstelling Wat kunnen we doen voor 45 miljoen?

Voornaamste doel: Realisatie van Spoorzone Rijen, naar tevredenheid van reizigers, omwonenden en andere stakeholders, binnen het opgegeven budget!

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

4

1. Zoekrichting kostenopbouw Toelichting schema’s Het staafdiagram links wordt gebruikt om te laten zien hoe een kosteninschatting van een bepaald scenario zich verhoudt tot het opgegeven budget (5).

4. Financieringszekerheid (P-waarde: p50→ p85) 5. Opgegeven Budget 3. Realisatiekosten, opgebouwd uit: - Bouwkosten - Vastgoedkosten - Overige bijkomende kosten - Objectoverstijgende risico’s

2.Projectorganisatiekosten (PEAT Gemeente + ProRail samen) 1. Kosten reeds besteed

We maken daarin onderscheid in vier soorten kosten: 1. Tot nu toe besteed (zoals dat is omschreven in de second opinion van AT Osborne, 15-07-2022); 2. Nog te besteden PEAT (Projectmanagement, Engineering, Administratie en Toezicht) kosten t.b.v. de totale projectorganisatie (Gemeente + ProRail) voor het realiseren van het project; 3. De Realisatiekosten, opgebouwd uit de geschatte bouwkosten (zoals omschreven in het memo van Movares, 13-09-2022), de Vastgoedkosten, Bijkomende kosten en Objectoverstijgende risico’s procentueel ingeschat t.o.v. de bouwkosten. 4. De opslag voor de financieringszekerheid (p-waarde tussen p50 en p85), procentueel ingeschat op basis van de bouwkosten Weergegeven bedragen betreffen kosten met index april ’22.

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

5

1. Zoekrichting kostenopbouw Draaien aan knoppen Heeft effect op: ▪ Scope minimaliseren

▪ Minder Realisatiekosten

Hoe? Door alleen maken wat strikt nodig is voor de onderdoorgang. Dus wel een nieuwe route voor de brandweer, maar de overige gemeente-scope is uit het project (snelfietsroute, Julianastraat, parkeerterrein) ▪ Kleine projectorganisatie

▪ Minder PEAT / projectorganisatiekosten

bbele projectorganisatie te gaan naar een kleine projectorganisatie ▪ Verlagen financieringszekerheid

▪ Lagere p-waarde

Hoe? Door het niet meer te beschouwen als een “werk derden” en daarmee de verplichting p-85 los te laten. Maatwerk van maken en kijken naar de risico’s.

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

6

1. Zoekrichting kostenopbouw Draaien aan knoppen ▪ Scope minimaliseren Alleen realiseren wat strikt nodig is voor de onderdoorgang. Dus wel een nieuwe route voor de brandweer, maar de overige gemeente-scope is uit het project (snelfietsroute, Julianastraat, parkeerterrein). ▪ Kleine projectorganisatie Door van een dubbele projectorganisatie te gaan naar een enkele projectorganisatie. PEAT op 30% van de bouwkosten. ▪ Verlagen financieringszekerheid Door het project niet meer te beschouwen als een “werk derden” en daarmee de verplichting p-85 los te laten. Maatwerk van maken en kijken naar de risico’s.

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

7

€50

€52 (P-50)

Budget € 45,75

€40 €30

€ 38

€-

€8 €6

€3

€4

€10 €-

€9

€ 48 (P-85) Budget € 45,75 €39 (P-50)

€6 €6

BOK scope

€1

Overige gemeente-scope

Scenario 3a (voetgangersonderdoorgang fiets aan de hand - versoberd)

€ 11

€50

€30

€7 €6

€47 (P-50) Budget € 45,75

…

€50

BOK scope

Budget € 45,75

€40 €7

€20

€ 20

€10

€4 €6

€-

€7 €6

Overige gemeente-scope

€60

€-

€ 12

€49 (P-50) Budget € 45,75

€ 35

€50

€31 (P-50)

€30

€10 €-

Overige gemeente-scope

Budget € 45,75

€4 € 10 €2 €6

BOK scope

€ 23 (P-85) €19 (P-50)

€1 Overige gemeente-scope

€7 €6 BOK scope

Overige gemeente-scope

€60

€40

Scenario 3b (voetgangersbrug - versoberde stationsomgeving)

€3

€10

€4

€70

€20

BOK scope

€50

€30

Scenario 2a (langzaam verkeer onderdoorgang met versoberd trappenlandschap)

€ 38 (P-85)

€1

€ 61(P-85)

€60

€20

€-

€70

€70

€40

€ 33

€10

€4

BOK scope

€30

€ 27

€ 58 (P-85)

€60

€20

€-

Miljoenen

€50

€20

€ 35

Scenario 2 (langzaam verkeer onderdoorgang (geen brandweer/geen auto))

€60

€70

€40

€10

€70

€30

€49 (P-50) Budget € 45,75

€40

Overige gemeente-scope

Scenario 1 (herzien voorkeursalternatief)

€40

€ 12

€50

€20

BOK scope

Miljoenen

€60

€30

€20 €10

€ 61 (P-85)

Miljoenen

€ 12

€70

Miljoenen

€60

€ 64 (P-85)

Miljoenen

€70

Miljoenen

Miljoenen

1. Zoekrichting kostenopbouw Uitwerking voor zeven scenario’s

€3

€4

Overige gemeente-scope

Scenario 2b (gefaseerd)

• Alleen scope strikt nodig voor de onderdoorgang (incl. nieuwe route brandweer) • Overige gemeente-scope is uit het project (snelfietsroute, Julianastraat, parkeerterrein) • Projectorganisatiekosten(PEAT) naar 30% van de bouwkosten. Dit is voor de kosten die nog gemaakt moeten worden (excl. gemaakte kosten). Hiermee kan geen dubbele projectorganisatie (gemeente en ProRail) worden betaald. • Opdrachtgever draagt risico financieringszekerheid. Kan kiezen voor een lager financieringszekerheidspercentage (tot aan P50), maar met groter risico op overschrijding.

Scenario 4 (behoud overpad en overweg)

Aannames m.b.t. procentuele opslagen dienen voor scenario’s te worden getoetst met een integraal ontwerp Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

8

1. Zoekrichting kostenopbouw Toelichting ‘Overige gemeente-scope’ Afbeelding heeft betrekking op scenario 2, 2a, 2b. Bij de overige varianten neemt de blauwe scope in omvang af.

1. Legenda

2.

In rood aangegeven de ‘overige gemeente scope’: 1. Snelfietsroute, 1 mio 2. Parkeerterrein + Kruising Constance Gerlingstraat, 0,2mio 3. Julianastraat, 1,8mio PEAT gemeentelijk deel, 600k In blauw aangegeven de scope die strikt nodig is voor het realiseren van de onderdoorgang: De fietsbrug t.b.v. de snelfietsroute, de aansluiting van de toeritten op straatniveau en de herinrichting van het gebied naast de toeritten.

3.

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

9

1. Zoekrichting kostenopbouw Uitleg kwalitatieve beoordeling ▪ 5 punts kwalificatie:

--- Scoort zeer slecht op het criterium

▪ Criteria Beleving (en sociale veiligheid): Een overzichtelijk stationsgebied met duidelijke routes voor fietsers en voetgangers; gebruiksvriendelijk en

-

Scoort slecht op het criterium

o

Scoort neutraal op het criterium

sociaal veilig.

Reizigers: De eenvoud om van modaliteit te wisselen. Goede

+ Scoort goed op het criterium

bereikbaarheid van de perrons. Korte loopverbindingszone.

+ + Scoort zeer goed op het criterium Interwijkverkeer: Goede en veilige verbinding voor fietsers en voetgangers. Goede verbinding voor mindervaliden.

Omgeving: Goed inpasbaar, beperkte bouwhinder, goede integratie van geluidsschermen. Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

10

1. Zoekrichting kostenopbouw Kwalitatieve beoordeling zeven scenario’s

o Reizigers + + Interwijkverkeer o Omgeving o Beleving

Scenario 1 (herzien voorkeursalternatief)

Reizigers o Interwijkverkeer - Omgeving + + Beleving

Scenario 3a (voetgangersonderdoorgang fiets aan de hand - versoberd)

++ Reizigers + + Interwijkverkeer + + Omgeving + Beleving

Scenario 2 (langzaam verkeer onderdoorgang (geen brandweer/geen auto))

Beleving Reizigers (transfer) Interwijkverkeer Omgeving

-----

Scenario 3b (voetgangersbrug - versoberde stationsomgeving)

++ Reizigers + + Interwijkverkeer + Omgeving + Beleving

Scenario 2a (langzaam verkeer onderdoorgang met versoberd trappenlandschap)

Beleving Reizigers Interwijkverkeer Omgeving

++ Reizigers Interwijkverkeer + Omgeving Beleving

Scenario 2b (gefaseerd)

-o ---

Scenario 4 (behoud overpad en overweg)

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

11

2. Zoekrichting Haansbergseweg Samengevat*: niet wenselijk ▪

Variantenstudie 2018: “een logische, overzichtelijke en sociaal veilige inrichting van een

stationsentree niet goed mogelijk”. ▪

Sluit niet aan bij de ambities voor ontwikkeling centrale as van Rijen, de StationsstraatJulianastraat.

▪

Korte inventarisatie:

▪

Inpassing zeer complex

▪

Grondverwerving t.b.v. toeritten noodzakelijk

▪

Langere doorlooptijd a.g.v. herontwerp

Conclusie: Geen financiële voordelen.

* Zie korte beschouwing in bijlage

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

12

3. Aanbevelingen Vervolgstappen 1.

Keuze maken om aanpassingen te doen aan zowel: ✓ Budget ✓ Scope ✓ Kwaliteit ✓ Slanke projectstructuur ✓ Financieringszekerheid zodat scenario’s met voldoende draagvlak binnen de bandbreedte van het budget terecht komen. Hierop volgend:

2.

Integraal ontwerp maken (SO+) van de totale scope, alle wijzigingen integraal verwerkt. Toets op kosten en risico’s.

3.

Nieuwe projectstructuur schetsen met één PEAT begroting. Toets of kleine projectorganisatie haalbaar is.

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

13

+ 31 (0)30 - 265 5555

linkedin.com/company/movares

Hoofdkantoor Utrecht Daalseplein 100 | 3511 SX Utrecht

movares.nl

1. Toelichting Kwalitatieve beoordeling zeven scenario’s Scenario 1 toelichting

Scenario 2 toelichting

Voor de waardering van scenario 1 op de criteria zijn de resultaten, argumentatie en de methode gebruikt uit de Value Engineering door Stakeholders, zie verslag Value Engineering. Beleving en sociale veiligheid is gemiddeld gewaardeerd, met name de aanwezigheid van auto’s in de onderdoorgang en de lange toeritten Beleving verslechtert de beleving. Kwaliteit voor reizigers is goed, met een overzichtelijk stationsgebied Reizigers en goede overstap op andere modaliteiten. Voor interwijkverkeer wordtInterwijkverkeer de combinatie van auto en fiets op dezelfde rijbaan niet wenselijk geacht. Door de lange en brede toeritten isOmgeving de inpassing in de omgeving moeilijk. Scenario 2 (langzaam verkeer onderdoorgang

Voor de waardering van scenario 2 op de criteria zijn de resultaten, argumentatie en de methode gebruikt uit de Value Engineering door Stakeholders, zie verslag Value Engineering. De belevingskwaliteit wordt hoger gewaardeerd doordat autoverkeer uit de onderdoorgang wordt geweerd. Voor reizigers is de kwaliteit gelijk aan scenario 1. De kwaliteit van deBeleving interwijkverbinding voor fietsers verbetert drastisch doordat zij de tunnel Reizigers niet meer hoeven delen met autoverkeer, waardoor ook de diepte van de Interwijkverkeer onderdoorgang wordt verminderd. Door de kortere toeritten van de Omgeving onderdoorgang en door het toepassen van zijperrons is deScenario inpassing1 (herzien van onderdoorgang, station voorkeursalternatief)en de geluidsschermen in de omgeving beter.

Beleving

o Reizigers + + Interwijkverkeer o Omgeving o Scenario 1 (herzien voorkeursalternatief)

(geen brandweer/geen auto))

Scenario 2a toelichting

Scenario 2b toelichting

Door een verminderd aantal trappen worden interwijk-voetgangers minder goed bediend. De overige criteria blijven gelijk ten opzichte van Scenario 2.

Tijdens de eerste fase zal de onderdoorgang nog niet beschikbaar zijn terwijl de perrons al wel zijn aangepast. Van het ene naar het andere perron toe zullen reizigers via de spoorwegovergang moeten oversteken.

Beleving

Beleving

Reizigers

Reizigers

Interwijkverkeer

Interwijkverkeer

Omgeving

Omgeving

++ ++ + +

Scenario 2a (langzaam verkeer onderdoorgang met versoberd trappenlandschap)

Door de gefaseerde uitvoering is de overlast Beleving voor de omgeving groter. Werkzaamheden vinden 2x plaats.

Reizigers

Interwijkverkeer Omgeving Scenario 2a (langzaam verkeer onderdoorgang met versoberd trappenlandschap)

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

++ Reizigers + + Interwijkverkeer + + Omgeving + Beleving

Scenario 2 (langzaam verkeer onderdoorgang (geen brandweer/geen auto))

++ Reizigers Interwijkverkeer + Omgeving Beleving

Scenario 2b (gefaseerd)

03-11-2022

15

1. Toelichting Kwalitatieve beoordeling zeven scenario’s Scenario 3a toelichting

Scenario 3b toelichting

Beleving is in vergelijking met andere scenario’s minder omdat er geen sprake meer is van een logische stationsomgeving voor fietsers, die de fiets aan de hand moeten nemen om aan de andere kant van het spoor te geraken. Voor reizigers is de overstap op andere modaliteiten, met name fiets, minder logisch georganiseerd. Beleving Het interwijkverkeer wordt sterk beperkt. De keuze voor trappen waar de fiets aan de hand kan worden Reizigers (transfer) meegevoerd leidt mogelijk tot het ontwijken van het stationsgebied door doorgaand fietsverkeer. Interwijkverkeer De inpassing van de onderdoorgang in de omgeving Omgeving door het is zeer goed en waarbij de geluidsschermen aanpassen van de goed -kan worden Scenario 3b spoorlayout (voetgangersbrug versoberde uitgevoerd. stationsomgeving)

Fietsers die de trein nemen worden gedwongen om aan een kant hun fiets te parkeren en te voet, via de traverse naar de andere kant van het spoor te komen. De traverse vormt een visueel obstakel in zijn omgeving. Lange trappen om over het spoor te komen. Spoor vormt een barrière voor fietsers. Omwonenden kijken zowel tegen de traverse aan als ook tegen geluidsschermen die niet goed kunnen worden geïntegreerd. Het station wordt vanaf de zuidzijde zeer slecht zichtbaar en herkenbaar.

Reizigers o Interwijkverkeer - Omgeving + + Beleving

Scenario 3a (voetgangersonderdoorgang fiets aan de hand - versoberd)

-Reizigers (transfer) - Interwijkverkeer - Omgeving - Beleving

Scenario 3b (voetgangersbrug - versoberde stationsomgeving)

Scenario 4 toelichting Station wordt niet met zijperrons ingericht. Door het intensievere treinverkeer zal men vaker voor een gesloten overweg staan als men naar de andere zijde van het spoor wil gaan. Kruisingen van voetgangers en fietsverkeer met het spoor zijn niet zonder risico. Ook met een beveiligde overweg is de kans op een ongeval aanwezig. Door een intensiever bereden traject zal de kans op een aanrijding groter zijn dan in de huidige situatie. De inpassing van de geluidsschermen langs het spoor zal een grote impact hebben op de omgeving.

-Reizigers o Interwijkverkeer - Omgeving - Beleving

Scenario 4 (behoud overpad en overweg)

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

16

2. Zoekrichting Haansbergseweg Haansbergseweg: wenselijk? ❖

Variant Haansbergseweg is reeds eerder onderzocht.

In het rapport Voorkeursalternatief Spoorzone Rijen, 31 mei 2018 wordt geconcludeerd: Een ontwerpexercitie van RHDHV laat zien dat een logische, overzichtelijke en sociaal veilige inrichting van een stationsentree niet goed mogelijk is. ❖

Sluit niet aan bij de ambities van de gemeente zoals neergelegd in de beleidsdocumenten: “Station Rijen Centraal Toekomstvisie Spoorzone Rijen” (5 december 2013) en “Uitvoeringsstrategie Spoorzone Rijen” (7 juli 2014). In deze stukken wordt de centrale

as van Rijen, de Stationsstraat-Julianastraat, benoemd als ontwikkelboulevard.

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

17

2. Zoekrichting Haansbergseweg

Julianastraat

Haansbergseweg: inpassing ▪

De inpassing van de toeritten van een tunnel op deze locatie is zeer complex. De noordelijke toerit buigt, om het station heen, af naar de Stationsstraat. Dit levert een complexe inpassingsopgave op. Het station komt geïsoleerd te liggen en de

Haansbergseweg (perceelgrenzen)

bereikbaarheid van het stationsplein is ongunstig. ▪

Ook voor deze variant is grondverwerving nodig aan de Haansbergseweg om voldoende ruimte te hebben voor de toeritten. De huizen staan in die straat ongeveer even ver uit elkaar als in de Julianastraat. Zie afbeeldingen hiernaast.

▪

Doorlooptijd wordt minimaal met een jaar verlengd om met het ontwerp en het bestemmingsplan op hetzelfde niveau te komen als de huidige scope, nog los van Haansbergseweg (belendingen)

de grondverwerving. Conclusie ▪

Inpassing minimaal even complex, daardoor geen financiële voordelen.

Verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief 2019

03-11-2022

18