Bijlage 3- Gemeente Gilze en Rijen Accountantsverslag 2024

11 JUNI 2025

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024

Gemeente Gilze en Rijen

BDO Audit & Assurance B.V., Philitelaan 73/Postbus 229, 5617 AM Eindhoven, www.bdo.nl

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Gilze en Rijen T.a.v. mevrouw M.J. Geerts, griffier Postbus 73 5120 AB RIJEN

Wij hebben de jaarrekening 2024 van de gemeente Gilze en Rijen gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging de dato 20 september 2024, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2024. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente Gilze en Rijen.

Eindhoven, 11 juni 2025

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke functionarissen binnen de ambtelijke organisatie en de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.

Kenmerk: 1041109/StH/IBi/250317

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de ABG-Organisatie bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij vertrouwen er op u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

drs. D.O. Meeuwissen RA Partner en extern accountant gemeente Gilze en Rijen

3

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

Inhoudsopgave

01

02

03

Dashboard accountantscontrole

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Resultaat & financiële positie

04

05

06

Belangrijkste bevindingen

Bijlagen

4

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

1. Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole

5

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

STREKKING CONTROLEVERKLARING 









 

Wij verstrekken bij de jaarrekening een goedkeurende controleverklaring. De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 950.000 respectievelijk € 2.850.000. Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd. Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording een totaal van € 2.231.000 aan afwijkingen gerapporteerd. De WNT is nageleefd. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage vastgesteld.

DATA-ANALYSE 

Wij hebben data-analyse gebruikt om de betalingen gedurende het jaar te controleren. Uit de analyse van de banktransacties blijken geen bevindingen die niet verklaarbaar zijn.

BELANGRIJKE BEVINDINGEN 

Er zijn tijdens onze controlewerkzaamheden controleverschillen geconstateerd ten aanzien van de voorziening (achterstallig onderhoud) wegen. Daarnaast hebben we enkele tekstuele bevindingen ten aanzien van de jaarrekening die door het college zijn aangepast.



Er zijn geen onrechtmatigheden ten aanzien van het voorwaardencriterium geconstateerd.



Wij ramen het bedrag van de onzekerheden rondom het sociaal domein in totaliteit op € 801.000 (2023: € 947.000).

RESULTAAT 2024

(x € 1.000)

2024

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

Saldo van baten en lasten

5.931

2

Mutatie reserves

-4.197

211

RESULTAAT

1.734

213



Het gerealiseerde resultaat 2024 wijkt af van de begroting na wijziging. De belangrijkste afwijkingen zien toe op de programma’s Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing en Sport, cultuur en recreatie en bedragen respectievelijk € 5,5 miljoen en 1 miljoen voordelig.

AANDACHTSPUNTEN 2025

UW FINANCIËLE POSITIE

Wij zien voor de gemeente Gilze en Rijen de volgende aandachtspunten voor 2025:



 



Vanaf boekjaar 2025 wordt de wettelijke controlegrens voor de accountant verhoogd van 1% naar 2%. Fouten en onzekerheden moeten bij elkaar opgeteld (gaan) worden. Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel is besloten dat ook de APPA-pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in een pensioenfonds ondergebracht moeten worden per 1 januari 2028. Om de gevolgen van de overgang voor provincies, gemeenten en waterschappen in te schatten, wordt een gezamenlijk onderzoek gestart door het ministerie van BZK, IPO, VNG en Unie van Waterschappen om de mogelijke financiële gevolgen in kaart te brengen.



De ratio weerstandsvermogen bedraagt 1,78 en classificeert als ruim voldoende. De netto schuldquote en solvabiliteitsratio liggen met respectievelijk 37% en 29% in lijn met vorig jaar en classificeren als minst risicovol respectievelijk neutraal. In de begroting 2025 is voor de jaren 2026-2028 een negatief resultaat voor mutaties reserves begroot van totaal € 7,3 miljoen. Uit de begroting blijkt dat dit tekort wordt verklaard door het programma economie en door overhead. Op het programma sociaal domein wordt in de begroting structureel tussen € 2,5 miljoen en € 3,5 miljoen minder nadelig resultaat begroot dan de realisatie in 2024.

6

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Onze opdracht en controle 2.2 Strekking controleverklaring 2.3 Aandachtspunten 2025

7

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

2.1 Onze opdracht en controle 1/2

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Gilze en Rijen, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 20 september 2024. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2024 van gemeente Gilze en Rijen aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij hierbij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 11 juni 2025, afgegeven. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond.

Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om

bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 950.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de materialiteit rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNTverantwoording en de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe.

Grondslagen financiële verslaggeving De jaarstukken 2024 van de gemeente Gilze en Rijen bestaan uit:  het jaarverslag 2024 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2024 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag is informatie opgenomen over ‘wat hebben we gedaan’, ‘wat hebben we bereikt’ en ‘wat heeft het gekost?’ De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.

8

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

2.1 Onze opdracht en controle 2/2

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2024. In 2024 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Controleaanpak Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening.

Wij hebben voor de volgende risico’s in onze controle verhoogde aandacht gehad:  In onze controlestandaarden (NV COS) wordt expliciet het risico van management override (bewuste beïnvloeding door bestuur of management van de jaarcijfers) als belangrijk te onderkennen theoretisch risico benoemd. Als accountant moeten wij in onze werkzaamheden hier specifiek aandacht aan besteden. Om het resterende risico te beperken beoordelen wij schattingsposten en bijzonderdere journaalposten in detail;



Schattingen ten aanzien van de (nog te maken) kosten en (nog te realiseren) opbrengsten van de significante grondexploitaties zijn niet aanvaardbaar met een onjuiste waardering in de jaarrekening tot gevolg.

Onafhankelijkheid Op basis van Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de ‘Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten’ (ViO), is vereist dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Na de interim-controle hebben wij de relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze boardletter de dato 31 maart 2025.

9

ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

2.2 Strekking controleverklaring 1/2

Controleverklaring 2024 Wij hebben bij de jaarrekening 2024, inclusief SiSa-bijlage, van de gemeente Gilze en Rijen een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld en de met de raad gemaakte afspraken hierover zijn nageleefd. Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang die door de gemeente zijn gecorrigeerd. Daarnaast hebben wij onderstaande verschillen geconstateerd welke niet zijn verwerkt in de jaarrekening. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de goedkeuringstolerantie rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. ONGECORRIGEERDE CONTROLEVERSCHILLEN 2024 #

Omschrijving

Post/toelichting

1

Onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering Wmo en pgb wegens ontbrekende controleverklaring bij de productieverantwoording.

Programma sociaal domein

2

Verschil tussen realisatie en in de voorziening opgenomen kosten voor onderhoud is niet vrijgevallen

Voorziening achterstallig onderhoud wegen

TOTAAL

Fouten (in €)

Onzekerheden (in €)

Verwijzing

801.000

4.1

67.000

4.6

67.000

0

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

950.000

2.850.000

Uitvoeringsmaterialiteit (80% van de materialiteit)

760.000

Rapporteringstolerantie

950.000

Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid van de jaarrekening 2024.

10 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

2.2 Strekking controleverklaring 2/2

Fraude en non-compliance Bij de planning van de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie of een risico omtrent het niet-naleven van wet- en regelgeving. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de organisatie. Daarnaast nemen wij kennis van de door u opgenomen toelichtingen in de jaarstukken. Het voorkomen en mitigeren van frauderisico’s is primair de verantwoordelijkheid van het college. Daarom hebben wij op diverse momenten met u en uw medewerkers van afdeling financiën over dit onderwerp van gedachten gewisseld. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd. In onze managementletter de dato 31 maart 2025 hebben wij uitgebreid gerapporteerd over de stappen die de gemeente afgelopen jaren op dit gebied heeft gezet. Het blijft van belang om het onderwerp fraude regelmatig onder de aandacht te brengen en te houden, met als doel de gehele organisatie bewust te laten blijven van fraude- en corruptierisico’s. Naast directe schade kan immers ook belangrijke reputatieschade optreden.

Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de frauderisico’s verwijzen wij naar onze controleverklaring 2024. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude(risico’s) of vermoedens van materiële fraude(risico’s).

Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen Op basis van artikel 12 van de Financiële-verhoudingswet kunnen gemeenten bij langdurige financiële tekorten een beroep doen op een extra uitkering uit het gemeentefonds. Omdat de omvang van het gemeentefonds hierdoor niet wijzigt betalen andere gemeenten daar dus aan mee. Om die reden moeten gemeenten aan allerlei voorwaarden voldoen om deze aanvullende uitkering te kunnen ontvangen. Maar in principe kunnen gemeenten hierdoor niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement. Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college van burgemeester en wethouders inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.

Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college van burgemeester en wethouders over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten. Voor een nadere uiteenzetting van onze controleaanpak ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie verwijzen wij naar onze controleverklaring 2024.

11 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

2.3 Aandachtspunten 2025 Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2024 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende van aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. Voorziening voor pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel is besloten dat ook de APPApensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in een pensioenfonds ondergebracht moeten worden per 1 januari 2028. Dat betekent dat per die datum de APPA-voorzieningen toereikend moeten zijn. Een algemeen aandachtspunt betreft het opnemen van het partnerpensioen in deze APPAvoorziening. We hebben vastgesteld bij de jaarrekeningcontrole 2024 dat uw organisatie de APPA-voorziening inclusief het partnerpensioen heeft berekend. Op het moment van overdracht per 1 januari 2028 kunnen er ten gevolge van schommelingen in de rekenrente mogelijke tekorten ontstaan. Een lagere rekenrente in het laatste jaar voor de overdracht kan een aanzienlijk gevolg hebben. Eind oktober 2024 heeft de commissie BBV in een Q&A aangegeven dat er géén vrijstelling mogelijk is voor een verplichte vrijval van de APPAvoorziening. Een alternatief in de verslaggevingsvoorschriften van het BBV is dat de voorziening tegen nominale waarde kan worden verantwoord.

Dit heeft als gevolg dat rente-effecten géén rol meer spelen en de middelen voor de berekende nominale verplichting in de voorziening zijn opgenomen. Indien een decentrale overheid verandert in de keuze (wel of geen rekening houden met de rentecomponent) is dat wel een stelselwijziging die als zodanig moet worden verwerkt middels onder andere een raadsbesluit en/of een begrotingswijziging. Het voordeel van de verantwoording van de voorziening tegen nominale waarde is dat de voorziening niet meer gevoelig is voor de (ontwikkeling van de) rekenrente tot het moment van de kapitaaloverdracht naar het ABP. Een nadeel van deze optie is dat de voorziening mogelijk moet worden opgehoogd.

Daarnaast betreft het een stelselwijziging die als zodanig moet worden verwerkt. Deze optie heeft dus extra administratieve gevolgen. Wij hebben begrepen dat u ervoor kiest om de APPA-voorziening te blijven verantwoorden op contante waarde. Om de gevolgen van de overgang voor provincies, gemeenten en waterschappen in te schatten, wordt een onderzoek gestart. Het betreft een gezamenlijk onderzoek van het ministerie van BZK, IPO, VNG en Unie van Waterschappen. Het onderzoek richt zich op de omvang van de al opgebouwde APPA-aanspraken, de toekomstige premie en de al beschikbare middelen. Aan de hand van deze gegevens worden de financiële gevolgen voor afzonderlijke provincies, gemeenten, waterschappen en het Rijk ingeschat. Deze inschatting wordt vervolgens teruggekoppeld aan de decentrale overheden om een indicatie te krijgen van de mogelijke financiële gevolgen in 2027, het jaar voordat de overgang ingaat. Aanpassing materialiteit naar 2% voor 2025 Vanaf boekjaar 2025 wordt de wettelijke controlegrens voor de accountant verhoogd van 1% naar 2%. Deze wijziging betreft tevens de samenvoeging van de controlegrens van 1% voor fouten en 3% procent voor onzekerheden tot een norm van 2%.

Doordat fouten en onzekerheden bij elkaar opgeteld moeten gaan worden, zal dit landelijk naar verwachting gaan leiden tot een toename van het aantal niet-goedkeurende controleverklaringen bij decentrale overheden. Met name gemeenten met omvangrijke onzekerheden, als het gaat om prestatieleveringen binnen het sociaal domein, lopen een risico. Wij adviseren de gemeente Gilze en Rijen hierover tijdig het gesprek met de raad aan te gaan en waar nodig actie te ondernemen om de onzekerheden binnen het sociaal domein te minimaliseren. Op basis van onze ervaringen de afgelopen jaren met betrekking tot de geconstateerde getrouwheidsfouten en onzekerheden verwachten wij dat dit niet direct zal leiden tot een nietgoedkeurende controleverklaring voor de gemeente Gilze en Rijen.

12 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2024 3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

13 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

3.1 Resultaat 2024 1/3

Realisatie vs. gewijzigde begroting Het resultaat van gemeente Gilze en Rijen over het jaar 2024 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 1,5 miljoen voordelig. In onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT REALISATIE 2024 (x 1.000) 2024 (in €)

Begroting na wijziging (in €)

Verschil (in €)

Saldo van baten en lasten

5.931

2

5.929

Subtotaal mutaties reserves

-4.197

211

-4.408

RESULTAAT

1.734

213

1.521

Programma

Saldo van baten en lasten Het saldo van baten en lasten wijkt € 5,9 miljoen voordelig af van de begroting (na wijzigingen). Het resultaat 2024 wijkt ongeveer 1,6% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. De belangrijkste afwijkingen van de begroting na wijzigingen zien we terug in de programma’s Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (€ 5,5 miljoen voordelig) en Sport, cultuur en recreatie (1 miljoen voordelig). Het voordeel op programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing wordt met name verklaard doordat (een deel van) de voorbereidingskosten en de kapitaallasten inzake project Spoorzone in overeenstemming met de bestuursovereenkomst ingebracht kunnen worden in het project (zie paragraaf 4.3). Het voordeel op programma Sport, cultuur en recreatie wordt verklaard door verschillende factoren.

14 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

3.1 Resultaat 2024 2/3 - Een afzetting van de beschikbare middelen uit het gemeentefonds versus de besteding volgens de begroting en jaarrekening 2024 Het begrotingssaldo en jaarrekeningsaldo per cluster van de gemeente Gilze en Rijen is vergeleken met het begrotingssaldo per cluster gebaseerd op de clustersystematiek van het Gemeentefonds. Belangrijk om op te merken is dat de toerekening van baten en lasten naar de verschillende clusters vrij is voor gemeenten. Er is geen verplicht rekeningschema dat wordt voorgeschreven. In de analyse wordt derhalve de omvang van de netto lasten op basis van de door gemeente Gilze en Rijen toegepaste toerekening vergeleken met de veronderstelde omvang vanuit het gemeentefonds. Om een goede vergelijking te kunnen maken tussen de gegevens uit het gemeentefonds en de begroting 2024, zijn de kosten van overhead verdeeld over de verschillende uitgavenclusters in plaats van als een los cluster. Voor overhead wordt vanuit het gemeentefonds namelijk geen separate vergoeding gegeven. Op basis van de beschikbare gegevens heeft voor de gemeente Gilze en Rijen deze verdeling plaatsgevonden aan de hand van totale lastenverhouding tussen de taakvelden. Dit is een breed toegepaste methodiek bij gemeenten.







Gemeente Gilze en Rijen begroot en realiseert meer inkomsten voor de cluster OZB ten opzichte van de inkomsten gebaseerd op de clustersystematiek van het gemeentefonds (circa 48%). Voor de cluster overige eigen middelen (OEM) begroot en realiseert de gemeente fors minder inkomsten; De gemeente begroot en besteedt op Individuele voorzieningen Jeugd, Onderwijs en Infrastructuur, ruimte en milieu minder ten opzichte van de uitgaven gebaseerd op de clustersystematiek van het gemeentefonds (besteding resp. 12%, 47% en 97% lager); De gemeente begroot en besteedt op Bestuur en ondersteuning en Individuele voorzieningen Wmo meer ten opzichte van de clustersystematiek van het gemeentefonds (besteding resp. 26% en 54% hoger).

* In de kolom gemeentefonds is geen rekening gehouden met de laatste herijkingen van het gemeentefonds over 2024, waardoor deze kolom lager is dat de realisatie in de jaarrekening 2024.

15 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

3.1 Resultaat 2024 3/3 - Een schematische weergave van de bestedingsanalyse van gemeente Gilze en Rijen is als volgt:

9.106 6.279

3.640

3.419

Bovenstaand is een afzetting van de beschikbare middelen uit het gemeentefonds versus de primaire begroting en jaarrekening 2024.

289

1.801

1.579

3.898

3.622

3.372

7.765

7.748

10.337

9.108 6.768

6.031

8.483 6.329

6.138

5.615

6.161

6.773

6.454

Gemeentefonds

-338

937

4.423

5.814

8.630

8.536

10.515

Jaarrekening

9.276

Begroting

13.212

12.651

VERGELIJKING GEMEENTEFONDS GEMEENTE GILZE EN RIJEN

16 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

3.2 Weerstandsvermogen en ratio’s

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van de gemeente Gilze en Rijen. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Hieronder vindt u een andere toelichting op de ratio's van uw gemeente. Ratio weerstandsvermogen van de gemeente Gilze en Rijen classificeert als ruim voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 7,6 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Gilze en Rijen heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 4,2 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Gilze en Rijen is met 1,78 (2023: 1,1) volgens het GTK 2020 ‘ruim voldoende’ te noemen. Solvabiliteit De solvabiliteit bedraagt ultimo 2024 29% (2023: 30%).

Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Gilze en Rijen in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteit ligt in lijn met voorgaand jaar en classificeert op grond van het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020) als ‘neutraal’. De ondergrens voor deze classificatie is 20%. Netto schuldquote De netto schuldquote bedraagt 37% (2023: 34%). De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. De netto schuldquote ligt in lijn met vorig jaar en classificeert op grond van het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020) als minst risicovol. Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Gilze en Rijen betreft 13% (2023: 12%). De ratio grondexploitatie is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020.

17 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

3.3 Ons beeld van uw financiële positie 1/2

BEGROOT RESULTAAT VOOR MUTATIE RESERVES (IN MILJOENEN €) 0,5

0,2

0 -0,5

2025

2026

2027

2028

-1 Inleiding Een sterk versnipperd landschap, gedeelde onzekerheid. Dat is de titel van ons benchmarkonderzoek gemeenten dat wij in januari 2025 hebben uitgebracht over de financiële positie van gemeenten. Wij concluderen hierin dat de meeste gemeenten over 2023 een positief resultaat hadden (per saldo € 1,7 miljard) terwijl voor de komende vijf jaren grote tekorten worden verwacht (over vijf jaar totaal voor alle gemeenten € 3,9 miljard). Dit is voornamelijk het gevolg van de gewijzigde financieringssystematiek vanuit het Rijk, wat leidt tot een zogenoemd ravijn. Ook bij de gemeente Gilze en Rijen zien wij dit terug. Volgens de begroting 2025 wordt tot en met 2028 cumulatief een negatief resultaat (vóór mutaties reserves) behaald van € 7,3 miljoen. In de grafiek hiernaast zijn de resultaten per jaar inzichtelijk gemaakt. Gemeente Gilze en Rijen is voornemens om de begrotingsadviezen van de VNG op te volgen die leiden tot een beperking van het tekort. Uw score in onze landelijke benchmarkrapportage Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld. In dit GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als basis gebruikt voor het bepalen van uw score en dus financiële positie.

Indien uw gemeente voor de komende jaren (2024 t/m 2028) per saldo een negatief resultaat begroot (en inteert op het eigen vermogen), beïnvloedt dit de score. Een uitwerking van deze systematiek beschrijven wij in onze benchmarkrapportage. Als kanttekening hierbij geldt dat deze score een momentopname is, ontwikkelingen en wijzigingen in begroting en realisatie hebben invloed op de scores.

-1,5 -2 -2,5 -3 -3,5

-1,9 -2,9

-2,7

18 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

3.3 Ons beeld van uw financiële positie 2/2

Voorspellend vermogen Tijdens onze controle hebben wij geconstateerd dat voor bijna alle programma’s sprake is van afwijkingen tussen begrote lasten en baten en daadwerkelijke lasten en baten. Net als voorgaande jaren is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en het resultaat van baten en lasten bij de gemeente Gilze en Rijen relatief groot. In de begroting na wijziging werd een saldo van baten en lasten van € 2.000 begroot terwijl over 2024 een positief resultaat van € 5,9 miljoen is gerealiseerd (exclusief mutaties reserves). Op basis deze historische informatie en de relatief beperkte omvang van de begrotingsonrechtmatigheden, is een trend zichtbaar dat de gemeente Gilze en Rijen (structureel) conservatief begroot. Op basis hiervan concluderen wij dat het voorspellend vermogen van de begroting (na wijzigingen) voor verbetering vatbaar is. Uiteraard zijn op onderdelen specifieke omstandigheden aan de orde waardoor sprake is van afwijkingen van de begroting na wijzigingen. Zoals opgenomen in onze boardletter 2024 adviseren wij om de verbetering van het voorspellend vermogen structureel onderdeel van uw proces te maken. Dit kan door gestructureerd afwijkingen van de begroting te evalueren waarmee lering kan worden getrokken voor toekomstige prognoses. Dit wordt ook wel ‘backtesting’ genoemd. Hiermee kan het lerend vermogen van uw organisatie verbeteren.

Door gestructureerd en gedocumenteerd de kwaliteit van de prognoses te beoordelen aan de hand van realisatie zoals achteraf is gebleken, kunnen toekomstige prognoses verbeterd worden en/of kan eerder bijgestuurd worden.

Het verschil binnen de begroting wordt veroorzaakt door diverse afwijkingen. Deels is de raad hierover geïnformeerd. De verschillen zijn te verklaren en zijn bij de financiële toelichtingen in de programma’s opgenomen. Wij adviseren u dit nadrukkelijker onderdeel van uw proces te maken bij de bestuursrapportages en voortdurend te monitoren waardoor verschillen ontstaan en de raad te adviseren over tijdelijke en reserve-budgetten gedurende het jaar, het overhevelen hiervan bij de jaarrekening en de impact op de begroting van het lopende boekjaar. Meerjarenbegroting De meerjarenbegroting toont over de aankomende vijf jaar een tekort. Het tekort doet zich voor vanaf begrotingsjaar 2026. De oorzaak van het verwachte tekort wordt met name veroorzaakt op de programma’s 3 Economie en op overhead. Het begrote resultaat op programma 3 daalt van € 1,6 miljoen voordelig in 2025 naar € 0,3 miljoen nadelig vanaf begrotingsjaar 2026. In de gewijzigde begroting 2024 was hier nog een voordelig resultaat ad € 1,9 miljoen begroot, maar was een beperkt negatief resultaat ad € 0,1 miljoen gerealiseerd. Tevens blijkt uit de meerjarenbegroting dat de begrote lasten voor overhead de komende jaren structureel toenemen van € 10 miljoen realisatie in 2024 naar € 12,1 miljoen lasten in de begroting 2028.

De nadelige resultaten op beide programma’s verklaren het nadelig saldo van baten en lasten in de meerjarenbegroting. Volledigheidshalve merken wij op dat gemeente Gilze en Rijen de komende jaren op het programma sociaal domein structureel gemiddeld € 1,5 miljoen minder nadelig resultaat begroot dan de realisatie in 2024. In de begroting 2025 en verder zijn de laatste begrotingswijzigingen uit 2024 met betrekking tot jeugdzorg nog niet verwerkt. In december 2024 heeft de gemeenteraad het maatregelenpakket Ravijnjaar 2025-2028 vastgesteld.

19 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4. Belangrijkste bevindingen 4.1 Sociaal domein 4.2 Grondexploitaties 4.3 Rechtmatigheidsverantwoording 4.4 Data-analyse 4.5 BBV, WNT en SiSa 4.6 Belangrijke schattingsposten

20 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.1 Sociaal domein

Wmo Begeleiding en Beschermd Wonen Met ingang van 1 januari 2023 is Siem de contractpartner voor Wmo Begeleiding en Beschermd Wonen voor de regio Hart van Brabant. Er is sprake van een taakgerichte inkoop met lumpsum financiering. Er zijn samen met Siem afspraken gemaakt over de monitoring en rapportering aan de deelnemende gemeenten. Per kwartaal informeert Siem de regio over onder andere de voortgang van de inkoop, het verloop van het aantal cliënten in zorg (regionaal en per gemeente) en over de bestedingen van het lumpsumbudget en het budget voor transformatie. Afrekening vindt plaats op basis van het werkelijk aantal cliënten ten opzichte van het totale regionaal volume en de contractueel overeengekomen bandbreedte. De cliëntaantallen en het lumpsum budget zijn middels een bestuursverklaring de dato 28 februari 2025 door RIBW Brabant als penvoerder van Siem bevestigd. Regio Hart van Brabant heeft een adviesnota verstrekt aan de deelnemende gemeenten over de afrekening van de zorg- en transformatiekosten.

Als eindproduct in de P&C-cyclus levert Siem uiterlijk 1 juni de financiële verantwoording aan waarbij op twee manieren zekerheid over de gepresenteerde bedragen wordt verkregen; enerzijds levert de accountant van Siem een rapport van feitelijke bevindingen op bij specifiek overeengekomen werkzaamheden en anderzijds zijn posten waar de accountant geen werkzaamheden op kan uitvoeren wegens het ontbreken van een harde norm door de gemeente Tilburg beoordeeld.

De totale lasten Wmo Begeleiding en Beschermd Wonen voor gemeente Gilze en Rijen waren begroot op € 1.787.000 excl. transformatiekosten (2023: € 1.216.000). Op basis van de voorlopige afrekening per ultimo 2024 zouden de lasten, incl. transformatiekosten, € 1.878.000 bedragen (2023: € 1.198.000). Op basis van de afrekening per ultimo 2024 blijkt het aantal cliënten voor gemeente Gilze en Rijen circa 5% (13 cliënten) hoger te liggen dan begroot (2023: circa 30%, 50 cliënten). Verkregen zekerheid omtrent de geleverde zorg Net als afgelopen jaren is er sprake van een zekere mate van onzekerheid bij het vaststellen of zorg daadwerkelijk geleverd is. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren en de uitkomsten van de in 2024 ontvangen controleverklaringen bij productieverantwoordingen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid in totaliteit op € 801.000 (2023: € 947.000).

21 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.2 Grondexploitaties 1/2

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties Gemeente Gilze en Rijen ontwikkelt diverse actieve grondexploitaties. Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, stikstofproblematiek, bouwvrijstelling, fluctuatie verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s:  Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?  Prijs: is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2024 geactualiseerd.

Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Winstneming Gemeente Gilze en Rijen heeft ultimo 2024 12 actieve grondexploitaties op de balans staan. Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grond-exploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst te worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien.

ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES 2024-2023–2022-2021 (x € 1 miljoen) 25,0 23,2

19,7

20,0 17,6

17,1

16,5 15,0

15,3

15,0 13,3

10,0

5,6 5,0 3,2 2,1 2,0

0,0

BIE - woningbouw

2024

BIE - bedrijventerreinen

2023

2022

2021

Totaal

22 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.2 Grondexploitaties 2/2

Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd). Voor de grondexploitaties van gemeente Gilze en Rijen heeft deze methode op totaalniveau geresulteerd in een winstneming van circa € 1,1 miljoen en een (aanvullende) verliesneming van € 84.000. Per saldo is er dus sprake van een totaal resultaat van bouwgronden in exploitatie in 2024 van € 1 miljoen. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten in de exploitatieopzetten getoetst en gecontroleerd. Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden concluderen wij dat wij ons kunnen vinden in de gehanteerde uitgangspunten. Spoorzone Rijen Op 5 juli 2024 is de Bestuursovereenkomst Project Julianastraat Rijen ondertekend door gemeente Gilze en Rijen, de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en provincie Noord-Brabant. In deze bestuursovereenkomst zijn de afspraken opgenomen over de werkzaamheden inzake de Spoorzone te Rijen. In onze boardletter hebben wij de aandachtspunten ten behoeve van de jaarrekening 2024 uiteengezet.

Het college heeft op basis van de bestuursovereenkomst de in eerdere jaren, alsmede in 2024, gemaakte voorbereidingskosten, kapitaallasten en geactiveerde investeringen ontvlochten uit de administratie en separaat in de jaarrekening verantwoord. Op basis van onze uitgevoerde werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de verantwoording van de gemaakte kosten en ontvangen voorschotten conform BBV nauwkeurig zijn verwerkt in de jaarrekening.

23 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording 1/4

Status wijziging wet– en regelgeving Het wetgevingstraject rondom de rechtmatigheidsverantwoording is voor gemeenten nog niet afgerond. De gedelegeerde regelgeving die relevant zijn voor het opstellen van de jaarrekening (BBV) en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO) zijn op het moment van schrijven van dit accountantsverslag voor advisering voorgelegd aan de Raad van State. Totdat deze aanpassingen rond zijn dient de uitwerking uit NBA Alert 48 2.0 gevolgd te worden. Aan de hand van te onderkennen scenario's / omstandigheden zijn in NBA Alert 48 2.0 aanwijzingen opgenomen voor de uitvoering van de accountantscontrole van de jaarrekening en de oordeelsvorming in de controleverklaring. In oktober 2024 is de kadernota rechtmatigheid geactualiseerd. De actualisatie leidt voor de gemeente Gilze en Rijen beperkt tot wijzigingen ten opzichte van vorig jaar. De belangrijkste wijziging betreft een tekstuele aanpassing in de modelverordening ten aanzien van de geconstateerde bevindingen, specifiek in relatie tot de omvang van niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten, lasten en balansmutaties en welk deel acceptabel is op basis van de vastgestelde afspraken.

Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente Gilze en Rijen De raad van de gemeente Gilze en Rijen heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 973.510. Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording stelt het college van de gemeente Gilze en Rijen vast dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 2.231.000 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens van € 973.510. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college van de gemeente Gilze en Rijen overigens een bedrag van € 2.231.000 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken. De door het college gerapporteerde afwijkingen kunnen als volgt worden samengevat: BEVINDINGEN IN HET KADER VAN RECHTMATIGHEID Onrechtmatigheden Voorwaardencriterium Begrotingscriterium Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium TOTAAL

Acceptabel (in €)

Niet-acceptabel (in €)

Totaal afwijkingen (in €)

Onduidelijkheden (in €)

0

0

0

0

2.231.000

0

2.231.000

0

0

0

0

0

2.231.000

0

2.231.000

0

Verantwoordingsgrens (1%)

973.510

Rapportagegrens

100.000

24 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording 2/4

Onze bevindingen bij de rechtmatigheidsverantwoording en paragraaf bedrijfsvoering van de gemeente Gilze en Rijen Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 van de gemeente Gilze en Rijen te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of de opsomming van de onrechtmatigheden door het college toereikend is onderbouwd. De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening richt zich op een drietal criteria die wij hieronder nader hebben toegelicht. Voor de SiSa-bijlage heeft het college negen rechtmatigheidscriteria in acht genomen. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen de gemeenteraad en het college. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van de gemeente Gilze en Rijen, dat de dato 20 december 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld, en de financiële verordening. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de organisatie toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om de opsomming van de onrechtmatigheden in de rechtmatigheidsverantwoording te onderbouwen. De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag.

Wij hebben deze paragraaf gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.

De gemeente Gilze en Rijen heeft (nog) geen beschrijving van acties opgenomen in de jaarrekening om rechtmatigheidsfouten in de toekomst te voorkomen. De gemeente Gilze en Rijen heeft gerapporteerd over de naleving van nietfinanciële onrechtmatigheid in het kader van de wet Fido. Deze normen worden wel door de gemeente nageleefd.

25 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording 3/4

Voorwaardencriterium Het college toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld. De relevante wet- en regelgeving is tussen het college en de raad afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen: subsidieverstrekkingen, participatiewet en aanbestedingen. Indien is vast komen te staan dat de gemeente niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan is sprake van een onrechtmatigheid. Europese aanbestedingen In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording 2024 heeft het college de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spendanalyse. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over de interne beheersing ten aanzien van de EUaanbestedingsregels. In het proces wordt de naleving van de inkoop- en aanbestedingsregels niet afgedwongen, waardoor niet kan worden gesteund op interne beheersmaatregelen. Wel wordt een spendanalyse opgesteld om de rechtmatigheid van uitgaven te waarborgen. Over 2024 blijken uit de spendanalyse geen onrechtmatigheden.

26 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording 4/4

SiSa Voor de SiSa-bijlage heeft het dagelijks bestuur negen rechtmatigheidscriteria in acht genomen. Er zijn geen afwijkingen geconstateerd met betrekking tot de uitkeringen dan wel de SiSa-verantwoording. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van de gemeente Gilze en Rijen heeft de verantwoordingsgrens wel overschreden. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Het college en de raad hebben door middel van de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd moeten worden. Het begrip tijdigheid is middels een addendum expliciet in de financiële verordening opgenomen en dit addendum is met terugwerkende kracht door de raad op 8 mei 2025 vastgesteld.

Het college van gemeente Gilze en Rijen heeft de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) tijdig voorgelegd aan de raad en er is in dit kader geen sprake van begrotingsonrechtmatigheden.

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient het college een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt het college vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeente genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt het college vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Alleen daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering.

27 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.4 Data-analyse Banktransacties

Data-analyse op uitgevoerde betalingen Wij hebben data-analyse gebruikt om de betalingen gedurende het jaar te controleren. Uit de analyse van de banktransacties blijkt dat:  naast salarisbetalingen geen andere betalingen hebben plaatsgevonden naar het bankrekeningnummer van medewerkers;  alle batchbetalingen zijn geautoriseerd door bevoegde personen;  sprake is van 102 verschillende crediteuren met hetzelfde bankrekeningnummer, maar dat deze allemaal verklaarbaar zijn. Dit is veelal het gevolg van wel/geen gebruik van leestekens;  sprake is van 32 crediteuren met meerdere bankrekeningnummers, maar dat deze allemaal verklaarbaar zijn.

Geen transacties in het weekend

102 verschillende crediteuren met hetzelfde IBAN

Geen transacties met landen met een verhoogd corruptierisico

32 crediteuren hebben meerdere IBAN

28 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.5 BBV, WNT en SiSa 1/2

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Gilze en Rijen de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Observaties informatiewaarde jaarverslag Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn en voldoen aan de eisen in de BBV voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. De kwaliteit en informatiewaarde van uw jaarverslag is toereikend, wel hebben wij een aantal waarnemingen. Het jaarverslag biedt veel informatie over de realisatie ten opzichte van de uitgangspunten van het beleid. In de basis is de kwaliteit van het jaarverslag voldoende. Onderstaand hebben wij een aantal observaties:  In het jaarverslag is geen samenvattend overzicht opgenomen met de realisatie. Er worden wel tabellen gepresenteerd met een inhoudelijke toelichting omtrent de activiteiten. We adviseren om een samenvattend overzicht op te nemen in het jaarverslag met betrekking tot de financiële resultaten. Dit zal op een gestructureerde wijze een beter beeld van de activiteiten geven.  In de programmaverantwoording zijn doelstellingen opgenomen met de realisatie daarvan.

Doelstellingen zijn op dit moment (nog) niet SMART geformuleerd, waardoor uit de doelstelling en realisatie niet blijkt of de realisatie binnen de tolerantie van de doelstelling valt. Te denken valt aan een vooraf gedefinieerd percentage ziekteverzuim, of een percentage/score voor medewerkerstevredenheid.  De analyse van de financiële verschillen tussen de begroting en de realisatie per programma is duidelijk inzichtelijk gemaakt. Hierbij zijn de belangrijkste mutaties per taakveld aanvullend toegelicht.



De paragraaf verbonden partijen geeft beperkt inzicht in de risico’s. Hierbij rest de vraag wat de belangrijkste risico’s zijn, zowel financieel als inhoudelijk.

De paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ geeft goed inzicht in frauderisico’s en –gevallen In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over de risico-inschatting, onze verrichte werkzaamheden en materiële bevindingen ten aanzien van fraude. Wij hebben aandacht besteed aan de toelichtingen die de gemeente Gilze en Rijen heeft opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Wij vinden dat de toelichting inzake fraude omvangrijk is, waarbij ingegaan wordt op de verrichte acties, op de risico’s en de beheersingsmaatregelen en in hoeverre er fraudegevallen zijn geweest. Hiermee biedt dit een goed inzicht. De paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft inzicht in het vermogen om risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen Naast het onderwerp fraude hebben wij in onze controleverklaring gerapporteerd over het vermogen van gemeente Gilze en Rijen om risico’s uit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Gemeente Gilze en Rijen heeft in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een beschrijving van de risico’s en de totstandkoming en omvang van het weerstandsvermogen opgenomen.

29 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.5 BBV, WNT en SiSa 2/2

Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2024 niet meer bedragen dan € 233.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 van de gemeente Gilze en Rijen niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Gilze en Rijen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening 2024 genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2024. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens 5.1. In bijlage 1 van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2024 wordt ingegaan op de Wet Inburgering 2021. Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in de SiSa-bijlage 2024. Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen 2024 en opvolging IB signalen uit eerdere jaren volgen geen controleverschillen en/of onzekerheden. In opzet zijn voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren. Er is geen geformaliseerd M&O-beleid met betrekking tot de Wet Inburgering aanwezig conform de rechtmatigheidsvoorschriften van VNG, Divosa en het Ministerie van SZW.

30 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.6 Belangrijke schattingsposten 1/2

Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college met de organisatie schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een hoge mate van schattingsonzekerheid vertonen. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het college bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendentie bij het college. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt weergegeven of wij de schatting als conservatief, neutraal of optimistisch hebben aangemerkt.

POST IN DE JAARREKENING

BEDRAG (x € 1.000)

BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR

BEOORDELING VORIG BOEKJAAR

Vaste activa - afschrijvingen

3.415





Afschrijving van de materiële vast activa vindt plaats op basis van de ingeschatte en vastgestelde afschrijvingstermijnen.

Voorziening dubieuze debiteuren

450





Voor debiteuren is een voorziening getroffen. Hiermee kunnen in voorkomende gevallen oninbare bedragen worden opgevangen.

Grondexploitatie - nog te maken kosten

21.673





Er is een inschatting gemaakt van de nog te maken kosten welke benodigd zijn voor afronding van de projecten.

Grondexploitatie - nog te verwachten opbrengsten

45.025





Er is een inschatting gemaakt van de nog te verwachten opbrengsten welke gerealiseerd worden voor afronding van de projecten.

TOELICHTING SCHATTING

Voorzieningen bestaande risico’s en verplichtingen

5.514





De gemeente heeft voorzieningen gevormd voor in de toekomst verwachte kosten, zoals de voorziening pensioen, wachtgelden bestuurders en achterstallig onderhoud wegen. Voor een nadere toelichting omtrent het achterstallig onderhoud wegen verwijzen wij naar de volgende pagina.

Voorzieningen verkregen middelen van derden

6.293





Van derden verkregen middelen ten aanzien van riolering en afvalstoffen zijn niet vrij besteedbaar.

 conservatief  neutraal  optimistisch, maar aanvaardbaar

31 ACCOUNTANTSVERSLAG 2024 – GEMEENTE GILZE EN RIJEN

4.6 Belangrijke schattingsposten 2/2

Voorzieningen (achterstallig onderhoud) wegen De gemeente heeft ultimo 2024 voor € 1,6 miljoen (2023: 1,8 miljoen) aan onderhoudsvoorzieningen verantwoord in de jaarrekening. De voorziening dient als dekking voor het uitvoeren van achterstallig onderhoud wegen. In 2023 heeft de gemeente een externe partij inspectie laten uitvoeren om de omvang van de voorziening te bepalen. In 2024 zijn, als gevolg van capaciteitsproblemen, in zeer beperkte mate onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd en zijn werkzaamheden doorgeschoven naar de komende jaren. In totaal is voor circa € 150.000 aan onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd waarvoor € 220.000 was opgenomen in de voorziening. Het verschil ad circa € 70.000 is niet vrijgevallen en aangemerkt als controleverschil. De notitie materiële vaste activa van de Commissie BBV geeft aan dat achterstallig onderhoud waarmee onveilige situaties worden gecreëerd en waarbij sprake is van kapitaalvernietiging zo spoedig mogelijk doch uiterlijk binnen een redelijke termijn hersteld dient te worden. Ons is medegedeeld dat nog geen sprake is van onveilige situaties. Desalniettemin adviseren wij het achterstallig onderhoud spoedig uit te voeren.