Bijlage 2 - technische vragen Projectplan groenvisie

Projectplan Groenvisie gemeente Gilze en Rijen en Alphen-Chaam Item Projectnaam Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Projectleider Projectfase Status Datum Zaaknummer

Omschrijving Groenvisie Corné Machielsen en Frank van Raak Jean-Paul Vermunt Laura Meuleman Definitiefase Concept 12-12-2022

Managementsamenvatting Dit projectplan Groenvisie is een plan van aanpak en strategie voor de actualisatie en integratie van bestaand groenbeleid, op basis van een verkenning van nieuwe ontwikkelingen, dilemma’s, risico’s en kansen. In andere woorden, het is een procesdocument, dat een globale richting voor de groenvisie aangeeft en het proces schets voor het opstellen ervan. Na vaststelling door het college van B&W wordt het projectplan ter informatie verzonden aan de raad. De laatste jaren zijn klimaatbewustzijn, ecologie en actief burgerschap steeds belangrijker geworden, ook in Gilze en Rijen en Alphen-Chaam. De 2 gemeenten spelen actief in op deze ontwikkelingen en willen voor de aankomende jaren een duidelijke prioritering kunnen geven aan en in de groene leefomgeving. Dit is zo ook vastgelegd in de coalitieprogramma`s van de 2 gemeenten. Het is daarom wenselijk een groenvisie- en ambitie te formuleren, die aansluit bij de ontwikkelingen en omstandigheden en meer samenhang aanbrengt in het totale groenbeleid. Dit projectplan is daarvoor het formele startpunt. Dit projectplan schets de belangrijkste ontwikkelingen, de samenhang met andere nog op te stellen visies, de relevante vraagstukken in het groen, de verwachting van betrokken belanghebbende en de kaders, om daarmee richting te geven aan de op te stellen groenvisie.

Tot slot geeft de notitie het proces voor de ontwikkeling van de groenvisie weer, in een tijdlijn met een beknopt plan van aanpak.

Inleiding Aanleiding

De laatste jaren is er in de samenleving een aantal omvangrijke vraagstukken bijgekomen. De gevolgen van klimaatverandering kondigen zich aan, in de vorm van extremere weersomstandigheden. De biodiversiteit neemt aantoonbaar af. Het leidt tot een bredere, groeiende bewustwording. De Covid periode heeft ervoor gezorgd dat de waardering van burgers voor groen is vergroot. Daarnaast verandert de samenleving steeds sneller en daarmee de rol van de gemeente. Bewoners en belangengroepen dwingen overheden anders na te denken over complexe vraagstukken zoals vergroening van de gemeente. Het belang van genoemde vraagstukken is terug te zien in landelijke initiatieven en wetgeving, zoals de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS), het Deltaplan Biodiversiteitsherstel en de Omgevingswet. Ook deze betekenen voor de 2 gemeenten een herziening van beleid en processen. Ondertussen neemt de druk op de ruimte toe. Er is veel ruimte nodig om te wonen en ons te verplaatsen, om te parkeren en om te ondernemen. Ook ondergronds gebruiken we de ruimte intensiever, bijvoorbeeld om de energietransitie te realiseren. Dat gaat niet alleen ten kosten van de groene ruimte waarin we de rust en ontspanning vinden om gezond te blijven. Het tast ook onze groenbuffer tegen extreem weer aan, en het leefgebied van dieren en planten die we zo hard nodig hebben om de natuur in balans te houden.

Het huidige groenbeleid bevat kwalitatief goede elementen, maar biedt als geheel onvoldoende antwoord op deze ontwikkelingen. Daarnaast liggen er kansen om bestaand beleid op verschillende groenonderwerpen (o.a. bomenbeleid, biodiversiteitsvraagstuk, klimaatadaptatie/duurzaamheid, onderhouds- en maaibestekken) te integreren en verbinden en zo effectiviteit te vergroten. Er is, kortom behoefte aan een vernieuwde, overkoepelende groenvisie die voorwaarden schept voor een groene leefomgeving die: Bijdraagt aan gezondheid en welzijn van inwoners, makkelijk toegankelijk is en hen uitnodigt om er rust en ontspanning te vinden of plezier aan te beleven;  De biodiversiteit versterkt, een gezonde omgeving is voor dieren en planten en hen voldoende mogelijkheden biedt om zich te bewegen tussen de groene gebieden;  Helpt bij het verwerken van grote hoeveelheden regenwater en verkoeling biedt als de temperaturen hoog oplopen, en zo de gevolgen van klimaatverandering verzacht.  Bijdraagt aan actieve betrokkenheid van onze inwoners bij hun leefomgeving en hun gemeente.  Kaders geeft om ruimtelijke ontwikkelingen in stedelijk gebied te toetsen. In het coalitieprogramma`s van de twee gemeenten staat onderstaande tekst die aanleiding geeft tot het opstellen van een groenvisie. 

Besluitvorming

Gilze en Rijen Coalitieprogramma 2022-2026: We maken een Groenplan waarin we de kansen voor meer en beter groen verkennen. Daarbij maken we meer geld vrij voor (groen)onderhoud, -vernieuwing en -uitbreiding zodat inwoners weer trots kunnen zijn op hun buurt.

Leeswijzer

Projectbeschrijving Doelstelling

Alphen-Chaam Coalitieprogramma 2022-2026: Het verbeteren van de openbare ruimte en het openbare groen is een belangrijk speerpunt. Belangrijk speerpunt bij nieuwe projecten is vergroening een randvoorwaarden. Dit projectplan is het formele startpunt voor het opstellen van de groenvisie. Deze start schetst de belangrijkste ontwikkelingen, de samenhang met andere nog op te stellen visies, de relevante vraagstukken in het groen, de verwachting en rollen van betrokken belanghebbenden en de kaders, om daarmee richting te geven aan de op te stellen groenvisie. Tot slot geeft de notitie het proces voor de ontwikkeling van de groenvisie weer, in een tijdlijn met een plan van aanpak.

De laatste jaren zijn klimaatbewustzijn, ecologie en actief burgerschap steeds belangrijker geworden, ook in Gilze en Rijen en Alphen-Chaam. De 2 gemeenten spelen actief in op deze ontwikkelingen en willen in samenspraak met haar inwoners voor de aankomende jaren een duidelijke prioritering kunnen geven aan en in de groen leefomgeving. De gemeenten willen ruimte geven aan actieve burgers, duidelijke afwegingen kunnen maken en samenwerking zoeken om de gemeenten groener, ecologisch waardevoller en klimaatadaptiever te maken. Het is daarom wenselijk een groenvisie- en -ambitie te formuleren, die aansluit bij de ontwikkelingen en omstandigheden en meer samenhang aanbrengt in het totale groenbeleid. Het doel van de groenvisie is: 1. De groenvisie zodanig te formuleren dat het toekomstbestendig is en een duidelijke basis biedt voor inrichting, beheer en uitvoering en voor de projecten-cyclus.

2.

Uitgangspunten en resultaat

Kaders/afbakening

Een samenhangende visie te formuleren, zodat beleidsdoelstellingen voor openbaar groen alle tendensen en ontwikkelingen in hun onderlinge samenhang beschrijven en zodat hieraan voldoende specifieke doelstellingen en middelen kunnen worden gerelateerd; 3. Een financieel kader te bieden waarin gewenst en realistische investeringskosten in het groen inzichtelijk zijn gemaakt. 4. Actief burgerschap in het openbaar groen te versterken/ burgers uitnodigt om initiatief te nemen. Het uitgangspunt is een integraal en gedragen groenvisie, die: 1. Voorwaarden schept en overkoepelend is voor inrichting, beheer en uitvoering van groen binnen de kernen en bedrijventerreinen. 2. Een herziening bevat van de huidige groenstructuur binnen de kernen en een lijst van projecten welke nodig zijn om deze groenstructuur te versterken (voor de komende 10 jaar). 3. Een voorstel voor een groennorm en bomennorm bij nieuwe ontwikkelingen bevat. 4. Een hoofdstuk participatie bevat met duidelijke, juridisch kloppende regels voor geveltuinen, boomspiegels, schoffelcontact, groene bewonersinitiatieven en right to challenge. Hierbij is de impact van de omgevingswet op de samenwerking met bewoners en andere partijen afgewogen. 5. Duidelijke beleidsdoelstellingen geeft voor biodiversiteit en een haalbare agenda, met voorstellen voor implementatie, beleidsuitwerking en experimenten in de komende jaren. 6.

Koppeling met klimaatadaptatie. Duidelijke visie over hoe groen hittestress kan verminderen. 7. Niet volledig dekkend is op alle groene vraagstukken en aspecten, maar op zijn minst wel suggesties en aanwijzingen geeft hoe hier tegemoet te komen in de toekomst. 8. Een financieel kader bevat op basis van de huidige financiële middelen en een aantal opties geeft voor wat er extra gedaan kan worden met meer budget. 9. De groenvisie past binnen de nieuwe omgevingswet en nog op te stellen omgevingsvisie en omgevingsplannen. De volgende vraagstukken zijn relevant voor het groenbeleid: - De noodzakelijke transformatie van traditioneel, gecultiveerd beheer naar meer natuurlijke vormen van inrichting en beheer. - Het effectief en voldoende robuust verbinden van ecologische hotspots in de kernen en over verkeersaders. - Impact omgevingswet op samenwerking met bewoners en andere partijen - Bijdragen aan het verder vormgeven, innoveren, borgen en stimuleren van vormen van betrokkenheid: beginspraak, meespraak, co-creatie, participatie, bewonersgroen, private groenontwikkeling, dorpsraden en bewonersinitiatief. Hoe geven we de zwijgende meerderheid een stem? - Nieuwe ruimteconflicten, laadpalen, gasloze wijken. - Capaciteitsvraagstuk in de ambtelijke organisatie. - Balans tussen doel en middelen en tussen ambities en haalbaarheden/betaalbaarheid.

Kaders van de groenvisie - De groenvisie gaat in hoofdzaak over groen in openbare ruimte binnen de kernen - De groenvisie gaat niet over groen van particulieren. - Daarnaast gaat de groenvisie niet over het buitengebied. De Landschapsontwikkelingsplannen gaan over het buitengebied. Waar de groenvisie wel over het buitengebied gaat is het duidelijk aangegeven. - De groenvisie is geen integraal beheerplan openbare ruimte. Het gaat niet

Samenhang

Projectplanning Fase Initiatieffase

over het onderhoud van de openbare ruimte. Maar geeft er wel input om opnieuw de ambitie/kwaliteitsniveaus te kunnen bepalen. - De groenvisie is geen uitvoeringsprogramma met concrete projecten. Met uitzondering van voorstellen om de groenstructuur compleet te maken en een agenda voor biodiversiteit met voorstellen voor implementatie, beleidsuitwerking en experimenten in de komende jaren. Gelijktijdig met het opstellen van de groenvisie werken we ook aan het opstellen van een duurzaamheidsvisie, omgevingsvisie en visie 2040 (voor Gilze en Rijen). Al deze visies volgen een eigen traject. Waar mogelijk worden participatietrajecten verbonden. Voorwaarden is wel dat ze elkaar niet vertragen.

Periode November december 2022

Tussenstappen -

Definitiefase

December 2022 - februari 2023

-

Uitvoeringsfase

Februari- juni 2023 (afhankelijk van adviesbureaus)

-

1. 2. 3.

4. -

Besluitvorming college

Juli 2023

Inspraak

Augustus september 2023 Eventueel uitloop als er veel aanpassingen nodig zij. Oktober november 2023

Besluitvorming raad

-

-

Opstellen opdrachtomschrijving/ projectvoorstel. Onderzoeken welke gemeenten willen aanhaken Opstellen projectorganisatie Eerste contacten met adviesbureaus. Selectiecriteria opstellen voor adviesbureaus. Opdrachtverlening adviesbureau. Analyse bestaand beleid. Analyse beschikbare data Werksessie met specifiek thema en brede doelgroep van bewoners, belangengroepen en raadsleden. Voorstel thema’s: Groenstructuur en groennorm Biodiversiteit Klimaatadaptatie en groen (werksessie samen met duurzaamheidsvisie) Participatie (samen met omgevingsvisie) Participatie via werksessie en via voorstel adviesbureau. Opstellen concept groenvisie Besluit groenvisie college.

-

Consulteren bewoners, belangengroepen en raad over groenvisie. Opstellen inspraaknota

-

Raadsvoorstel Groenvisie

Product en besluitvorming Projectvoorstel besproken met betrokkenen.

Vaststellen van het projectplan door stuurgroep en college van Gilze en Rijen en Alphen-Chaam.

Concept groenvisie.

Vaststellen van de concept groenvisie door het college. Vrijgeven voor inspraak Inspraaknota

De groenvisie wordt vastgesteld door college

Afrondingsfase

Beheersaspecten Geld

December 2023 – januari 2024

-

Inspraaknota

-

Evaluatie van project Digitaliseren van kaarten

en de Raad, mogelijk met raadsinformatiemoment.

Financieel kader en capaciteit Bij het opstellen van de groenvisie is hulp van een adviesbureau nodig. Met name bij het analyseren van onze groengegevens en het opstellen van een groennorm en onze groenstructuur. Uit navraag bij andere gemeente blijken de kosten tussen de €25.000,- en €35.000,- te liggen per gemeente. Wij maken de groenvisie voor 2 gemeenten, we schatten de kosten in op €20.000,- per gemeente voor het inhuren van een adviesbureau. Dit budget is inmiddels in beide gemeenten opgenomen in de begroting 2023. De geschatte eigen capaciteit voor het opstellen van de groenvisie is 700 uur. Wij stellen voor om voor het opstellen van de visie 50% procent van de uren toe te rekenen aan elke gemeente. De uren voor het bestuurlijk traject worden verantwoord op basis van de werkelijk gemaakte uren per gemeente.

Risico

Organisatie

Verder moeten we werken met de middelen die nu beschikbaar zijn in de begroting. Extra financiële ruimte is niet aan de orde. Goed reageren op het veranderen van omstandigheden, nieuwe inzichten en optredende kansen en bedreigingen vraagt daarom om prioritering en slimme inzet van beschikbaar budget. 1. Vinden van een geschikt adviesbureau die werk op tijd kan leveren. Navraag bij 3 adviesbureaus leert ons dat het een interessante opdracht is waar adviesbureaus tijd voor kunnen maken op korte termijn. Risico op vertraging daardoor is beperkt. Voorstel aanpak: accepteren. 2. Risico op vertraging. Mogelijk zijn onderwerpen ingewikkelder of heeft het adviesbureau meer tijd nodig. Er is altijd risico op vertraging. Voorstel aanpak: controleren. 3. Uitbreiding van de opdracht: Mogelijk willen we in de loop van het project de opdracht uitbreiden. Voor de voortgang is het belangrijk dat de 2 betrokken wethouders op 1 lijn zitten. Mogelijk is er risico op vertraging of meerkosten. Voorstel aanpak: controleren en afbakenen.

Bestuurlijk opdrachtgever: Corné Machielsen en Frank van Raak Ambtelijk opdrachtgever: Jean-Paul Vermunt Projectleider: Laura Meuleman Procesbegeleider: Angelique van Dijk Stuurgroep Leden: Corné Machielsen (voorzitter), Frank van Raak, Jean-Paul Vermunt, Laura Meuleman (secretaris) Rol: In de stuurgroep kunnen belanghebbenden die een zelfde gewicht in de schaal kunnen leggen als de opdrachtgever invloed uitoefenen op de besluitvorming in het project. Zij mogen een besluit nemen over de inhoud en het management van een project. De bedoeling van een stuurgroep is dat deze de opdrachtgever en de projectleider stuurt bij het nemen van beslissingen die moeten bijdragen aan het behalen van de projectdoelen. De stuurgroep heeft als belangrijkste taak het vervullen van een initiërende, signalerende en op doelstellingen bijsturende rol over een project. Deze taak kan worden omschreven als het regelmatig beoordelen van het projectresultaat, de projectdoelstelling en de projectrisico’s. Daarnaast heeft de stuurgroep ook de taak om te motiveren en te stimuleren en de scoop van het project te bewaken. De stuurgroep is verantwoordelijk om richting te geven aan het project

en daar waar nodig besluiten te nemen. Ook het vaststellen van de projectdocumenten en knopen doorhakken bij eventuele dilemma’s maken onderdeel hiervan uit. De wethouders hebben het mandaat van het college om een adviesbureau te kiezen. Het adviesbureau dat we inhuren zal geen lid worden van de stuurgroep maar zal adviseur worden van de stuurgroep. Afstemming: 1 keer per maand Projectgroep Leden: Laura Meuleman, Alex van der Zwaluw, Jeroen Leemans, Esther Reijnen. Rol: De projectgroep werkt binnen de gestelde randvoorwaarden van de projectopdracht. De projectleider staat in verbinding met ambtelijk opdrachtgever en stuurgroep. De projectgroep leden lezen mee met de gehele visie en hebben vooral een belangrijke rol in het laten aansluiten van de groenvisie op andere visies in de gemeenten. Afstemming: 1 keer per 3 weken.

Tijd/planning

Informatie/ communicatie/ participatie

Adviseurs Rol: Meelezen inhoudelijk op specifieke onderdelen Leden: Edwin Kerremans, Saskia Agterdenbos, Henri Schoenmakers, Angelique van Dijk, Christel Eversdijk, Bas van Opstal, Suzanne Ouwekerk. Afstemming: Afstemming intensief bij het opstellen van de visie. De verschillende stappen om te komen tot een groenvisie zijn weergegeven in tabel 1. Daarbij is het belangrijk het project praktisch en doelmatig in te steken. En van te voren vast te leggen welke terugkoppelmomenten er zijn met de raad. We willen in overleg met het adviesbureau stakeholders en de raden op een inspirerende manier betrekken bij het tot stand komen van de groenvisie. We vragen het adviesbureau hiertoe ook voorstellen te doen. Zowel de raden als bewoners worden hierin meegenomen. Daarnaast zijn ook het Waterschap, Mark en Leij en NLGR belangrijke partners bij het opstellen van de Groenvisie. Er worden op het moment verschillende visies opgesteld. Om dubbele en of te veel participatie verzoeken te voorkomen laten we zoveel mogelijk bij elkaar aansluiten. Met name voor duurzaamheid zullen inhoudelijke sessie met de groenvisie gecombineerd worden, waar mogelijk.