Bijlage 2- Evaluatieverslag over 2023
Tekst van het document
Evaluatie uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 2023
Inhoud Samenvatting....................................................................................................................................3 1. Inleiding.........................................................................................................................................5 2. Organisatie....................................................................................................................................6 2.2 Externe formatie...........................................................................................................................6 2.3 VTH-Kwaliteitscriteria...................................................................................................................6 2.4 Evaluatie capaciteit en conclusie..................................................................................................7 3.
Evaluatie 2023 vergunningverlening..............................................................................................8 3.1 Prioriteiten, doelstelling en verwachting......................................................................................8 3.2 Vergunningverlening Wabo onderdeel milieu..............................................................................8 3.3 Vergunningverlening Wabo brandveilig gebruik...........................................................................9 3.4 Vergunningverlening Wabo anders dan milieu en brandveilig gebruik........................................9 3.5 Vergunningverlening APV en bijzondere wetten........................................................................10 3.6 Evaluatie prioriteiten, vergunningverlening en conclusie...........................................................11 4.
Evaluatie 2023 toezicht en handhaving........................................................................................12 4.1 Prioriteiten..................................................................................................................................12 4.2 Milieu..........................................................................................................................................13 4.3 Bouwen.......................................................................................................................................15 4.4 Permanente bewoning recreatiewoningen................................................................................17 4.5 Handhaving op huisvesting arbeidsmigranten............................................................................18 4.6 Brandveiligheid...........................................................................................................................18 4.7 APV en bijzondere wetten..........................................................................................................19 4.8 Evaluatie prioriteiten, toezicht- en handhavingstaken en conclusie...........................................22 5.
Evaluatie procesgerichte taken....................................................................................................23 5.1 Kwaliteit verslaglegging..............................................................................................................23 5.2 Afstemming/voorlichting/regionale samenwerking...................................................................23 5.3 Preventieve handhaving.............................................................................................................23 5.4 Evaluatie en conclusie procesgerichte taken..............................................................................23 6.
Evaluatie ontwikkelingen.............................................................................................................24 6.1 Omgevingswet............................................................................................................................24 6.2 Private Kwaliteitsborging in de bouw (Wkb)...............................................................................24 6.3 Implementatie CLO.....................................................................................................................24 6.5 Evaluatie en conclusie ontwikkelingen.......................................................................................24 Bijlage: Jaarverslag OMWB 2023.....................................................................................................25
2
Samenvatting In onderstaande samenvatting staan de belangrijkste resultaten van VTH over het jaar 2023. Gedetailleerde cijfers kunt u vinden in de volgende hoofdstukken. Organisatie De vaste formatie van het uitvoerende deel van vergunningverlening is niet aangepast. Wel is wederom een beroep gedaan op de inhuur van capaciteit, omdat we de vaste formatieplaatsen niet allemaal ingevuld konden krijgen. Het was noodzakelijk om de vaste formatieplaatsen te vullen met inhuur van externe capaciteit, door de komst van de Omgevingswet. Ook was dit jaar opnieuw intern extra capaciteit nodig voor het inrichten van Centric Leefomgeving (hierna: CLO) en de implementatie van de Omgevingswet. Boven op de vaste formatie is tijdelijk formatie ingehuurd om de implementatie van de nieuwe wetgeving in goede banen te leiden. De formatie van toezicht en handhaving is in 2023 gewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar. Voor 2023 is de boa formatie met 2 fte gestegen, omdat na onderzoek is gebleken dat de boa capaciteit onvoldoende was om aan de talrijke doelstellingen en prioriteiten daadwerkelijke richting te kunnen geven. Deze extra formatie is voor de gehele ABG-organisatie. In 2023 is er vaste formatie (nieuwe functie) bijgekomen voor het VTH-beleid. Het is gelukt om dit structureel in te vullen.
Elk jaar moet de gemeente Gilze en Rijen zich in het evaluatieverslag VTH verantwoorden over de kwaliteitscriteria. De provincie Noord-Brabant controleert in haar rol als interbestuurlijk toezichthouder van de gemeente Gilze en Rijen onder andere of deze verantwoording ook daadwerkelijk wordt afgelegd. De kwaliteitscriteria maken inzichtelijk welke kwaliteit u kunt verwachten bij de uitvoering of invulling van de VTHtaken. Deze criteria geven bijvoorbeeld een ondergrens aan het aantal medewerkers, hun opleiding en deskundigheid. Dit is het niveau dat minimaal nodig is om de omgevingsrechtelijke activiteiten op het gebied van VTH in continuïteit uit te kunnen voeren. Een externe partij heeft in 2023 onderzocht of de ABG-organisatie aan die criteria voldoet. De uitkomst van dit onderzoek was dat er wordt voldaan, mits er bepaalde opleidingen gevolgd zouden worden. Er is inmiddels een opleidingsplan opgesteld. Omdat de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) VTH taken namens de gemeente Gilze en Rijen uitvoert, moet zij conform de kwaliteitscriteria ook aantonen of zij voldoet. De OMWB heeft inmiddels aangetoond dat zij voldoet aan de kwaliteitscriteria voor zover de gemeente Gilze en Rijen de activiteiten door haar laat uitvoeren. Vergunningverlening De prioriteitenstelling is gelijk gebleven aan die van 2022. De werkzaamheden zijn ook als zodanig uitgevoerd.
De vergunningen zijn binnen de daarvoor gestelde termijnen afgehandeld. Het aantal Wabo-aanvragen is in 2023 (248) afgenomen ten opzichte van 2022 (277). Het aantal vergunning checks/informatieverzoeken is in 2023 (100) afgenomen ten opzichte van 2022 (144). Hoewel die conclusie geen zekere is, omdat er door de grote hoeveelheid vergunningen checks/informatieverzoeken binnen de ABGorganisatie in zijn geheel niet goed is geregistreerd hoeveel verzoeken er daadwerkelijk binnen zijn gekomen. En is dit getal dus een aanname. Met betrekking tot de APV zijn er in 2023 (134) iets meer evenementenvergunningen en -meldingen verleend/ behandeld dan voorgaand jaar (123). Voor 2024 wordt ongeveer een zelfde hoeveelheid evenementenvergunningen en -meldingen verwacht. Toezicht en handhaving In 2023 is de prioritering ten opzichte van 2022 op 1 onderdeel gewijzigd. Er was een categorie 3 toegevoegd bij de activiteit ‘bouwen van een bouwwerk per bouwsom. Namelijk; categorie 3: <: <€50.000,- (lage prioriteit). Uit de praktijk was namelijk gebleken dat categorie 1: <€150.000,- (hoge prioriteit) te omvangrijk is en hier heel veel onder valt. Ook de relatief kleine overtredingen zoals een erfafscheiding die 5 cm te hoog is, tuinmeubilair en dakkapellen. Deze relatief kleine overtredingen hebben de toezichthouders het afgelopen jaar veel tijd
3
gekost, omdat er een hoge prioriteit aan was gegeven conform 2022. Afgelopen jaar betekende de verandering van prioritering in de praktijk dat er niet altijd meer op locatie gecontroleerd hoefde te worden. Enkele meldingen konden telefonisch worden afgedaan. Voor wat betreft het toezicht op milieutaken heeft de OMWB in 2023 een aantal controles van het vooraf vastgestelde uitvoeringsprogramma niet kunnen uitvoeren. Er zijn het afgelopen jaar wel meer bedrijven bezocht dan vooraf geprogrammeerd. Dat komt door extra opdrachten met urgentie en een overloop van het vorige jaar. Het gemiddelde, spontane, naleefgedrag van wet- en regelgeving van bedrijven binnen de gehele regio van de OMWB betreft 57%. Het naleefgedrag in de gemeente Gilze en Rijen is 51%. De vooraf gestelde doelstelling van 50% naleefgedrag is hiermee behaald. Ten aanzien van het onderdeel bouwen is geconcludeerd dat het aantal controles met betrekking tot handhaving is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. In 2022 83 controles en in 2023 99 controles. Deze controles zijn voornamelijk afhankelijk van het aanbod. Dit jaar is er nauwelijks actief toezicht gehouden op brandveilig gebruik van individuele panden, omdat de focus met name heeft gelegen op projecten. In 2024 is dan ook afgesproken om de samenwerking met de Brandweer op basis van uitvraag te regelen.
Dit betekent dat er ad hoc wordt uitgevraagd door de gemeente. In 2023 is het aantal verzoeken om handhaving toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Ontwikkelingen In 2023 hebben we de nodige stappen gezet om ons klaar te stomen voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. In het eerste kwartaal van 2023 hebben de eerste afdeling vergunningen en kort daarna afdeling toezicht de Centric Leefomgeving (CLO) in gebruik genomen. Het CLO maakt het mogelijk om een betere registratie bij te houden van het toezicht op vergunningen, maar ook van toezicht op meldingen en klachten. Eind 2022 zijn we met de hele organisatie overgestapt naar een nieuw zaaksysteem, namelijk OneGov 365.
4
1. Inleiding Voor u ligt de evaluatie van het uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) van de gemeente Gilze en Rijen over het jaar 2023. Het uitvoeringsprogramma is op 10 januari 2023 vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Het Omgevingsbesluit stelt in art. 13.11 verplicht om de uitvoering van de VTH-taken jaarlijks te evalueren. De evaluatie laat zien of de in het uitvoeringsprogramma opgenomen activiteiten zijn uitgevoerd en in hoeverre deze activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van de in het VTH-beleid gestelde doelen. In dit evaluatieverslag is concreet beschreven hoe de gemeente Gilze en Rijen in 2023 uitvoering heeft gegeven aan de vergunningverlenende, toezichthoudende en handhavende taken, zoals benoemd in het uitvoeringsprogramma 2023. In dit verslag staan alle cijfers genoemd over het aantal vergunningen, meldingen, controles, klachten en handhavingszaken. Naast de cijfers wordt ook een verklaring gegeven over de verschillen tussen de geraamde en gerealiseerde producten. Daar waar mogelijk wordt ook een vergelijking gemaakt met voorgaand jaar. Deze evaluatie kan leiden tot het aanpassen van de uitvoerings- en handhavingsstrategie.
Zo ontstaat er een continu proces van opstellen, uitvoeren en aanpassen van alle taken die op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving moeten worden uitgevoerd. Met dit evaluatieverslag wordt ook uitvoering gegeven aan onze wettelijke verplichte taak om invulling en uitvoering te geven aan de beleids- en uitvoeringscyclus, de zogenoemde Big-8 cyclus. Voor de duidelijkheid geven wij hierbij aan dat de VTH-taken die door de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant (hierna: OMWB) en de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (waaronder de Brandweer) worden uitgevoerd ook binnen het kader van het uitvoeringsbeleid vallen. Beide diensten hebben ook verslag gedaan van de werkzaamheden in 2023. Het evaluatieverslag wordt door het college vastgesteld en middels een raadsinformatiebrief ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad. Ook wordt het verslag toegezonden aan de provincie in het kader van hun rol als interbestuurlijk toezichthouder van de gemeente Gilze en Rijen.
5
2. Organisatie 2.1 Interne formatie 2023 De ambtelijke organisatie van de gemeente Gilze en Rijen is per 1 januari 2016 ondergebracht in de ABGorganisatie. De clusters Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving werken daarbij voor de drie gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen. In 2023 was de interne formatie als volgt: Toezicht en Handhaving
Uren beschikbaar voor GR (1 fte=1388 uur)
FTE beschikbaar voor GR
FTE ABGorganisatie
(54,4 %)
Coördinator Toezicht en Handhaving Overlastregisseur Medewerker Toezicht en Handhaving Administratief medewerker Toezicht Juridisch medewerker Handhaving Juridisch medewerker Handhaving permanente bewoning* BOA** BRP-controleur Totaal beschikbare capaciteit per jaar
672 1388 2756 506 2443 458
0,48 1,00 1,99 0,36 1,76 0,33
0,89 1,00 3,65 0,67 3,23 0,67
3400 1388 13011
2,45 1,00 9,37
4,5 1,44 16,05
* De helft van de capaciteit is inzetbaar voor Gilze en Rijen. * Deze formatie is afwijkend volgens afgesproken verdeelsleutel en ingebrachte budgetten.
Formatie vergunningverlening Wabo
FTE ABGorganisatie (1fte=1392 uur)
Uren beschikbaar voor Gilze en Rijen
2,78
FTE beschikbaar voor Gilze en Rijen (53,8%) 1,50
Juridisch medewerker vergunningen Omgevingsadviseur Vergunningverlener Wabo A Vergunningverlener Wabo B Administratief medewerker vergunningen1 Totaal beschikbare capaciteit per jaar
3,56 0,89 2,36 2,28 11,87
1,92 0,48 1,27 1,23 6,4
2672,64 668,16 1767,84 1712,16 8908,80
2088
2.2 Externe formatie De beschikbare externe formatie bestond uit de uren van de OMWB. De werkzaamheden die de OMWB voor ons verricht zijn in budgetten vastgelegd. In bijlage 1 van de eindrapportage van de OMWB vindt u een verantwoording van de kosten voor het werkprogramma van de OMWB.
2.3 VTH-Kwaliteitscriteria Kwaliteitscriteria maken inzichtelijk welke kwaliteit u kunt verwachten bij de uitvoering of de invulling van de VTH-taken. De set kwaliteitscriteria is beschikbaar voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (de VTHtaken). De set is opgesteld door een brede groep praktijkdeskundigen uit gemeenten, provincies en het rijk. De gemeente zorgt zelf voor een brede toepassing van de kwaliteitscriteria. In de gemeente Gilze en Rijen geldt de Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht. In deze verordening wordt verwezen naar kwaliteitscriteria voor de kritieke massa. Deze criteria geven een ondergrens aan het aantal 1
Formatie is ook beschikbaar voor administratieve werkzaamheden voor vergunningverlening APV en bijzondere wetten.
6
medewerkers, hun opleiding en deskundigheid. Dit is het niveau dat minimaal nodig is om de omgevingsrechtelijke activiteiten op het gebied van VTH in continuïteit uit te kunnen voeren. In het evaluatieverslag van 2022 is al aangegeven dat er een extern extern onderzoek zou plaatsvinden naar de kwaliteitscriteria 2.3 die inspeelt op de Omgevingswet (Ow) en de Wet kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb).Zij hebben voor de ABG-organisatie onderzocht waar de knelpunten liggen en welke acties we moeten ondernemen. Aan de hand van dit rapport is een opleidingsplan opgesteld ‘Opleidingsplan Kritieke Massa’, waarin de benodigde trainingen en cursussen zijn opgenomen die zorgen dat er wordt voldaan aan de Kwaliteitscriteria 2.3 en daaraan te kunnen blijven voldoen. Omdat de OMWB VTH taken namens de gemeente Gilze en Rijen uitvoert, moet zij conform de kwaliteitscriteria ook aantonen of zij voldoet. De OMWB heeft inmiddels aangetoond dat zij voldoet aan de kwaliteitscriteria voor zover de gemeente Gilze en Rijen de activiteiten door haar laat uitvoeren.
2.4 Evaluatie capaciteit en conclusie Algemeen Om te kunnen blijven voldoen aan de Kwaliteitscriteria 2.3 is er een opleidingsplan opgesteld, waarin de benodigde trainingen en cursussen zijn opgenomen. Vergunningverlening De vaste uitvoerende formatie voor vergunningverlening is in 2022 niet aangepast. Wel hebben we een beroep moeten doen op de inhuur van capaciteit, omdat we de vaste formatieplaatsen niet allemaal ingevuld konden krijgen. Het was wel noodzakelijk dat de formatieplaatsen gevuld waren, omdat er een toename was van het aantal Wabo-aanvragen en we extra capaciteit nodig hadden voor het inrichten van het CLO en de implementatie van de Omgevingswet. Toezicht en Handhaving Voor 2023 is de formatie gewijzigd, namelijk met uitbreiding van de boa’s (+2fte), omdat na onderzoek is gebleken dat de boa capaciteit onvoldoende was om aan de talrijke doelstellingen en prioriteiten daadwerkelijke richting te kunnen geven. Deze extra formatie is voor de gehele ABG-organisatie. Beleidsadviseur Voor deze functie is structurele capaciteit beschikbaar gesteld in 2022. In het laatste kwartaal van 2023 is deze functie structureel ingevuld.
7
3. Evaluatie 2023 vergunningverlening In onderstaande paragrafen wordt een overzicht gegeven van de gestelde prioriteiten en doelstellingen/verwachtingen, de aangevraagde vergunningen en ingediende meldingen op grond van de Omgevingswet, APV en de bijzondere wetten.
3.1 Prioriteiten, doelstelling en verwachting De prioriteiten van vergunningverlening hebben we vastgesteld aan de hand van een risicomatrix, welke is opgenomen in het in 2019 vastgestelde VTH beleidsplan 2020-2024 en ook in het uitvoeringsprogramma van 2023. In 2023 is prioriteit gegeven aan de volgende zaken: Prioriteit zeer hoog Aanvraag omgevingsvergunning (hierna: ov) activiteit bouwen van een bouwwerk met een bouwsom van meer dan €150.000,-; Aanvraag ov activiteit ‘beschermde rijksmonumenten’; melding activiteit ‘slopen met asbest’ (particuliere). Prioriteit hoog Aanvraag ov activiteit bouwen van een bouwwerk met een bouwsom van meer dan €50.000,- en minder dan €150.000,-; Aanvraag ov activiteit ‘gebruik/bouwen in strijd met bestemmingsplan’; Aanvraag ov activiteit ‘slopen van bouwwerken op grond van bestemmingsplan of erfgoedverordening; Aanvraag ov activiteit ‘(doen) vellen van een houtopstand’. Prioriteit midden Aanvraag activiteit ‘op of aan een onroerende zaak handelsreclame maken’. Prioriteit laag Aanvraag ov activiteit bouwen van een bouwwerk met een bouwsom van minder dan €50.000,-; Aanvraag ov activiteit ‘uitvoeren van een werk of werkzaamheden’; Melding activiteit ‘slopen (sloop > 10m3)’; Aanvraag ov activiteit ‘(wijzigen) aanleg weg’; Aanvraag ov activiteit ‘uitweg maken, hebben of veranderen of het gebruik daarvan veranderen’.
Doelstelling 2023 Afhandelen van vergunningen en meldingen conform de wettelijke voorschriften binnen de wettelijke termijnen.
Doelstelling behaald? Deze doelstelling vloeit voort uit de VTHbeleidsnotitie en is voor 2023 gehaald.
3.2 Vergunningverlening Wabo onderdeel milieu Vanaf 1 januari 2013 behandelt de OMWB voor onze gemeente alle milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De gemeente Gilze en Rijen heeft aan de OMWB mandaat verleend voor het nemen van besluiten. De gemeente zelf blijft echter bevoegd gezag en kan eventueel van een advies van de OMWB afwijken. In 2023 is niet afgeweken van het advies van de OMWB. In 2023 zijn de volgende aantallen producten op het gebied van milieu aangevraagd op grond van de Wabo: Soort Vergunning (oprichten/ wijzigen)
Realisatie 2021 4
Raming 2022 10
Realisatie 2022 4
Raming 2023 10
Realisatie 2023 9
8
Intrekking vergunning, melding MER-procedure Milieu-neutrale verandering Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets* Melding, incl. aanleggen bodemenergiesysteem
2 0 1 0
5 5 1 1
1 0 0 0
5 5 1 1
1 4 2 0
37
50
59
50
Maatwerkvoorschriften Zienswijzen, beroep en hoger beroep
1 29
2 3
0 6
2 3
24 meldingen activiteitenbesluit 17 meldingen gesloten bodemenergiesystemen 0 3
*De omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OBM) hoort bij een melding activiteitenbesluit en heeft als doel om vooraf te kunnen beoordelen of de activiteit wel mogelijk is (zie artikel 2.2 a Besluit Omgevingsrecht BOR). De OBM bestaat uit een toestemming of een weigering. Het bevoegd gezag kan geen voorschriften aan de OBM verbinden.
Termijnen Bij geen van de in 2023 ingediende milieu-aanvragen is sprake geweest van overschrijding van termijnen. Het afhandelen van de meldingen valt sinds 2018 onder de voorbereidingshandelingen. Dit betekent dat de OMWB zelf de correspondentie naar de aanvrager verzorgt zonder tussenkomst van de gemeente. Dit geldt ook voor de afhandeling van de meldingen. Het valt op dat afhandeling van de meldingen hierdoor vlotter verloopt. Ook worden meldingen automatisch naar de OMWB doorgestuurd ter advisering op het moment dat ze bij ons als bevoegd gezag ingediend worden. GGD-adviezen Op grond van de geldende wet- en regelgeving/ beleid hebben we in 2023 0 keer een GGD-advies opgevraagd.
3.3 Vergunningverlening Wabo brandveilig gebruik De Veiligheidsregio adviseert ons op het gebied van brandveiligheid. In 2023 zijn de volgende aantallen meldingen en vergunningen aangevraagd op grond van de Wabo: Soort Gebruiksmelding Gebruiksvergunning
Realisatie 2021 3 3
Raming 2022 4 1
Realisatie 2022 7 2
Raming 2023 4 1
Realisatie 2023 4 2
3.4 Vergunningverlening Wabo anders dan milieu en brandveilig gebruik In 2023 zijn de volgende aantallen producten aangevraagd op grond van de Wabo, met uitzondering van milieu en brandveilig gebruik (zie paragraaf 3.2 en 3.3). Soort Vooroverleg Aanvragen
Activiteit ‘bouwen van een bouwwerk’ categorie 1 en 2 Activiteit handelen in strijd met regels Ruimtelijke Ordening Activiteit “uitrit” Activiteit “kappen”
Realisatie 2021 146 293
Raming 2022 90 220
Realisatie 2022 98 277
Raming 2023 90 Niet geraamd
167
125
193
125
Realisatie 2023 81 239 regulier 9 uitgebrei d 109
104
75
103
75
104
45 35
30 35
66 35
30 35
14 20
9
Activiteit “veranderen van monument” Activiteit “uitvoeren van werk of werkzaamheden” Sloopmelding Vergunning check/informatieverzoeken Juridische procedures (zienswijzen, bezwaar, beroep, planschades, incl. milieu)
5
3
3
3
5
16
10
11
10
9
101 193
160 100
120 144
60 100
126 100
41
Niet geraamd
27
25
23
Het inschatten van het aantal producten blijft elk jaar een uitdaging. Er is een daling van het aantal vergunningaanvragen. We zijn hierbij afhankelijk van de markt. In vergelijking met 2022 (277) zijn er in 2023 (248) vergunningen aangevraagd. Termijnen We hebben afgelopen jaar alle vergunningen binnen de wettelijke termijn kunnen afhandelen. Hoewel het net als voorgaande jaren lastig blijft om nieuw ervaren personeel te werven of door inhuur te voorzien in voldoende personele capaciteit. In 2022 hebben we afspraken gemaakt met een nieuw detacheringsbureau dat in onze behoefte kan voorzien. De aanvragen waarop de beslissing moet worden voorbereid met de zogenaamde reguliere procedure, zijn binnen de wettelijke beslistermijn (evt. opgeschort i.v.m. de geboden gelegenheid tot aanvulling van de incompleet ingediende aanvraag) van 8 weken afgehandeld. In een aantal gevallen hebben we de beslistermijn verlengd, omdat er een nadere toetsing plaats moest vinden vanwege strijdigheid met het bestemmingsplan. Ook gaven we aanvragers de gelegenheid hun aanvraag bij te stellen om belemmeringen weg te nemen. In al deze gevallen hebben we binnen de termijn van 14 weken een besluit genomen.
3.5 Vergunningverlening APV en bijzondere wetten Een nieuw team was APV was geheel compleet in oktober 2022. In 2023 zijn de volgende aantallen producten aangevraagd op grond van de APV en de Alcoholwet. Soort Evenementen (vergunningaanvragen en meldingen) Ontheffing Alcoholwet beoordelen (tijdelijke ontheffing verstrekken zwak alcoholische drank tijden evenement of andere bijzondere gebeurtenis) Aanvraag vergunning Alcoholwet beoordelen Horeca-inrichting exploitatievergunning beoordelen Bibob-onderzoek aanvragen Speelautomaten aanwezigheidsvergunning beoordelen Aanvraag standplaatsvergunning
Realisatie 2021 101
Raming 2022 225
Realisatie 2022 123
Raming 2023 325
Realisatie 2023 134
12
13
16
18
20
12
6
5
6
4
23
6
7
6
5
12 3
6 5
6 3
6 5
3 4
16
12
9
12
14
10
beoordelen Stookontheffing beoordelen Verklaring van geen bezwaar beoordelen (bijv. TUF ontheffing, opstijgen ballon) Terrasvergunning beoordelen Zienswijzen, bezwaar en beroep
0 8
1 20
0 15
1 20
1 14
4 1
9 2
20 0
9 1
0 2
3.6 Evaluatie prioriteiten, vergunningverlening en conclusie In 2023 is de prioriteitstelling gelijk gebleven aan die van 2022. De werkzaamheden hebben we ook als zodanig uitgevoerd. Uit het vergunningengedeelte blijkt dat vergunningen binnen de daarvoor gestelde termijnen zijn afgehandeld. Het aantal Wabo-aanvragen is iets gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. Met betrekking tot de APV zijn er iets meer evenementenvergunningen en -meldingen verleend/behandeld dan voorgaand jaar, toch fors minder dan geraamd. In het uitvoeringsprogramma over 2024 is hier rekening mee gehouden.
11
4. Evaluatie 2023 toezicht en handhaving In onderstaande paragrafen wordt een overzicht gegeven van de gestelde prioriteiten en doelstellingen, het aantal uitgevoerde controles en het aantal handhavingszaken.
4.1 Prioriteiten In het in 2019 vastgestelde handhavingsbeleidsplan 2020-2024 en ook in het uitvoeringsprogramma van 2022, is een vernieuwde risicomatrix opgenomen. Voor 2023 zijn de prioriteiten gewijzigd ten opzichte van de het afgelopen jaar, het is op 1 onderdeel gewijzigd. . Er was een categorie 3 toegevoegd bij de activiteit ‘bouwen van een bouwwerk’ per bouwsom. Namelijk; categorie 3: <€50.000,- (lage prioriteit). Uit de praktijk was namelijk gebleken dat categorie 1: <€150.000,- (hoge prioriteit) te omvangrijk is en hier heel veel onder valt. Ook de relatief kleine overtredingen zoals een erfafscheiding die 5 cm te hoog is, tuinmeubilair en dakkapellen. Deze relatief kleine overtredingen hebben de toezichthouders het afgelopen jaar veel tijd gekost, omdat er een hoge prioriteit aan was gegeven conform 2022. In 2023 is naast de verzoeken om handhaving en actiedagen prioriteit gegeven aan de volgende Wabo-taken: Prioriteit zeer hoog In strijd met omgevingsvergunning (hierna: ov) bouwen van een bouwwerk met een bouwsom van meer dan €150.000,-. Zonder ov bouwen van een bouwwerk met een bouwsom van meer dan €150.000,-. Zonder ov in strijd gebruiken met ruimtelijke regels: (onrechtmatige) bewoning of woningsplitsing.
In strijd met ruimtelijke regels handelen zodra afloop instandhoudingstermijn en termijn tijdelijke ontheffing / beschikking / (vergunningsvrije) mantelzorgwoningen. Zonder ov of instandhoudingsplicht wijzigen, slopen of in afwijking verbouwen beschermd monument. Activiteit met/zonder melding: particuliere sloop met asbest. Activiteit met/zonder melding: bedrijfsmatige sloop met asbest. Inrichtingen categorie B2, C1, C2, D1 en D2: B2 = meldingplichtig, wat wel behoort tot het basistakenpakket C1 = vergunningplichtig (niet zijnde C2, D1 en D2) C2 = risicovolle inrichtingen D1 = IPPC* (dit betreft zowel veehouderijen als industriële bedrijven zoals LPG-tankstations) D2 = BRZO* vergunningplichtig * IPPC is Integrated Polution Prevention and Control * BRZO is Besluit risico zware ongevallen Prioriteit hoog In strijd met/ zonder ov bouwen van een bouwwerk met een bouwsom van meer dan €50.000,- en minder dan €150.000,-. Zonder ov uitvoeren van landschappelijke inpassingen. Zonder ov in strijd met de ruimtelijke regels bedrijfsmatige activiteiten op een perceel verrichten. In strijd met ov of instandhoudingsplicht ‘wijzigen, slopen of in afwijking verbouwen beschermd monument’. In strijd met ov slopen van bouwwerken. Zonder/in strijd met ov kappen van bomen/ houtopstand. Prioriteit midden In strijd met ov realiseren/ uitvoeren landschappelijke inpassingen.
In strijd met ov bouwen of in gebruik hebben van bouwwerken of gronden. Slopen in strijd met bouwbesluit, bestemmingsplan. In strijd met ov uitvoeren of aanbrengen handelsreclame.
12
Prioriteit laag In strijd met/zonder ov bouwen van een bouwwerk met een bouwsom van minder dan €50.000,-. In strijd met ov uitvoeren van een werk of werkzaamheden overige aanlegactiviteiten. Gebruik gronden/ bouwwerken in strijd met voorbereidingsbesluit / verklaring Minister of Provinciale Staten. Sloopactiviteiten met sloopmelding. In strijd met ov uitweg maken, hebben of veranderen of het gebruik daarvan veranderen. Zonder ov uitweg maken, hebben of veranderen of het gebruik daarvan veranderen. In strijd met ov kappen bomen/ houtopstand. Prioriteiten niet-Wabo taken De gemeente is uiteraard niet alleen bezig geweest met de uitvoering van de Wabo-taken. De gemeente heeft ook niet-Wabo taken. Hierbij moet voornamelijk worden gedacht aan openbare orde en veiligheidstaken, waarbij vaak de burgemeester bevoegd gezag is en het ambtelijk apparaat belast is met de uitvoering. Te denken valt onder andere aan: APV en bijzondere wetten Damocles (overtredingen Opiumwet) Horeca Taken van openbare orde hebben afhankelijk van de omstandigheden van het geval en na een zorgvuldige afweging de hoogste prioriteit. Deze taken zijn dan ook naast de Wabo-taken met voorrang opgepakt. Daarnaast hebben de speerpunten van de boa’s (met name controles verkeersveiligheid en overlast in de breedste zin van het woord) ook in 2023 weer hoge prioriteit gekregen.
4.2 Milieu Toezicht en handhaving is gemandateerd aan de OMWB. Voor de volledige evaluatie voor het onderdeel milieu verwijzen wij u naar het separate verslag van de OMWB dat onderdeel uitmaakt van dit evaluatieverslag. Hieronder treft u een samenvatting aan. Doelstelling milieu 2023 Streven naar nalevingsgedrag van 50% in 2023.
Doelstelling behaald? Deze doelstelling is behaald. Het spontane naleefgedrag van de bedrijven binnen de gemeente Gilze en Rijen is 51% en ligt daarmee onder het OMWB gemiddelde. Het gemiddelde, spontane, naleefgedrag van zowel basis- als de niet basistaakbedrijven binnen de gehele regio van de OMWB betreft 57%. Kanttekening hierbij is wel dat het werkelijke spontane naleefgedrag naar beneden kan afwijken. Dit komt omdat in de berekening de lichtere overtredingen niet zijn meegenomen. Voor 2023 is deze doelstelling gelijk gebleven.
Toezicht basistaak controles In het vastgestelde uitvoeringsprogramma van 2023 zijn 48 controles bij de basistaakbedrijven geprogrammeerd. Vanwege capaciteitsproblemen heeft de OMWB een aantal controles van het vooraf vastgestelde uitvoeringsprogramma helaas niet kunnen uitvoeren. Er zijn het afgelopen jaar wel meer bedrijven bezocht dan er vooraf zijn geprogrammeerd. Dat komt door de extra ingebrachte opdrachten die zijn uitgevoerd met urgentie. In 2023 zijn er ongeveer even veel afgehandelde zaken dan in het voorgaande jaar.
13
Controles OMWB 2022
Controles OMWB 2023
Toezicht hercontroles De OMWB stuurt aan op uitvoering van hercontroles binnen twee weken na het verstrijken van de hersteltermijn. De hercontroles die op dit moment nog openstaan betreffen hercontroles waarvan de hersteltermijn nog niet is verstreken. In 2023 zijn er iets minder afgehandelde zaken dan in het voorgaande jaar. Hercontroles OMWB 2022
Hercontroles OMWB 2023
Repressieve handhaving basistaken regulier Bij repressieve handhaving is er sprake van het niet naleven van wet- en regelgeving en is een overtreding begaan. Wanneer er een overtreding is begaan, worden er gepaste maatregelen genomen volgens de landelijke handhavingsstrategie. Welke maatregel wordt genomen is per situatie afhankelijk van de aard en de ernst van de overtreding alsmede het gedrag van de overtreder. Soort Handhavingsverzoeken Handhavingszaken Strafrechtelijke zaken
Aantal 2022 1 12 2
Aantal 2023 1 15 2
Klachten Net als voorgaande jaren gaan de meest ingediende klachten over geluid (29). Door de verdubbeling van klachten afgelopen jaar is het budget overschreden ten aanzien van het behandelen van klachten. Jaartal Klachten
Realisatie 2021 57
Raming 2022 40
Realisatie 2022 36
Raming 2023 40
Realisatie 2023 74
14
Uren afstemming Hoewel toezicht en handhaving is gemandateerd aan de OMWB, vindt er weleens afstemming plaats tussen de gemeente en de OMWB. De geraamde uren blijken voldoende te zijn en zijn voor 2023 gelijk gebleven. Soort Afstemming gemeente Gilze en Rijen met de OMWB
Raming uren 2022 28
Realisatie uren 2022 20
Raming uren 2023 28
Realisatie uren 2023 25
Financiën toezicht en handhaving De gemaakte kosten zijn binnen het geraamde budget gebleven.
4.3 Bouwen Realisatiefase Na het verlenen van de omgevingsvergunning gaan toezichthouders na of er volgens de vergunning is gebouwd/gesloopt. Tijdens de bouwcontroles ligt de nadruk op de aspecten constructieve veiligheid, brandveiligheid en gezondheid. Voor sloop ligt de nadruk op asbestverwijdering. Doelstelling toezicht realisatiefase 2023 Streven naar een naleefgedrag van 80 % op de gemelde controles op brand- en constructieve veiligheid in 2023. Soort Controle bouw categorie 1 (na invoering OW controle (administratief) op gevolgklasse 1) Controle bouw categorie 2 (na invoering OW gevolgklasse 2 en 3) Sloopvergunning/melding (zonder asbest) Beoordelen constructieve stukken Totaal
Doelstelling behaald? Deze doelstelling is behaald. Gemelde controles worden nagenoeg altijd opgevolgd door een controle ter plaatse. Raming uren Realisatie 2022 uren 2022 400 435,5
Raming uren Realisatie 2023 uren 2023 450 456
400
238,55
300
288
25 150 975
26 202,05 902,1
25 200 975
2,5 179,95 926,45
Zoals in voorgaand overzicht is te zien, wijken de geraamde uren af van de gerealiseerde uren. In het uitvoeringsprogramma 2024 is rekening gehouden met de Wkb, waardoor de werkverdeling van toezichthouders anders gaat zijn. Geraamde uren zijn dan ook geheel opnieuw bekeken. Soort
Controle bouw categorie 1 (na invoering OW controle (administratief) op gevolgklasse 1) Controle bouw categorie 2 (na invoering OW gevolgklasse 2 en 3) Sloopvergunning/melding (zonder asbest) Totaal
Raming aantallen 2022 160
Realisatie aantallen 2022
160 10 330
Raming uren Realisatie 2023 uren 2023 450
456
226
300
288
226*
25 775
2,5 746,50
*In 2021 zijn 139 controles uitgevoerd.
Gebruiksfase In de gebruiksfase heeft toezicht plaatsgevonden op gerealiseerde bouwwerken met of zonder omgevingsvergunning, het gebruik daarvan en het gebruik van open erven en/of terreinen. De mate van toezicht is gekoppeld aan de prioriteit die aan de activiteit is toegekend, zie paragraaf 4.1.
15
Doelstellingen toezicht en handhaving gebruiksfase 2023 Inzicht in mate van permanente bewoning van recreatiewoningen op de recreatieparken, waarvan het vermoeden bestaat dat veel woningen permanent worden bewoond. Het uitvoeren van (integrale) controles om illegale woonsituaties waarbij sprake is van een onveilige en/of ongezonde situatie tegen te gaan. Afhandelen van handhavingsverzoeken binnen de wettelijke termijn. Bij overige meldingen/klachten in 100% van de gevallen een terugkoppeling van de ondernomen acties.
Doelstelling behaald?
Soort
Rami ng uren 2022 800
Realisa tie uren 2022 538
Rami ng uren 2023 689
Realisa tie uren 2023 361,60
100 36
34 50
100 36
31,75 *
100
78
100
5
300
39
225
77
1336
739
1150
-
Toezicht/handhaving meldingen/klachten/handhavingsverz oeken Project arbeidsmigranten Toezicht/handhaving permanente bewoning recreatieparken (MB-ALL) Toezicht/handhaving recreatieparken (excl. bewoning) Toezicht/handhaving brandveiligheid (buiten basistakenpakket brandweer) Totaal
Deze doelstelling is behaald voor wat betreft de inschrijvingen in de basisregistratie personen. We hebben goed inzicht in waar (mogelijk) permanente bewoning plaatsvindt. Deze doelstelling is behaald. Vanuit verschillende actiedagen is veel aandacht voor dit onderwerp en wordt een lik-op-stuk beleid gevoerd. Deze doelstelling is behaald. Deze doelstelling is behaald. We hebben in alle gevallen, indien gewenst, terugkoppeling gegeven van de ondernomen acties.
*De uren die door het externe bureau MB-ALL zijn gemaakt, zijn niet zichtbaar onderverdeeld per gemeente. Zo is duidelijk dat er 709,4 uren zijn gefactureerd over 2023, weten we dat Alphen-Chaam en Baarle-Nassau de meeste uren genereren, maar is niet inzichtelijk hoeveel uur exact per gemeente is besteedt. De uitbesteding van opdrachten geschiedt nu via de ABG-organisatie, maar de bedoeling is om dit per gemeente te gaan doen.
Op het gebied van brandveiligheid is er geen juridische inzet nodig geweest. Voor 2023 is er in samenwerking met de brandweer een actief toezicht programma opgesteld. Dit betekent dat er meer controles op het gebied van brandveiligheid hebben plaatsgevonden ten opzichte van het voorgaande jaar. Meer over de uitgevoerde acties over brandveiligheid kunt u lezen in paragraaf 4.6. Soort
Realisatie aantallen 2021 94
Handhavingscontroles
Realisatie aantallen Realisatie aantallen 2022 2023 83 99
Algemeen bouwzaken Soort
Handhavingsactie BIT en/of ondermijning Invoering
Raming uren 2022 60
Realisatie uren 2022 52,75
Raming uren 2023 85
Realisatie uren 2023 31,30
100
119
150
130,55
16
Omgevingswet/Wet kwaliteitsborging/nieuw VTH pakket en digitaal werken Ministeriële opdrachten 0 Algemene werkzaamheden 285 (voorlichting, afstemming, algemene administratieve taken) Totaal 445
0 150,40
0 785,92
1,5 114,50
322,15
1020,92
277,85
Sinds half 2023 is BIT actief in Gilze en Rijen, er zijn dan ook in 2023 geen controles op gedaan. Inhaalslag controle op omgevingsvergunningen voor de Wet kwaliteitsborging voor bouwen (Wkb) In het uitvoeringsprogramma 2023 hebben wij als doelstelling gesteld om voor de introductie van de Wkb de verleende omgevingsvergunningen geactualiseerd te hebben. Hierdoor ontstaat een deugdelijke werkvoorraad om over te gaan op het nieuwe stelsel. Deze inhaalslag is nog steeds aan de gang. Er waren eind 2023 nog ongeveer 220 openstaande omgevingsvergunningen. Juridische ondersteuning bouwzaken/ strijdig gebruik (m.u.v. permanente bewoning) Soort
Raming uren 2022 1250
Juridische begeleiding en afhandeling van handhavingszaken op het gebied van bouwregelgeving/ strijdig gebruik.
Realisatie uren Raming uren 2022 2023 1161,33 1650
Realisatie uren 2923 1515,55
Het verschil in de geraamde uren en de gerealiseerde uren is te verklaren, omdat ook productieve uren zijn gebruikt voor bijvoorbeeld het volgen van opleidingen om zo de kennis in het team op peil te houden. Soort
Aantallen 2021
Aantal handhavingsverzoeken Last onder bestuursdwang Last onder dwangsom Bouwstop Invorderingsbesluit***
10-20** Niet geraamd Niet geraamd Niet geraamd Niet geraamd
Realisatie aantallen 2022* 8 3 1 1
Realisatie aantallen 2023 11 1 9 1 0
*Aantallen met betrekking tot permanente bewoning zijn niet meegeteld, zie hiervoor paragraaf 4.4. **Inclusief APV en bijzondere wetten zaken (+1). ***Deze zaak is in behandeling bij de Raad van State.
4.4 Permanente bewoning recreatiewoningen Het permanent bewonen van een recreatiewoning is in strijd met het bestemmingsplan. Sinds 2017 hanteren wij een nieuwe werkwijze voor de aanpak van permanente bewoning op recreatieparken. We voeren namelijk een lik-op-stuk beleid als het gaat om nieuwe inschrijvingen op een adres. Dit betekent dat er direct een handhavingstraject wordt opgestart. Op 10 adressen van recreatiewoningen zijn controles op bewoning uitgevoerd. In 2023 zijn op het gebied van permanente bewoning van recreatiewoningen onderstaande gegevens bekend. Jaartal
Inschrijvingen
Voornemen verstuurd
Uitschrijvingen
2022
5
2
4
Bewoning daadwerkelijk beëindigd 4
Last onder dwangsom opgelegd 1
Ontheffing verleend 1
17
2023
3
4
6
6
1
0
In 2022 is 1 ontheffing verleend om te mogen wonen in een recreatiewoning. De grondslag van deze ontheffing is terug te vinden in de geldende beleidsnotitie over permanente bewoning van recreatieverblijven. In deze beleidsnotitie is opgenomen dat wij, indien aan voorwaarden wordt voldaan, een tijdelijke ontheffing kunnen verlenen om te mogen wonen in een recreatiewoning. Het gaat dan om uitzonderingssituaties zoals een echtscheiding of calamiteit (overbruggingshuisvesting). Voor de juridische begeleiding en afhandeling van handhavingszaken in 2023 zijn onderstaande gegevens bekend. Soort Juridische begeleiding en afhandeling van handhavingszaken op het gebied van permanente bewoning recreatiewoningen
Raming uren 2022 458
Realisatie uren Raming uren 2022 2023 72,50 459,36
Realisatie uren 2023 231,45
Zoals in de tabel is te zien, is er een grote afwijking tussen de geraamde/ beschikbare uren en de gerealiseerde uren. Door het vertrek van een juridisch medewerker die een grote rol speelde in de handhaving van permanente bewoning, is de handhaving hierop tijdelijk stil komen te liggen (uitzonderingen daargelaten). Inmiddels is een nieuwe medewerker aangesteld die deze werkzaamheden in 2024 weer gaat hervatten.
4.5 Handhaving op huisvesting arbeidsmigranten Samen met de BRP-controleur hebben de bouwtoezichthouders in 2023 circa 110 controles uitgevoerd. Deze controles zijn in de meeste gevallen uitgevoerd aan de hand van een lijst met te onderzoeken panden. In een aantal gevallen is ook een controle uitgevoerd naar aanleiding van een klacht/melding uit de directe omgeving. Deze meldingen worden met voorrang behandeld. Bij de controles worden regelmatig overtredingen geconstateerd. Hierbij kan gedacht worden aan te veel bewoners die verblijven in een ruimte of het ontbreken van een rookmelder. Vaak zijn deze overtredingen in overleg opgeheven.
4.6 Brandveiligheid Zoals beschreven in paragraaf 4.3 is er door de gemeente in 2023 minder toezicht gehouden op het gebied van brandveiligheid. Echter heeft ook de brandweer minder toezicht gehouden in 2023 in de vorm van een programma, maar is er wel geïnvesteerd op projecten die hieronder worden benoemd. Betrouwbare branddoormelding en passende brandweerzorg: de brandweer adviseerde in 2023 bedrijven en instellingen hierover. Van brandweer op school naar de Risk Factory: in 2022 opende de Risk Factory. Dit is een belevingscentrum voor veiligheid. Basisscholen die in 2022 nog geen bezoek konden brengen aan de Risk Factory krijgen vanuit de brandweer ondersteuning aangeboden voor het gebruiken van het lespakket ‘Brandweer op school’. Samenwerking met woningcorporaties: woningcorporaties voeren al enige jaren een brandveiligheidsbeleid. Vanuit dit beleid wordt de bestaande woningvoorraad gecheckt op brandveiligheid en worden verbetertrajecten opgestart om de brandveiligheid te vergroten. Het onderzoek naar de brandveiligheid van gevels van woongebouwen in de gemeente Gilze en Rijen is afgerond.
Naast de basis bouwkundige en installatietechnische brandveiligheidsvoorzieningen gaat het dan ook om de aanwezigheid van rookmelders, het veilig laden van elektrische voertuigen in stallingsgarages van woongebouwen, het veilig stallen en laden van scootmobielen en elektrische fietsen, en het brandveilig wonen in algemene zin (brandveilig gedrag en zelf- en/of samenredzaamheid bij brand). Energietransitie: intern heeft de brandweer in 2023 kennissessies gevolgd en georganiseerd voor partners. Tijdens deze sessies werden onder andere de risico’s besproken die zonnepanelen, elektrische auto’s, buurtaccu’s, waterstoftanks en dergelijke met zich meebrengen. Doelstelling hiervan is om veiliger en bewuster in te zetten om bijvoorbeeld branden in woningen met
18
zonnepanelen te voorkomen. Ook bewustwording om vooraf goed na te denken over het plaatsen van bijvoorbeeld laadvoorzieningen bij parkeergarages. Ook is vanuit de brandweer veel input geweest op ad hoc vragen. Met ad hoc vragen wordt gedoeld op vragen van burgers of van de gemeente waar de brandweer op ingespeeld heeft. Zo heeft de brandweer de gemeente advies gegeven over het huisvesten van arbeidsmigranten. Voor 2024 is afgesproken dat er op een risicogestuurde manier, en op basis van uitvraag, wordt samengewerkt met de Brandweer.
4.7 APV en bijzondere wetten Toezicht door de boa’s De buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) ziet toe op de naleving van de regels die in onze APV zijn opgenomen. De boa’s hebben zich vooral gericht op de speerpunten die in het programma van 2023 zijn vastgesteld door het college. Van deze speerpunten zijn doelstellingen gemaakt. Doelstelling APV en bijzondere wetten 2023 Het waarborgen van de veiligheid bij horecabedrijven
Doelstelling behaald? Deze doelstelling is niet behaald. In 2023 was het doel om twee nieuwe boa’s aan te nemen (+2fte) die een Alcoholwet bevoegdheid zouden hebben. Dit is eind 2023 gelukt. Ook is er in 2023 gewerkt aan een Alcoholwet module, waarin is uitgewerkt hoe systematisch controleren op horecazaken zal worden uitgerold. In 2024 zullen de eerste controles plaatsvinden.
Zorgen voor een veilig verloop van de evenementen
Deze doelstelling is behaald. Bij de evenementen waarbij de boa’s aanwezig zijn geweest, is de veiligheid geborgd. Ook bij de evenementen waarbij fysiek geen boa’s aanwezig waren, is de veiligheid geborgd middels het verlenen van een vergunning. Organisaties moeten te allen tijde voldoen aan veiligheidseisen. Hoewel we hebben geïnvesteerd in het voorkomen van parkeeroverlast, is dit niet geheel gelukt. Parkeeroverlast blijft bestaan, omdat het niet elke keer dezelfde mensen zijn die een overtreding begaan. Wel blijven we ons doorlopend inzetten om parkeeroverlast te voorkomen dan wel tegen te gaan. Deze doelstelling is behaald. Dagelijks controleren wij hierop. Ook in samenwerking met de politie. Deze doelstelling is behaald. Het aantal meldingen ten opzichte van 2022 is afgenomen. Deze doelstelling is behaald. We treffen minder afvaldumpingen aan. We controleren hier dagelijks op, zijn veel op straat en lang zichtbaar op plekken waar veel gedumpt wordt. Intern zijn er stappen gezet om de zichtbaarheid van de boa’s te vergroten. Er zijn twee nieuwe auto’s besteld, die in het eerste kwartaal van 2024 zullen worden geleverd. Ook is er een haalbaarheidsonderzoek gepland voor het aanschaffen van twee nieuwe fietsen. Er wordt regelmatig overlegd gepleegd tussen de AOV’ers en de wijkagenten en expert wijkagent. Bovendien hebben de boa’s korte lijntjes met de
Voorkomen van parkeeroverlast
Zorgdragen voor een goede verkeersveiligheid Terugdringen overlast hondenpoep Terugdringen van afvaldumping en op die manier zorgen voor een schone leefomgeving
Vergroten zichtbaarheid van handhaving
Samenwerking met de politie optimaliseren
19
politie via de meldingsapplicatie waarmee zij werken tijdens hun dienst. Er zijn tevens voorbereidingen getroffen om de boa’s aan te laten sluiten bij de briefing van de wijkagenten. De volgende aantallen controles zijn per onderwerp in 2023 uitgevoerd door de boa’s: Soort
Horeca APV/Evenementen Verkeer(s-veiligheid)/ parkeren Orde verstorende jeugd Hondenoverlast Zwerfafval/inzameling afval Illegaal plakken en graffiti Kappen en inritten en rioolaansluitingen Algemene werkzaamheden waaronder overleg, afstemming, voorlichting Klachten en meldingen Overige verzoektaken (o.a. corona) Totaal
Raming aantal Realisatie controles 2022 aantal controles 2022 30 0* 40 30 80 120 300 180 60 160 100 80 40 10 25 10 110 150
Raming uren 2023
Realisatie uren 2023
460 460 760 680 320 250 150 Niet geraamd 500
0* 8 22 71 35,5 0 11,5 0 2117,5
310 onbekend 1095
1000 268 4848
1805,5 409 4480
300 50 1090
*Reguliere horecacontroles zijn in 2022 en 2023 niet uitgevoerd. De Alcoholwet module is eind 2023 afgerond en zal in 2024 worden uitgerold.
De boa’s hebben aangegeven dat het lastig blijft de uren juist te registreren, mede door de constructie met de drie gemeenten. Al de administratieve uren van de drie gemeenten (Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen) zijn geschreven onder de gemeente Gilze en Rijen. Dat betekent dat er een onduidelijk beeld is ontstaan van de uren die per gemeente daadwerkelijk zijn besteed. Voor de zomer van 2022 is er een doelmatigheidsonderzoek gedaan naar de inzet en formatie van de boa’s in de ABG-gemeenten. Uit dit, zogenoemde 213a Gemeentewet, onderzoek komt onder andere naar voren dat voor een effectievere uitvoering van de werkzaamheden een betere monitoring en het adequaat en tijdig vastleggen van juiste gegevens (informatie gestuurd werken) noodzakelijk is. Hiervoor worden momenteel stappen gezet om dit in 2024 te realiseren. De gemeente Gilze en Rijen heeft daarvoor ook de nodige middelen vrijgemaakt. Eind 2023 is er gekeken naar het aantal uren dat is geschreven per gemeente. Uit die analyse (voor de zuiverheid van die analyse zijn de administratieve uren weggelaten) is gebleken dat de gemeente Gilze en Rijen te weinig uren heeft gehad (10%). In het derde kwartaal van 2024 gaan de boa’s uren op een andere manier schrijven, hierdoor zal er meer betrouwbare data beschikbaar zijn en kan er regelmatig worden gemonitord.
Die monitoring levert een betere sturing op en er kan bovendien aan de voorkant eerder bestuurlijk aan de bel worden getrokken als dat nodig blijkt te zijn. Basis Registratie Personen (BRP)-controles De gemeente kan een onderzoek instellen om te controleren of de inschrijving(en) op een adres juist is/zijn op grond van de BRP. De BRP voorziet andere instanties zoals de Belastingdienst en de Rijksoverheid van informatie. Via de BRP worden onder andere belastingen opgelegd en uitkeringen of toeslagen toegekend. Het is dus van groot belang onze BRP op orde te hebben. Dit is ook een wettelijke taak. Er zijn echter allerlei redenen waarom BRP-inschrijvingen niet kloppen met de feitelijke situatie. De BRP-controleur draagt zorg voor controles van mutaties in de praktijk. Daarbij biedt de controleur het nodige bewijs aan voor de collega’s van burgerzaken, de woningstichting of de politie door op locatie een controle uit te voeren (signaleringsfunctie). Een aantal controles wordt ook gezamenlijk uitgevoerd. In circa 90% van de controlegevallen is er sprake van
20
onjuistheden op locatie. Hiertegen wordt opgetreden wat uiteindelijk kan leiden tot het ambtshalve in- of uitschrijven in de BRP. In onderstaand overzicht is te zien hoeveel controles we voor 2023 hebben geraamd en hoeveel er daadwerkelijk zijn uitgevoerd. Soort
Landelijk onderzoek adreskwaliteit (BRPonderzoek) Soort Landelijk onderzoek adreskwaliteit (BRPonderzoek)
Raming aantal Realisatie Raming aantal Realisatie controles 2022 aantal controles 2023 aantal controles 2022 controles 2023 125 86 Niet geraamd 110
Raming uren 2022 1388
Realisatie uren Raming uren 2022 2023 1157,50 720
Realisatie uren 2023 992,33
Het aantal uren wijkt af van de raming. Dit komt omdat onze BRP-controleur in 2023 ook is ingezet voor ondermijningszaken en actiedagen/projecten waaronder het project arbeidsmigranten.
Georganiseerde criminaliteit De bevoegdheid van de burgemeester in het kader van de, in de volksmond genoemde wet Damocles, is in 2013 vastgelegd in beleid. Sindsdien is er nadrukkelijk aandacht besteed aan de uitvoering van deze wet. In 2019 is het Damoclesbeleid verder aangescherpt en aangepast op de nieuwe bevoegdheid om een pand ook te kunnen sluiten als er sprake is van zogenaamde voorbereidingshandelingen. Het aantal in 2023 genomen maatregelen rondom drugspanden staat hieronder vermeld. Soort Waarschuwing Sluiting
2019 7 14
2020 7 4
2021 2 7
2022 2 1
2023 0 1
Los van het toepassen van de bevoegdheid om drugspanden te sluiten, zit de bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit inmiddels in onze werkzaamheden verweven. Het is een automatisme geworden om in geval van (georganiseerde) criminaliteit ook de bestuurlijke mogelijkheden te onderzoeken en toe te passen. Juridische ondersteuning Alle handhavingsprocedures die voortvloeien uit de APV en bijzondere wetten worden uitgevoerd door het cluster handhaving. Soort APV en bijzondere wetten zaken Soort APV en bijzondere wetten zaken
Raming aantallen 2022 30
Realisatie aantallen 2022 13
Raming aantallen 2023 20
Realisatie 2023
Raming uren 2022 600
Realisatie uren 2022 280
Raming uren 2023 500
Realisatie uren 2023 103,75
28
Naast de officiële zaken die juridisch zijn opgepakt, is er ook een aantal zaken geweest waarbij juridische afstemming heeft plaatsgevonden met de boa’s over hoe een zaak het beste aangepakt kan worden. Deze afstemming vertaalt zich niet in aantallen De raming van het aantal handhavingsverzoeken is onder andere
21
gedaan met oog op verwachte controles op het gebied van de Alcoholwet. Deze controles hebben in 2023 niet plaatsgevonden en zullen in 2024 voor het eerst worden uitgerold. Soort Aantal handhavingsverzoeken Last onder dwangsom Last onder bestuursdwang Gebiedsverbod
Raming aantallen 2022 10-20* Niet geraamd Niet geraamd Niet geraamd
Realisatie aantallen 2022 1 4 1 1
Raming aantallen 2023 5 5 2 Niet geraamd
Realisatie aantallen 2023 2 1 2 -
*inclusief bouwzaken/strijdig gebruik (+8)
4.8 Evaluatie prioriteiten, toezicht- en handhavingstaken en conclusie Zoals in het uitvoeringsprogramma is opgenomen is de prioriteitenstelling marginaal aangepast ten opzichte van 2022. De OMWB heeft vanwege capaciteitsproblemen een aantal controles van het vooraf vastgestelde uitvoeringsprogramma helaas niet kunnen uitvoeren. Er zijn het afgelopen jaar wel meer bedrijven bezocht dan er vooraf is geprogrammeerd. Het totale begrote budget voor 2023 is niet overschreden. De doelstelling voor het naleefgedrag is gehaald, maar niet ruimschoots. Ten aanzien van het onderdeel bouwen geldt dat, gelet op de sterk wisselende aantallen elk jaar, het lastig blijft om de aantallen in het programma te ramen. Het aantal controles met betrekking tot handhaving is toegenomen ten opzichte voorgaand jaar. Omdat we in 2022 veel klachten/meldingen hebben gehad over relatief kleine overtredingen, en we hier veel tijd in hebben gestoken conform de risicomatrix met een hoge prioriteit, is besloten om de risicomatrix voor het uitvoeringsprogramma 2023 aan te passen. Deze relatief kleine overtredingen hebben nu een lage prioriteit. Dit betekent dat enkele overtredingen nu telefonisch afgehandeld konden worden. Het aantal verzoeken om handhaving is ten opzichte van voorgaand jaar toegenomen.
Voor wat betreft de boa taken is gebleken dat de geraamde en beschikbare uren (op basis van de afgesproken verdeelsleutel) met 10% zijn onderschreden. Komend jaar zal er daarom ook worden gewerkt aan het op een juiste manier bijhouden van de gemaakte uren, waardoor er beter kan worden gestuurd op basis van meer betrouwbare data. Zo zal er in het vervolg voorkomen worden dat er wordt onderschreden. Algemene opmerking: het naar beneden bijstellen van uren op een bepaalt onderwerp heeft tot gevolg dat het mogelijk is om aan andere onderwerpen meer uren te besteden. Er vindt dus alleen een verplaatsing van het aantal uren plaats. Er komen geen beschikbare uren te vervallen in het uitvoeringsprogramma.
22
5. Evaluatie procesgerichte taken 5.1 Kwaliteit verslaglegging Elk jaar proberen we een goede kwaliteit te leveren voor wat betreft de verslaglegging en registratie van werkzaamheden. Alleen op die manier kunnen we de gehele handhavings- en toezichtcyclus beheersen en weten we waar we eventueel moeten bijstellen.
Activiteiten Opstellen uitvoerings- en handhavingsstrategie, uitvoeringsprogramma, jaarverslag Monitoring handhaving en Omgevingswet Totaal
Raming uren 2022 120
300 420
Realisatie uren 2022 162
220 379
Raming uren 2023
Realisatie uren 2023
375,84
206,98
375,84
0 380,48
Monitoring heeft in 2023 niet plaatsgevonden, door het opstellen van een nieuwe uitvoerings- en handhavingsstrategie dat veel tijd in beslag heeft genomen. Bovendien is er pas in het laatste kwartaal van 2023 een vaste medewerker in dienst gekomen, waardoor er uiteindelijk minder uren zijn gerealiseerd. (De vacature is ingevuld voor een hoger aantal fte’s 0,82 in plaats van 0,5 voor de gehele ABG-organisatie).
5.2 Afstemming/voorlichting/regionale samenwerking Zoals al enkele jaren gebruikelijk heeft ook in 2023 weer veel afstemming/voorlichting en de regionale samenwerking plaatsgevonden, zowel intern als extern. Op deze manier worden zaken integraal besproken en kan er een goede afstemming plaatsvinden. Wat extern betreft is er voornamelijk afstemming geweest met de OMWB en de politie. Ook in 2024 blijft deze afstemming gedurende het jaar structureel plaatsvinden. Hoewel alle overlegmomenten veel tijd kosten, werkt het ook tijdbesparend doordat er geen dubbele of overbodige werkzaamheden plaatsvinden. Naast efficiëntievoordelen is de afstemming uiteraard ook rand voorwaardelijk om effectief inzake de wenselijke preventie en/of repressie te kunnen handelen.
5.3 Preventieve handhaving Voorkomen is beter dan genezen. In 2023 zijn de toezichthouders proactief bezig geweest wanneer zij, in een gebied rondrijdend, werkzaamheden zien waarvan ze vermoeden dat die tot illegaal gebruik of illegaal bouwen gaan leiden. Op dat moment zijn de potentiële overtreders direct aangesproken en is met hen besproken wat de eventuele gevolgen kunnen zijn, indien de werkzaamheden worden voortgezet. Soms leidt dit alsnog tot een handhavingszaak, maar soms ook wordt het werk stilgelegd en gaat de betreffende persoon eerst kijken wat de mogelijkheden tot legalisatie zijn.
5.4 Evaluatie en conclusie procesgerichte taken Er is veel aandacht besteed aan de monitoring en registratie van zaken. Voor de toezichthouders, vergunningverleners en juristen handhaving was hiervoor het GISVG-systeem. Hieruit konden alle gewenste overzichten op elk moment uitgelezen worden. Dit GISVG is inmiddels vervangen door een nieuw systeem CLO.
23
6. Evaluatie ontwikkelingen Hieronder volgt een evaluatie van de ontwikkelingen zoals opgenomen in het uitvoeringsprogramma 2023.
6.1 Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. In voorgaande jaren hebben we ons voorbereid op de komst van de Omgevingswet. De voorbereiding bestond uit: een onderzoek naar hoe de nieuwe vergunningprocedures onder de Omgevingswet er binnen de gemeente Gilze en Rijen uit komt te zien (wie doet wat); het uitwerken van werkafspraken voor de intaketafel en de omgevingstafel; het opstellen van nieuwe sjablonen voor de Omgevingswet; het bijwonen van diverse bijeenkomsten om ons te laten informeren over de Omgevingswet; het deelnemen aan diverse andere werkgroepen zoals de omgevingsvisie/ -plan; het maken van een nieuwe legesverordening en daarbij vooruitkijkend naar de kostendekkendheid van bouwleges onder de Omgevingswet.
6.2 Private Kwaliteitsborging in de bouw (Wkb) Net als de Omgevingswet is ook de Wkb uitgesteld tot 1 januari 2024 in werking getreden. In 2023 hebben we vooral gewerkt aan werkprocessen binnen het nieuwe backofficeprogramma CLO. Ook zijn standaardbrieven opgesteld om direct met de Wkb te kunnen werken bij inwerkingtreding van de Omgevingswet.
6.3 Implementatie CLO De ingebruikname van het CLO is meerdere malen uitgesteld vanwege technische problemen. Vanaf 1 februari 2023 werkt team vergunningen al met CLO voor wat betreft nieuwe dossiers. De lopende dossiers worden nog afgehandeld in het ‘oude’ systeem. Team toezicht sluit hier binnenkort bij aan. Het CLO maakt het mogelijk om een betere registratie bij te houden aangaande toezicht op vergunningen, maar ook toezicht op meldingen en klachten. Vanaf de ingebruikname voor toezicht willen we alle controles registreren zodat voor alle toezichthouders beter inzichtelijk is wat er op een bepaalde locatie heeft plaatsgevonden.
6.5 Evaluatie en conclusie ontwikkelingen In 2023 hebben we de nodige stappen gezet om ons klaar te stomen voor de inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving. Ook in 2024 zullen we energie moeten steken in het omgaan met nieuwe wetgeving.
24
Bijlage: Jaarverslag OMWB 2023
25