Bijlage 2 - Beslismemo Bestuurlijk Overleg BOK d.d. 28 februari 2023

Van: ambtelijke werkgroep BOK overwegproject Julianastraat Rijen Aan: Bestuurlijk Overleg BOK van 28 feb 2023 Betreft: Afspraken, uitgangspunten en vervolgproces overwegproject Julianastraat Rijen Datum: 23 feb 2023 Inleiding Gemeente, Provincie en Rijk (Partijen) constateren dat de gereserveerde financiering in de Bestuurlijke Overeenkomst (BOK2020) niet meer aansluit bij de geactualiseerde kostenraming van het overwegproject Julianastraat te Rijen. De werkgroep heeft daarom gezocht naar kostenbesparingen en aanpassingen van de scope van het project. Een kostenbesparende maatregel die doorgevoerd wordt betreft het wijzigen van de ondergang: de onderdoorgang wordt alleen geschikt voor langzaam verkeer: auto en brandweer worden niet langer toegelaten. Dit resulteert in geringere afmetingen van de onderdoorgang. Voor deze maatregel is met het aantreden van het nieuwe gemeenteraad en college van B&W (april 2022) inmiddels ook draagvlak verkregen.

De scope van het gehele project omvat op hoofdlijnen het realiseren van een volledig functionele onderdoorgang Julianastraat-Stationsstraat onder het doorgaande spoor Breda-Tilburg in combinatie met een aanpassing van het station (perroncapaciteit vergroten met 2 zijperrons) en stationsgebied, waarbij de nieuwe onderdoorgang wordt aangesloten op de omgeving en het bestaande gemeentelijk wegennet aangepast wordt op de nieuwe verkeerskundige situatie. Fiets parkeren wordt uitgebreid en er wordt aangesloten op de snelfietsroute tussen Breda en Tilburg. Partijen stellen voor om een “scenario 21” hierin verder uit te werken en gezamenlijk de meerkosten van die variant te dragen met een maximum per partij (zie hieronder). Het gekozen “scenario 2” biedt naar het gezamenlijk inzicht het optimum tussen kosten, functionaliteit, kwaliteit en de bereidheid van de partners om meerkosten te dragen. Zie de bijlage voor een beschrijving van de indicatieve scope. Deze scopebeschrijving vormt het startpunt voor het ontwerpproces dat zal volgen. Beslispunt De werkgroep vraagt het Bestuurlijk Overleg in te stemmen met onderstaande uitgangspunten en vervolgproces. Uitgangspunten • De scope van scenario 2 is uitgangspunt.

Gedurende het ontwerpproces wordt kritisch gezocht naar mogelijke aanpassingen en/of optimalisaties in de scope met het oog op het beheersen en waar mogelijk verder terugbrengen van de kosten van het project. • De kosten worden momenteel grofweg geraamd op €65 mln. (P85, prijspeil 1 april 22, excl. btw). • Het BOK2020-budget bedraagt ca. €46,3 mln. (prijspeil 1 april 22 geïndexeerd volgens IBOI, excl. btw). Dit budget is inclusief een bijdrage van ProRail van ca. € 2,3 mln. ProRail is geen partner in de BOK. Daarom wordt deze bijdrage in een nader op te stellen projectovereenkomst tussen ProRail en gemeente vastgesteld. • Hieruit volgt dat het geraamde tekort per 1 april 2022 € 18,7 mln. excl. btw bedraagt. • Partijen delen proportioneel (conform verhouding van de bijdrage aan het BOK2020-budget) mee aan het geraamde tekort: Rijk 39,3%, Provincie 35,0%, Gemeente 25,7%. Hiermee wordt afgeweken van de risicoverdeling die is afgesproken in de BOK2020. • Voor de provincie en de gemeente is de bijdrage exclusief btw. Voor het rijk is dat inclusief btw, voor zover deze bijdrage niet is gerelateerd aan investeringen aan de 1 Dit scenario is beschreven in een memo “verkenning aanpassing scope en uitgangspunten voorkeursalternatief

2019” van Movares.

1

•

• •

•

•

•

•

HoofdSpoorWegInfrastructuur (HSWI is btw vrij). Partijen onderzoeken op welke wijze de rijksbijdrage kan worden geoormerkt als HSWI-bijdrage, om zo het budget zo optimaal mogelijk te besteden aan het programma. Op grond van genoemde percentages zijn de maximale extra budgetbijdragen van Partijen op prijspeil 1 april 2022 als volgt: o Rijk: € 7,4 mln. o Provincie: € 6,5 mln. o Gemeente: € 4,8 mln. De extra budgetbijdragen zijn vooralsnog gelimiteerd tot bovenstaande bedragen, afgezien van de doorwerking van IBOI indexering vanaf 1 april 2022. Toegewerkt wordt naar een variantbeslissing in Q4 2023 met een go/no-go-moment voor Partijen. Als de uitgewerkte SSK-kostenraming (zoals verwoord in het door ProRail op te stellen kostenrapport) van scenario 2 hoger uitvalt dan nu ingeschat, bepalen Partijen of bijdragen moeten en kunnen worden aangepast. Hierbij kan ook worden geconstateerd dat scenario 2 op basis van de uitgewerkte SSK-raming onverhoopt niet aanvaardbaar of maakbaar blijkt. Dan wordt besproken of er alsnog een andere keuze aan de orde komt. Verwachte eindmijlpaal infra gereed zal bij Go/No-go-besluit opnieuw worden vastgelegd op basis van een probabilistische planning met 85% haalbaarheid.

(De werkgroep gaat momenteel uit van een deterministische mijlpaal infra gereed in 2028, met een mogelijke uitloop om risico’s en tegenslagen op te vangen van 1-1,5 jaar om tot een 85% haalbaarheid te komen.) De gemeente blijft formeel de opdrachtgever voor het project. In de rol van opdrachtgever stuurt de gemeente op het totaal verkregen budget en verantwoordt dit (conform het governance model) aan de projectpartners. Het streven is dat hiermee de gemeente tevens de rol van kassier vervult. Afspraken worden in Q4 2023 vastgelegd in een aangepaste BOK (BOK2023) nadat scope, financiën, risicodossier, governance en planning vastgesteld zijn. De BOK2023 wordt ter besluitvorming voorgelegd aan een Bestuurlijk Overleg in Q4 2023. Restrisico’s in de realisatiefase worden proportioneel gedragen conform bovengenoemde verhouding (39,3% Rijk, 35% Provincie en 25,7% Gemeente).

Vervolgproces • ProRail en de Gemeente werken in Q2/Q3 2023 het ontwerp, risicodossier en de planning verder uit en stellen een geactualiseerde SSK-raming en kostennotitie op van de projectscope (P85). Bij het genoemde GO-NOGO beslispunt en de ProRail mijlpaal “variantbeslissing” wordt deze informatie als uitgangspunt gehanteerd. • Gedurende dit proces zal kritisch worden gekeken naar financiële optimalisaties in ontwerp en realisatie en scope. Om dit vorm te geven wordt een aantal ontwerpreviews gedurende het ontwerpproces met Partijen georganiseerd. • Parallel wordt de BOK2023 uitgewerkt waarin op basis van het voorgaande de scope, kosten, governance en planning helder beschreven zijn. • In een Bestuurlijk Overleg Q4 2023 wordt een variantbeslissing voorgelegd zodat de BOK2023 kan worden overeengekomen. • Nadien volgen de mijlpalen “realisatiebeslissing” en “gunningsbeslissing”. Indien bij deze mijlpalen de kosten boven de budgetten uit (dreigen te) lopen, dan wordt een nieuw Bestuurlijk Overleg tussen Partijen gepland. In het andere geval zullen realisatiebeslissing en gunningsbeslissing een besluit van gemeente en ProRail alleen vergen.

2

Bijlage: Toelichting indicatieve scope scenario 2 De scope wordt beschreven aan de hand van functies en de daaraan gekoppelde oplossingen. In de functies is een onderscheid gemaakt tussen primaire scope, gevolgscope en meekoppelkansen. De primaire scope bevat functies die nodig zijn om de project doelstelling te halen, de gevolgscope omvat functies die hersteld dienen te worden als gevolg van de primaire scope. Meekoppelkansen betreffen mogelijkheden voor invulling van aanvullende functies. Van alle functies dient nader te worden bepaald of deze tot de projectscope behoren. Primaire scope De missie van het project voor “het realiseren van een nieuwe spoorzone waarin veilig en leefbaar kan worden gewoond, gewerkt en gereisd, met station dat met een hoge ruimtelijke kwaliteit een comfortabele entree is voor alle gebruikers” heeft geleid tot het besluit om primaire functionaliteit te realiseren. Deze primaire functionaliteit wordt hieronder puntsgewijs beschreven. Daarnaast worden per functie de oplossingen (ontwerpelementen) beschreven. -

Transfer voor reizigers faciliteren Toelichting: Met het toenemen van het aantal reizigers en het aantal langsrijdende treinen (PHS) dient de transfersituatie in Rijen te worden verbeterd.

o

-

Oplossingen: ▪ Zijperrons (i.p.v. eilandperron) ▪ Nieuwe ontvangstdomeinen station ▪ Aanbrengen reizigersinformatie en stationsoutillage ▪ Onderdoorgang voor voetgangers ▪ 2 van 5 Trappen (parallel aan spoor) ▪ Liften ▪ Aansluiting op voetpaden in de omgeving

Ontvangen van reizigers Toelichting: Om de barrièrewerking van het spoor te verminderen (ambitie gemeente) is het gewenst om reizigers aan beide zijden van het station te kunnen ontvangen.

o

-

Oplossingen: ▪ Saneren eilandperron ▪ Zijperrons ▪ Herinrichten stationsplein noordzijde en nieuw te maken stationsplein zuidzijde ▪ Nieuwe ontvangstdomeinen station

Veilig afwikkelen van railverkeer Toelichting: Deelname aan LVO is aangevraagd voor de overweg Julianastraat. Onder de functie afwikkelen railverkeer wordt alles verstaan voor het veilig, beheerst en met voldoende capaciteit afwikkelen van treinverkeer

o

Oplossingen: ▪ Amoveren overweg Stationsstraat/Julianastraat incl. aanpassingen treinbeveiliging ▪ Amoveren overpad station incl. aanpassingen treinbeveiliging

3

▪ ▪ -

Aanpassingen bovenleiding Dragende constructie spoor

Veilig interwijkverkeer voor fietsers Toelichting: Om de barrièrewerking van het spoor te verminderen (ambitie Gemeente) en om het spoor veilig te kunnen kruisen (LVO) is een comfortabele en veilige fietsverbinding gevraagd ter plaatse van de huidige spoorwegovergang.

o

-

Oplossingen: ▪ Saneren overweg Stationsstraat; ▪ Fietsonderdoorgang met toeritten en spoorkruising; ▪ Verplaatsen spoor 934.

Veilig interwijkverkeer voor voetgangers en mindervaliden; Toelichting: Om de barrièrewerking van het spoor te verminderen (ambitie Gemeente) en om het spoor veilig te kunnen kruisen (LVO) is een comfortabele en veilige verbinding voor voetgangers en mindervaliden gevraagd ter plaatse van de huidige spoorwegovergang.

o

-

Oplossingen: ▪ Saneren overweg Stationsstraat; ▪ Onderdoorgang voor voetgangers en minder validen; ▪ 3 van 5 Trappen (lopen niet parallel aan spoor); ▪ Liften ▪ Overkluizingen/brugdekken over de toeritten noord en zuid ▪ Fietsonderdoorgang (gebruikt door invalidenvoertuigen)

Parkeren van fietsen Toelichting: Om reizigers per fiets aan beide zijden van het station te kunnen ontvangen en om het gebruik van de fiets te stimuleren wordt een grotere stallingscapaciteit gevraagd.

o

-

Oplossingen: ▪ Fietsenstalling noordzijde (uitbreiden) ▪ Fietsenstalling zuidzijde (nieuw) ▪ Voorziening voor het verminderen van geluidsoverlast van fietsenstalling zuidzijde naar woning Parallelweg 2

Aansluiten op de omgeving Toelichting: Om de nieuwe stationspleinen, perrons, trappen, liften en onderdoorgang te laten functioneren dient deze aan te sluiten op de omgeving.

o

Oplossingen

▪ ▪ ▪ -

Aansluiting fietsonderdoorgang, herinrichten kruising Constance Gerlingstraat Aansluiting fietsonderdoorgang, herinrichting kruising Karel Doormanstraat Stationsplein noord- en zuid

Opvangen van regenbuien (klimaatadaptatie) Toelichting: Voldoen aan regelgeving om overlast te verminderen als gevolg van hevigere regenbuien door de verandering van het klimaat

o

Oplossingen:

4

▪ -

Nog nader te bepalen

Versterken stedenbouwkundige kwaliteit Toelichting: De knoop van de stationsomgeving wordt “geraakt” door één van de belangrijkste dragers van het dorp, te weten het lint Julianastraat - Stationstraat Hoofdstraat. Het doel is om de stedenbouwkundige kwaliteit en de verkeersafwikkeling van de Julianastraat te verbeteren en aan te passen op de functies van de onderdoorgang door deze te veranderen in een verblijfsgebied met erftoegangswegen met een sterkere groenstructuur en meer ruimte voor langzaam verkeer. Voor de inrichting van de Julianastraat worden varianten uitgewerkt.

o

Oplossingen: ▪ Herstructureren Julianastraat van Ericssonstraat tot onderdoorgang

Condities die nodig zijn om deze primaire scope te realiseren: ▪ Verleggen van kabels en leidingen derden; ▪ Verleggen van riolering; ▪ Verleggen van kabels en leidingen ProRail; ▪ Saneren spoor 932 en 936, wissels en relaishuis R10; ▪ Verwerving (minnelijk/onteigening/schadeloosstelling) van voor project benodigde percelen Julianastraat; ▪ Saneren en bouwrijp/functievrij ter beschikking stellen van benodigde percelen Julianastraat; ▪ Verwerven (minnelijk/onteigening/schadeloosstelling) en aanpassen van de voor realisatie van zuidelijke fietsenstalling benodigde panden/percelen aan Julianastraat/Parallelweg;

Gevolgscope De realisatie van de primaire scope zal ook bestaande functies in het gebied verstoren. Om deze functies te kunnen behouden zijn aanvullende oplossingen nodig. Hieronder worden de verstoorde functies genoemd en beschreven. Ook worden per functie oplossingen vermeld. -

Behouden toegang tot de militaire wijk Toelichting: door inpassing van de onderdoorgang wordt de toegang naar de militaire wijk (ten zuidwesten van projectlocatie) verstoord. Dit betreft met name de aansluiting Julianastraat – Spoorlaan Zuid, maar ook de aansluiting op de Karel Doormanstraat.

o

-

Oplossingen: ▪ Parallelweg ten westen van onderdoorgang naar Spoorlaan Zuid ▪ Aansluiting fietsonderdoorgang, herinrichting kruising Karel Doormanstraat.

Bereikbaar houden woningen en bedrijfspanden Toelichting: Vanwege de inpassing van de onderdoorgang wordt de toegankelijkheid van de belendende woningen en bedrijfspanden verminderd. De bereikbaarheid van deze woningen en bedrijfspanden voor bestemmingsverkeer, hulpdiensten, gemeentelijke beheertaken, etc. dient te zijn geborgd.

o

Oplossingen:

5

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ -

Inrichting ventweg Julianastraat/Parallelweg t.h.v. onderdoorgang Inrichting ventweg Spoorlaan zuid Inrichting ventwegen Stationsstraat t.h.v. onderdoorgang Inrichting/opwaarderen Koolaspad als toegang voor bewoners en eigenaren Inrichting Stationsplein

Omleiden van de brandweer Toelichting: Met het besluit om een fietsonderdoorgang te realiseren is de Stationsstraat/Julianastraat niet langer een ontsluitingsroute voor de brandweer. Er dienen maatregelen te worden getroffen om de zuidzijde van Rijen voor de brandweer tijdig bereikbaar te houden.

o

-

Oplossingen: ▪ Overweg Vincent van Goghstraat t.b.v. brandweer, pollers ▪ In de grans tussen de wijken Grote Spie en Militaire wijk, pollers

Behouden parkeerplaatsen bewoners en bedrijven Toelichting: Door inpassing van de fietsonderdoorgang en daarmee samenhangende wijzigingen van de aansluitende infrastructuur, komen mogelijk openbare parkeerplaatsen te vervallen. Gemeente eist het behoud van minimaal het bestaande aantal parkeerplaatsen.

o

-

Varianten mogelijk ▪ Behoud huidige parkeerplaatsen ▪ Inpassing langsparkeren ▪ Parkeerterrein Koolaspad/Spoorlaan Noord

Omleiden autoverkeer Toelichting: Met het besluit om een fietsonderdoorgang te realiseren is de Stationsstraat/Julianastraat niet langer een doorgaande route voor autoverkeer. Er dienen maatregelen te worden getroffen om autoverkeer om te leiden over andere doorgaande routes.

o

-

Oplossingen: ▪ Herinrichting kruising Julianastraat-Ericssonstraat ▪ Aanpassing verwijzingen N282/Julianastraat

Voorzien in bushalteren calamiteitenvervoer Toelichting: Door inpassing van de onderdoorgang in de Stationsstraat is de huidige route naar het station van treinvervangend busvervoer niet meer wenselijk/mogelijk. De huidige route voert over de Stationsstraat naar het Stationsplein.

o

-

Varianten mogelijk: ▪ Bushalteren op Stationsplein, ontsluiting ntb ▪ Bushalteren op/nabij bushalte streekvervoer

Dempen van trillingen Toelichting: Door het vervangen van de overweg door een onderdoorgang verandert de trillingsbelasting vanuit het spoor op omliggende panden. Er dienen mitigerende maatregelen te worden getroffen voor locaties waar de trillingsbelasting te groot wordt.

6

o

-

Oplossing binnen scope: ▪ N.t.b.

Parkeren van auto’s bestemming station Toelichting: Met de herinrichting van de transfer dient parkeren van auto’s t.b.v. de reizigerstransfer te worden behouden.

o

-

Oplossingen: ▪ Behouden en indien nodig aanpassen P+R Station

Inpassen van het monument Toelichting: Door de fietsonderdoorgang in de Julianastraat wordt de kwaliteit van de positie van het monument op Julianastraat 118 aangetast. Planvorming dient rekening te houden met herkenbaarheid van het monument.

o

Oplossing binnen scope: ▪ Overkluizing toerit zuid in lijn met monument ▪ Overkapping fietsenstalling aan monument

Condities die nodig zijn om deze gevolgscope te realiseren: ▪ Minnelijke verwerving dan wel onteigening van voor de realisatie noodzakelijke gronden van particulieren (Stationsstraat).

Meekoppelkansen Bij het realiseren van de primaire en gevolgscope ontstaan mogelijkheden om extra functies in het project te integreren.

-

Faciliteren snelfietsroute Toelichting: Tussen Tilburg en Breda wordt er een snelfietsroute aangelegd waarvan de route via/door het projectgebied van Spoorzone Rijen loopt. Dit project biedt een kans om een deel van deze route binnen het project te realiseren.

o

-

Oplossing in de scope ▪ Overkluizing toerit noord t.b.v. snelfietsroute (Deze behoort tot de basisscope) ▪ Snelfietsroute gecombineerd met het Koolaspad ▪ Snelfietsroute van Koolaspad aansluiten op het gerealiseerde deel richting Tilburg ▪ Stationsplein inrichten met deze functionaliteit

Extra parkeren auto’s Toelichting: Naast het behoud van bestaande parkeerplaatsen kunnen ook extra parkeerplaatsen worden gerealiseerd om de parkeerdruk in de gemeente te verminderen

o

Oplossing in de scope ▪ Parkeerplaatsen aan de Julianastraat vanaf het spoor tot de Ericssonstraat. ▪ Nieuw parkeerterrein tussen Koolaspad en Spoorlaan Noord

7

-

Versterken groenstructuur en biodiversiteit Toelichting: Kans om in het ontwerp groen te integreren.

o

-

Oplossing in de scope ▪ Groenvoorzieningen ▪ Stationspleinen ▪ Groenvoorzieningen Julianastraat

Verbinden van routes met snelfietsroute Toelichting: Om een logische verbinding van de fietsonderdoorgang met de snelfietsroute te realiseren.

o

-

Oplossing in de scope Inrichting ventwegen Stationsstraat t.h.v. onderdoorgang

Dempen geluid van het spoor Toelichting: Het realiseren van geluidwerende maatregelen voor de omgeving van spoorzone Rijen is belegd bij het Meerjarenprogramma Geluid van ProRail. Dit betreft momenteel een raakvlakproject, dit project biedt een kans om de schermen tussen km 10,6 en 11,2 binnen het project te realiseren.

o

-

Oplossingen: ▪ Geluidsschermen langs het spoor ▪ Geluidsscherm tussen de sporen

Spoor voorzien van energie Toelichting: Op de Brabantroute wordt het B1 bovenleidingsysteem vervangen door een B4 bovenleidingsysteem.

o

Oplossingen: ▪ Aanpassen bovenleiding naar B4 systeem

Condities die nodig zijn om deze meekoppelkansen te realiseren: ▪ Minnelijke verwerving dan wel onteigening van voor de realisatie noodzakelijke gronden van particulieren (Stationsstraat). ▪ Financiering door middel van externe bronnen.

8