Bijlage 2- Accountantsrapport 2023 ABG-organisatie

7 mei 2024

ACCOUNTANTSVERSLAG 2023

ABG-organisatie

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van het bestuur,

Het bestuur van de ABG-organisatie T.a.v. mevrouw P.A.M. van Bavel Postbus 3 5130 AA ALPHEN (NB)

Wij hebben de jaarrekening 2023 van de ABG-organisatie gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging de dato 1 augustus 2023, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2023. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeenschappelijke regeling.

Eindhoven, 7 mei 2024

Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Een bijzonder element daarin was dit jaar de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de ABG-organisatie bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle.

Kenmerk: 1058441/DMe/IBi/240205

Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

w.g. drs. D.O. Meeuwissen RA Partner en extern accountant ABG-organisatie Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD ACCOUNTANTSCONTROLE

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. OVERIGE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING

5

RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING



Wij verstrekken bij de jaarrekening, inclusief rechtmatigheidsverantwoording, een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid.



De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 474.000 respectievelijk € 1.422.000.



Het jaarverslag, inclusief de opgenomen informatie in de paragraaf bedrijfsvoering, is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.



De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.



De WNT is nageleefd.

RESULTAAT 2023



De directie heeft in de rechtmatigheidsverantwoording voor € 494.000 aan onrechtmatigheden gerapporteerd. Dit betreft een overschrijding van de lasten die niet tijdig is gemeld.



Het bestuur heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves. De verantwoordingsgrens is bepaald op € 471.871.



De door de gemeenschappelijke regeling geconstateerde afwijkingen overschrijden de verantwoordingsgrens niet.



De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door het bestuur bepaald op € 100.000.

UW FINANCIËLE POSITIE VERGELEKEN

2023

Begroting (na wijziging)



De ABG-organisatie beschikt niet over een algemene reserve of weerstandsreserve om (financiële) risico’s op te vangen.

Saldo van baten en lasten

€ 113.272

€ 74.672



Mutatie reserves

€ -113.272

€ -227.687

De drie deelnemende gemeenten hebben alle drie een weerstandsreserve waarmee ook de risico’s van de ABG worden afgedekt.

€0

€ - 153.026



ABG-organisatie kan aan haar lange termijn verplichtingen voldoen.

€ 46.445.338

€ 46.007.892



Er is sprake van een positieve exploitatieruimte. Dit betekent dat de structurele lasten lager zijn dan de structurele baten.

Resultaat Bijdragen gemeenten 

Het saldo van baten en lasten wijkt licht af van de begroting na wijzigingen. Het resultaat is nihil.



De bijdrage van de deelnemende gemeenten is € 437.000 hoger dan begroot, waarvan € 187.000 betrekking heeft op extra opdrachten en € 250.000 het resultaat.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Strekking van de controleverklaring 2023 2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 2.3 Proces jaarrekeningcontrole

2.1 Strekking van de controleverklaring 2023 De jaarrekening 2023 is getrouw

7

Wij hebben bij de jaarrekening 2023 van de ABG-organisatie een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Daarnaast zijn de afspraken met het bestuur omtrent de rechtmatigheidsverantwoording nageleefd. Er zijn tekstuele onjuistheden geconstateerd in de jaarrekening die door de gemeenschappelijke regeling zijn gecorrigeerd. U heeft de rapporteringstolerantie gelijkgesteld aan de goedkeuringstolerantie. Wij hebben geen controleverschillen geconstateerd, derhalve zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken met betrekking tot de getrouwheid. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)

Goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de getrouwheid

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

n.v.t

n.v.t

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

474

1.422

Uitvoeringsmaterialiteit (80% van de materialiteit)

379

n.v.t

Totaal

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 (1/3)

Diverse ontwikkelingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverant woording in het voorjaar van 2024 in relatie tot de af te geven controleverklaring

8

Status update rondom de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording Het wetgevingstraject rondom de rechtmatigheidsverantwoording is nog steeds lopend. Dit betekent dat er op dit moment géén wettelijk voldoende uitgewerkte basis is om een controleverklaring af te kunnen geven bij een jaarrekening waarin een rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. In de controleverklaring moeten wij immers verwijzen naar de relevante wet- en regelgeving. Dit betekent dan ook dat wij op dit moment geen enkele controle 2023 van een gemeente, provincie of gemeenschappelijke regeling kunnen en mogen afronden. In de decembercirculaire (bijlage 4.4) is de stand van zaken en het door BZK geschatte afrondingstraject kort geschetst. In de Nieuwsbrief IBI nr. 120 zijn wij allen geïnformeerd dat de Algemene Rekenkamer (AR) fundamentele bezwaren heeft geuit tegen de wijzigingen in het BBV en BADO die noodzakelijk zijn voor invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Verder overleg tussen het ministerie van BZK ende Algemene Rekenkamer is daarom noodzakelijk. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in dezelfde nieuwsbrief opgeroepen om ongeacht het lopende overleg wel een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening, conform de aangepaste verordeningen en de afspraken die hierover door vertegenwoordigende organen met het bestuur gemaakt zijn.

Wij gaan er in onze controle en dit verslag vooralsnog vanuit dat wij een verklaring van getrouwheid verstrekken bij de jaarrekening, waar deze rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van is. In de Nieuwsbrief IBI nr. 121 is wederom bevestigd dat dit het verwachte scenario is. In deze nieuwsbrief wordt ook aangegeven dat wij als accountant (blijven) verklaren dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Op 12 april 2024 heeft de NBA ‘Alert 48: Accountantscontrole decentrale overheden 2023’ gepubliceerd. In deze handreiking zijn aan de hand van de te onderkennen scenario's aanwijzingen opgenomen voor de uitvoering van de accountantscontrole van de jaarrekening 2023 en de oordeelsvorming over de getrouwheid van de jaarrekening in de controleverklaring. Met deze handreiking kunnen wij de controle van een jaarrekening 2023 afronden en een controleverklaring hierbij afgeven.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 (2/3) De rechtmatigheidsverantwoording van ABG-organisatie geeft een getrouw beeld

9

In de jaarrekening 2023 is voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording van de directie opgenomen, gericht op de rechtmatigheid van de baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2023. Het is onze rol om de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening te controleren. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening een getrouw beeld geeft. Onze controle richt zich op het bepalen of het oordeel van de directie in de rechtmatigheidsverantwoording toereikend is onderbouwd. Hierbij stellen wij vast of de rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld in overeenstemming met de afspraken die gemaakt zijn tussen het bestuur en de directie. Deze afspraken zijn vastgelegd in het normenkader van de gemeenschappelijke regeling dat d.d. 14 december 2021 door het bestuur is vastgesteld. Het rechtmatigheidsoordeel van de directie richt zich op een drietal criteria die wij hieronder nader hebben toegelicht. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de organisatie toereikende werkzaamheden heeft uitgevoerd om het oordeel hieromtrent, dat in de rechtmatigheidsverantwoording, is opgenomen te onderbouwen. Voorwaardencriterium De directie toetst bij de uitvoering van haar controlewerkzaamheden of bij de uitvoering van financiële beheershandelingen binnen de geldende wet- en regelgeving is gehandeld.

De relevante wet- en regelgeving is tussen de directie en het bestuur afgestemd door middel van het normenkader. Het voorwaardencriterium is met name relevant bij de processen: inkopen, personeel en aanbestedingen. Indien is vast komen te staan dat de gemeenschappelijke regeling niet aan het voorwaardencriterium heeft voldaan, is sprake van een onrechtmatigheid. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium richt zich op het budgetrecht van het bestuur. Overschrijdingen van de lasten en overschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) zijn op basis van de Gemeentewet onrechtmatig. Het totaal van de begrotingsonrechtmatigheden van ABG-organisatie heeft de verantwoordingsgrens niet overschreden. Overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) zijn op zichzelf niet onrechtmatig. Deze zijn echter wel onrechtmatig als deze niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan het bestuur zijn gemeld. De directie en het bestuur hebben door middel van de financiële verordening afspraken gemaakt over wanneer overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) in een begrotingswijziging aan het bestuur voorgelegd moeten worden.

De directie van ABG-organisatie heeft de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten en investeringsbudgetten (kredieten) niet tijdig voorgelegd aan het bestuur en er is in dit kader sprake van begrotingsonrechtmatigheid van € 336.000. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Als laatste dient de directie een uitspraak te doen over de naleving van bepalingen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik. Hiervoor stelt de directie vast welke verplichte handhaving noodzakelijk is en welke maatregelen binnen de gemeenschappelijke regeling genomen zijn om dit te kunnen uitvoeren. Tevens stelt de directie vast of de getroffen maatregelen werken. Indien geconstateerd wordt dat beleid niet bestaat of niet wordt nageleefd dan wordt dit toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Alleen daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden betrokken in het proces tot het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. ABG-organisatie heeft in paragraaf bedrijfsvoering toegelicht dat er nog geen M&O-beleid aanwezig is.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheidsverantwoording 2023 (3/3)

Het bestuur heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 471.871

10

Strekking van de rechtmatigheidsverantwoording Het bestuur van ABG-organisatie heeft de verantwoordingsgrens bepaald op 1% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves en de verantwoordingsgrens is daarmee bepaald op € 471.871. Blijkens de rechtmatigheidsverantwoording is de directie van mening dat de verantwoordingsgrens niet wordt overschreden in de jaarrekening 2023. De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties zijn rechtmatig tot stand gekomen. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

ONRECHTMATIGHEDEN

ONDUIDELIJKHEDEN

n.v.t

n.v.t

€ 494.000

n.v.t

n.v.t

n.v.t

Voorwaardencriterium Begrotingscriterium Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium

De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door het bestuur bepaald op € 100.000

DASHBOARD

Totaal

€ 494.000

Verantwoordingsgrens (1% voor afwijkingen)

€ 471.871

Door het bestuur vastgestelde rapportagegrens

€ 100.000

De rapportagegrens voor de toelichting van de geconstateerde afwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering is door het bestuur bepaald op € 100.000. De paragraaf bedrijfsvoering is onderdeel van het jaarverslag. Wij hebben deze paragraaf gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze paragraaf materiële afwijkingen bevat. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Op grond van onze werkzaamheden zijn wij van mening dat de paragraaf bedrijfsvoering verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Proces jaarrekeningcontrole Proces jaarrekeningcontrole

DASHBOARD

11

Proces jaarrekeningcontrole De rechtmatigheidsverantwoording is voor zowel de gemeenschappelijke regeling als ons als accountants nieuw met ingang van boekjaar 2023 en zorgt, mede vanwege de ontwikkelingen en onzekerheden (zie paragraaf 2.2) aan beide kanten voor de nodige uitdagingen. Ondanks de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij ervaren dat het proces van de jaarrekeningcontrole, van voorbereiding tot het moment van schrijven, soepel is verlopen. Zowel voorafgaand aan de controle op locatie, tijdens de controle als in de afronding zijn de communicatielijnen kort tussen het controleteam en de medewerkers van de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast was de initiële aanlevering goed en werden ook onze vragen snel beantwoord. Dit heeft geleid tot een soepel lopend controleproces. Door open communicatie en wederzijds begrip konden we efficiënt werken en eventuele uitdagingen tijdig aanpakken. Wij zijn ervan overtuigd dat deze positieve samenwerking heeft bijgedragen aan het waarborgen van de getrouwheid van de jaarrekening. Wij kijken ernaar uit om onze samenwerking voort te zetten in de toekomst.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

12

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2023 per programma 3.2 Dashboard financiële positie 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2023 per programma Resultaat 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt nihil

13

Het resultaat van ABG-organisatie over het jaar 2023 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt nihil. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma in het kort weergegeven:

2023

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

Saldo van baten en lasten

113

75

38

Onttrekkingen reserves

395

463

-68

Dotatie aan reserves

-508

-691

183

0

-153

153

OVERZICHT REALISATIE PROGRAMMA (x 1.000)

Resultaat

Ten opzichte van de bijgestelde begroting sluit het boekjaar 2023 met een beperkte afwijking. De bijdrage van de deelnemende gemeenten is € 437.000 hoger dan begroot, waarvan € 187.000 betrekking heeft op extra opdrachten en € 250.000 op het resultaat. Onderstaand hebben wij een korte analyse opgenomen van de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting. 

De totale lasten bedragen € 493.000 meer dan de begroting na wijzigingen. Deze overschrijding wordt met name veroorzaakt door hogere energielasten (€ 312.000). Het contract met energieleverancier is in het tweede kwartaal van 2023 opgezegd. De energieleverancier heeft beperkte en niet complete informatie over het verbruik aan ABG-organisatie verstrekt, waardoor de ABG-organisatie over onvoldoende informatie beschikte inzake de kosten voor energieverbruik en geen betrouwbare inschatting van de kosten voor 2023 kon maken.



De totale baten zijn € 531.000 hoger dan de begroting na wijzigingen, waarvan € 437.000 toeziet op de ontvangen bijdragen van gemeenten. De toerekening van de kosten aan c.q. de bijdragen van de drie deelnemende gemeenten zijn bepaald op basis van het kostenverdeelmodel ‘Betalen en Genieten’. In het kostenverdeelmodel worden kosten van productieafdelingen verdeeld op basis van productiecijfers, kosten van beleidsafdelingen op basis van beleidsuren en overhead wordt verdeeld op basis van de algemene verdeelsleutel. De colleges van de drie deelnemende gemeenten hebben ingestemd met de af te dragen bijdragen aan ABG-organisatie.

Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2023 wordt veroorzaakt door hogere energiekosten

Voor een nader gedetailleerd inzicht van de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijzigingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de ‘toelichting op baten en lasten’ in paragraaf 3.6 van de jaarrekening.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Dashboard financiële positie

14

SOLVABILITEIT

NETTO SCHULDQUOTE

50

90 130

4,6% 220

-100

< 90%

8,0%

20

90-130%

0

> 130%

100

< 20%

20-50%

> 50%

STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE

(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE

0 90 130

2,3%

4,6% -100

< 90%

220

90-130%

> 130%

JAARREKENING

5

-5

< 0%

0%

FINANCIËLE POSITIE

> 0%

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

DASHBOARD

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

15

Inleiding Hieronder schetsen wij de financiële positie op basis van de ratio's zoals opgenomen in de jaarrekening 2023. Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden geschetst van de financiële positie van ABG-organisatie. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Hieronder vindt u een nadere toelichting op de ratio's van uw gemeenschappelijke regeling.

Geen sprake van weerstandsvermogen (bewuste keuze)

Weerstandsvermogen ABG-organisatie De ABG-organisatie beschikt niet over een algemene reserve of weerstandsreserve om (financiële) risico’s op te vangen. De drie deelnemende gemeenten hebben alle drie een weerstandsreserve waarmee ook de risico’s van de ABG worden afgedekt. De risico’s van de ABG zijn daarom ook voor eenzelfde bedrag opgenomen in de risicoprofielen van de gemeente. Het maximale risico schat de organisatie in op € 5,3 miljoen en de kans dat de risico’s zich voordoen op gemiddeld 14%. Dit resulteert in een risicobedrag van € 730.000. In de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ in het jaarverslag zijn de relevante risico’s benoemd en is het risicobedrag per risicogebied toegelicht. ABG-organisatie schat dat het risico op cyberaanvallen of toegang tot netwerk en/of informatiesystemen door onbevoegden de grootste kans en impact hebben op de organisatie. In onze managementletter de dato 8 februari 2024 hebben wij gerapporteerd over cybersecurity en informatiebeveiliging. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2023 8,0% (2022: 8,4%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de ABG-organisatie in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. Deze ratio bevindt zich volgens het GTK2020 in de categorie meest risicovol.

Echter, dit is het gevolg van de gemaakte beleidskeuze dat de ABG-organisatie geen eigen algemene reserve heeft.

ABG-organisatie kan aan haar lang termijnverplichtingen voldoen Sprake van lagere structurele lasten dan baten. DASHBOARD

De netto schuldquote bedraagt 4,6% (2022: 3,8%). De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een licht negatieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020). Structurele exploitatieruimte Voor de structurele exploitatieruimte geldt een percentage van 2,3% (1,3%). Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

16

4. Overige bevindingen

4.1 BBV en WNT 4.2 Schattingsposten 4.3 Relevante wijzigingen in het BBV

4.1 BBV en WNT

BBV wordt nageleefd

17

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat ABG-organisatie de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wet Open overheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De openbaarheidsparagraaf Woo moet in de begroting en jaarstukken worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Deze verplichting geldt vanaf het boekjaar 2022. Wij hebben vastgesteld dat ABG-organisatie deze paragraaf opgenomen heeft in de jaarstukken 2023.

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

DASHBOARD

Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor ABG-organisatie geldt dat de algemeen directeur als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2023 niet meer bedragen dan € 223.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 van de ABG-organisatie niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2023 van de ABG-organisatie voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Schattingsposten Schattingen zijn in het algemeen neutraal Wij hebben geen controleverschillen naar aanleiding van deze schattingen

18

Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat de directie schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een schattingsonzekerheid vertonen. Dit laatste betekent dat de schatting vatbaar is voor een inherent gebrek aan nauwkeurigheid in de waardering. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het management bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendenties. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt weergegeven of wij de schatting als conservatief, neutraal of pessimistisch hebben aangemerkt. Een tekstuele toelichting hebben wij opgenomen bij de bevindingen betreffende de genoemde post, waarbij ook de wijze van tot stand komen van de schatting is uiteengezet.

POST IN DE JAARREKENING

BEDRAG (x € 1.000)

BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR

2.608



De afschrijving van de materiële vaste activa is gebaseerd op de door het bestuur vastgestelde financiële verordening. Deze schatten wij in als neutraal.

91



Voorziening ter dekking van bovenwettelijk verlof dat geen gelijke omvang kent en/of bestaat uit overmatig verlofsaldi of spaarsaldi. De uitgangspunten voor het bepalen van de voorziening liggen in lijn met voorgaand jaar. Wij achten de uitgangspunten neutraal.

Waardering Materiële vaste activa

Voorziening personeel

 Conservatief, maar aanvaardbaar

DASHBOARD

JAARREKENING

 Neutraal

TOELICHTING SCHATTING

 Optimistisch, maar aanvaardbaar

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Relevante wijzigingen in het BBV

19

Relevante wijzigingen in het BBV met ingang van begrotingsjaar 2025 (toepassing in 2024 toegestaan) In december 2023 heeft de commissie BBV een aantal notities geactualiseerd. Voor de ABG-organisatie is de notitie Overhead van belang. Hieronder hebben wij de belangrijkste wijzigingen opgenomen en gekoppeld aan de impact voor ABG. De notitie is van toepassing met ingang van begrotingsjaar 2025, en mag worden toegepast voor begrotingsjaar 2024. Notitie Overhead De commissie BBV heeft in de notitie Overhead 2023 de regelgeving met betrekking tot de toerekening van Overhead geactualiseerd, verduidelijkt en samengevoegd in één notitie. De belangrijkste uitspraken en aanbevelingen zijn als volgt: • Aanbevelingen: De commissie adviseert om overhead niet bij de begroting vorm te geven maar door middel van de financiële verordening of door een note overhead aan het bestuur voor te leggen en deze periodiek te herzien. In deze nota neemt de gemeenschappelijke regeling keuzes op ten aanzien van: kaderstelling, methodiek en onderscheiding primaire processen en overhead. Wij constateren dat ABG nog geen afspraak heeft vastgelegd op bovenstaande aanbeveling.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

20

Bijlagen

A

Onze controle

B

Duurzaamheid

21

A. Onze controle

A. Onze controle

Doel en object van de controle Opdracht

Strekking van de controleverklaring

Materialiteit

22

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de ABG-organisatie, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 1 augustus 2023. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging. Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2023 van de ABG-organisatie aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij hierbij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 7 mei 2024, afgegeven. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle zijn afdoende behandeld en onze controle is dan ook afgerond.

Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door het bestuur vastgestelde toleranties gehanteerd. Het bestuur heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 474.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. U heeft de rapporteringstolerantie gelijkgesteld aan de goedkeuringstolerantie, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid van de informatie in de WNT-verantwoording.

Voor de WNT geldt specifiek voorgeschreven rapporteringstolerantie die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT-tolerantie eveneens op correcte wijze toe.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle

Onafhankelijkheid

Controleaanpak

23

Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van de ABG-organisatie zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 1 augustus 2023 opgenomen. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins.

Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. Wij hebben voor de volgende risico’s − die zich met een hoge waarschijnlijkheid kunnen voordoen én mogelijk materiële impact hebben − in onze controle meer aandacht gehad: Frauderisico als gevolg van het door het management doorbreken van interne beheersingsmaatregelen (bewuste beïnvloeding door bestuur of management van de jaarcijfers).  Ongeautoriseerde handelingen in de financiële applicatie Key2Financiën doordat eindgebruikers beschikken over superuser-rechten en hiermee ingerichte procedures kunnen doorbreken. 

Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen

DASHBOARD

Vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen De waarderingen in de jaarrekening van de ABG-organisatie zijn gebaseerd op de veronderstelling dat de ABG-organisatie als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van de directie. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door de directie ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen

De grondslagen van de jaarrekening 2023 zijn aanvaardbaar

Geautomatiseerde gegevensverwerking

DASHBOARD

24

De jaarstukken 2023 van uw gemeenschappelijke regeling bestaan uit: het jaarverslag 2023 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen); de jaarrekening 2023 (rechtmatigheidsverantwoording, balans met toelichtingen, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief taakvelden).

 

In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeenschappelijke regeling zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2023. In 2023 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van ABG-organisatie. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van ABG-organisatie en de baten en lasten in de jaarrekening.

Daarnaast vereisen zij van de directie dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter 2023 de dato 8 februari 2024. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

25

B. Duurzaamheid

B. Duurzaamheidsverslaggeving (1/3) Met ingang van 2024 zullen bedrijven op basis van de CSRD meer gaan rapporteren over duurzaamheid

26

Ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheidsverslaggeving De Corporate Social Responsibility Disclosure (CSRD) is een Europese richtlijn die verplicht is voor grote ondernemingen. De richtlijn heeft als doel om bedrijven te verplichten transparanter te zijn over hun impact op duurzaamheid en maatschappij. De CSRD is aangenomen door het Europees Parlement en is sinds januari 2023 in werking. De Nederlandse implementatiewet volgt uiterlijk in het najaar van 2024. De CSRD verplicht ondernemingen om informatie openbaar te maken over hun beleid en prestaties op het gebied van duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Deze informatie moet opgenomen worden in het jaarverslag van het bedrijf en moet voldoen aan bepaalde standaarden en richtlijnen. De richtlijn zal naar verwachting bijdragen aan een meer duurzame economie en aan het bereiken van de doelstellingen van de Europese Green Deal en de VN Duurzame Ontwikkelingsdoelen. De uniforme wijze waarop deze verantwoording plaats moet vinden is vastgelegd in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Deze set aan standaarden bevat algemene bepalingen voor alle organisaties, sectorspecifieke standaarden en biedt de ruimte voor bedrijfsspecifieke standaarden. Bedrijven zijn druk bezig met de voorbereiding voor deze nieuwe verantwoording.

Grote bedrijven moeten als eerst gaan rapporteren, kleinere organisaties volgen in de jaren daarna. Voor alle organisaties is een ingroeimodel van toepassing. De omvang, diepgang en controle (door de accountant) van de verantwoording zal stapsgewijs toenemen. Middels CSRD en de ESRS kunnen bedrijven hun prestaties op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen inzichtelijk maken, waardoor ze beter in staat zijn om duurzaamheidsdoelen te stellen en te bereiken. Decentrale overheden kunnen deze informatie gebruiken om te bepalen welke bedrijven het beste passen bij hun eigen duurzaamheidsdoelen en beoordelen welke bedrijven voldoen aan de eisen voor aanbestedingen en subsidies. Daarnaast kunnen deze richtlijnen gebruikt worden om ook zelf transparant en uniform te rapporteren over duurzaamheid.

Op dit moment geen verplichte duurzaamheidsverantwoording voor gemeenten/gemeensch appelijke regeling

DASHBOARD

Stand van zaken duurzaamheidsverantwoording door gemeenten en gemeenschappelijke regelingen Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen hebben een grote impact op mens en maatschappij en zijn daarom bij uitstek geschikt om duurzaamheidsdoelstellingen te realiseren. Een groeiend aantal gemeenten is zich hiervan bewust en heeft zich aangesloten bij het VNGinitiatief om een zogenoemde SDG-gemeente te worden. Daarnaast hebben gemeenten zich via diverse initiatieven gecommitteerd aan diverse duurzaamheidsdoelstellingen. Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen zijn vooralsnog niet verplicht om een duurzaamheidsrapportage volgens de CSRD-richtlijn op te stellen. Op basis van het BBV bestaat geen verplichting voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen om te rapporteren over bijvoorbeeld de invloed die bedrijven binnen de gemeente/gemeenschappelijke regeling hebben op het milieu en op het welzijn van de burgers, en over de duurzaamheid van de eigen bedrijfsvoering. Op dit moment zijn gemeenten/gemeenschappelijke regelingen bijvoorbeeld niet verplicht om te rapporteren over de eisen die ze stellen aan leveranciers op het gebied van social return en duurzaamheid, en in welke mate deze tot resultaten leiden. Daarnaast hoeven gemeenten en gemeenschappelijke regelingen geen verslag te doen over de eigen CO2-uitstoot of over het aantal burgers met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Doordat vanuit het BBV geen verplichting of handreiking bestaat voor duurzaamheidsverslaggeving zien we in de praktijk allerlei verschillen in verantwoording. In onze rapportage “Naar een verantwoord verslag: geen keuze” van oktober 2023 hebben we een inventarisatie opgenomen van de huidige stand van zaken. Het beeld wat hieruit naar voor komt is dat er grote kloof bestaat tussen de duurzaamheidsambities en de verantwoording over duurzaamheid. Grote gemeenten bieden wel meer transparantie over duurzaamheid dan kleine gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Een andere belangrijke conclusie is dat iedere gemeente en gemeenschappelijke regeling op zijn eigen manier verantwoord en daarmee gemeenten/gemeenschappelijke regelingen onderling lastig te vergelijken zijn. Op het gebied van transparantie, uniformiteit en vergelijkbaarheid kan nog veel verbetering gerealiseerd worden. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

B. Duurzaamheidsverslaggeving (1/3) Via de keten en stakeholders wel kansen en gevolgen van de CSRD/ESRS voor gemeenten/gemeensch appelijke regeling

Aanbeveling: Bespreek de ambities op het gebied van duurzaamheidsverantwoording. Aanbeveling: kies algemeen aanvaardbare standaarden voor duurzaamheidsverantwoording

27

Indirecte betrokkenheid bij duurzaamheidsverantwoording Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen krijgen desondanks links- of rechtsom te maken met duurzaamheidverslaggeving op basis van de CSRD/ESRS. Stakeholders van de gemeenten/gemeenschappelijke regelingen vragen hier namelijk steeds vaker om. Je kunt je dan ook afvragen in hoeverre een gemeente, die toch een brede maatschappelijke rol vervult, het zich kan permitteren om niet volgens de gangbare standaard te rapporteren over niet financiële, meer maatschappelijke zaken. Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen krijgen via de waardeketen van andere organisaties te maken met de CSRD/ESRS. Ze zijn tenslotte onderdeel van de waardeketen van bedrijven die onder de CSRD-richtlijn vallen. Zo worden gemeenten genoemd in de CSRDverslagen van grote bedrijven, omdat ze bijvoorbeeld verantwoordelijk zijn voor het afgeven van vergunningen aan deze bedrijven. Gemeenten behoren dus ook tot de waardeketen van de CSRD-plichtige bedrijven en moeten deze partijen ook geregeld van informatie voorzien. De situatie kan zich ook voordoen dat leveranciers van de gemeente en gemeenschappelijke regeling informatie opvragen die zij vervolgens opnemen in hun verantwoording. Dat kan betrekking hebben op reguliere inkopen, maar bijvoorbeeld bij het aantrekken van financieringen of het afsluiten van verzekeringen.

Duurzaamheidsverantwoording wordt op deze wijze doorgelegd naar de gemeenten, net zoals de gemeente zelf ook eisen doorlegt aan anderen. Kansen bij gestandaardiseerde (vrijwillige) duurzaamheidsverantwoording - Transparantie en Uniformiteit Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen kunnen op het gebied van verantwoording richting stakeholders veel winst behalen wanneer gerapporteerd wordt volgens gestandaardiseerde richtlijnen. Het samenstellen van een duurzaamheidsverantwoording vraagt om heldere, niet-financiële taal op het gebied van duurzaamheid. En niet alleen wat de eigen organisatie betreft, ook de omgeving speelt een rol. Dat is een groot verschil met de huidige gemeentelijke jaarverslagen die vaak omvangrijk, ontoegankelijk en op de wettelijke taken gericht zijn. Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen kunnen de introductie van de CSRD dan ook als kans zien om in heldere taal en transparant - intern en aan de buitenwereld - uit te leggen wat hun concrete, meetbare acties, standpunten en resultaten waren en worden op het gebied van milieu, sociale en menselijke factoren, en (corporate) governance. Wij raden u aan als bestuur met directie in gesprek te gaan over de ambities met betrekking tot duurzaamheidsverantwoording. Verantwoording zorgt ervoor dat gebruikers van de jaarrekening inzicht krijgen in de realisatie van gestelde ambities.

Het grootste inzicht ontstaat wanneer de verantwoording uniform, vergelijkbaar en transparant tot stand komt. Een gestandaardiseerde verantwoording maakt ook controle door een onafhankelijke accountant mogelijk. In plaats van verslaggeving volgens de CSRD/ESRS-richtlijn te beschouwen als een grote, noodgedwongen compliance exercitie, kunnen gemeenten deze richtlijn zien als een manier om dat inzicht te geven. Door gezamenlijk één taal te spreken en dezelfde richtlijn te hanteren op het gebied van duurzaamheid, wordt het een stuk eenvoudiger om onderling - bedrijven en gemeenten - informatie uit te wisselen en samen aan de realisatie van doelstellingen te werken. Binnen de ESRS is naast algemene voorschriften ook rekening gehouden met sectorspecifieke en organisatie-specifieke standaarden. De CSRD/ESRS-richtlijn is een manier waarmee alle organisaties op dezelfde wijze hun verantwoording op kunnen stellen. Net zoals voor bedrijven die verplicht moeten rapporteren zal het ook voor een gemeente en gemeenschappelijke regeling de nodige voorbereiding vragen voordat de eerste verantwoording plaats kan vinden. De weg naar een duurzaamheidsverantwoording hebben wij visueel als volgt weergegeven. Vervolg op volgende pagina

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

B. Duurzaamheidsverslaggeving (1/3) Betrokkenheid van het bestuur is belangrijk

DASHBOARD

28

In de fase van strategie ontwerp zien wij ook een duidelijke rol voor het bestuur. Allereerst bij het bepalen van de visie & ambitie. Dat gaat over de duurzaamheidsdoelstellingen, maar in het geval van een vrijwillige ESG-verantwoording ook over het ambitieniveau en de vorm waarin dit plaats zal vinden. Ook bij de interactie met stakeholders en het bepalen van belangrijke thema’s en doelen is betrokkenheid van het bestuur belangrijk.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

29

bdo.nl