Bijlage 1 - Voortgangsrapportage Spoorzone Rijen 2023-Q1

Spoorzone Rijen Kwartaalrapportage Periode: januari 2023 - maart 2023

Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Programmamanager Voortgangsrapportage Datum Projectfase Zaaknummer Status

: College van Burgemeester en Wethouders : M. van Bavel : B.J. Kouwenhoven : Q1-2023, standlijn 31 maart 2023 : 30 -05-2023 : Planuitwerking : 1028696 : voor behandeling college B&W

Inhoudsopgave Inleiding Inhoudelijke voortgang programma Projectontwikkelingen voorafgaand aan dit kwartaal Werkzaamheden voorgaand kwartaal Vooruitblik werkzaamheden komend kwartaal Verantwoording beheers aspecten programma

Q12023

Blad 2 2 2 3 3 4

Beheers aspect: Tijd

4

Beheers aspect: Geld

5

Beheers aspect: Kwaliteit

6

Beheers aspect: Organisatie

6

Beheers aspect: Risico’s

6

Opstellers: PM: Bart Jan Kouwenhoven MPB: Hans van den Berg

Datum: 30-05-2023 Status: voor behandeling college B&W Blad: 1 van 7

Spoorzone Rijen Kwartaalrapportage Periode: januari 2023 - maart 2023 Inleiding Het Rijk, de provincie en de gemeente Gilze en Rijen wil een spoorzone ontwikkelen waar het goed wonen, werken en reizen is. Samen met ProRail is de haalbaarheid onderzocht van de verbetering van de stationsomgeving, rekening houdend met samenhangende projecten: renovatie en aanleg onderdoorgang N631 – verbreding N282 – aanleg Snelfietsroute – vermindering overlast Trillingen – plaatsing Geluidschermen (project Swung) – renovatie militaire wijk Rijen Zuid – Centrumplan Rijen – Herinrichting Wilhelminaplein - Duurzaamheid - Inclusieve samenleving. We spreken daarom van het “programma Spoorzone Rijen”. Op 30 september 2019 heeft de gemeenteraad het college opdracht gegeven om in 2020 en 2021 op basis van de uitkomsten van voorbereidingen de herontwikkeling van de stationsomgeving verder vorm te geven. Als gevolg van een groot financieel tekort is het project enige tijd stil gelegd. In 2022 en begin 2023 hebben bestuurlijke overleggen tussen het Rijk, de provincie en de gemeente plaatsgevonden. Met ingang van 3 april 2023 is het project weer opgestart. Het plan is om de spoorwegovergang Julianastraat-Stationsstraat te vervangen door een onderdoorgang, de perrons te vernieuwen en de openbare ruimte op te knappen.

Het resultaat van deze programmafase is dat aanbesteding van realisatiewerkzaamheden mogelijk is. Een bestuursovereenkomst van 26 november 2020, regelt de financiën en de bestuurlijke afspraken. Deze bestuursovereenkomst wordt vervangen door een nieuwe overeenkomst. Naast de planuitwerking wordt gewerkt aan het aanpassen van het bestemmingsplan voor de spoorzone en worden percelen en woningen aangekocht om ruimte te maken voor de realisatie van het project. Met deze voortgangsrapportage informeren we periodiek het bestuur en de projectpartners over de stand van zaken van het programma. Het uitgangspunt van deze voortgangsrapportage is de stand van zaken aan het einde van het eerste kwartaal van 2023, de standlijn is dus 31 maart 2023 De voortgangsrapportage is gebaseerd op de volgende (vigerende) besluitvorming:  Raadsbesluit op 9 juli 2018: voorkeursalternatief van een auto te gast tunnel;  Raadsbesluit op 10 september 2018: vestiging van een voorkeursrecht;  Raadbesluit op 12 november 2018: keuze voor een westelijk tracé;  Opdracht vanuit raad op 30 september 2019: voorbereiding tot aanbesteding;  Ondertekende bestuursovereenkomst in november 2020;  Raadsbesluit 17 juni 2021: hellingspercentage 4%, verlengen en verleggen as zuidelijke toerit;  Raadsbesluit 17 juni 2021 aanvulling structuurvisie;  Raadsbesluit 7 maart 2022: aanhouden vaststellen Bestemmingsplan

Spoorzone Rijen;  Collegebesluit 21 juni 2022: onderzoeken aangepaste opdracht Spoorzone Rijen;  Collegebesluit 7 maart 2023: doorstart project n.a.v. bestuurlijke overeenkomst, brandweerroute, variantkeuze en vervolgtraject;  Raadsvoorstel 3 april 2023

Opstellers: PM: Bart Jan Kouwenhoven MPB: Hans van den Berg

Datum: 30-05-2023 Status: voor behandeling college B&W Blad: 2 van 7

Spoorzone Rijen Kwartaalrapportage Periode: januari 2023 - maart 2023 Inhoudelijke beschouwing voortgang Projectontwikkelingen voorafgaand aan dit kwartaal Ten behoeve van de toekomstige aanleg van de onderdoorgang is begonnen met het minnelijk aankopen van de benodigde percelen. Op deze percelen is een voorkeursrecht op grond van de WVG gevestigd. Het minnelijk verwerven is een doorgaand proces. Wanneer noodzakelijk, zal op termijn mogelijk het instrument van onteigening worden ingezet voor nog te verwerven percelen. In de tweede helft van 2021 is vastgesteld dat het huidige ontwerp en scope financieel niet passen binnen de vastgestelde budgetten in de BOK. De vaststelling van het bestemmingsplan werd in maart 2022, als gevolg van het financieel tekort, door de raad aangehouden. Het afgelopen jaar is er met de BOK-partners opnieuw onderhandeld m te komen tot een financieel dekkend project. Op 28 februari 2023 hebben de BOK-partners hierover overeenstemming bereikt. Het college heeft op 7 maart de uitkomsten verwerkt in een nieuw raadsbesluit dat op 7 maart 2023 is behandeld. Op 3 april a.s. wordt dit in de raad behandeld. In dit raadsbesluit is ook opgenomen de doorstart van het project n.a.v. de bestuurlijke overeenkomst, brandweerroute, variantkeuze en het vervolgtraject.

Conform de afspraken met de BOK-partners is er een GO-NOGO moment in het proces opgenomen op basis van het afgeronde ontwerp en de daarbij behorende raming, planning en risico’s. Dit moment is gepland in het vierde kwartaal 2023. Werkzaamheden in hoofdlijnen eerste kwartaal 2023  Op 28 februari jl. bereikten het Rijk, de provincie en de gemeente overeenstemming over de doorstart van het project inclusief het bijbehorende budget.  Het college heeft op 7 maart jl. besloten om de overeenstemming met de bestuurlijke partners, de uitkomst van het brandweer onderzoek, de variantkeuze en het vervolgtraject voor te leggen aan de gemeenteraad. E.e.a. wordt behandeld in de raad van 3 april a.s.  Het traject om na de gemeenteraadsvergadering van 3 april te komen tot een vastgesteld bestemmingsplan is uitgewerkt. Er is juridisch advies ingewonnen waaruit naar voren is gekomen dat we het aangehouden bestemmingsplan kunnen doorzetten met aangepaste onderbouwing en omgevingscommunicatie. De aanpassingen aan enkele onderzoeken zoals het verkeersmodel, het stikstofonderzoek en het luchtkwaliteits-onderzoek zijn opgestart. We verwachten het verzoek tot vaststelling van het bestemmingsplan aan het begin van het vierde kwartaal voor te leggen aan de raad;  Er is contact geweest met de respondenten die hebben deelgenomen aan het brandweeronderzoek.

En er is gesproken met de bestuursleden van de belangenvereniging Grote Spie, de actiegroep Rijen Ontspoort en met enkele bewoners uit de bewonerswerkgroep Rijen Zuid;  Met ProRail is er overeenstemming bereikt over de vervolg werkzaamheden t.b.v. het opstellen van een voorlopig ontwerp, ramingen, risico’s en de integrale planning. Vooruitblik werkzaamheden in hoofdlijnen tweede kwartaal 2023 De volgende werkzaamheden worden voorzien: Opstellers: PM: Bart Jan Kouwenhoven MPB: Hans van den Berg

Datum: 30-05-2023 Status: voor behandeling college B&W Blad: 3 van 7

Spoorzone Rijen Kwartaalrapportage Periode: januari 2023 - maart 2023   

 

       

Op 3 april vergadert de gemeenteraad over de hervatting van het programma; Samen met het Rijk en de provincie werken we de BOK 2023 verder uit, zoals deze op 28 februari overeengekomen is; Op basis van een participatieplan informeren we bewoners en overige betrokkenen over het project en betrekken bij hen bij de verdere planuitwerking van een langzaam verkeersonderdoorgang; We actualiseren de klant eis specificatie (KES) op basis van het raadsbesluit en deze KES leggen we voor aan de projectpartners en betrokkenen spoorzone; We organiseren een informatiebijeenkomst spoorzone voor bewoners en overige betrokkenen met diverse onderwerpen zoals het proces rondom het bestemmingplan, het ontwerp van de langzaam verkeeronderdoorgang, de brandweerzorg, etc.; We brengen een nieuwsbrief uit; ProRail en de gemeente werken aan het voorlopig ontwerp en bijbehorende engineering; We richten de governance in; We actualiseren het beeldkwaliteitsplan; We actualiseren het risicodossier; we ronden het bestemmingsplan af en voorbereiden de bestuurlijke besluitvorming voor; we verzorgen de kwartaalrapportage; we bereiden de kredietaanvraag voor die hoort bij de planuitwerkingsfase.

Verantwoording beheer aspecten We rapporteren over de aspecten tijd, geld, kwaliteit, risico, informatie en organisatie. We geven aan wat de stand van zaken is en wat de (eventuele) noodzakelijke actie is. Algemeen De focus ligt op dit moment op het inrichten van governance, mandaat, rollen en verantwoordelijkheden en het toewerken naar een GO-NOGO besluit. Tijd: Het project is weer opgestart. De gevolgen van de heronderhandelingen op de planning brengen we nader in kaart. De beheersmaatregel is om de planning weer in lijn met de kaders te krijgen door bij het GO-NOGO besluit herijkte mijlpalen overeen te komen en vast te leggen in de BOK2023.

Opstellers: PM: Bart Jan Kouwenhoven MPB: Hans van den Berg

Datum: 30-05-2023 Status: voor behandeling college B&W Blad: 4 van 7

Spoorzone Rijen Kwartaalrapportage Periode: januari 2023 - maart 2023 Geld Na de heronderhandelingen over het budgettekort met de bestuurlijke partners is het projectbudget – met prijspeil 1 april 2022 - verhoogd tot € 65,0 mln. E.e.a. dient nog wel te worden vastgelegd in een raadsbesluit en door ondertekening van de nieuwe BOK2023. Na de uitwerking van het voorlopig ontwerp is de planning dat einde 2023 een GO-NOGO beslissing wordt genomen op basis van de probabilistische SSK-raming met een P85 waarde (= een kostenraming met een 85% kans dat het project binnen dit budget kan worden uitgevoerd) Op basis van de afspraken gemaakt in het bestuurlijk overleg d.d. 28-02-2023 is de verdeling van de bijdrage per partij als navolgend. Hierbij is de verdeling per partij als volgt (afgerond): Partij Bedrag (€ x mln.) Percentage (%) Rijk 24,70 39,3 Provincie Brabant 22,00 35,0 Gemeente Gilze en Rijen 16,20 25,7 ProRail 2,10 Indicatief uit bestaande programma’s Totaal 65,00 100% Prijspeil: 1 april 2022 De prijsontwikkelingen van 1 april 2022 tot heden: De ontwikkelingen van lonen en prijzen in de bouwsector hebben in de afgelopen periode de volgende invloed gehad (cijfers van 1 april 2022 tot 1 januari 2023 – omgerekend naar een periode van 1 jaar, bron CBS - statline) 1. 2. 3. 4.

GWW sector : 3,3% (15% van het totaal) Boven- en ondergrondse werken: 1,0% (10% van het totaal) Spoorwegen aanleg : 1,0% (25% van het totaal) Bruggen/tunnels : -3,0% (50% van het totaal)

Omdat in het project spoorzone Rijen “van alles een beetje” in de prijsontwikkeling zit hebben tijdens de overleggen tussen Rijk, provincie en gemeente een mandje gemaakt van bovenstaande indices. Zie de percentages tussen haakjes op basis van onze inschatting. Dat leidt tot een “gewogen index” van minus 0,7% op jaarbasis In de periode april 2019 – april 2022 was de gewogen index + 25,4%, dus 8,5% op jaarbasis In de periode april 2022 – januari 2023 was de gewogen index – 0,7 % op jaarbasis. Dit beeld zal met de indices van het eerste kwartaal (nog niet bekend) mogelijk veranderen omdat in veel CAO’s per 1 januari 2023 forse loonsverhogingen zijn doorgevoerd. Het CPB verwacht voor de periode 2022–2026 een IBOI (hiermee worden de budgetten verhoogd) van 3,2 % per jaar. Wanneer we de toekomstige kosten van het project met deze IBOI-indexering doorrekenen dan verwachten we over de gehele projectduur een kostenstijging van ca. € 6,7 mln. voor het project als geheel en van € 1,7 mln. voor de gemeentelijke bijdrage hierin. Op grond van bovenstaande is er op dit Opstellers: PM: Bart Jan Kouwenhoven MPB: Hans van den Berg

Datum: 30-05-2023 Status: voor behandeling college B&W Blad: 5 van 7

Spoorzone Rijen Kwartaalrapportage Periode: januari 2023 - maart 2023 moment geen aanleiding om te vermoeden dat de kostenontwikkeling van het project zal uitstijgen boven de met IBOI aangepaste budgetten.

Projectuitgaven tot en met dit kwartaal: Bij het afsluiten van dit kwartaal is een bedrag van € 6,9 mln. (vorig kwartaal: € 6,7 mln.) uitgegeven aan het project. Dit bedrag is als volgt opgebouwd:  € 3,3 mln. (vorig kwartaal: € 3,3 mln.) verwerving van percelen en vastgoed;  € 3,6 mln. (vorig kwartaal: € 3,4 mln.) voor plankosten, voorbereiding en bemensing van het project. Krediet: Het krediet dat voor de voorbereiding beschikbaar is gesteld door de raad is naar verwachting medio dit jaar uitgeput. Een nieuwe kredietaanvraag wordt in het tweede kwartaal voorbereid. Kwaliteit Om de aanpak van het programma (verder) te structureren is in 2022 gestart met het werken volgens de principes van Systems Engineering. Deze aanpak zorgt voor het herleidbaar maken en houden van het ontwerp (en de wijze van realiseren) en de eisen waaraan de oplossing moet voldoen. Wensen, zorgen, randvoorwaarden en uitgangspunten worden (nog eens) goed tegen het licht gehouden en vertaald naar een Klant-Eis-Specificatie (KES), die als input dient voor de eisen die we aan het resultaat gaan stellen, de Systeem-Eis-Specificatie (SES). Dit proces wordt, nu er overeenstemming is met de bestuurlijke partners, weer opgepakt.

Organisatie Op dit moment wordt er binnen de gemeente gesproken over de invulling van de governance en opdrachtgeverschap van het project. Dit werken we in het tweede kwartaal nader uit en regelen we in. De huidige managementbezetting binnen het IPM-team voor het programma is aan de zijde van gemeente en ProRail volledig en stabiel. In de aankomende periode dient er gekeken te worden hoe de invulling van de rol op het gebied van vergunningen en conditionering ingevuld kan worden. Risico’s De huidige top 5 risico’s zijn in onderstaande tabel weergegeven:

Opstellers: PM: Bart Jan Kouwenhoven MPB: Hans van den Berg

Datum: 30-05-2023 Status: voor behandeling college B&W Blad: 6 van 7

Spoorzone Rijen Kwartaalrapportage Periode: januari 2023 - maart 2023 ID nr. Risico Oorzaak 136 De BOK-partners O1. Na de uitwerking van het komen in december integraal ontwerp met 2023 niet tot een bijbehorende SSK-raming en definitieve kostennotitie blijken de kosten overeenstemming hoger te zijn dan besproken in over de scope, de het bestuurlijk overleg van 28 bijbehorende februari 2023. financiering en de risico-verdeling.

Gevolg Beheersmaatregel G1. Mogelijk wordt het totale 1. (G2) Actief afstemmen met het programma PHS en ProRail Stations project versoberd of geannuleerd. over de status en de planning van Spoorzone Rijen zodat zij kunnen G2. Aanvullende maatregelen op anticiperen op de impact van de productstap 3e en 4e intercity. de Brabantroute nodig om de productstap 3de en 4de intercity Breda-Eindhoven mogelijk te maken. G3. Imagoschade ministerie van IenW, ProRail en de gemeente Gilze en Rijen. G4. Extra P-kosten door langer in stand houden projectteam ProRail. 87 Tijdens realisatie 1. Bemaling van de bouwkuip. 1. Schadeclaims van 1. (G1, G3) Uitvoeren aanvullende sonderingen nabij woningen die als van de 2. De bouwwijze van nabijgelegen gedupeerden. kritiek zijn bestempeld voor wat betreft trillingen. werkzaamheden bebouwing (voornamelijk 2. Imagoschade. 2. (O5) Aandacht in ontwerp-ateliers voor bouwwijze / -hinder / ontstaat schade gefundeerd op staal). 3. Mogelijk stil leggen werk door Realistisch verhaal naar bewoners voorbereiden aan bebouwing 3. Inzet van zwaar materieel bevoegd gezag i.v.m. een 3. (G2) Goed omgevingsmanagement (specifiek m.b.t. trillingen) en/of eigendommen (bijvoorbeeld ten behoeve van onveilige situatie. 3a. (G2) Nagaan wat eerder met de omgeving/ bewoners is van derden. hijsen, gecommuniceerd. funderingswerkzaamheden, 4.

(O1, O3, O4) Goede eisen aan uitvoering en uitvoeringshinder transport, etc.). opnemen in contract. 4. Beperkte afstand tussen de 5. (O2) Nulopnames (vooraf ) gegevens meegeven in contract. bouwkuip en de bebouwing t.g.v. 6. (G1, G3) Monitoren (opnemen in contract). de bouwwerkzaamheden aan de 7. (O4) Nader onderzoek naar uitvoeringsmogelijk van de onderdoorgang onderdoorgang. (bouwlogistiek irt bouwwijze Noord en Zuidzijde). 5. Onvoldoende aandacht in de 8. (G2, G3) Afspraken maken met bewoners over risico's en mogelijk ontwerp-ateliers voor de schadeherstel. bouwwijze en de daaruit voortvloeiende hinder.

85 Bestemmingsplan wordt niet vastgesteld in het derde kwartaal van 2023 (week 40).

O1. Mogelijk extra berekeningen G1. Start van het 1. Strakke sturing IB; 2. Strakke planning; 3. Eventueel inroepen van (bijvoorbeeld stikstof bouwfase) of onteigeningsproces is later dan in provincie NB onderzoeken nodig voordat het de planning opgenomen. bestemmingsplan in behandeling G2. Project krijgt mogelijk te kan worden genomen. maken met de voorwaarden van O2. Afstemming met derden de nieuwe omgevingswet met een zoals de Omgevingsdienst kost langere doorlooptijd van de meer tijd dan verwacht door de onteigeningsprocedure. beperkte capaciteit die ze G3. Verleggingen van K&L ter hebben. plaatse van de te verwerven O3. De effectonderzoeken of percelen kunnen niet conform conditioneringsonderzoeken zijn planning starten. niet meer geldig/actueel waardoor G4. Extra P-kosten voor langer in deze opnieuw moeten worden stand houden projectteam uitgevoerd. ProRail.

135 Benodigd vastgoed en/of gronden zijn niet in het bezit van de gemeente Gilze en Rijen bij het nemen van de projectbeslissing.

O1. Woningen waarop Wet G1. De projectbeslissing kan niet 1. Gesprekken opnieuw opstarten met eigenaren; 2. Beoordelen welke voorkeursrecht gemeenten is conform planning worden percelen voor welk bouwonderdeel wanneer benodigd zijn gevestigd zijn niet (tijdig) genomen. minnelijk verworven. G2. Contractering kan niet O2. Overeenkomsten over conform planning starten. voortzetting bewoning worden niet (tijdig) ondertekend. O3. Bestemmingsplan wordt niet in Q4 2023 vastgesteld. O4. Huurders zijn moeilijker te verwijderen. O5. Onteigeningsprocedure moet worden doorlopen omdat percelen niet minnelijk worden verworven.

69 Beroepen op het O1. Rechter stelt indiener beroep G1. Vertraging vaststelling bestemmingsplan in het gelijk. bestemmingsplan. worden mogelijk gegrond verklaard in een juridische procedure.

Opstellers: PM: Bart Jan Kouwenhoven MPB: Hans van den Berg

1. Duidelijke en actieve communicatie

Datum: 30-05-2023 Status: voor behandeling college B&W Blad: 7 van 7