Bijlage 1- Rapport Evaluatie afval Gilze en Rijen
Tekst van het document
Rapport
Evaluatie afvalinzameling 2021 en 2022 in de gemeente Gilze en Rijen
Dossiernummer: 23CC106 Tilburg, 13 november 2023
5
Inhoudsopgave 1.
Inleiding .............................................................................................................. 3
2.
Milieurendement ............................................................................................... 4
2.1
Inzamelresultaat en hergebruik ................................................................. 4
2.2
Restafval ........................................................................................................ 5
2.3
GFT-afval ....................................................................................................... 5
2.4
Papier ............................................................................................................. 6
2.5
PMD ................................................................................................................ 6
2.6
Glas ................................................................................................................. 7
2.7
Textiel ............................................................................................................. 7
2.8
Gescheiden grof afvalstromen .................................................................. 8
3.
Kosten ................................................................................................................. 8
3.1
Tarieven afvalstoffenheffing ...................................................................... 8
3.2
Kosten versus inkomsten ........................................................................... 9
4.
Conclusies, verbeteropties en advies ......................................................... 10
4.1
Milieurendement ........................................................................................ 10
4.2
Kosten .......................................................................................................... 10
4.3
Verbeteropties ............................................................................................ 11
4.4
Advies ........................................................................................................... 11
1. Contact............................................................................................ 12
2
1. Inleiding
PMD
Voorliggende rapportage biedt inzicht in de prestatiegebieden milieurendement en kosten van de inzameling van huishoudelijk afval in de gemeente Gilze en Rijen in 2021 en 2022. Meer concreet geven we antwoord op de volgende vragen:
140 of 240 liter minicontainer die om de twee weken wordt geleegd. Voor hoogbouwcomplexen is de inzamelvoorziening maatwerk.
Papier
140 of 240 liter minicontainer die om de vier werken wordt geleegd. Voor hoogbouwcomplexen is de inzamelvoorziening maatwerk.
Glas
Containers in de openbare ruimte in elke kern.
Textiel
Containers in de openbare ruimte in elke kern.
Luiers
Containers in elke kern.
KCA
Chemokar komt twee keer per jaar aan huis op afroep. Daarnaast kan kca worden ingeleverd op de milieustraat.
Grof afval
Verschillende grof afvalstromen kunnen inwoners aanbieden op de milieustraat. Er is onderscheid tussen gratis en te betalen afvalstromen. Snoeihout wordt op afroep en tegen betaling zes keer per jaar aan huis ingezameld. Grof afval inzameling op afroep 1 keer per maand tegen betaling.
Wat is het effect van de afvalinzameling op de hoeveelheid restafval en de hoeveelheden van de gescheiden afvalstromen? Wat is het effect van de afvalinzameling op de kosten en de tarieven van de afvalstoffenheffing? Welke verbeteropties zijn nog mogelijk?
Inzamelsysteem Het inzamelsysteem is thans als volgt. Restafval
Voor inwoners woonachtig binnen de bebouwde kom: wegbrengen naar een ondergrondse verzamelcontainer in de wijk. Alle containers zijn voorzien van een 60 liter inwerpopening. Voor elke inworp betalen inwoners € 4. Een deel van de containers, vooral bij appartementen en locaties waar veel ouderen geconcentreerd wonen, is ook voorzien van een 30 liter inwerpopening (bedrag per inworp is € 2). Tarieven 2022 (in 2023 gelijk gehouden). Voor inwoners woonachtig in het buitengebied: 140 of 240 liter minicontainer aan huis die om de vier weken wordt geleegd. Tarief per lediging is € 9,33 voor een 140 liter container en € 16,00 voor een 240 liter maat. Tarieven 2022 (in 2023 gelijk gehouden).
GFT-afval
140 of 240 liter minicontainer die om de twee weken wordt geleegd. Bij hoogbouw waar bewoners geen ruimte hebben voor een minicontainer is buiten het complex een 240 liter minicontainer geplaatst in een afsluitbare zuil (alleen te openen door deze bewoners).
Naast een tarief per lediging/ inworp voor de restafvalcontainer betaalt elk huishouden een vastrechtbedrag. Dit is € 138 in 2022 (in 2023 gelijk gehouden). Voor inwoners met veel restafval vanwege medische redenen is er een financiële regeling. Lezen van tabellen en grafieken Alle tabellen en grafieken zijn afkomstig uit een database. De cijfers zijn veelal weergegeven als afgeronde gehele getallen. Hoewel de cijfers achter de komma in het rapport niet zichtbaar zijn, wordt hier wel mee gerekend. Dit betekent dat bij een handmatige optelling van cijfers uit het rapport het totaal kan afwijken van het gepresenteerde getal. 3
2. Milieurendement
De cijfers zijn niet gecorrigeerd voor vervuiling van bepaalde afvalstromen die er tijdens het verwerkingsproces uit worden gehaald.
De mate waarin inwoners huishoudelijk afval gescheiden aanbieden definieert het milieurendement. In paragraaf 2.1 staat het totaalplaatje voor 2021 en 2022 en in de daarop volgende paragrafen zoomen we in op de verschillende afvalstromen. Op basis van sorteeranalyses is vastgesteld in welke mate GFT-afval (groente-, fruit- en tuinafval), papier, PMD (kunststof verpakkingen, metalen verpakkingen en drankkartons), glas, textiel, KCA (klein chemisch afval) en overige herbruikbare afvalstromen nog in het fijn restafval voorkomen (paragraaf 2.2). In de paragrafen 2.3 tot en met 2.7 is voor achtereenvolgens GFT-afval, papier, PMD, glas en textiel berekend hoeveel procent van elke afvalstroom gescheiden wordt ingezameld.
De totale hoeveelheid fijn en grof huishoudelijk afval ligt in 2022 met 492 kilogram per inwoner hoger dan in het landelijk gemiddelde van matig stedelijke gemeenten (468 kilogram). Het scheidingspercentage ligt met 87% hoger dan het gemiddelde van matig stedelijke gemeenten (70%).
2.1 Inzamelresultaat en hergebruik We maken onderscheid tussen fijn huishoudelijke afvalstromen (fijn restafval, GFT-afval, papier, PMD, glas, textiel, KCA, luiers) en grof huishoudelijke afvalstromen zoals inwoners die kunnen aanbieden op de milieustraat. In tabel 1 zijn de inzamelresultaten 2021 en 2022 met elkaar vergeleken. De hoeveelheden zijn uitgedrukt in kilogram per inwoner, om jaren met verschillende inwoneraantallen op een eerlijke wijze met elkaar te vergelijken. De landelijke doelstelling is maximaal 100 kilogram restafval per inwoner. In 2022 is in Gilze en Rijen iets minder afval gescheiden ingezameld dan in 2021 (gemiddeld per inwoner 430 kilogram versus 436 kilogram). De totale hoeveelheid restafval (fijn plus grof restafval samen) is met 62 kilogram per inwoner gelijk gebleven. In vergelijking tot het gemiddelde van vergelijkbare matig stedelijke gemeenten valt op dat de hoeveelheid fijn restafval In Gilze en Rijen beduidend lager ligt. Ook het inzamelresultaat voor GFT-afval, PMD, grof tuinafval en luiers is beduidend beter.
Hoeveelheden in kg per inwoner 2021 fijn restafval 40 GFT 133 papier 55 PMD 45 glas 26 textiel 3,8 KCA 1,7 luiers 8,1 subtotaal fijn huishoudelijk afval 313 grof restafval 22 grof tuinafval 91 puin 30 hout 28 overig gescheiden 14 subtotaal grof huishoudelijk afval 185 totaal restafval (fijn + grof restafval) 62 totaal gescheiden 436 totaal fijn en grof huishoudelijk afval 498 percentage hergebruik 88% Tabel 1
2022 41 125 50 41 23 3,8 1,6 7,0 291 21 109 23 24 24 202 62 430 492 87%
CBS matig stedelijk 2022 117 104 49 26 21 5,0 1,4 1,2 325 22 31 29 30 31 143 139 329 468 70%
Inzamelresultaat en hergebruik 2021 en 2022
4
2.2 Restafval
2.3 GFT-afval
Het inzamelresultaat in 2022 van gemiddeld 62 kilogram per inwoner is gelijk aan 2021 en ligt ruim lager dan het landelijk gemiddelde van vergelijkbare matig stedelijke gemeenten (139 kilogram). De landelijke doelstelling van 100 kilogram per inwoner wordt ruimschoots gehaald.
In 2022 is met 125 kilogram per inwoner 8 kilogram minder GFT ingezameld dan in 2021. Het inzamelresultaat ligt boven het landelijk gemiddelde voor vergelijkbare matig stedelijke gemeenten.
139 22
62
62
22
21
40
41
2021
2022
117
133
2021
Figuur 1 Inzamelresultaat restafval in kg per inwoner
Hoeveelheden in gewichtsprocenten GFT papier PMD glas textiel kca luiers overig herbruikbaar echt restafval Totaal fijn restafval
2022
CBS matig stedelijk 2022
Figuur 2 Inzamelresultaat GFT in kg per inwoner
CBS matig stedelijk 2022
Tabel 2 Samenstelling fijn restafval in gewichtsprocenten (bron: De AfvalSpiegel)
104
grof restafval fijn restafval
Samenstelling fijn restafval Om vast te stellen in welke mate verschillende afvalstromen die inwoners van Gilze en Rijen gescheiden kunnen aanbieden nog in het fijn restafval voorkomen worden periodiek sorteeranalyses uitgevoerd. In 2021 en 2022 zijn deze analyses niet uitgevoerd, wel in 2020 en 2023. De resultaten 2020 en 2023 zijn voor de verschillende afvalstromen, met uitzondering van het aandeel GFT-afval, PMD en luiers, vergelijkbaar.
125
2020 44% 5% 7% 3% 6% 0,2% 5% 10% 20% 100%
2023 34% 6% 12% 3% 4% 0,4% 13% 8% 20% 100%
De gescheiden ingezamelde hoeveelheid GFT plus het GFT dat nog voorkomt in het fijn restafval is het potentieel dat vrijkomt. Met deze informatie kunnen we berekenen hoeveel procent van alle GFT gescheiden wordt ingezameld. Omdat in 2021 en 2022 geen sorteeranalyses zijn uitgevoerd gebruiken we de resultaten van 2020 (voor cijfers 2021) en 2023 (voor cijfers 2022). Tevens is een waardering gegeven van de inzamelrespons op basis van een vergelijking met resultaten in vergelijkbare matig stedelijke gemeenten. Hoeveelheden in kg per inwoner GFT Als referentie is gebruik ge2021 maakt van de database van jaar A. gescheiden ingezameld 133 De AfvalSpiegel. In 2022 is B. aanwezig in fijn restafval 18 90% van het potentieel aan C. totaal potentieel (A+B) 151 GFT gescheiden ingezaD. inzamelrespons (A/C) 88% meld. Dit is een hoge score. waardering inzamelrespons hoog
2022 125 14 138 90% hoog
Tabel 3 Respons op de gescheiden inzameling van GFT 5
2.4 Papier
2.5 PMD
In 2022 is met 50 kilogram per inwoner 5 kilogram minder papier ingezameld dan in 2021. Het inzamelresultaat ligt op het niveau van het landelijk gemiddelde voor vergelijkbare matig stedelijke gemeenten.
55
50
In 2022 is met 41 kilogram per inwoner 4 kilogram minder PMD ingezameld dan in 2021. Het landelijk gemiddelde voor vergelijkbare matig stedelijke gemeenten is geen goede referentie omdat hier gemeenten tussen zitten waar geen gescheiden inzameling van PMD is (halen PMD via nascheiding uit het fijn restafval). Deze gemeenten tellen in het gemiddelde dat het CBS berekent mee als 0 kilogram.
49
45 2021
2022
CBS matig stedelijk 2022
26
Figuur 3 Inzamelresultaat papier in kg per inwoner
41
In 2022 is 95% van het potentieel aan papier gescheiden ingezameld. Dit is vergelijkbaar met 2021 en een hoge score ten opzichte van het gemiddelde resultaat in vergelijkbare matig stedelijke gemeenten.
Hoeveelheden in kg per inwoner
Papier
jaar A. gescheiden ingezameld B. aanwezig in fijn restafval C. totaal potentieel (A+B) D. inzamelrespons (A/C) waardering inzamelrespons
2021 55 2 57 96% hoog
2022 50 2 52 95% hoog
Tabel 4 Respons op de gescheiden inzameling van papier
2021
2022
CBS matig stedelijk 2022
Figuur 4 Inzamelresultaat PMD in kg per inwoner
In 2022 is 90% van het potentieel aan PMD gescheiden ingezameld. Dit is iets minder dan in 2021 en een hoge score.
Hoeveelheden in kg per inwoner
PMD
jaar A. gescheiden ingezameld B. aanwezig in fijn restafval C. totaal potentieel (A+B) D. inzamelrespons (A/C) waardering inzamelrespons
2021 45 3 48 94% hoog
2022 41 5 45 90% hoog
Tabel 5 Respons op de gescheiden inzameling van PMD
6
2.6 Glas
2.7 Textiel
In 2022 is met 23 kilogram per inwoner 3 kilogram minder glas ingezameld dan in 2021. Het inzamelresultaat van 2022 ligt boven het landelijk gemiddelde voor vergelijkbare matig stedelijke gemeenten (21 kilogram per inwoner).
In 2022 en 2021 is 3,8 kilogram per inwoner ingezameld. Het inzamelresultaat ligt onder het landelijk gemiddelde voor vergelijkbare matig stedelijke gemeenten (5,0 kilogram per inwoner).
5,0 26
2021
23
2022
3,8
2021
2022
21
CBS matig stedelijk 2022
Figuur 5 Inzamelresultaat glas in kg per inwoner
3,8
In 2022 is 94% van het potentieel aan glas gescheiden ingezameld. Dit is vergelijkbaar met 2021 en een normale score.
Hoeveelheden in kg per inwoner
Glas
jaar A. gescheiden ingezameld B. aanwezig in fijn restafval C. totaal potentieel (A+B) D. inzamelrespons (A/C) waardering inzamelrespons
2021 2022 26 23 1 1 27 24 95% 94% hoog normaal
CBS matig stedelijk 2022
Figuur 6 Inzamelresultaat textiel in kg per inwoner
In 2022 is 70% van het potentieel aan textiel gescheiden ingezameld. Dit is 7% meer dan in 2021 en een hoge score.
Hoeveelheden in kg per inwoner
Textiel
jaar A. gescheiden ingezameld B. aanwezig in fijn restafval C. totaal potentieel (A+B) D. inzamelrespons (A/C) waardering inzamelrespons
2021 3,8 2,2 6,0 63% hoog
2022 3,8 1,7 5,5 70% hoog
Tabel 7 Respons op de gescheiden inzameling van textiel
Tabel 6 Respons op de gescheiden inzameling van glas
7
2.8 Gescheiden grof afvalstromen
3. Kosten
In 2022 zamelde Gilze en Rijen meer grof tuinafval en overig gescheiden grof afvalstromen in dan in 2021. Het inzamelresultaat voor puin en hout ligt lager. De score voor grof tuinafval ligt ruim boven het landelijk gemiddelde van vergelijkbare matig stedelijke gemeenten De hoeveelheid tuinafval is inclusief gemeentelijk groenafval (bladkorven, schoffelen, snoeien, etc.) dat niet apart wordt geregistreerd. Puin, hout en overig gescheiden afval ligt onder het landelijk gemiddelde. 109 91
30
28
23
14 2021 grof tuinafval
24
24
31
29
30
31
2022 puin
hout
CBS matig stedelijk 2022 overig gescheiden
Figuur 7 Inzamelresultaat grof tuinafval, puin, hout en overig gescheiden in kg per inwoner
De gemeente heeft een zorgplicht als het gaat om het inzamelen van huishoudelijk afval. De kosten voor de inzameling en verwerking van het restafval en alle te scheiden afvalstromen worden gedekt uit de inkomsten van de afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing. Dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Gilze en Rijen is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing. De tarieven bewegen mee met de sluitpost van de exploitatie. Voor grote uitgaven in de toekomst, zoals onderhoud en vervanging, of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen heeft Gilze en Rijen een voorziening afvalstoffenheffing. Vergelijking van de hoogte van de afvalstoffenheffing in Gilze en Rijen met die in andere gemeenten is niet zinvol. Het kan per gemeente sterk verschillen welke kostenposten wel of niet in de heffing worden meegenomen. Bovendien zijn er gemeenten die de heffing 100 % dekkend maken, maar ook gemeenten die ervoor kiezen dit niet te doen en het overige deel te financieren uit de algemene middelen. Zowel in 2021 als in 2022 heeft 25% van de huishoudens in Gilze en Rijen geen fijn restafval aangeboden in de voorzieningen die daarvoor bestemd zijn, namelijk de minicontainer in het buitengebied en de ondergrondse verzamelcontainer in de bebouwde kom.
Dit is een hoog percentage in vergelijking tot gemiddeld in gemeenten met een gedifferentieerde tariefstelling (gemiddeld tussen de 10 en 15%).
3.1 Tarieven afvalstoffenheffing Elk huishouden in Gilze en Rijen betaalt naast een vastrecht tarief afvalstoffenheffing een tarief voor elke inworp in de ondergrondse verzamelcontainer voor restafval of, als zij in het buitengebied wonen, voor elke lediging van de restafvalcontainer. Dit variabele tarief is verschillend per maat van de inwerpopening (30 of 60 liter) en per maat van de container 8
(140 of 240 liter). Voor 2021, 2022 en 2023 betreft het onderstaande tarieven. Afvalstoffenheffing vastrecht per 30 liter inworp rest verzamelcontainer per 60 liter inworp rest verzamelcontainer per lediging 140 liter restafvalcontainer per lediging 240 liter restafvalcontainer
2021 2022 2023 € 145,08 € 138,00 € 138,00 € 1,88 € 2,00 € 2,00 € 3,75 € 4,00 € 4,00 € 8,75 € 9,33 € 9,33 € 15,00 € 16,00 € 16,00
Tabel 8 Tarieven afvalstoffenheffing 2021, 2022 en 2023
Met een tarief van € 4 per inworp van een 60 liter zak en de andere hieraan gerelateerde variabele tarieven zit Gilze en Rijen in het bovenste segment van wat gangbaar is in Nederland. De spreiding in tarieven die gemeenten hanteren is vrij groot en varieert, vertaald naar een 60 liter opening, van € 1,50 tot € 5,00 per inworp. Hoe hoger het tarief per inworp hoe minder fijn restafval huishoudens aanbieden. Het is echter geen lineair verband.
3.2 Kosten versus inkomsten In 2022 bedroegen de kosten voor inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval € 2.500.074. Voor een aantal afvalstromen ontvangt Gilze en Rijen vanuit de markt een vergoeding per ingezamelde ton. In 2022 was dit in totaal € 527.490. Per saldo (kosten minus opbrengsten) bedroegen de kosten € 1.972.584. Tegenover deze kosten staan inkomsten vanuit de afvalstoffenheffing, voor het vervangen van afvalpassen en via betaalstromen op de milieustraat. Daarnaast zijn er inkomsten vanuit betalingen voor gebruik bedrijfscontainers. De totale inkomsten bedroegen € 2.268.080. De inkomsten lagen dus € 295.496 hoger dan de kosten. Dit positieve resultaat is toegevoegd aan de voorziening. Ook in 2021 was het resultaat positief.
Verwerkingskosten Personeel, tractie en milieustraat/ werf Kapitaallasten Kwijtschelding Extra kosten t.l.v. afvalstoffenheffing A. Totale kosten Opbrengst PMD Opbrengst papier Opbrengst glas Opbrengst metaal Overige opbrengsten B. Totale opbrengsten
Realisatie 2021 € 871.219 € 1.013.921 € 92.072 € 64.409 € 378.277 € 2.419.899 € 343.200 € 209.249 € 11.378 € 16.643 € 58.019 € 638.489
Realisatie Begroting 2022 2023 € 974.386 € 1.279.212 € 1.115.836 € 1.080.121 € 92.072 € 92.073 € 48.447 € 65.000 € 269.333 € 269.333 € 2.500.074 € 2.785.739 € 354.338 € 117.917 € 8.939 € 18.933 € 27.365 € 527.490
€ 320.000 € 136.000 € 10.000 € 20.000 € 62.983 € 548.983
C. Saldo (kosten minus opbrengsten)
€ 1.781.410
€ 1.972.584 € 2.236.756
Inkomsten afvalstoffenheffing bedrijfscontainers inkomsten vervangen betaalkaarten inkomsten milieustraat D. Totale inkomsten
€ 1.992.074 € 17.221 € 2.300 € 90.527 € 2.102.121
€ 2.162.578 € 2.049.000 € 15.257 € 15.000 € 2.410 € 2.000 € 87.835 € 90.000 € 2.268.080 € 2.156.000
Resultaat (D. inkomsten minus C. saldo)
€ 320.711
€ 295.496
€ -80.756
Een positief resultaat is toe te voegen aan de voorziening, een negatief resultaat is te onttrekken aan de voorziening.
Tabel 9 Kosten versus inkomsten
Realisatie 2021 versus begroting 2021 In de begroting 2021 was opgenomen dat € 370.881 zou worden gestort in de voorziening afvalstoffenheffing. In werkelijkheid is € 320.711 in de voorziening gestort. Dit is € 50.170 minder dan gedacht. Dit komt door: Lagere kosten verwerking fijn en grof restafval, snoeihout en hout. Hogere opbrengsten PMD en papier. Lagere inkomsten vanuit de afvalstoffenheffing. 9
Begroot 2021 A. Kosten € 2.520.102 B. Opbrengsten € 592.983 C. Saldo (kosten minus opbrengsten) € 1.927.119 D. Inkomsten € 2.298.000 Resultaat (D. inkomsten minus C. saldo) € 370.881
Realisatie 2021 € 2.419.899 € 638.489 € 1.781.410 € 2.102.121 € 320.711
Restant 2021 € -100.203 € 45.506 € -145.709 € -195.879 € -50.170
4. Conclusies, verbeteropties en advies In dit hoofdstuk formuleren we conclusies per prestatiegebied (milieurendement en kosten), benoemen verbeteropties en formuleren een advies.
Tabel 10 Realisatie versus begroot 2021
4.1 Milieurendement
Het voordeel is verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing waardoor het effect voor de exploitatie budgettair neutraal is.
1.
Zowel in 2021 als in 2022 is gemiddeld per inwoner 62 kilogram restafval ingezameld. Het betreft 41 kilogram fijn restafval in de ondergrondse verzamelcontainer/ minicontainer en 21 kilogram grof restafval aangeboden op de milieustraat. De landelijke doelstelling van 100 kilogram restafval per inwoner is gerealiseerd.
2.
De ingezamelde hoeveelheid restafval in 2022 is ruim lager dan het landelijk gemiddelde van vergelijkbare matig stedelijke gemeenten. Het percentage hergebruik is hoger. De respons op de gescheiden inzameling van GFT, papier, PMD en textiel is hoog. De responsscore voor glas is normaal.
3.
Het aanbod grof tuinafval is mede als gevolg van vermenging met gemeentelijk groen afval extreem hoog afgezet tegen het gemiddelde van vergelijkbare matig stedelijke gemeenten.
Realisatie 2022 versus begroting 2022 In de begroting 2022 was opgenomen dat € 78.006 zou worden onttrokken aan de voorziening. In werkelijkheid is € 295.496 in de voorziening gestort. Dit is € 373.502 meer dan gedacht. Dit komt door: Lagere kosten inzameling en verwerking. Voordeel als gevolg van afrekening vergoeding PMD in 2020. Lagere verwerkingskosten grof restafval, snoeihout en hout. Hogere inkomsten vanuit de afvalstoffenheffing. Begroot 2022 A. Kosten € 2.782.989 B. Opbrengsten € 548.983 C. Saldo (kosten minus opbrengsten) € 2.234.006 D. Inkomsten € 2.156.000 Resultaat (D. inkomsten minus C. saldo) € -78.006
Realisatie 2022 € 2.500.074 € 527.490 € 1.972.584 € 2.268.080 € 295.496
Restant 2022 € -282.915 € -21.493 € -261.422 € 112.080 € 373.502
4.2 Kosten 1.
Met een tarief van € 4 per inworp van een 60 liter zak en de andere hieraan gerelateerde variabele tarieven zit Gilze en Rijen in het bovenste segment van wat gangbaar is in Nederland.
2.
25% van de huishoudens maakt geen gebruik van de inzamelvoorzieningen voor fijn restafval. Niet alleen heeft dit een belangrijk effect op de inkomsten via de afvalstoffenheffing waar de gemeente rekening mee moet houden, maar het werpt ook de vraag op waar deze huishoudens met het mogelijk weinige restafval dat ze hebben naar toe gaan.
Tabel 11 Realisatie versus begroot 2022
Het voordeel is verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing waardoor het effect voor de exploitatie budgettair neutraal is.
10
3.
In 2022 lagen de inkomsten vanuit de afvalstoffenheffing hoger dan de kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. Dit positieve resultaat is toegevoegd aan de voorziening. Ook in 2021 was het resultaat positief.
4.3 Verbeteropties 1.
Het inzamelresultaat voor met name het fijn restafval in Gilze en Rijen is maximaal wat realiseerbaar is met de huidige inzamelsystematiek (brengvoorziening in bebouwde kom) en een tarief van € 4 per inworp van een 60 liter zak. Gilze en Rijen behoort tot de best scorende gemeenten in Nederland (top 10) als het gaat om de minste hoeveelheid restafval. Het zijn zonder uitzondering gemeenten met een brengvoorziening of een tariefzak voor het fijn restafval.
2.
Ook de voorzieningen voor de overige afvalstromen zijn in Gilze en Rijen qua capaciteit voldoende voor het (potentiele) aanbod.
3.
Een verdere verlaging van de hoeveelheid restafval naar 30 kilogram per inwoner per jaar (landelijke ambitie) is vrijwel niet mogelijk/ realistisch. Ook een verdere verbetering van de gescheiden inzameling van GFT-afval, papier, PMD, glas, textiel en luiers is niet realistisch om te veronderstellen. De focus zal vooral gericht moeten zijn op behoud van de kwaliteit van de gescheiden afvalstromen. Hiermee sluit Gilze en Rijen ook aan bij het landelijke standpunt. In het Uitvoeringsprogramma Van Afval Naar Grondstof voor de periode 20212025 is de focus verbreed van afname van de hoeveelheid restafval naar het scheiden van schone, hoogwaardig te recyclen grondstoffen uit het huishoudelijk afval.
4.
In de huidige inzamelsystematiek is ervoor gekozen om het aanbieden van GFT gratis te houden. Er zijn gemeenten waar huishoudens betalen voor elke lediging van de GFT-container en/ of (minder gebruikelijk) de PMD-container. Deze gemeenten zien dit als een manier om de kosten voor deze dienstverlening te dekken. Gelet op de positieve verhouding tussen kosten en inkomsten in Gilze en Rijen is
er geen aanleiding om voor het aanbieden van GFT-afval en/ of PMD een variabel tarief in te stellen met als mogelijk gevolg een verminderd aanbod en ontwijkgedrag.
4.4 Advies A. Gegeven het feit dat Gilze en Rijen wat betreft de hoeveelheid restafval en scheidingspercentage in de top van Nederland zit en een wijziging van inzamelsystematiek in welke vorm dan ook niet tot verdere verbeteringen zal leiden, zijn er op dat vlak geen knoppen waar de gemeente nog aan kan draaien. B. 25% nulaanbieders voor de restcontainer is een hoog percentage en vraagt aandacht. Wat doen deze huishoudens met hun restafval? Scheiden ze het afval zo goed dat ze geen restafval overhouden. Dat lijkt in veel gevallen hoogst onwaarschijnlijk. Ze zullen waarschijnlijk ook alternatieve afvoerkanalen gebruiken, zoals bijvoorbeeld meenemen naar het werk. Het is uit oogpunt van zorgplicht van de gemeente wenselijk om deze groep hierover te bevragen. Dit kan als onderdeel van een enquête onder inwoners over de afvalinzameling die de gemeente begin 2024 uitzet. C. Het kunnen vaststellen van het resultaat qua milieurendement en kosten vergt een adequate monitoring. Bekijk of de afspraken met externe partijen over het aanleveren van gegevens aanpassingen behoeven en laat jaarlijks vaststellen wat er nog aan herbruikbare afvalstromen in de restafvalcontainer verdwijnt en wat de kwaliteit is van met name GFT en PMD. D. Naast inzicht in het milieurendement en de kosten is het ook wenselijk om inzicht te hebben in de ervaringen van de inwoners.
Hoe ervaren zij de service, hoe goed scheiden ze hun afval en wat vinden ze van de tarieven?
11
Contact De AfvalSpiegel Kraaivenstraat 21-15 5048 AB Tilburg www.deafvalspiegel.nl
12