Bijlage 1 - factsheets kerngegevens provincie N Brabant

A R B E I D S M I G R A N T E N I N P ROV I N C I E N O O R D - B R A B A N T Factsheet kerngegevens 5 april 2022

NB: Decisio gebruikt in de monitor en dit rapport het begrip ‘arbeidsmigrant’. Desgewenst kunt u, in plaats van dat begrip, ook ‘internationale medewerker’ hanteren

In opdracht van

S A M E N VAT T I N G N O O R D - B R A B A N T In provincie Noord-Brabant werkten in 2020 ruim 91 duizend arbeidsmigranten. Sinds 2010 is het aantal jaarlijks gemiddeld gegroeid met 4,1%. Dit is gelijk aan landelijk gemiddeld (4,2%).

In 2020 zijn ruim 53 duizend arbeidsmigranten woonachtig in provincie Noord-Brabant. Het grootste gedeelte hiervan woont in de gemeente Eindhoven (16%). Gemiddeld neemt het aantal jaarlijks toe met 9%.

Eindhoven is de belangrijkste werkgemeente voor arbeidsmigranten in de provincie Noord-Brabant: circa 11% van alle arbeidsmigranten werkt in deze gemeente. Tilburg en Meierijstad hebben een vergelijkbaar aandeel van 10 en 9%.

79% van de arbeidsmigranten woont en werkt ook in de provincie Noord-Brabant. Belangrijke woonwerkrelaties zijn er met Venlo, Dordrecht en Nijmegen.

De meeste arbeidsmigranten zijn werkzaam in de zakelijke dienstverlening, transport en groothandel. Bijna een kwart van alle arbeidsmigranten werkt in een van deze sectoren. Met name het aandeel werkzaam in de transportsector is gegroeid sinds 2010.

Uit de prognosescenario’s blijkt voor de provincie Noord-Brabant dat het aantal internationale arbeidsmigranten de komende tien jaar blijft toenemen tot een populatie van naar schatting bijna 131 tot 154 duizend in 2030. Dit betekent een jaarlijkse groei van 3,6 tot 5,3%.

De meeste arbeidsmigranten verblijven 8 tot 12 maanden (41%), al wordt de gemiddelde verblijfsduur steeds korter. Circa een derde verblijft tot 4 maanden.

Bijna de helft van de in de provincie Noord-Brabant werkzame arbeidsmigranten is Pools. Daarnaast kent Noord-Brabant een bovengemiddelde groei in Roemeense arbeidsmigranten. Circa 6 op de 10 arbeidsmigranten is man. Daarnaast is circa 37% van de arbeidsmigranten tussen de 25 en 35 jaar oud.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 2

NADERE DUIDING A a n t a l a r b e i d s m i g r a n t e n fo r s t o e g e n o m e n , e n d i t b l i j f t d e k o m e n d e 10 j a a r g r o e i e n 2010 – 2020: jaarlijkse groei Het aantal arbeidsmigranten in Nederland is sinds 2010 tot en met 2020 jaarlijks blijven toenemen Regio van 357,7 duizend in 2010 naar 540,6 duizend in 2020. Dit betekende tot en met 2020 een groei van 4,2% per jaar in Nederland; in Noord-Brabant Nederland 4,1% per jaar. Groeicijfers verschillen per regio, Zuid-Holland maar overall beeld is helder: het aantal Gelderland arbeidsmigranten neemt overal toe. Tot 2030: blijvende toename te verwachten Tot 2030 verwachten we dat het aantal arbeidsmigranten in Nederland en in de zes Greenportregio’s blijft groeien. Ook hierin zijn er regionale verschillen, maar jaarlijkse toename in Nederland van gemiddeld 2,5 tot 4,5% is aannemelijk.

Aantal in 2020

Jaarlijkse groei (%) 2010 2020

357,7 duizend 540,6 duizend

4,2%

2,5 – 4,5% 692 – 840 duizend

87,4 duizend 144,6 duizend

5,2%

2,4 – 4,4% 183 – 223 duizend

38,3 duizend

62,3 duizend

4,9%

4,0 – 6,0%

93 -109 duizend

Limburg

38,7 duizend

51,1 duizend

2,8%

3,0 – 4,0%

65 – 75 duizend

Noord-Brabant

61,7 duizend

91,9 duizend

4,1%

3,6 – 5,3% 131 – 154 duizend

Noord-Holland

73,5 duizend 114,8 duizend

4,6%

1,7 – 3,6% 136 – 164 duizend

Utrecht

21,2 duizend

1,4%

3,0 – 8,0%

Aantal in 2010

24,5 duizend

Jaarlijkse groei (%) Tot 2030

Verwacht: aantal in 2030

34 – 61 duizend

‘Arbeidsmigranten’ staan zeker de komende jaren nog op de maatschappelijke en publieke agenda ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 3

NADERE DUIDING Corona leidde in 2020 tot een daling van het aantal werkzame arbeidsmigranten in Nederland Effect Corona: gemiddelde afname van 11% In 2020 daalde het aantal arbeidsmigranten – naar verwachting als gevolg van de situatie rondom Corona –tot het niveau tussen 2017 en 2018. De gemiddelde daling in Nederland tussen 2019 en 2020 bedroeg 11%; Noord-Brabant 8%. Veel arbeidsmigranten zijn (tijdelijk) naar huis gegaan, door vraaguitval of vanwege angst voor gesloten grenzen. Verwachtingen na 2022 Het is nog niet bekend of Corona in Nederland tot structureel minder arbeidsmigranten gaat leiden. Maar, gelet op het herstel van de Nederlandse economie is het aannemelijk dat aantal arbeidsmigranten in Nederland inmiddels weer is toegenomen. De te verwachten gemiddelde groei in Nederland tot 2030 (2,5 – 4,5% per jaar) blijft een realistisch uitgangspunt.

Daling 2019-2020 (%)

Daling 2019-2020 (absoluut)

Nederland

-11%

-68.690

Zuid-Holland

-11%

-18.510

Gelderland

-18%

-13.680

Limburg

-12%

-6.670

Noord-Brabant

-8%

-8.425

Noord-Holland

-10%

-12.700

Utrecht

-7%

-1.835

Regio

Het is aannemelijk dat Corona een tijdelijke dip is; geprognotiseerde gemiddelde groei tot 2030 blijf t r e a l i s t i s c h ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 4

NADERE DUIDING Uitzendbranche is belangrijkste sector en speler in het werkveld Uitzendbranche: belangrijkste sector en speler De uitzendbranche is vanaf 2010 al de belangrijkste sector geweest waarvoor de meeste arbeidsmigranten werkzaam zijn in uiteenlopende sectoren zoals logistiek, industrie, land- en tuinbouw en transport. In 2020 is in Nederland zo’n 48% van arbeidsmigranten actief via een uitzendbureau. In enkele provincies is dat aandeel hoger en toegenomen (Zuid-Holland, Gelderland en Limburg); in andere provincies zien we tegenovergestelde ontwikkeling. Maar, de uitzendbranche is en blijft de belangrijkste speler. Naast werken via de uitzendbranche zijn arbeidsmigranten veelal (rechtstreeks) actief in zakelijke dienstverlening, horeca en de land- en tuinbouw. In de landbouw ging het in 2010 gemiddeld (Nederland) om 10%; in 2020 om 5%. Het relatieve aandeel is in 2020 lager, maar in absolute zin wel toegenomen.

Aandeel uitzendbranche 2010 (%)

Aandeel uitzendbranche 2020 (%)

Nederland

47%

48%

Zuid-Holland

50%

58%

Gelderland

59%

64%

Limburg

40%

58%

Noord-Brabant

50%

44%

Noord-Holland

41%

34%

Utrecht

44%

30%

Regio

H e t i s d u s v a n b e l a n g o m d e u i t z e n d b r a n c h e a a n t a fe l t e hebben in het vraagstuk rondom arbeidsmigranten ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 5

NADERE DUIDING Opvallend is: gemiddelde leef tijd van arbeidsmigrant stijgt, maar verblijfsduur neemt af Vooral 25-35 jarigen actief De grootste groep arbeidsmigranten in NoordBrabant was in de afgelopen 10 jaar vooral de groep 25-35 jarigen. In 2010 bedroeg dat aandeel 36%. Dit aandeel is sinds 2010 toegenomen; in 2020 gaat het om 37%. In dezelfde periode is vooral het aandeel 15-25 jarigen onder de arbeidsmigranten afgenomen (van 24% in 2010 naar 14% in 2020). Ook de groepen arbeidsmigranten ouder dan 35 jaar zijn sinds 2010 gegroeid.

Verblijfsduur neemt af Voorheen was de grootste groep arbeidsmigranten nog zo’n 8 tot 12 maanden werkzaam in NoordBrabant. Tegenwoordig zien we vooral een verschuiving naar een kortere verblijfsduur. Vooral de groep arbeidsmigranten die tot 4 maanden werkzaam neemt toe: van 28% naar 34%. De oorzaak voor deze trend is niet exact te duiden, maar mogelijk dat vooral de verdere flexibilisering van banen en de arbeidsmarkt en de sterke positie van uitzendbureaus hierbij sterk van invloed is.

Dit wijst erop dat waarschijnlijk in toenemende mate meer ervaren arbeidsmigranten naar Nederland komen om te werken.

Vo o r a l d e k o r t e r e v e r b l i j f s d u u r v a n a r b e i d s m i g r a n t e n i n Noord-Brabant wijst op het belang van het aanbod van voldoende shor t-stay huisvesting ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 6

NADERE DUIDING To t s l o t : a a n p a k e n i n s t e e k v a n v r a a g s t u k r o n d o m arbeidsmigranten vanuit meerdere invalshoeken Structureel vraagstuk: voornamelijk huisvesting Gelet op structurele karakter van groeiend aantal arbeidsmigranten (maar ook: krimp bevolking en beroepsbevolking, integratie) is duidelijk dat deze groei aandacht vraagt voor: • vanuit huisvestingsperspectief: beschikbaarheid van voldoende kwalitatief passende woonplekken (met extra aandacht en effort short-stay voorzieningen) • vanuit economisch perspectief: goed werkgeverschap/HR, goede informatievoorziening en arbeidsomstandigheden • vanuit perspectief omgevingskwaliteit: aandacht voor leefbaarheid, sociale cohesie en voorzieningen • Vanuit registratie: nu nog verschil in aantallen werkende (op basis van werklocatie) en wonende (op basis van woonlocatie) arbeidsmigranten. Dat komt door lage registratiegraad. Het woonadres van de arbeidsmigrant is namelijk onbekend wanneer de arbeidsmigrant niet geregistreerd is in de BRP. Het actief verhogen van de registratiegraad is daarom een belangrijk aandachtspunt.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 7

I N H O U D S O P G AV E

Achtergrond

P. 9 – 10

Aantal werkende arbeidsmigranten

P. 11 – 13

Kenmerken

P. 14 – 17

Aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten

P. 18 – 20

Pendelrelaties

P. 21

Prognose

P. 22

Bijlage: methodiek

P. 23 – 24

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 8

AC H T E RG RO N D

Aanleiding, vraagstelling en geografische afbakening Het Nederlandse tuinbouwcluster heeft zich via zeven regionale Greenports en tuinbouwregio’s verenigd in Greenports Nederland. Vanuit het strategisch platform GreenBoard wordt samengewerkt in een kennisdelingsprogramma. Binnen de samenwerking is bij de landelijke werktafel huisvesting internationale werknemers behoefte om inzicht te krijgen in het aantal en de belangrijkste kenmerken van arbeidsmigranten op landelijk en provinciaal niveau. Voorliggend rapport bevat informatie over de populatie arbeidsmigranten in de provincie Noord-Brabant. Op dat schaalniveau zijn gegevens voornamelijk gepresenteerd, daarnaast wordt in dit rapport gerefereerd aan en vergeleken met het landelijk niveau. Dit rapport maakt onderdeel uit van een serie van zes provinciale rapporten (Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland, NoordBrabant en Limburg). Aanpak Het rapport beschrijft de aantallen werkzame en woonachtige arbeidsmigranten in de provincie NoordBrabant, hun kenmerken en ontwikkeling daarin over de periode 2010 – 2020. Daarnaast bevat de analyse een prognose van de verwachte ontwikkeling van het aantal werkzame arbeidsmigranten tot 2030.

Brondata en definitie De cijfers zijn afkomstig uit de Monitor Internationals van Decisio (2022). Deze monitor is gebaseerd op de meest actuele bronbestanden van de CBS Microdata, waaronder gegevens van de Belastingdienst en de Basisregistratie Personen (BRP). In dit rapport worden verschillende begrippen gebruikt. Voor de duidelijkheid geven we hier een overzicht van hetgeen we daarmee bedoelen: ▪ Internationale werknemer: is een economisch-actieve persoon met alleen een buitenlandse nationaliteit (oftewel deze persoon heeft niet de Nederlandse nationaliteit) en die in loondienst is bij een in Nederland gevestigde organisatie. Voor deze persoon wordt loonheffing afgedragen aan de Belastingdienst. ▪ Kenniswerker: is een internationale werknemer die gerekend wordt tot de groep kenniswerkers waarbij een minimale looneis gesteld is voor twee leeftijdsgroepen. Deze groep valt niet binnen de scope van dit onderzoek. ▪ Arbeidsmigrant: is een internationale werknemer die minder verdient dan de gestelde minimale looneis voor de kenniswerker. In de bijlage bij dit rapport is dit nader toegelicht.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 9

AC H T E RG RO N D

Dynamische database Decisio hanteert vanaf de aanvang van onze landelijke monitor dezelfde definities en berekeningswijzen. Vervolgens gebruiken we uiteenlopende CBS Microdatabestanden om onze monitor/database op te bouwen met gegevens vanaf 2010 tot zo recent mogelijk. Eens per jaar (in december) actualiseren we onze database voor de meest recente inzichten. Deze actualisatie voeren we uit voor alle beschikbare gegevens voor alle jaren vanaf 2010. Dat impliceert (dus) een volledige actualisatie voor het meest recente onderzoeksjaar, maar ook voor de jaren daarvoor. De reden hiervoor is dat het CBS over steeds actuelere, meer en betere gegevens beschikt. En, met terugwerkende kracht gaat dat ook over gegevens in het verleden. Dat betekent dat wij niet alleen een actualisatie uitvoeren voor het laatst beschikbare bronjaar, maar ook voor de jaren daarvoor. Dit betekent dat de nieuwste monitorgegevens, ook voor jaren in het verleden, kunnen afwijken van de gegevens in voorgaande monitorrapportages van Decisio. Meerdere doelgroepen in monitor: voorkomen van dubbeltellingen Vanaf 2022 voert onze Monitor Internationals meer internationale doelgroepen dan alleen de internationale kenniswerkers en arbeidsmigranten.

De monitor is verbreed met landelijke gegevens over internationale studenten, statushouders en inkomensafhankelijke partners. Om eventuele dubbeltellingen in de uitkomsten te voorkomen is ervoor gekozen om personen toe te wijzen aan een doelgroep op basis van hun verondersteld hoofdmotief voor verblijf in Nederland. Deze verbreding van onze monitor en de correcties die we daarvoor uitvoeren kunnen tot (kwantitatieve) verschillen in de uitkomsten leiden voor wat betreft de voorgaande monitorrapportages van Decisio. Data op basis van adres werkgever In de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien een arbeidsmigrant voor een uitzendbureau werkt, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij bij een of meerdere werkgevers zijn uitgezonden. Dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Daarom kan er sprake zijn van een onder- of overschatting. Afronding Cijfers zijn afgerond op vijftallen (in verband met onze verplichting ter borging van de privacy aan het CBS). Provincie- of regiototalen tellen, door deze afrondingen, niet altijd op tot het totaal van alle onderliggende gemeenten.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 10

A A N TA L W E R K E N D E A R B E I D S M I G R A N T E N +4,1%

Aantallen Arbeidsmigranten

per jaar

naar werkregio 1

Aantal arbeidsmigranten groeit jaarlijks gemiddeld 4,1% In 2020 werkten in provincie Noord-Brabant 91.870 arbeidsmigranten. Sinds 2010 is het aantal arbeidsmigranten bijna 1,5 keer toegenomen van ruim 61 naar 91 duizend arbeidsmigranten. Gemiddeld neemt het aantal jaarlijks toe met 4,1%.

.

aantal

. 8 . . .

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

2 1

.

Noord Brabant Top-10 werkgemeenten arbeidsmigranten provincie Noord-Brabant

Gemeente Eindhoven Tilburg Meierijstad Maashorst Roosendaal ‘s-Hertogenbosch Breda Waalwijk Etten-Leur Land van Cuijk Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

Aantal arbeidsmigranten

Jaarlijkse groei (%)

10.365 9.210 8.120 5.335 4.745 4.395 4.295 4.195 3.780 3.165

9% 3% 8% 5% 4% 10% 1% 8% 1% 5%

In 2020 daalt het aantal arbeidsmigranten – naar verwachting als gevolg van de situatie rondom covid-19 – tot het niveau tussen 2017 en 2018. Veel arbeidsmigranten zijn (tijdelijk) naar huis gegaan, als gevolg van vraaguitval (horeca) of vanwege angst voor gesloten grenzen. Arbeidsmigranten werken verspreid over Noord-Brabant Een op de tien arbeidsmigranten werkt in de gemeente Eindhoven. Daarnaast zijn Tilburg, Meijerijstad en Maashorst belangrijke werkgemeenten voor arbeidsmigranten. Dit zijn samen met ‘s-Hertogenbosch en Waalwijk de gemeenten waar het aantal arbeidsmigranten ten opzichte van 2010 het sterkst is toegenomen. In elk van de gemeenten gaat het om een absolute toename van minimaal 2.000 arbeidsmigranten. Anders dan bij veel andere provincies, werken arbeidsmigranten meer verspreid over Noord-Brabantse gemeenten. Ter vergelijking: in de provincie Noord-Holland werkt 43% van de arbeidsmigranten in de gemeente Amsterdam. ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 11

A A N TA L W E R K E N D E A R B E I D S M I G R A N T E N nde cijfers Arbeidsmigranten

nde cijfers Arbeidsmigranten

naar werkregio

naar werkregio

2

inde

12

1

Noord Brabant

Nederland

Noord olland uid olland

Gelderland imburg

Noord Brabant Utrecht

Nederland

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

Vergelijking met Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in de eerste figuur laten zien hoe de provincie is gegroeid ten opzichte van het landelijk niveau. Sinds 2010 neemt het aantal arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 4,2% tot 540.565 in 2020. De gemiddelde jaarlijkse groei in Noord-Brabant (4,1%) is nagenoeg gelijk aan het landelijk gemiddelde. Noord-Brabant kent een vergelijkbare conjunctuurgevoeligheid als Nederland wat betreft arbeidsmigranten. Zo kende NoordBrabant en Nederland een vergelijkbare krimp als gevolg van de economische dipjaren 2012 en 2013. De impact van de coronacrisis lijkt voor Noord-Brabant iets echter minder groot.

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 2

2 1

2 18

2 1

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

2 1

jaar

2 11

1

1

2 1

inde

1

Vergelijking andere provincies De indexcijfers in de tweede figuur laten zien hoe de provincie is gegroeid ten opzichte van het landelijk niveau en de andere provincies. Noord-Brabant kent een gemiddeld groeiniveau kijkend naar de andere provincies. Het groeicijfer van Noord-Brabant is lager dan dat van Gelderland en Zuid-Holland. Daartegenover staat dat het aantal arbeidsmigranten in Noord-Brabant sneller is gegroeid dan in Limburg en Utrecht. ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 12

A A N TA L W E R K E N D E A R B E I D S M I G R A N T E N Aantallen Arbeidsmigranten naar werkregio

2 1

2 1

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

2 2

2 2

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 13

KENMERKEN op sectoren arbeidsmigranten naar werkregio

Noord Brabant

Top-15 werksectoren In dit figuur staat de top-15 werksectoren voor in Noord-Brabant en in Nederland werkzame arbeidsmigranten.

Nederland

akelijke dienstverlening Uitzendbureaus en detachering

ransport en logistiek

Bijna de helft van de arbeidsmigranten in Noord-Brabant is werkzaam via uitzendbureaus/detachering. In tegenstelling tot het landelijk gemiddelde is dit aandeel afgenomen.

Onderwijs andbouw en isserij

sector

ndustrie: voedings en genotmiddelen ndustrie: raffinaderijen en chemie

Het aandeel van arbeidsmigranten werkzaam in de Transport en logistiek en Groothandel sectoren in NoordBrabant is tussen 2010 en 2020 gegroeid. Voor de Transport en logistiek sector was deze groei aanzienlijk groter dan het nationaal gemiddelde.

ndustrie: metalelektro , telecom en communicatie oreca Groothandel Gezondheidszorg Detailhandel

percentage 2 1 Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

1

2 1

2

Bouw

2 2 ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 14

KENMERKEN erblijfsduur van Arbeidsmigranten naar werkregio

De verblijfsduur van arbeidsmigranten is sterk afhankelijk van de sector waarin zij werkzaam zijn en loopt uiteen van enkele weken tot meer dan een jaar.

2 1

2 1

Nederland

percentage

Noord Brabant

Verblijfsduur korter dan een jaar In de bovenste figuur staat de verblijfsduur van arbeidsmigranten die korter dan een jaar verblijven. De verblijfsduur van arbeidsmigranten werkzaam in Noord-Brabant is korter geworden. In 2014 verbleef 40% van de arbeidsmigranten 8 tot en met 12 maanden, in 2019 is dit nog maar 33%. Met name het aandeel van korte verblijfsduren is in diezelfde periode toegenomen, van 26 naar 34%. Een verblijfsduur van 4 tot 8 maanden bleef grotendeels gelijk. Voor Nederland als geheel constateren we een vergelijkbare trend.

2 1 1

2

tot maanden tot 8 maanden erblijfsduur van Arbeidsmigranten naar werkregio

8 tot en met 12 maanden Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

2 1

2 1

Nederland

percentage

Verblijfsduur langer dan een jaar Van de arbeidsmigranten die langer dan een jaar verblijven, zien we dat 19% één tot twee jaar actief is. Nog eens 24% blijft 5 jaar of langer. Dit is vergelijkbaar met het landelijke beeld.

Noord Brabant

1

2

tot 1 jaar

1 tot 2 jaar

2 tot

jaar

tot

jaar

jaar of langer

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 15

KENMERKEN op herkomstlanden Arbeidsmigranten

Meeste arbeidsmigranten afkomstig uit Polen, vooral aantal Roemenen en Bulgaren neemt toe In dit figuur staan de belangrijkste herkomstlanden van arbeidsmigranten werkzaam in Noord-Brabant en Nederland

naar werkregio

Noord Brabant

Nederland

urks paans lowaaks oemeens

Bijna de helft van de in Noord-Brabant werkzame arbeidsmigranten zijn Pools. In absolute zin gaat het om ruim 40.000 arbeidsmigranten. Daarmee is het aandeel Poolse arbeidsmigranten groter dan het landelijk gemiddelde.

ortugees

arokkaans itouws ets taliaans

Het aandeel van in 2010 dominante herkomstlanden daalt. Met name de krimp in het aandeel Duitse arbeidsmigranten is opvallend; van 8% in 2010 naar 2% in 2020.

ndiaas ongaars Grieks hinees Burger Bondsrep. Duitsland Bulgaars Brits burger

1

1

2

Belgisch 2

herkomstland

ools

percentage jaar Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

2 1

2 2

We zien een opvallende opkomst in het aandeel van Bulgaarse en Roemeense arbeidsmigranten. Het aandeel Roemenen en Bulgaren stijgt in 2020 tot respectievelijk 14 en 4%. Met name de groei in het aandeel Roemenen is vrij hoog.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 16

KENMERKEN Geslacht van Arbeidsmigranten naar werkregio

Noord Brabant 2 1

Nederland 2 1

2 2

m

geslacht

eeftijd

6 op 10 arbeidsmigranten is man De populatie arbeidsmigranten in provincie Noord-Brabant kent een oververtegenwoordiging van mannen: 59% van alle arbeidsmigranten is man. Deze verhouding is ten opzichte van 2010 nagenoeg ongewijzigd: het aandeel vrouwen is licht toegenomen. De manvrouwverhouding in Noord-Brabant is nagenoeg gelijk aan het landelijk beeld.

2 2

v

naar werkregio

2 1

2 2

2 1

Nederland

percentage

Noord Brabant

1

2

leeftijdsklasse Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

1 2

Grootste deel arbeidsmigranten 25-35 jaar Het merendeel (37%) van de arbeidsmigranten in provincie NoordBrabant is tussen de 25 en 35 jaar oud. Dit beeld is sinds 2010 ongewijzigd. Ook landelijk is dit het geval. Er is een verschuiving waar te nemen van de leeftijdscategorie 15 jaar tot 25 jaar, naar de leeftijdscategorie van 35 jaar en ouder. Verder kent de arbeidsmigrantpopulatie in Noord-Brabant een vergelijkbare leeftijdsopbouw met die van Nederland als geheel.

2 ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 17

A A N TA L B R P - G E R E G I ST R E E R D E ARBEIDSMIGRANTEN

30% BRP-geregistreerde arbeidsmigranten woont in Eindhoven en Tilburg Eindhoven en Tilburg zijn de belangrijkste woongemeenten voor geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten: hier wonen circa 16 duizend arbeidsmigranten (30% op het totaal). Ook andere grote(re) Noord-Brabantse gemeenten als Tilburg, Helmond, Breda en Roosendaal zijn belangrijke woongemeenten voor arbeidsmigranten. Tussen 2010 en 2020 neemt het aantal in absolute zin in de meeste NoordBrabantse gemeenten toe, maar vooral toe in Eindhoven (+ 4.550), Tilburg (+ 4.740) en Helmond (+ 1.895). 1Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata.

Bijvoorbeeld doordat de arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de angst voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via de CBS Microdata is waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal arbeidsmigranten dat in Nederland woont. Uit eerder onderzoek is de inschatting dat gemiddeld 45 tot 55% van de arbeidsmigranten zich inschrijft.

naar woonregio op basis van contract .

+9%

.

per jaar

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

.

2 1

Tussen 2010 en 2020 neemt het aantal arbeidsmigranten min of meer geleidelijk toe, met een jaarlijkse groei van 9%. In 2020 is een lichte daling waarneembaar als gevolg van corona: er waren toen circa 500 minder arbeidsmigranten dan in 2019. Deze daling is echter minder sterk dan bij het aantal naar werklocatie en ook minder sterk dan in andere provincies.

Aantallen Arbeidsmigranten

aantal

Ruim 53 duizend geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten Op basis van BRP-registraties staan in 2020 ruim 53 duizend arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig in de provincie Noord-Brabant. Dit is naar verwachting een onderschatting van het daadwerkelijke aantal1.

Noord Brabant Top-10 woongemeenten arbeidsmigranten provincie Noord-Brabant

Gemeente

Aantal arbeidsmigranten

Jaarlijkse groei (%)

8.625 7.385 3.375 2.650 2.480 2.270 1.905 1.895 1.815 1.285

8% 11% 9% 6% 11% 12% 9% 5% 16% 6%

Eindhoven Tilburg Helmond Breda Roosendaal Oss Meierijstad ‘s-Hertogenbosch Waalwijk Bergen op Zoom Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 18

A A N TA L B R P - G E R E G I ST R E E R D E ARBEIDSMIGRANTEN nde cijfers Arbeidsmigranten

nde cijfers Arbeidsmigranten naar woonregio op basis van contract 2

2

2

inde

2

1 1

1

Noord Brabant

Nederland

Noord olland uid olland

Gelderland imburg

Noord Brabant Utrecht

Nederland

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

Vergelijking met Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in de bovenstaande figuur laten zien hoe het aantal BRP-geregistreerde arbeidsmigranten in provincie Noord-Brabant is gegroeid ten opzichte van het landelijk niveau.

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

2 1

2 2

2 1

2 18

2 1

jaar

2 1

2 1

2 1

2 1

2 12

2 11

1

2 1

inde

naar woonregio op basis van contract

Vergelijking met referentieprovincies De indexcijfers in de bovenstaande figuur laten zien hoe het aantal BRP-geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten in Noord-Brabant is gegroeid ten opzichte van de andere provincies. Daaruit blijkt dat de gemiddelde jaarlijkse groei in Noord-Brabant het hoogst is.

Sinds 2010 neemt het aantal arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 7% tot 296.010 in 2020. De gemiddelde jaarlijkse groei in de provincie Noord-Brabant ligt met 9% hoger dan Nederland gemiddeld. ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 19

A A N TA L B R P - G E R E G I ST R E E R D E ARBEIDSMIGRANTEN Aantallen Arbeidsmigranten naar woonregio op basis van contract

2 1

2 1

2 2

2 2

A

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 20

P E N D E L R E L AT I E S Merendeel pendelt binnen de provincie 79% van de arbeidsmigranten die in Noord-Brabant werkt, woont ook (BRPgeregistreerd) in Noord-Brabant. In absolute zin gaat dit om bijna 73.000 arbeidsmigranten.

91.870 werkzame arbeidsmigranten in provincie Noord-Brabant

41.310

50.560*

waarvan woongemeente bekend

waarvan woongemeente onbekend

32.705 (79%)

8.605 (21%)

40.028 (79%)

10.532 (21%)

wonen en werken in provincie Noord-Brabant

werken in provincie Noord-Brabant, wonen elders

wonen en werken in provincie Noord-Brabant

werken in provincie Noord-Brabant, wonen elders

72.733 (79%)

19.137 (21%)

arbeidsmigranten werken en wonen binnen provincie Noord-Brabant

arbeidsmigranten werken binnen Noord-Brabant en wonen elders

Ruim 19 duizend arbeidsmigranten werken in de provincie Noord-Brabant terwijl ze in een andere provincie woonachtig zijn. De belangrijkste inkomende pendelrelaties zijn er met gemeentes zoals Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. Andere belangrijke pendelrelaties zijn met nabijgelegen gemeentes zoals Venlo, Venray, Nijmegen en Dordrecht.

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

*Van arbeidsmigranten waarvan de woongemeente onbekend is, nemen we dezelfde verhouding over als van arbeidsmigranten waarvan wel een woonlocatie bekend is.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 21

P RO G N O S E

Op basis van de historische ontwikkeling in de economie en het aantal arbeidsmigranten in de provincie Noord-Brabant zijn prognoses opgesteld van de te verwachten ontwikkeling tot 2030. In onderstaand kader staat een korte toelichting op de methodiek.

Prognose van 130.850 tot 153.975 werkzame arbeidsmigranten in provincie Noord-Brabant in 2030

Achtergrond prognose Voor de prognose baseren we ons op bestaande regionale prognoses van het aantal banen (bron: WLO-scenario’s) en de beroepsbevolking zonder migratieachtergrond (bron: CBS). Door deze prognoses aan elkaar te ‘matchen’ ontstaat het verschil tussen het aantal beschikbare banen in 2030 en het aantal werknemers (zonder migratieachtergrond) dat beschikbaar is om deze banen in te vullen. Hierin is rekening gehouden met verschillende demografische factoren als groei van beroepsbevolking en vergrijzing, maar ook economische ontwikkeling door uit te gaan van een WLO-hoog en WLO-laag scenario. Het verschil tussen het aantal banen en werknemers zonder migratieachtergrond geeft een indicatie van het aantal internationale werknemers dat nodig is om aan de toekomstige vraag naar werknemers te voldoen. Vervolgens hanteren we een verdeelsleutel op basis van de bestaande verhouding tussen internationale kenniswerkers en arbeidsmigranten.

Uit de prognosescenario’s blijkt voor provincie NoordBrabant dat het aantal arbeidsmigranten de komende tien jaar blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 131 tot 154 duizend werkzame arbeidsmigranten in 2030. Dit betekent een jaarlijkse groei van 4 tot 5%.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 22

B I J L AG E : M E T H O D I E K E N I N FO R M AT I E

Methodiek Het CBS geeft geaccrediteerde organisaties toegang tot de ‘big data’ bestanden achter de statistieken die het B publiceert (CBS Microdata). Decisio heeft toegang tot CBS Microdata en gebruikt dit om de Monitor Internationals op te stellen.

Voor de monitor koppelt Decisio binnen CBS Microdata arbeidscontractinformatie van werknemers in Nederland aan verschillende persoonsgegevens. Daarbinnen selecteren we de groep werknemers zonder de Nederlandse nationaliteit: de internationale werknemers. In de verdere afbakening van deze doelgroep wordt geen rekening gehouden met het aantal gewerkte uren of het jaar van vestiging in Nederland. Op gemeenteniveau en (deels) op postcodeniveau geeft de monitor onder meer inzicht in: ▪ Het aantal internationale werknemers dat in een regio woont en werkt; ▪ In welke sector zij werkzaam zijn; ▪ Hoe lang zij in Nederland economisch actief zijn, zowel op korte termijn (in maanden) als lange termijn (in jaren); ▪ Waar ze vandaan komen, hoe oud ze zijn en hoe zij wonen: huishoudenssamenstelling, koop-/huurhuis en WOZ-waarde.

De data is beschikbaar voor de periode 2010-2020. Looneisen definitie kenniswerker of arbeidsmigrant Om binnen de groep internationale werknemers (zie definitie in Achtergrond) onderscheid te maken tussen kenniswerkers en arbeidsmigranten, hanteren we de volgende looneis: ▪ Kenniswerker: een internationale werknemer, waarbij een minimale looneis is gesteld (fiscaal loon: loon voor belastingen) voor twee leeftijdsgroepen en een minimaal aantal SV-dagen. De minimale looneisen per leeftijdsgroep zijn: 2010 < 30 jaar

€2 .

≥ 30 jaar

€

2011

1 €2 . 8

.128 €

.

2012

2013

2014

2015

2016

€2 .

€ 2 .1

€2 . 2

€ 2 .8

€ 28.

€

€

€

€ 8.

€ 8.

.8

.

. 2

2017 € 28.81

8 €

.

2018

2019

2020

€ 2 .2

€2 . 2

€

€

€

€ 1.8

.

.82

.

2

▪ Arbeidsmigrant: een internationale werknemer die niet voldoet aan bovenstaande looneis voor kenniswerkers.

ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 23

B I J L AG E : M E T H O D I E K E N I N FO R M AT I E

Meer informatie? De adviseurs bij Decisio zijn gespecialiseerd in het thema internationalisering in Nederland. In de laatste jaren voerde Decisio verschillende onderzoeken uit aangaande de populatie internationals in Nederland. Als het gaat om hun economische situatie, maar ook op het gebied van onderwijs en huisvesting. Denk bijvoorbeeld aan haalbaarheidsstudies voor internationale scholen of huisvesting van arbeidsmigranten. Naast analyses over de populatie internationale werknemers in Nederland, voert Decisio ook de monitor naar internationale organisaties in Nederland uit.

Gerwin van der Meulen Partner Decisio g.vandermeulen@decisio.nl

Suzanne Steegman Senior adviseur Decisio s.steegman@decisio.nl

Opdrachtgever Greenports Nederland Projectteam Decisio Gerwin van der Meulen Suzanne Steegman Peter Haanen Sebastiaan Tieleman Guus Kersten Contactgegevens Decisio Valkenburgerstraat 212 1011 ND Amsterdam T 020 – 67 00 562 E info@decisio.nl I www.decisio.nl Bron foto voorzijde: Greenport Aalsmeer 5 april 2022 ARBEIDSMIGRANTEN IN PROVINCIE NOORD -BRABANT - 24