Bijlage 1- Evaluatie corona herstartplan

Evaluatie corona herstartplan Inleiding In het najaar van 2021 is door alle drie de gemeenten het Plan “Kickstartend sterker na corona” vastgesteld. Met dit plan beoogden we met de inzet van de extra middelen die we van het Rijk hadden gekregen, om impulsen te geven om een vlotte herstart na de coronacrisis te maken. Aan het bestedingsplan hebben we een looptijd van 2 jaar verbonden. Inmiddels hebben we deze twee jaar bereikt en is het tijd voor een terugblik op de uitvoering en effecten van het plan. We wisten veel (nog) niet In het plan gaven we al aan dat veel onzeker was. Het was niet met 100% zekerheid vast te stellen welke negatieve gevolgen precies in welke mate door corona ontstonden of verergerden. Een deel van de problemen speelde al, een ander deel zou waarschijnlijk weer verdwijnen wanneer de samenleving weer op gang zou komen. Een derde categorie ontwikkelingen had zich naar alle waarschijnlijkheid ook zonder corona voorgedaan. Toen het plan in de zomer 2021 opgesteld werd, hielden we er geen rekening mee dat er op 19 december weer een harde lockdown inging die tot 26 januari 2022 zou duren. Daardoor kwam de uitvoering van het plan ook later op gang dan voorzien. Behoeften van inwoners waren leidend Als input voor het plan zijn ideeën opgehaald bij inwoners, partners en professionals werkzaam bij de ABG-organisatie.

Vanuit Inwoners kwamen de volgende kansrijke ideeën:  Sport/cultuur verenigingen steunen, stimuleren, helpen financieel gezond te blijven;  Evenementen organiseren;  Stimuleren van initiatieven en lokale acties;  Dynamisch initieerprogramma maken (gemakkelijk aan te vragen zonder bureaucratie). We hebben in de uitvoering van het plan deze ideeën zoveel mogelijk centraal gesteld. Daaraan hebben we kansrijke ideeën van professionals toegevoegd, zoals:  Sociale initiatieven financieren en ondersteunen;  Verenigingen en clubs financieel ondersteunen wanneer nodig;  Verenigingen helpen bij het verkrijgen van publiciteit om sneller en eenvoudiger hun doelen te bereiken;  Een gezonde(re) leefstijl bevorderen;  Op bewegen en gezond leven investeren; Alles draait om netwerken versterken en gezond leven bevorderen De coronacrisis heeft bijgedragen aan een vergroting van de gezondheidsverschillen, en dan met name op het mentale vlak. Dit geldt niet voor iedereen en is en was met name zichtbaar in hogere mate voor de groep inwoners die al in sociaaleconomisch opzicht kwetsbaar was en bij jongeren. Daarnaast zijn voor een aanzienlijke groep mensen sociale contacten gedurende de coronaperiode verminderd of zelfs verbroken. De aanname in het herstartplan was dat netwerken versterkende rode draad is.

Het helpt bij álles indien je als inwoner, ondernemer of vereniging verbonden te voelen met de mensen om je heen. Het helpt bij eenzaamheid, werkloosheid, te lege orderboeken, personeelstekort, het zoeken van oppasouders, stageplaatsen, gelijkgestemden,

1

sportmaatjes of verse verenigingsbestuursleden. In een sterk netwerk vind je mensen met goede ideeën, contacten en kennis. Naast netwerken versterken was het stimuleren van een gezond leven een tweede rode draad in het herstartplan. Want de coronacrisis heeft eens te meer laten zien wat het belang is van een gezond leven qua leefomgeving maar vooral doordat duidelijk werd dat mensen met minder gezonde levensstijl (BMI/roken/onderliggende ziektes) harder getroffen werden. Ingehaald door nieuwe ontwikkelingen In het herstartplan zijn de ideeën in een tweetal categorieën verdeeld, te weten concrete plannen die direct in uitvoering konden worden gebracht en ideeën, gedachtenspinsels die nog een verdere uitwerking behoefden. Waar we ook meteen gestart zijn met de eerste categorie, kregen we vrij snel na afloop van de lockdown in 2022 door de oorlog in Oekraïne te maken met een vluchtelingenopvangcrisis en een sterke inflatie met energie- en koopkrachtcrises als gevolg. Mede doordat de aandacht verschoof naar de nieuwe ontwikkelingen zijn de ideeën die nog verder verkend moesten worden naar de achtergrond verdwenen en niet meer actief opgepakt. Maar niet alleen daardoor. Ook omdat we beseften dat de omstandigheden zodanig veranderd waren dat deze ideeën inmiddels grotendeels achterhaald waren dan wel anders hersteld werden via bijvoorbeeld rijksregelingen.

Bevindingen van de acties uit het herstartplan a) Compensatie van dorpshuizen De exploitatie van de dorpshuizen, die vooral door vrijwilligers werden gedraaid, stonden ten gevolge van de verplichte sluitingen in 2020 en 2021 onder druk. Om de continuïteit van de dorpshuisfunctie te waarborgen zijn voor het jaar 2020 extra exploitatiesubsidie gegeven aan De Molenwiek. De noodzaak daarvan werd vastgesteld op basis van de jaarrekening. Over het jaar 2021 bleek er geen aanvullende financiële steun nodig. b) Versterken van de voorzieningen voor buiten sporten, spelen en bewegen In alle gemeenten zijn QR-fitroutes aangelegd. Twee routes in Rijen, één in Gilze en één in Molenschot. Naast de aanleg van de routes is ook voorzien in maandelijks begeleide wandelingen of hardloopactiviteiten op elke route door een lokale bootcampondernemer. Hierdoor zijn de gebruikscijfers niet helemaal te herleiden naar unieke personen, maar kan het ook zijn dat achter één scan een groep schuil gaat. Gebruik QR-fitroutes Resultaten van 1 januari 2023 tot 12 december 2023 gemeente gebruikers scans route gebruikers Gilze en Rijen

1.158 3.479 Rijen-Noord Rijen-Zuid Gilze Molenschot

687 273 136 62

scans 1.722 845 581 331

deelnemer s activaties 80 41 110 37

Naast de QR-fitroutes zijn er bijdragen verstrekt voor de aanleg van Padelbanen in Gilze en Rijen vanuit het Goede Ideeënfonds. Beide banen zijn te huur voor ook niet-leden.

c) Leefstijlinterventies inzetten

2

Er is een leefstijlconsulent aangesteld in de ABG-organisatie, die allerlei initiatieven op het gebied van een gezonde leefstijl heeft opgezet of daaraan bijgedragen. Voorbeelden hiervan zijn het geven van Positieve Gezondheidsworkshops bij inwoners, in gesprek gaan met inwoners over het leefstijlaanbod in de gemeenten en het coördineren en uitbreiden van CooL+ (leefstijlinterventie en sportprogramma). Met de komst van de leefstijlconsulent is de samenwerking met huisartsen en praktijkondersteuners nog verder vorm gegeven. Hierdoor is er meer aandacht voor positieve gezondheid en leefstijlinterventie. We blijven huisartsen informeren en stimuleren om mensen door te sturen naar onder andere de CooL+ groep en andere voorzieningen. Het CooL+ programma is verder uitgebreid. In totaal hebben er 11 groepen gedraaid. Na 10 weken deelname, hebben alle deelnemers vooruitgang geboekt op het gebied van kracht en uithoudingsvermogen. In aanvulling op dit programma zijn er extra themabijeenkomsten georganiseerd, bijvoorbeeld op het gebied van emotie eten en mindfulness. Ook hebben lokale diëtisten supermarktsafari’s gegeven. Tenslotte zijn alle sportverenigingen benaderd of zij hun accommodatie rookvrij wilden maken. Vijf verenigingen hebben hier gebruik van gemaakt en € 1.000,- en een ‘rookvrij’ bord gekregen.

d) Noodfonds voor schrijnende gevallen De aanleiding voor het instellen van een noodfonds was ruimte te scheppen om mensen die door de coronacrisis in schrijnende financiële situaties terecht zijn gekomen, gericht en bureaucratiearm te kunnen helpen. Ook als de benodigdheden buiten reguliere kaders en afspraken vallen of als er een doorbraak georganiseerd moet worden. Deze lijn was in Gilze en Rijen al ingezet met het Regio Hart van Brabant project Maatpact. Tot 1 januari 2023 is er geen gebruik gemaakt van het noodfonds. Per 1 januari 2023 is inzet van het noodfonds verbreed naar inwoners die financieel in de problemen komen, al dan niet gerelateerd aan de coronacrisis. In 2023 hebben 25 inwoners een bijdrage ontvangen vanuit het noodfonds. Het noodfonds wordt alleen ingezet als er geen reguliere oplossingen en voorzieningen blijken te zijn en er ook geen gebruik gemaakt kan worden van tijdelijke voorzieningen/maatregelen voor inwoners met een laag inkomen, zoals Tozo, Tonk en energietoeslag. In de gevallen dat het noodfonds ingezet is, was dit effectief en gaf dit ruimte aan professionals om, waar nodig, te kunnen bijspringen.

Overzicht gebruik noodfonds schrijnende gevallen Resultaten van 1 november 2021 tot eind 2023 Gilze en Rijen Aantal (unieke) personen 25 Waarvan gehonoreerd € 15.647 Het noodfonds heeft ook bijgedragen aan een betere samenwerking tussen sociaalmaatschappelijke organisaties en de eigen organisatie. Met een sterkere positionering van het budgetcafé wisten maatschappelijke organisaties elkaar beter te vinden, waardoor casussen meteen werden besproken en samen gekeken werd of een reguliere voorziening een oplossing kon bieden. e) Goede ideeënfonds

3

Op 17 januari 2022 werd de “subsidieregeling Goede Ideeënfonds” opengesteld. Met dit fonds beoogden we inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties te stimuleren om activiteiten te ontwikkelen die bijdragen aan het opstarten van het maatschappelijk leven na de crisis. Het onderliggende doel van het Goede Ideeënfonds is het versterken van sociale netwerken door inwoners met elkaar te verbinden; met andere woorden, mensen te stimuleren om nieuwe mensen te leren kennen en sociale activiteiten te ondernemen. Op deze manier ontstaan nieuwe contacten dan wel worden contacten hersteld, die door de coronacrisis voor veel mensen zijn verminderd of zelfs verloren zijn gegaan. De subsidieregeling kende in eerste instantie 4 tranches. Alle ingediende aanvragen werden getoetst aan het hierboven beschreven doel door middel van de maatschappelijke waarde-driehoek (legitimiteit, betrokkenheid en maatschappelijk rendement). Daar waar de aanvraag niet passend was, werd samen met de initiatiefnemers gekeken of het initiatief door enkele aanpassingen toch passend te maken was. Er zijn in de subsidieregeling drie subcategorieën gehanteerd. Voor inwoners, verenigingen en professionele organisaties met rechtspersoonlijkheid golden binnen de 4 tranches afzonderlijke subsidieplafonds.

In alle drie de gemeenten is besloten om nog een 5 de tranche en later 6de tranche toe te voegen omdat nog steeds aanvragen binnen kwamen en niet alle subsidieplafonds bereikt waren. Vanaf 1 november 2023 werd de 6 de tranche van kracht, enkel voor inwonersinitiatieven. De 6de tranche loopt door tot eind 2024. Overzicht gebruik van het Goede Ideeënfonds tot eind 2023 Tranches 1 t/m 4 Aantal aanvragen Waarvan gehonoreerd Totaal toegekende subsidie Totaal subsidieplafond

Gilze en Rijen 100 60 € 141.809 € 162.500 (150.000 + 12.500 extra)

5de en 6de tranche (tot en met eind 2023) Aantal aanvragen Waarvan gehonoreerd Totaal toegekende subsidie Totaal subsidieplafond bij start 5de tranche

16 9 € 7.734 € 20.691

Het Goede Ideeënfonds moest een laagdrempelige en bureaucratiearme subsidieregeling zijn. Uit de korte evaluatie-uitvraag die we eind 2023 hebben gedaan onder alle aanvragers blijkt dat de activiteit heeft bijgedragen aan het activeren en enthousiasmeren van andere inwoners. Daarnaast werd de eenvoudige aanvraagprocedure en de snelle beoordeling en de mogelijkheid om ook door inwoners/ niet verenigingen te worden aangevraagd gewaardeerd. Met het Goede Ideeënfonds is er subsidie toegekend aan gevarieerde en creatieve activiteiten op het gebied van sport, cultuur en ontmoeten. Ook werden met deze activiteiten inwoners van jong tot oud bereikt. We overwegen om de succesvolle

4

onderdelen van het GI-fonds structureel (gedeeltelijk) te verankeren in het regulier subsidiebeleid. f)

Extra inzet van verenigingen aanmoedigen In het herstartplan beoogden we om verenigingen die nieuwe of andere activiteiten ontwikkelen die ten goede komen aan fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners aan te moedigen. Onder andere door tegemoetkoming in extra kosten die verenigingen maakten om hun aanbod in de coronaperiode door te laten gaan, en maatwerk-ondersteuning voor verenigingen die het door corona zonder onze hulp niet zouden redden. Voor een bijdrage in het activiteitenaanbod hebben we het Goede Ideeënfonds benut en er zijn geen verenigingen geweest die ons kenbaar maakten dat hun exploitatie dermate zorgelijk was, dat het voortbestaan in het geding was.

g) Impuls voor gezamenlijke initiatieven van ondernemers We hebben lokale ondernemers de mogelijkheid geboden om met gezamenlijke initiatieven te komen die bijdragen aan de doelen van het herstartplan en waarin de gemeente samenwerkingspartners is of financiële ondersteuning geeft. In Gilze en Rijen kon dit via het lokale ondernemersfonds verlopen. Er is via het fonds bijgedragen aan de sfeerverlichting en aan Koningsdag 2023. h) Tijdelijk extra steun voor dorpsteams en dorpsverbinders De dorpsteams hebben eind 2021 extra middelen uit het herstartplan ontvangen, omdat zij tijdens de coronacrisis meer energie hebben moeten steken in de ondersteuning van kwetsbare inwoners. Daardoor was er onvoldoende ruimte voor de door de gemeenten gewenste doorontwikkeling naar meer collectief en present werken. Met de extra middelen konden de dorpsteams hierop een inhaalslag maken. De middelen zijn vooral ingezet voor ontwikkeling en (gedeeltelijke) uitvoering van een drietal activiteiten die ABG-breed worden ingezet. Het gaat dan om zaken als communicatie, ontwikkeling van communicatiematerialen en aanvullende training voor: 1. bijeenkomsten “Help ik word 18’’ met als doel om jongeren en hun ouders te informeren en ondersteunen bij de nieuwe verantwoordelijkheden voor 18 jarigen; 2. bijeenkomsten voor kinderen waarvan de ouders gaan scheiden “kinderen scheiden mee”.

Een in-company training voor een groep Dorpsteammedewerkers heeft hun vaardig en bevoegd gemaakt om deze bijeenkomsten uit te voeren; In het najaar zijn de communicatiemiddelen ontwikkeld; 3. inloopbijeenkomsten “Kids en Koffie” op 3 locaties in het ABG-gebied om laagdrempelige collectieve ondersteuning bij opvoeding en opgroeien te geven. i)

Verenigingsondersteuning Er is voor verenigingen en stichtingen de mogelijkheid geschapen om subsidie of andersoortige hulp te krijgen bij de uitdagingen waar zij voor staan. Daarbij gaat het om zaken als het aantrekken, enthousiasmeren en opleiden van bestuurders en andere vrijwilligers. Voor sportverenigingen bestond daarnaast al de mogelijkheid van clubkadercoaching. Er is door verenigingen de afgelopen tijd geen gebruik gemaakt van deze ondersteuningsvorm. We weten niet goed of dat dit komt omdat er geen behoefte aan is geweest of dat wij verengingen niet goed hebben kunnen bereiken. We sluiten aan op de nieuwe

5

ontwikkelingen zoals het Sportakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord om te bepalen waar we als gemeente kunnen en willen ondersteunen om een vitaal verenigingsleven in stand te houden. j)

Nationaal Programma Onderwijs (NPO)-gelden We hadden de middelen voor het NPO opgenomen in het herstartplan, met de kanttekening dat de besteding ervan een eigen traject volgt, in overleg en samenwerking met het onderwijs. De besteding van de NPO gelden is onderdeel geworden van de lokale educatieve agenda (LEA), die loopt tot 2027. In samenwerking met lokale onderwijspartners en kinderopvang is een bestedingsplan opgesteld om de extra middelen optimaal te benutten. De inzet van deze middelen is gebaseerd op een aantal centrale uitgangspunten. Allereerst is het doel om aan te sluiten op het bestaande aanbod van scholen, met bijzondere aandacht voor het verspreiden van deskundigheid en het versterken van de zorgstructuur binnen de scholen. Daarnaast richten de interventies zich op het bevorderen van gelijke kansen en het voorkomen van voortijdige schooluitval. De NPO middelen worden overgeheveld naar 2024, de middelen dienen uiterlijk 31 juli 2025 te zijn besteed. Niet bestede middelen moeten worden terugbetaald aan het Rijk (zoals gebruikelijk bij een SPUK). De eindverantwoording vindt plaats via de jaarrekening over 2025. De verdere ontwikkelingen rondom NPO en de LEA’s lopen een apart traject, buiten het corona herstartplan om.

k) Vervolg op ideeën onder de noemer “Vraagt Verdere Uitwerking” De komende drie jaren dragen we bij aan de kosten van de Delta-dag techniek Hart van Brabant. We kijken daarnaast verder hoe we lokale werkgevers kunnen ondersteunen in het aanbieden van werkervaringsplekken, stageplaatsen en participatiebanen middels de inzet van regionale instrumenten. In het kader van mentale gezondheid heeft het VIP twee trainingen ‘Omgaan met agressie’ georganiseerd. Financieel overzicht De beschikbare middelen in 2021 voor het coronaherstartplan kwamen voort uit de steunpakketten vanuit het Rijk, de doeluitkering gezonde leefstijlbevordering, de middelen voor het sportakkoord en de doeluitkering NPO. Beschikbare middelen Uitgegeven Resterend coronaherstartplan begroot 1-10Gilze en Rijen 2021 Totaal beschikbaar € 1.028.335 € 439.795 € 588.540 Niet alle begrote middelen zijn nodig geweest. Het resterende bedrag bestaat voor een groot deel uit de SPUK NPO gelden -met bestedingsverplichting- die in 2024 worden besteed ten behoeve van het onderwijs. Daarnaast zijn er reeds toezeggingen gedaan en zijn bedragen geoormerkt voor specifieke doelen, te weten:  NPO SPUK € 302.917  Goede ideeënfonds € 15.000  Noodfonds schrijnende gevallen € 14.353  Deltaplan techniek € 15.000  Skatebaan Gilze € 50.000 ******

6