Bijlage 1 Brief Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport - Jeughulp op het AZC
Tekst van het document
Postbus 589 – 2220 AN Katwijk
Contactpersoon:
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport T.a.v. de heer Van Ooijen Postbus 20350 2500 EJ Den Haag
Charlotte Wassenaar
Gemeente Katwijk Postbus 589 2220 AN Katwijk
Te bereiken op:
Afdeling:
Beleid Sociale Leefomgeving
071- 406 5000 c.wassenaar@katwijk.nl Ons kenmerk:
Z2848577D2848570 Bijlage(n): Verzenddatum:
20.05.2022
Uw kenmerk: Onderwerp: Jeugdhulp op het AZC Katwijk, 12 april 2022
Geachte heren Van der Burg en Van Ooijen, In de gemeenten Amersfoort, Emmen, Gilze-Rijen, Katwijk en Tytsjerksteradiel is een gezinslocatie (GLO) gevestigd. Op 1 januari 2019 zijn deze gemeenten verantwoordelijk geworden voor de jeugdhulp op COA-locaties. De ondersteuning voor jeugd op deze locaties werd daarmee een gedeelde verantwoordelijkheid tussen Rijk en gemeenten. Deze gemeenten ervaren in de uitvoering van hun wettelijke taken knelpunten en willen deze graag met u bespreken. Recent heeft u via burgemeester Bolsius al laten blijken belangstelling te hebben voor een werkbezoek aan één van de GLO-locaties. Wij nodigen u hiertoe van harte uit op de GLO locatie in Katwijk. Tijdens dit bezoek willen wij u inzicht geven in de omstandigheden waarin wij als gemeenten proberen de kinderen op deze locaties zo goed mogelijk te ondersteunen en de knelpunten die wij ervaren. Graag geven wij u hieronder alvast een schets van onze dagelijkse praktijk. Kinderen onder de 18 jaar behouden ook na afwijzing van hun asielaanvraag recht op onderdak. Uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen worden na de wettelijke vertrektermijn overgeplaatst naar één van de 6 GLO locaties, verspreid over Nederland. Hoewel gezinnen eigenlijk dienen terug te keren naar het land van herkomst, lukt dit om verschillende redenen vaker niet, dan wel.
De grootste uitstroom in recente jaren heeft plaatsgevonden na de kinderpardons in 2016 en 2018. De afgelopen twee jaar, sinds de uitbraak van de COVID-pandemie, is de uitstroom nog verder teruggelopen. In de praktijk houdt dit in dat gezinnen en kinderen soms jarenlang op de GLO locaties verblijven.
gemeente Katwijk: Koningin Julianalaan 3, 2224 EW Katwijk, Postbus 589, 2220 AN Katwijk, website: www.katwijk.nl, (T) 071 - 406 5000, (F) 071 - 406 5065, IBAN: NL13BNGH0285120271, BIC: BNGHNL2G, KvK: 27.37.09.56 Op alle opdrachten zijn, tenzij anders overeengekomen, de algemene inkoopvoorwaarden leveringen en diensten gemeente Katwijk 2017 van toepassing. Deze zijn te raadplegen op www.katwijk.nl en www.overheid.nl
*2849025*
2/4
Ons kenmerk: Z2848577D2849025
De voorzieningen en huisregels voor een GLO zijn net zo sober en streng als in een vrijheidsbeperkende locatie van het COA. Er wonen vaak meerdere gezinnen in één sobere woning. Voor de bewoners is er een meldingsplicht, zij moeten zich 5 dagen per week melden bij het COA en de Vreemdelingenpolitie (AVIM) en binnen de grenzen van de gemeente blijven. Zij mogen niet werken en geen opleiding volgen en kunnen zichzelf zodoende niet of maar zeer beperkt ontwikkelen. Daarnaast komt het regelmatig voor dat gezinnen worden overgeplaatst naar een andere GLO in Nederland. Onder deze omstandigheden zijn wij als gemeenten verantwoordelijk voor de jeugdhulp op de gezinslocaties. Volgens de Jeugdwet moeten we voorzieningen treffen die jeugdigen helpen gezond, prettig en veilig op te groeien, te groeien naar zelfstandigheid en voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te participeren. En dat proberen we. Wij organiseren niet alleen jeugdhulp maar ook voorschoolse educatie, onderwijs, maatschappelijk werk en jeugd- en jongerenwerk. Wij staan nadrukkelijk voor de veiligheid en gezondheid van alle kinderen die in onze gemeenten wonen. Ook als dat (op dit moment) geen Nederlandse kinderen zijn. Deze kinderen kiezen er niet zelf voor om in deze situatie te zitten.
Wij merken echter dat alle voorzieningen die wij als gemeenten kunnen treffen altijd onvoldoende zullen zijn om voor deze kinderen het (vanuit de Jeugdwet) gewenste resultaat te bereiken. Gezinnen en kinderen in de GLO hebben namelijk al veel meegemaakt. Wij signaleren dat er eigenlijk in alle gevallen enige vorm van hulp voor deze kinderen, vaak in de vorm van traumaverwerking, nodig is. De leefomstandigheden in de GLO en het regelmatig verplaatsen van gezinnen tussen de GLO’s zorgen ervoor dat de randvoorwaarden die nodig zijn voor effectieve hulpverlening vrijwel nooit gerealiseerd kunnen worden. Dit leidt ertoe dat kinderen vaak jarenlang uitzichtloze omstandigheden verkeren. Ook op de AZC scholen kan daarover meegepraat worden. Zij staan ten aanzien van de ontwikkeling van deze kinderen voor een nagenoeg gelijke patstelling. Wij constateren dat wij zo goed als wij kunnen zorgdragen voor de kinderen zonder verblijfsvergunning, maar dat het inzetten van jeugdhulp niet toereikend en soms zinloos is als de randvoorwaarden instabiel zijn. Te meer vanuit de realiteit dat kinderen soms jarenlang op een GLO verblijven, achten wij dit ook in strijd met het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Wij willen onze wettelijke taak binnen de Jeugdwet goed uit kunnen voeren.
Dit betekent dat wij gefaciliteerd willen worden om kinderen, ongeacht status, veilig, gezond en kansrijk te laten opgroeien. Wij zien daartoe een aantal oplossingsrichtingen, waarmee de situatie van gezinnen en kinderen in de GLO sterk verbeterd zou kunnen worden. De volgende oplossingsrichtingen dragen bij aan het realiseren van randvoorwaarden die nodig zijn voor effectieve hulpverlening: • Zorg voor goede huisvesting met voldoende privacy voor de kinderen. Wij willen geen jeugdhulp meer in hoeven zetten die de beschadigende leefomstandigheden in de GLO als directe oorzaak kent. De langdurige, slechte woonsituatie leidt tot stress en de versterking van trauma’s. • Zorg voor een vast plek waar kinderen gedurende hun verblijf in Nederland wonen. Wij vragen u te stoppen met het verplaatsen van kinderen van de ene naar de andere GLO locatie, waardoor hulp niet duurzaam ingezet kan worden. • Zorg voor voldoende geld. Wij willen een budget wat toereikend is om maatwerk te kunnen bieden in preventieve ondersteuning op de locaties en bijbehorende scholen, zodat we recht kunnen doen aan de bijzondere situatie waarin deze kinderen verkeren. Het huidige budget is ontoereikend. • Zorg voor effectieve samenwerkingsstructuur.
Wij willen een toereikend budget om een effectieve samenwerkingsstructuur op te zetten tussen COA, gemeenten, zorgaanbieders en de ministeries om álle kinderen te kunnen voorzien van de jeugdhulp die zij nodig hebben.
3/4
Ons kenmerk: Z2848577D2849025
Wij vragen u om met ons in gesprek te gaan over de randvoorwaarden van een GLO. Graag vernemen wij van u of en op welke grond het te verantwoorden is dat gezinnen met kinderen onder de huidige omstandigheden worden opgevangen in een GLO. Ook willen wij met u bespreken op welke manier u verwacht dat wij aan onze wettelijke taak in het kader van de jeugdwet kunnen voldoen ten opzichte van de asielwet en de doelstellingen in het kader van terugkeer. Wat dient hierbij te prevaleren? Stellen we de rechten van het kind centraal of de kaders die terugkeer moeten bevorderen? Tot slot willen wij graag van u weten of de huidige sobere maatregelen binnen een GLO inderdaad ervoor zorgen dat terugkeer wordt bevorderd. Wij nodigen u graag uit voor een werkbezoek op de GLO locatie in Katwijk, waarin u kennis kunt maken met de dagelijkse praktijk en met een afvaardiging van ons over het genoemde in gesprek kunt gaan. Wij beantwoorden in dit gesprek graag uw vragen en wisselen met u van gedachten over de knelpunten en voorgestelde oplossingsrichtingen. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Katwijk, de secretaris, de burgemeester,
mr. drs. R.T. Jie Sam Foek
ir. C.L. Visser
Burgemeester en wethouders van Amersfoort de wethouder
de burgemeester
Dhr. C. van Eijk
Dhr. L.M.M. Bolsius
Burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel de secretaris
de burgemeester
Mw. H.M. van Gils
Drs. L.J. Gebben
4/4
Ons kenmerk: Z2848577D2849025
Burgemeester en wethouders van Emmen de secretaris
de burgemeester
M. Plantinga
E. van Oosterhout
Burgemeester en wethouders van Gilze Rijen de wethouder
de burgemeester
Mw. M. Doremalen
Dhr. D.A. Alssema