Bijdrage Gemeentebelang

Bijdrage van de fractie van Gemeentebelang in de eerste termijn van de begrotingsvergadering van 10 november 2022 Voorzitter, We leven in een bijzondere tijd, energiecrisis, klimaatcrisis, crisis op de woningmarkt, vluchtelingencrisis en een ongekend hoge inflatie maakt dat veel van onze inwoners geen zekerheid meer hebben. Gemeentebelang vindt het belangrijk dat wij er als lokale overheid alles aan doen om bestaanszekerheid te garanderen en onze lokale samenleving klaar te stomen voor de toekomst. Met elkaar, op een duurzame en sociale manier. Alles eraan doen voor onze inwoners betekent een betrouwbare overheid zijn, keuzes maken en beleid durven aanpassen. Niet dralen, maar doen. Voorzitter, om maar met de conclusie te beginnen: Gemeentebelang denkt niet dat deze begroting daarvoor goed genoeg is. Dit college heeft een eenzijdige blik gericht op wat zij groen noemt, en stelt besluiten uit met onderzoeken. Voorzitter aan de hand van wat ons betreft de belangrijkste thema’s zal ik namens Gemeentebelang een inhoudelijke reactie geven op de begroting en de tweede Turap 2022. Ik begin met het sociale beleid. Al eerder in deze zaal hebben wij het rapport van de nationale ombudsman aangehaald. “We zijn door de bodem gezakt.” “De overheid is niet meer in staat om mensen het basale te geven.” “Er komen steeds meer minima in de knel.

De overheid moet dat veranderen door actiever en socialer te zijn.” Aldus de nationale ombudsman. Wij vinden dat de landelijke overheid haar verantwoordelijkheid moet pakken om de bestaanszekerheid te garanderen. Maar, Gemeentebelang is een lokale partij, en wij vinden het belangrijk dat we doen wat we kunnen voor onze inwoners, met de mogelijkheden die we lokaal wel hebben. Landelijke regelgeving is er niet om achter te schuilen, lokaal kunnen en moeten we het verschil maken voor onze inwoners. Helaas zien we dat dit college slechts een onderzoek gaat doen, een van de vele in deze begroting. Wat verwacht de wethouder van het onderzoek naar het armoedebeleid? Heeft het college een visie of richting meegegeven aan dit nog uit te voeren onderzoek? Wij schrokken van de tijdlijn in de brief die de raad deze week ontving, in het tweede kwartaal is de verwachting dat de effectiviteit van het lokale armoedebeleid inzichtelijk is. Voorzitter dan moet er nog steeds een keuze gemaakt worden en besproken met de raad, met een beetje geluk hebben we dus eind volgend jaar een gesprek hierover, terwijl de nood nu al hoog is. In dezelfde brief staat onder het kopje ‘wat doen we extra’ dat de subsidie voor de voedselbank en de weggeefhoek wordt verhoogd omdat er meer mensen zich aanmelden.

Nou voorzitter, is dat nou niet juist een teken dat de bestaanszekerheid van onze inwoners in het geding is. Dat hoeven we toch niet te onderzoeken? Graag reactie van de wethouder en andere partijen. We hebben als gemeente een paar knoppen waar we wel aan kunnen draaien ten behoeve van onze inwoners. Een daarvan is het ophogen van de grens voor bijzondere bijstand.

Omdat andere tijden zoals deze vragen om andere maatregelen dienen wij de motie bijzondere bijstand naar 120% mede in. We zien dat het college zwaar leunt op de kreet maatwerk. Ook wij denken dat maatwerk een goede manier van werken is om de inwoners te ondersteunen, maar als inwoners over de hele breedte het zwaarder krijgen, moeten we onze basis daarop aanpassen. Wij trekken de kreet ‘de basis op orde’ namelijk breder dan alleen het groen. Wij horen graag hoe de wethouder en andere partijen hierover denken. Voorzitter, samen met de inwoners is ook een geliefde uitspraak in deze zaal. Toch stelde onder andere het hoofdstuk sociaal domein van de begroting daarmee teleur. Ja het college gaat in gesprek, maar door verschillende groepen apart te benaderen lijkt het vooralsnog op doelgroepenbeleid. Dat is wat ons betreft niet wat we bedoelen met inclusief. Bijvoorbeeld meerdere generaties betrekken draagt bij aan de samenhang in onze samenleving, die we juist nu zo hard nodig hebben. Daarom dienen wij samen met het CDA de motie ‘Gilze en Rijen zijn we samen’ in. Deze motie vraagt het college om de uitdagingen van de vergrijzing niet alleen met het seniorenplatform te bespreken, maar met alle inwoners. Want voorzitter juist de generaties die nu nog niet grijs zijn, voelen de gevolgen van de vergrijzing.

Voorzitter dat sluit ook aan bij de 2 amendementen over de verhoging van het mantelzorgcompliment die wij mede indienen. Zonder mantelzorgers redden we het niet, en het is nu tijd voor verhoging van het compliment. Voorzitter wij waren zeer verbaasd dat het college er ondanks de mooie woorden en gebaren over inclusie toch aan vasthoudt geld op te halen met legeskosten voor de aanvraag van gehandicaptenparkeerplaatsen. Extra pijnlijk in een week waarbij duidelijk in het nieuws kwam hoe hoog de drempel voor gehandicapten is om met het openbaar vervoer te reizen. Volgens de inclusieagenda moet de gemeente drempels wegnemen, maar dit college kiest er bewust voor om extra drempels op te werpen. We dienen daarom het amendement geen kostendrempel gehandicaptenparkeerplaats in. Vanzelfsprekend dienen wij ook het amendement om de toekenningsnorm van de energietoeslag te verhogen mee in, een logisch vervolg op onze motie in de vorige raadsvergadering. Dan duurzaamheid. Voorzitter, duurzaamheid vinden we in deze begroting versnipperd terug. Een ambitie lijkt dit college niet te hebben, en waar Greta Thunberg aangaf dat het tijd is om een stap extra te zetten, zet dit college een lijn voort, zonder aanpassingen waar de toekomst om vraagt. Als we coulant zijn zien we, heel misschien 3 A4tjes in een document van 176 pagina’s.

Voorzitter, als het bijvoorbeeld gaat om maatregelen om het energieverbruik te verminderen, zien we de klusbus. Een goed idee maar alleen beschikbaar voor de allerarmsten in onze gemeente. Meer mensen kunnen een steuntje in de rug gebruiken om die stap te zetten kleine maatregelen te nemen. Omdat ze twee linkerhanden hebben, wel willen maar niet weten hoe, of het steeds vergeten. Dat hoeft dus niet financieel. Wij dienen daarom de motie Energieconciërges in, waar we het college vragen een voorstel te doen om hulp bij verduurzamen voor alle inwoners te organiseren in de vorm van energiecongiërges die proactief de wijk in gaan en hulp aanbieden. Voorzitter waar dit college wel een ambitie lijkt te hebben is het onderwerp ‘groen’. Verspreid over verschillende pagina’s is het echter zoeken naar de concrete doelstellingen. 30 bomen extra per jaar en guerrillatuintjes mogelijk maken is het meest concrete. Voorzitter wij zijn benieuwd hoe we als raad op dit onderwerp kunnen sturen en controleren, hoe weten wij of de doelstelling ‘meer groen’ behaald is? Graag antwoord van het college.

Voorzitter omdat de teksten over groen niet specifiek zijn, is het bij een begrotingsbehandeling heel normaal om te kijken waar het geld dan naartoe gaat. In de eerste Turap was er nog een speciaal budget voor wortelopdruk en groeiplaatsverbetering, dat is fijn, want bomen op de verkeerde plaats is een van dingen waar onze inwoners veel overlast van ervaren. Wij zijn dan ook verbaasd dat in de nieuwe Turap 350 duizend euro is verdwenen uit het investeringsprogramma en dat we elders slechts 160 duizend euro terugvinden. Dat lijkt niet op investeren, maar op geld schuiven en “green washen”. Graag uitleg van de wethouder waar dat budget is gebleven. Voorzitter duurzaamheid betekent voor Gemeentebelang ook dat we keuzes maken waarvan we zeker weten dat het de juiste zijn voor de toekomst van onze gemeente. Een grote zorg is wat dit college doet met het geld in de rioolvoorziening. De rioolvoorziening hebben we nodig om de grote vervangingsopgave van het riool te dekken - eerder hebben we gelezen en als raad vastgesteld dat de grootste opgave voor bijna 40 miljoen in de kern Rijen ligt. Gemeentebelang is dan ook verbijsterd dat in de tweede Turap het investeringsprogramma aanzienlijk is uitgebreid met herinrichtingen van straten in alleen maar Gilze. Voorzitter, Gilze is niet het laagste punt van de gemeente, maar toch lijkt al het geld daar naartoe te stromen.

Is het toevallig dat het masterplan afkoppelen Rijen vertraagd is, wil de wethouder herinrichten van deze straten nog zeker stellen voordat er meer duidelijkheid is over wat er nodig is voor Rijen? Waarom heeft de wethouder dit zo gedaan en niet een pas op de plaats gemaakt in de wetenschap dat de rioolvoorziening nu al niet genoeg is om aan opgaven te voldoen? Voorzitter, het college wil voor ongeveer 3,5 miljoen investeren in Gilze, en verhoogd mede hiervoor de OZB. In veel gemeenten, omliggend en elders, wordt bewust gekozen voor het niet verhogen van de OZB vanuit het bewustzijn dat de (financiële) belasting op inwoners momenteel hoog is, dit college heeft dat bewustzijn echter niet. Het zou goed zijn dit voorbeeld ook in Gilze en Rijen te volgen door de investeringen nu weg te halen en de raad in 2023 een integrale afweging te laten maken tussen alle straten en projecten in alle kernen vanuit een totaaloverzicht. Daarom dienen wij samen met het CDA en de VVD het amendement, ‘waarom stroomt al het geld naar Gilze en blijft Rijen achter’ in. Voorzitter, laten we in die zorgvuldigheid ook open en transparant durven zijn naar onze inwoners. De openbare ruimte is belangrijk en veel inwoners hebben vragen over de staat van hun straat, en de mogelijkheden tot aanpakken daarvan. Ze snappen net als wij prima dat niet alles nu en tegelijk kan, maar krijgen ook geen doorkijk.

Tegelijk willen we een mooi geheel in onze kernen na alles wat de komende twee decennia gebeuren moet. Daarom vragen wij met een motie om een masterplan: een visuele stip op de horizon en blokken van 5 jaar hoe we daar komen. Projecten, rioleringsplannen, onderhoudsplannen, etc. komen daarin samen. En als we open zijn waarom prioriteiten in de loop der jaren verschuiven, dan snappen inwoners dat ook. Ook in het licht van een zorgvuldige afweging kunnen maken, dienen wij de motie apart raadsvoorstel opwaarderen schorsstraat in. Het blijkt meer voeten in de aarde te hebben dan het college aanvankelijk dacht, wat we exact gaan doen is nog steeds niet duidelijk en aan de inpassing en borging van de cultuurhistorische waarde wordt nog gewerkt. Dat zijn nou juist zaken waarover de raad moet kunnen debatteren. Spoorzone

Voorzitter de spoorzone is het grootste project van deze gemeente. Maar de inkt van onze raadsbreed aangenomen motie ter aansporing is nog niet droog of de wethouder vertoont al vluchtgedrag. Want waar is het geld van onze gemeente in de begroting? Er is nog een half miljoen beschikbaar gesteld en iedere maand dat de wethouder geen resultaat heeft kost het onze inwoners 50.000 euro. In juli is dat geld dus op, en het college lijkt ook geen doorbraak te verwachten. Gemeentebelang maakt zich grote zorgen. Wij horen graag een reactie van de wethouder. Betrouwbare overheid Voorzitter ik noemde in mijn inleiding al het zijn van een betrouwbare overheid, het vertrouwen in de politiek is lager dan ooit, en ook lokaal hebben we daar een aandeel in. Betrouwbaar zijn is ook: doen wat je zegt. Helaas heeft het bestuderen van deze begroting en de 2e Turap ons laten zien dat dit college daar moeite mee heeft. Tijdens de behandeling van de perspectiefnota heeft wethouder Machielsen hortend en stotend uitleg proberen te geven waar de reconstructie van de Aalstraat vandaan kwam en waarom op de website al plannen stonden voor de raad geïnformeerd was. Hij heeft toen de toezegging gedaan om terug te komen hoe dat zo kon gebeuren, en inzicht te geven waarom de Aalstraat wel aangepakt moet worden, en andere straten niet.

In de tweede Turap lezen wij vol verbazing dat de Aalstraat is verschoven in de planning, en verstopt de wethouder ook een verhoging van 255,000 Euro in kleine lettertjes. Let wel, zonder feitenrelaas, en zonder inzicht in de afweging. Daarom de vraag aan de wethouder, waarom heeft hij dat gedaan? En waarom komt hij zijn toezegging aan de raad niet na? En wat vinden de andere partijen daarvan? Voorzitter, doen wat je zegt geldt voor een langere periode, niet slechts in campagnetijd. Vóór de verkiezingen hebben alle partijen een motie ingediend om de scouting te helpen bij het verbouwen van hun onderkomen. Echter hebben de coalitiepartijen vergeten deze raadsbrede wens in hun programma op te nemen, zagen ze deze wederom over het hoofd bij de perspectiefnota, en ook in de begroting komt de scouting niet voor - zelfs de doelstelling met een plan te komen kon er bij het college niet vanaf. Om dan nu te komen met een motie die precies hetzelfde vraagt als een jaar geleden, vinden wij volstrekt ongeloofwaardig. De scouting is een vereniging met meer dan 350 leden, en zelfs een wachtlijst om lid te worden. We moeten ze daarom ook zeker serieus nemen, en dat betekent voor ons: geld opnemen in de begroting. Daarom dienen wij het amendement toevoegen nieuwbouw scouting aan de begroting in.

Ter afronding Voorzitter de uitdagingen van deze tijd liggen niet in straten opknappen en de perkjes goed schoffelen. Het draait nu meer dan ooit om bestaanszekerheid en zorgen dat we nog een planeet en samenleving hebben voor de toekomstige generatie. In het voorjaar hebben wij ingestemd met de perspectiefnota met de verklaring dat we het college de kans willen geven om wat er in de raad gezegd is mee te nemen in de begroting. Ondanks de uitnodiging in zowel het coalitieakkoord als de perspectiefnota zien wij niks terug van het voornemen om te luisteren naar de raad en samen het gesprek aan te gaan. Voorzitter, Dit college lijkt blind voor de uitdagingen waar de samenleving nu voor staat, verhoogd in deze tijden de OZB zonder duidelijk te maken waar dat nu eigenlijk voor nodig is, en geeft grote bedragen uit zonder zorgvuldige afwegingen. Wij hopen dat vanavond samen te veranderen. Tot zo ver de eerste termijn, dankuwel.

Moties en amendementen die wij (mede) indienen: Amendement Verruiming doelgroep energietoeslag 2022 van 120% naar 130% Amendement Verhoging mantelzorgcompliment 2022 Amendement Toevoegen nieuwbouw scouting aan de begroting? Amendement Waarom stroomt al het geld naar Gilze en blijft Rijen achter? Amendement Behoud zelfstandigheid en autonomie VIP Amendement Structurele verhoging mantelzorgcompliment m.i.v. 2023 Amendement Geen kostendrempel voor gehandicaptenparkeerplaats Motie Tegelwippen Motie Bijzondere bijstand tot 120% Motie Masterplan openbare ruimte Motie Gilze en Rijen zijn we samen Motie De energiecociërge Motie Apart raadsvoorstel opwaarderen Schorsstraat