Bijdrage Gemeentebelang

Bijdrage Gemeentebelang tijdens de raadsvergadering van maandag 10 juli 2023 Samen, duurzaam, sociaal.

Voorzitter, Het is een goed gebruik om de ambtenaren te bedanken voor het werk dat is verzet om de wensen van het college te vertalen in een perspectiefnota. Ook vanuit Gemeentebelang spreek ik deze dank uit. Maar voorzitter, politieke en inhoudelijke verantwoordelijkheid ligt bij het college, niet bij de ambtenaren. We gaan vandaag in gesprek over de perspectiefnota die het college aanbiedt aan de gemeenteraad. Gemeentebelang heeft de perspectiefnota bekeken vanuit een aantal hoeken: Zijn de plannen financieel reëel en op orde, is het duurzaam, is het sociaal, en doen we het samen? Financieel Voorzitter, natuurlijk gaat de perspectiefnota vooral over geld en goed begroten. Met de plannen van het college zitten we blijkbaar met het weerstandsvermogen wel goed en gezond. De zorgen zitten wat ons betreft vooral in de grote nog niet ingevulde posten, en het ravijnjaar 2026. Voorzitter, in deze perspectiefnota zijn een paar grote posten niet ingevuld, bijvoorbeeld het masterplan afkoppelen kern Rijen, en de toekomstbestendige manier van afvalinzameling. En juist de kosten die deze 2 onderwerpen met zich mee gaan brengen, gaan onze inwoners voelen in hun portemonnee, via de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Het is dan ook jammer dat we de effecten nu niet kunnen bespreken. En voorzitter, het zogenaamde ravijnjaar 2026 komt steeds dichterbij.

Den Haag heeft nog steeds geen uitsluitsel gegeven of en hoe de flinke terugval in de middelen in het gemeentefonds opgelost gaan worden. Voorzitter, vrijdag is het vierde kabinet Rutte gevallen, voorlopig hoeven we niet op daadkrachtige besluiten vanuit Den Haag te rekenen. Er zijn verschillende manieren om als gemeente om te gaan met het ravijnjaar in de financiële boekhouding. Het college kiest ervoor om voor de jaren 2026 en verder aan te geven dat ze vinden en of verwachten dat er voor deze jaren extra rijksmiddelen toegekend gaan worden. Die houding, afwachten en verwachten, vindt Gemeentebelang te passief. Want was als het toch, niet geheel ondenkbaar, tegenvalt hoeveel geld we van Den Haag gaan krijgen? Gemeentebelang wil als raad en college samen, nadenken over verschillende oplossingsrichtingen en scenario’s, zodat wij als gemeente wel daadkracht tonen naar onze inwoners. Daarom dienen wij samen met de VVD de motie, Samen door het Ravijn(jaar) in.

Het dictum luidt als volgt: Verzoekt het college om: Een bijeenkomst te organiseren voor de raad om te komen tot een overzicht van de taken (wettelijke en extra keuzes) voor de gemeente Gilze en Rijen; 2. De uitkomsten hiervan financieel te onderbouwen; 3. Een procesvoorstel op te stellen met als doel; de raad in positie te brengen om te komen tot realistische kaders. Met als uiteindelijk doel een structureel sluitende begroting en meerjarenbegroting; 4. Dit alles te organiseren voor 1 januari 2024, waarbij uitkomsten verwerkt kunnen worden in de PN voor 2025, de begroting voor 2025 en doorkijk naar 2026. 1.

Duurzaam Voorzitter, deze Turap en Perspectiefnota beoordelen op duurzaamheid is best lastig. Dit college gaat prat op het woord ‘groen’, wipt graag tegels en zegt het schoffelen naar een hoger niveau te willen tillen. Maar duurzaamheid is meer dan groen alleen. Natuurlijk zijn wij ons ervan bewust dat bijvoorbeeld de energietransitie een langlopend proces is. De oorlog in Oekraïne en de onstabiele gasprijzen laten echter zien dat de noodzaak hoog is, toch zien wij in deze Perspectiefnota het onderwerp energietransitie niet terug. Het is wat Gemeentebelang betreft jammer dat we blijven doen wat we al deden, en geen versnelling inzetten of extra impuls geven. En hiermee gaan we eigenlijk achteruit, de realiteit haalt ons in. Het goede beleid van de vorige coalitie voortzetten is niet genoeg. Het college is hierin wat ons betreft te behouden. Wij horen graag van het college of zij nog een versnelling voor ogen hebben. De motie anticiperen op aardgasvrij wonen van D66 dienen wij mede in, hierin zien wij wel een stapje extra. Natuurlijk hebben wij gelezen dat we samen met de inwoners een nieuwe duurzaamheidsvisie op gaan stellen. Dat is geen slecht plan, maar voor we tot daadwerkelijke uitvoering van plannen komen zijn we zo 2 jaar verder. Wij horen graag wat de beoogde tijdlijn is voor het komen tot resultaten.

Duurzaamheid betekent voor gemeentebelang ook dat we doen wat nodig is om klaar te zijn voor de toekomst. Dit gaat om financiële stabiliteit, de energietransitie, maar ook om de digitale ontwikkelingen in de wereld. Het gebruik van bijvoorbeeld Chat-GPT heeft in korte tijd een grote vlucht genomen. De invloed van Chat-GPT kan groot zijn, mijn inbreng of die van een andere spreker vanavond kan gegenereerd zijn door dit programma. Wellicht een handig hulpmiddel, maar het gebruik van dergelijke programma’s is niet zonder risico’s en gevolgen. Om hier ook binnen de gemeentelijke organisatie zorgvuldig mee om te gaan, dienen wij de motie Verantwoord gebruik generatieve AI binnen de ABG in. Het dictum luidt als volgt: Verzoekt het college om: 1. Als zienswijze bij de directie van de ABG over te brengen: o Het ambtelijk apparaat geen gebruik te laten maken van generatieve AI zoals Chat-GPT, Bard, DALL·E, etc. totdat de drie raden hiervoor de kaders hebben vastgesteld; 2. Samen met de directie van de ABG een werkbaar kader op te stellen voor het toepassen van generatieve AI waarin ruimte is voor innovatie en het ontwikkelen van AI-competenties bij ambtenaren op basis van ethisch en veilig gebruik;

3. De raad in 2023 nog dit kader vast te laten stellen nadat zij tijdens een aankomende bijeenkomst over ICT geïnformeerd wordt over het onderwerp GenAI in context van de risico’s en kansen. En verzoekt de griffier om: deze motie te delen met de raden van Alphen-Chaam en Baarle-Nassau.

Samen Voorzitter, De inleiding van de perspectiefnota van vorig jaar, sloot nog af met: “We kijken uit naar het debat in de gemeenteraad. In dit debat horen we graag wat u echt belangrijk vindt en waar u accenten wilt leggen. De uitkomsten van het debat worden meegenomen om de begroting voor te bereiden.” Voorzitter daarom nu de vraag aan het college: Kijkt u dit jaar ook uit naar het debat in de gemeenteraad, en neemt u de uitkomsten van dit debat mee richting het opstellen van de begroting? Het college vond het in ieder geval niet nodig om de samenwerking en invloed van de raad te noemen in de perspectiefnota. En voorzitter dit is een behouden en voorzichtige perspectiefnota. Wij vinden dat aan deze voorzichtige houding van het college weloverwogen keuzes ten grondslag moeten liggen. Daarom de vraag aan het college, welke keuzes lagen voor, welke wensen zijn afgevallen? Wij horen het graag. Zonder een helder antwoord op deze vragen, blijft deze nota een opsomming van wettelijke taken met wat zoethoudertjes. Voorzitter Gemeentebelang hoopt dat we voor het jaar 2024 op essentiële onderwerpen kunnen samenwerken. Het is dan wel van belang dat het college de gemeenteraad op tijd in stelling brengt. Helaas ging dat het afgelopen jaar niet zonder slag of stoot.

Zo werden voortgangsrapportages van bijvoorbeeld de spoorzone net een dag na de mogelijkheid tot agenderen aan de raad aangeboden, zodat bespreking vertraagd plaatsvond. Het signaal dat we met meerdere partijen hebben gegeven, namelijk een motie van afkeuring, lijkt nog niet erg opgepikt te worden. Ook erkennen dat de gemeenteraad goede ideeën heeft hoort bij het samenwerken. Vorig jaar diende Gemeentebelang een motie masterplan openbare ruimte in. Het college en coalitiepartijen vonden dit te spannend om mee aan de slag te gaan, het was allemaal niet mogelijk. Tot onze verbazing zien we nu in de TURAP dat we nog in 2023 een masterplan openbare ruimte op gaan stellen. Uiteraard zijn wij daar erg blij mee, maar het is teleurstellend dat het college goede ideeën niet op waarde schat en een jaar later zelf doet of het een goed idee bedacht heeft. Voorzitter dan de Marijkestraat, vorig jaar diende Gemeentebelang een voorstel in om de Marijkestraat en aangrenzende straten aan te passen in aansluiting op het centrumplan Rijen en de wens van inwoners om de verkeersveiligheid te verbeteren. Ook toen: het college wilde niet, de coalitiepartijen volgden blindelings. Nu dienen de coalitiepartijen een voorstel in om de Marijkestraat aan te pakken, zonder aan te geven hoe dat betaald gaat worden. En met een strakke tijdsplanning.

D66 heeft ons gezamenlijke voorstel van vorig jaar daar tegenover gezet. Dat we als raad iets willen in de kern Rijen is dus duidelijk, maar hoe gaan we dat doen? Laten we het daar in de tweede termijn over gaan hebben samen. Gemeentebelang is in ieder geval blij dat onze ideeën zo’n grote inspiratiebron zijn voor college en andere partijen.

Voorzitter, dit jaar dienen we de motie van de VVD, “Laat de Raad prioriteren binnen het domein Openbare ruimte en infrastructuur” wel mee in. Vorig jaar gaf wethouder Scheifes aan dat een dergelijke motie niet nodig was. Maar helaas is die toezegging niet waargemaakt met de vele uitgestelde projecten. Voorzitter, uiteraard draait het begrip ‘samen’ ook om het samen doen met de inwoners. Een onderwerp dat dit college veel aandacht lijkt te geven. Toch hebben we daar als Gemeentebelang vragen bij. Er komt een hele fte aan mankracht om invulling te geven aan bewonersinitiatieven in de openbare ruimte. Wij vragen ons af langs welke kaders deze nieuwe kracht gaat werken, en heeft de raad daar ook nog invloed op? Een bewonersinitiatief dat al concreet genoemd wordt is er een in Wolfsweidepark. Voor het jaar 2023 wordt alvast 40.000 vrijgemaakt voor een kwaliteitsverbetering en burgerinitiatief’. Voorzitter, 40.000 euro is een hoop geld, en niemand wist ons te vertellen van wie dit burgerinitiatief is, maar een snel rondje googelen leerde dat alleen de politieke partij GGR hier mee bezig is. Wij horen daarom graag meer over dit initiatief of dat Groen Gilze Rijen onder de noemer van een burgerinitiatief een politieke wens aan het uitvoeren is.

Sociaal Voorzitter, onze gemeente kent een solide sociaal beleid. We durven maatwerk toe te passen en met de uitbreiding van de meedoenregeling die het college voorstelt, worden we weer een beetje ruimhartiger. Maar voorzitter, erg uitgesproken sociaal zijn deze Tussentijdse Rapportage en Perspectiefnota niet. Als we herhaaldelijk blijven spreken over bijzondere tijden, met stijgende kosten en inflatie, dan mogen we het beleid richting onze inwoners daar ook op aanpassen. En een sociale gemeente zijn betekent ook dat je dat uitdraagt. Het was dan ook erg teleurstellend dat wethouder Doremalen onze inwoners niet wil informeren over het bestaan van het noodfonds. Op meer onderwerpen heeft het college moeite gehad met luisteren naar wat er in onze gemeenschap speelt, denk aan het VIP en de problematiek van kleine zorgaanbieders. Uiteraard zijn wij opgelucht en erg blij voor de Scouting dat hun droomverbouwing doorgang kan vinden aan de hand van deze perspectiefnota, we hebben het college er een jaar lang voor achter de vodden aan moeten zitten, maar gelukkig ligt er nu een mooi plan. Al is het wel jammer om te horen dat er duurzaamheidsmaatregelen gesneuveld zijn. Vraag aan het college is dan ook hoe belangrijk vindt u duurzaamheid? Dit was een kans geweest voor het college om duurzaamheid wel te laten zien.

Gemeentebelang is ten opzichte van vorig jaar een sociaal raadslid rijker, en tegelijkertijd lijken de sociale initiatieven bij de coalitiepartijen opgedroogd. Gemeentebelang is erg benieuwd welke aanpassingen op sociaal gebied de coalitiepartijen nog willen toevoegen aan deze perspectiefnota.

Voorzitter, Gemeentebelang dient bij deze perspectiefnota een motie in om hopelijk te komen tot gratis openbaar vervoer voor de minima in onze gemeente. De motie is getiteld: mobiliteit is meedoen, gratis openbaar vervoer voor minima, deze wordt overigens mede ingediend door de PvdA en D66. Het dictum luidt als volgt: Verzoekt het college om:

 

Te onderzoeken hoe tegemoet gekomen kan worden aan de wens van respondenten uit het armoedeonderzoek om vergoeding van reiskosten via het openbaar vervoer danwel gratis openbaar (regio-) vervoer voor minima mogelijk te maken; De resultaten uiterlijk in Q2 van 2024 terug te rapporteren aan de gemeenteraad.

Voorzitter, als lokale partij vinden wij de leefbaarheid in onze kleine kernen Hulten en Molenschot erg belangrijk. In Hulten is de laatste schooldag inmiddels geweest en gaat de herinrichting voorlopig niet door. Om een herbestemming voor de school te onderzoeken is budget opgenomen, maar wij maken ons ernstig zorgen of de inwoners de komende periode nog iets meer gaan krijgen dan enkel onderzoeken. Wij horen graag van het college wat er de komende periode concreet gaat gebeuren. In Molenschot lijkt het project Blokske 2 er eindelijk aan te komen, toch hebben wij zorgen over het aantal betaalbare woningen dat wordt toegevoegd, kan het college toelichten hoe er invulling wordt gegeven aan de 30-40-30 regeling? Voorzitter concluderend, De Turap en perspectiefnota bevatten een paar goede en sympathieke ideeën. Het is niet heel slecht, maar we zien ook niet echt visie en ambitie. Dat gecombineerd met grote openstaande posten en een zeer terughoudend college waar het gaat om het betrekken van de raad, hebben wij best wel zorgen richting de begroting. Dankuwel. Moties en amendementen die wij (mede) indienen

-

Amendement: Verhoging mantelzorgcompliment van 75,- naar 100,- (nog in 2023) Amendement: Behoud Taalhuis ook na 2024 Amendement: Verhoging mantelzorgcompliment van 75,- naar 100,- (vanaf 2024) Motie: Mobiliteit is meedoen, gratis openbaar vervoer voor minima Motie: Samen door het Ravijn (jaar) Motie: Verantwoord gebruik generatieve AI binnen ABG Motie: Anticiperen op aardgasvrij wonen Motie: Bouwen in woonkernen