Betoog D66

Samen sterk – voor een menselijk en toekomstgericht Gilze en Rijen Voorzitter, De perspectiefnota 2026–2029 die het college aan de raad heeft aangeboden, is naar onze mening een beleidsarme nota. Op zichzelf is D66 daar niet per se op tegen; er liggen immers al genoeg beleidsstukken op de bureaus en in de lades van dit huis. Zoals we al vaker hebben aangegeven, is het nu vooral tijd voor concrete uitvoering. Het college legt de nadruk op het op orde brengen van de basis. Daarmee wordt echter een koers gevaren die in onze ogen weinig ambitieus is. Tegen het einde van deze coalitieperiode zullen we de balans opmaken en bezien of die basis inderdaad op orde is gebracht. Op meerdere terreinen maken wij ons daar op dit moment zorgen over. Maar voorzitter, Laat ik beginnen met iets fundamenteels: geloof en vertrouwen. In Gilze en Rijen zijn talloze verenigingen en vrijwilligers actief die zich belangeloos inzetten voor een ander. Ze doen boodschappen voor een buur, rijden op de buurtbus, onderhouden het groen of denken mee over duurzaamheid. Deze mensen zijn het cement van onze samenleving. Ze zorgen voor verbinding, brengen buurten in beweging en bieden perspectief – juist in moeilijke tijden. Dat is waardevol, en daar mogen we met z’n allen dankbaar voor zijn. Hun inzet is niet vanzelfsprekend. Ze investeren tijd, energie en hun hart.

Dan mogen zij op z’n minst een vast aanspreekpunt bij de gemeente verwachten. Daarom pleit D66 voor duidelijke contactpersonen voor (buurt)verenigingen – iemand die signalen opvangt, ideeën serieus neemt en initiatieven helpt groeien. Want als zij afhaken, verliezen we betrokkenheid en brokkelt het vertrouwen af. Kan het college dit toezeggen? Maar we willen méér. Bij D66 geloven we in betrokken inwoners. Niet alleen bij het groen in de straat, maar ook bij de grote keuzes over wonen, zorg en klimaat. Daarom vragen wij het college te onderzoeken hoe een burgerpanel structureel onderdeel kan worden van de gemeentelijke organisatie en hoe een passend burgerberaad voor Gilze en Rijen vormgegeven kan worden, en dienen daartoe de motie ‘Onderzoek burgerberaad en burgerpanel’ in. Iedereen roept: bouwen, bouwen, bouwen – en ook D66 wil dat. Maar wij willen méér dan alleen stenen stapelen. Woningbouw moet aansluiten bij de behoeften van onze inwoners:

starters, jongeren, ouderen. Daarom willen we weten wát we bouwen en voor wie. Al jaren wachten we op het woningbouwdashboard dat inzicht moet geven in planning, type woningen en doelgroepen. Zonder overzicht, geen regie. Voor D66 draait woningbouw om kwantiteit én kwaliteit. Duurzaam wonen is niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor de portemonnee. D66 wil dat meer inwoners hun woning kunnen verduurzamen – en dat begint bij goede, begrijpelijke informatie. Daarom dienen we de motie ‘Onderzoek effectieve communicatie verduurzaming woningen’ in. En kijk naar het zogenoemde gespikkeld bezit: wij vinden dat particuliere huiseigenaren – die in een blok van woningcorporatiewoningen wonen – óók de kans moeten krijgen om mee te verduurzamen wanneer de corporatie het blok aanpakt. Dat vraagt om afstemming en samenwerking. Daarvoor dient D66 de motie in ‘Neem particulieren mee in verduurzaming woningbouw’. Voorzitter, Stel u een zomerse dag voor in Gilze, Rijen, Molenschot of Hulten: gloeiend asfalt, benauwde lucht, weinig schaduw. Kinderen die hoesten. Dat moet beter kunnen. D66 vindt dat gezondheid een uitgangspunt moet zijn bij inrichting en herinrichting van de openbare ruimten. Toch verdwijnen er jaarlijks honderden bomen in onze gemeente. Jonge bomen komen daarvoor terug, maar die geven lang niet dezelfde verkoeling en luchtzuivering als volwassen bomen.

Grote bomen verlagen de temperatuur met wel 5 à 6 graden, vangen CO₂ op en verbeteren de luchtkwaliteit. Waarom kiezen we bij herinrichting nog vaak voor ‘beheersbaar groen’ in plaats van ‘gezond groen’? Als zelfs de president van het machtigste land ter wereld onze bomen bejubeld – waarom doen wij dat niet? Daarom dienen wij twee moties in: ‘Bomen in bakken voor een koeler en groener centrum van Rijen’ ‘Duurzaam en transparant bomenbeleid’. Want elke boom die we nu redden, telt. Koppel klimaat en gezondheid. Klimaatverandering raakt ook onze gezondheid. De VNG roept gemeenten al langer op tot het opstellen van een lokaal hitteplan. Gilze en Rijen – houder van het Nederlandse

hitterecord – heeft zo’n plan nog niet. Kan het college toezeggen dat er een lokaal hitteplan volgend jaar zomer klaar ligt? . En dan het Schone Lucht Akkoord. Vierduizend euro voor toezicht is een eerste stap – maar géén structurele aanpak. Wij willen dat de gemeente actief inzet op het terugdringen van luchtvervuiling. Want gezondheid is geen optionele bijlage bij beleid – het is de ruggengraat van goed bestuur. Voorzitter: verduurzamen en kwaliteitsgroen zoals een boom kost geld, maar slechte lucht kost levenskwaliteit. Tot slot: weerbaarheid. We steunen de oproep voor 72 uur zelfredzaamheid. Maar échte weerbaarheid gaat verder. Het is weten wie je buren zijn. Weten waar je terecht kunt. Weten dat niemand wordt vergeten. D66 vraagt daarom: heeft het college plannen om te komen tot een programmatische, brede aanpak van maatschappelijke weerbaarheid? We zijn kritisch op zorgbezuinigingen. Een eigen bijdrage in de jeugdzorg vinden wij niet acceptabel – een goede basis voor jongeren is immers geen luxe. We steunen het behoud van de buurtsportcoach, maar vragen het college welk effect wordt verwacht voor ouderen. En we zijn uitgesproken: hulp in de WMO afhankelijk maken van deelname aan beweegprogramma’s, zoals in Dordrecht, is voor D66 onbespreekbaar. De WMO moet beschikbaar blijven voor iedereen die het nodig heeft.

Bezuinigen op de WMO in een dubbel vergrijzende gemeente als Gilze en Rijen vinden wij daarom niet realistisch. Echte weerbaarheid begint met een samenleving waarin iedereen mee kán en mág doen. Voorzitter, D66 kiest voor een mensgerichte en toekomstbestendige gemeente. Een gemeente waar gezondheid, vertrouwen en betrokkenheid centraal staan. Waar we vandaag keuzes maken, met verantwoordelijkheid voor morgen. Tot slot voorzitter hebben wij nog 5 vragen aan uw college. 1. In de Turap vraagt het college 50.000 euro voor een tracéstudie voor de fietsvoorziening Gilze-Riel. Waarom heeft wethouder Machielsen met geen woord

gerept over extra kosten voor deze onnodig tracéstudie toen hij met het voorstel voor een nieuwe tracéstudie kwam? 2. Graag hebben wij ook een uitleg over het stoppen met bedrijfsafval. Waarom wordt er nu gestopt en waarom moet dat geld kosten, het tegendeel ligt eerder voor de hand. 3. In de Turap worden de onderhoudskosten voor de Schakel geactualiseerd met 34.000 euro per jaar en in de PN wordt hierboven op eens een bedrag van 27.000 euro structureel gevraagd om te verduurzamen. Het pand beschikt over Energie label A. In de commissievergadering van december 2023 heeft de wethouder aangegeven dat hij toch nog mogelijkheden zag verder te verduurzamen en heeft hij de teozegging gedaan dat hij de businesscase, die na onderzoek zou worden opgesteld, aan de raad zou worden aangeboden, zodat de raad de juiste afwegingen kan maken. Waar is deze businesscase en hoe denkt de wethouder dat de raad een juiste afweging kan maken, nu deze businesscase er niet is? 4. In de perspectiefnota vraagt het college een aanvullende 60.000 euro voor de vissteiger en brug bij de Warande. Inmiddels weten we dat er geen brug komt maar er een dam met duiker is geplaatst. Dit is een goedkopere oplossing dan een brug. Waarom is er voor een dam gekozen, terwijl met de raad is afgesproken dat er een brug komt. En waarom heeft het college nog steeds 60.000 euro nodig? 5.

Wat betreft het onderhoud en reconstructie van het riool moet 25% van de inspectie nog plaatsvinden. Welk gebied is dat? En terwijl de problemen met wateroverlast in Rijen vele malen groter zijn dan in Gilze, worden bijna 2x zoveel straten in Gilze gerelind. Graag een verklaring hiervoor van de wethouder. Dank u wel.