Beantwoording TV - Bijlage Projectenboek
Tekst van het document
Bijlage Projectenboek
Inhoudsopgave Klik op het thema om doorgelinkt te worden
Water vasthouden op de hoge zandgronden Project
Projectnaam
nummer 1.01
1.02
1.03
1.04
1.05
1.06
1.07
1.08
1.09
1.10
1.11 1.12
1.13
1.14
1.15
1.16
1.17
1.18
1.19 1.20
1.21
1.22
1.23
1.24
1.25
1.26
1.27
1.28
Geprioriteerd
Gebied
project Waterlandschap Pauwels
Zuidrand Goirle
Gebiedsontwikkeling Wouwervallei
Lokaal afgestemd watermanagement
Klimaatrobuuste inrichting van de Reusel en Achterste Stroom
Leijzoom
Benedictus
Water naar boven
Kampina en Oisterwijkse vennen eo
Regte Heide en Riels Laag
Versterken natuurgebieden & ecologische verbindingen omgeving Loonse en Drunense Duinen
Proeftuin fokmast Regte Heide/golfbaan
Water vasthouden op zandgronden
Stedelijk water Tilburg terug in de Leij
Omvormen naaldbos naar loofbos
Relatie watersituatie Stedelijk gebied-buitengebied
Hydrologisch herstel brongebieden Donge-systeem
Driehuizen
Wateraanvoer richting Witte Kasteel en Blauwloop
Herstel natuurlijke loop van het Oude Maasje
Bakertand
Koningshoeve
Peilfluctuatie plassen
Klimaatrobuuste Beekdalen
Gebruik haarvaten
Stedelijk gebied rond Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis
Oplossen wateroverlast Drunen Noord-West
Uitloopgebied Tilburg ten noorden van het kanaal (Moerenburg)
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
Woeste Gronden
De Leije/Voorste stroom
Donge-systeem
Brongebied
De Leije/Voorste stroom
De Leije/Voorste stroom
De Leije/Voorste stroom
De Leije/Voorste stroom
De Leije/Voorste stroom
Brongebied
ja
Woeste Gronden
nee
Brongebied en De Leije/ Voorste stroom
nee
nee
nee
nee
nee
nee
Brongebied
De Leije/Voorste stroom
Generiek
Generiek
Brongebied en Donge-systeem
De Leije/Voorste stroom
nee
Woeste Gronden
nee
Overstromingsgebied
nee
nee
nee
nee
nee
nee
nee
nee
De Leije/Voorste stroom
De Leije/Voorste stroom
De Leije/Voorste stroom
Generiek
Brongebied
De Leije/Voorste stroom
Overstromingsgebied
De Leije/Voorste stroom
Bodemverbetering op agrarische gronden Project
Projectnaam
Geprioriteerd Gebied
nummer 2.01
2.02
2.03
2.04
2.05
project Klimaatadaptatie via duurzaam bodembeheer Hart van Brabant
Grond weerbaarder maken en bodemleven stimuleren
Onderzoek naar klimaatadaptieve teelten
Korte kringloop projecten; Bodem Up; Biodiversiteitsmonitor
Klimaatslimme en duurzame landbouw
ja
nee
nee
nee
nee
Generiek
Generiek
Generiek
Generiek
Generiek
klimaatadaptief bouwen Project
Projectnaam
Geprioriteerd Gebied
nummer 3.01
3.02
3.03
3.04
3.05
project Regionale klimaatscoretool
ja
Opmaak klimaatbeleid en bewustwordingsacties
Educatie en bewustwording over klimaat
Bewustwording en stimuleren afkoppelen bij burgerparticipatie
Binnenstedelijk 013 parken
nee
nee
nee
nee
Generiek
Generiek
Generiek
Generiek
Woeste Gronden
Maatregelen op bedrijventerreinen Project
Projectnaam
nummer
Geprioriteerd Gebied project
4.01
Klimaatadaptatie op bedrijventerreinen (Pilot Gilze en Rijen, Waalwijk, Hilvarenbeek)
ja
Generiek
4.03
Bedrijvenpark Tijvoort
nee
De Leije/Voorste Stroom
Bedrijventerreinen klimaatadaptief Hilvarenbeek
nee
4.02 4.04 4.05 4.06 4.07 4.08
Verduurzaming bedrijventerreinen Waalwijk en nee Heusden Hergebruik afvalwaterstromen door bedrijven op bedrijventerreinen Vossenberg en Kraaiven
Klimaatadaptatie in Hubs Heusden en Waalwijk Waterbeschikbaarheid De Moer vanuit bedrijventerrein Vossenberg
nee nee nee
Bedrijventerrein Upcycle Village Ambrosiusweg nee
Overstromingsgebied Jonge Ontginningen Brongebied
Overstromingsgebied Jonge Ontginningen
De Leije / Voorste Stroom
Quick wins Project
Projectnaam
nummer
Geprioriteerd Gebied project
5.01
Klimaatadaptiever Sportpark de Gaard
ja
Overstromingsgebied
5.04
Vosreyten
ja
De Leije / Voorste Stroom
5.02 5.03 5.05 5.06 5.07 5.08 5.09 5.10 5.11 5.12
Waterberging de Biezen De Vloeder
Waterberging industrieterrein Broekakkers te Gilze
Reconstructie Vaartbuurt Aanleg blauwe ader
Reconstructie Prinsessenbuurt
Klimaatrobuust Rijen Noord Oost
Afkoppelen Tilburgse wijkevoort in Gilze Afkoppelplan Gilze
Bosrevitalisering bossen Tilburg
ja
Jonge Ontginningen
ja
De Leije / Voorste Stroom
ja
Donge-systeem
ja
Woeste Gronden
ja
Woeste Gronden
ja ja
nee nee
ja
Woeste Gronden Donge-systeem Donge-systeem Donge-systeem
Donge-systeem / Woeste gronden
Overig Project
Projectnaam
nummer 6.01 6.02 6.03
Geprioriteerd Gebied project
Versterken natuur en landschap in agrarisch gebied nee Hoogwaterbeschermingsprogramma Maas
Howabo (hoogwaterprogramma Den Bosch en omgeving)
nee nee
Woeste Gronden
Overstromingsgebied Overstromingsgebied
Thema
Water vasthouden op hoge zandgronden
Projectnummer 1.01 Gebiedsopgave 4
Woeste Gronden
Naam project
Waterlandschap Pauwels
Locatie
Ten noorden van de stadsrand van Tilburg, van Rioolwaterzuivering (RWZI) / Spinder in het westen tot en met het agrarisch gebied ten oosten van Noorderbos / Noorderplas / Kalverstraat
Doel
-
zuivering en buffering effluentwater vanuit RWZI opvangen en vasthouden overtollig regenwater uit de stad tegengaan van verdroging agrarisch gebied en omliggende natuur door het inzijgen van water in het gebied realiseren ecologische verbindingszone tussen Huis ter Heide in het westen en De Brand in het noordoosten verhogen grondwaterstand in het gebied
Maatregel
Realisatie van een waterlandschap waar alle opgaven (water, klimaat, ecologie, recreatie) samenkomen
Betrokken partijen
Provincie, gemeente Tilburg, Waterschappen De Dommel en Brabantse Delta, Brabants Landschap, ZLTO, agrariërs/grondeigenaren in het gebied, TenneT, Efteling
Openstaande vragen
Hoe kunnen we dit project benutten als pilot of voorbeeldproject voor andere deelgebieden?
Aanpak
Op basis van de vastgestelde visie (schetsontwerp) voor het gebied worden deelopgaven en deelgebieden verder uitgewerkt. Hierbij worden steeds de juiste partijen betrokken.
Planning realisatie
Per deelopgave wordt een planning uitgewerkt. De totale realisatie van het waterlandschap kent een doorlooptijd van zo’n 10 jaar.
Globale kosten
Per deelgebied worden de kosten uitgewerkt en de middelen gegenereerd.
Dekking/ financieringsbronnen
Gemeente Tilburg (vanuit klimaat/water) TenneT (vanwege compensatieopgave voor regelstation 380 kV) Efteling (vanwege compensatieopgave die gaat landen in de recropassage) Provincie/Rijk (subsidies voor klimaatadaptatie en natuurontwikkeling)
Actueel
Vervolgactie
De gemeenteraad van Tilburg heeft op 14 juni de totaalvisie vastgesteld. Uitwerkingen van deelopgaven en deelgebieden worden opgestart. -
uitwerkingen deelopgaven en deelgebieden realisatie en uitvoering
Projectnummer 1.02 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Zuidrand Goirle Ter hoogte van het voormalige Van Puijenbroek terrein.
figuur 1: impressie Zuidrand Goirle
Doel Maatregel
Betrokken partijen Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Droogtebestrijding, hittestress bestrijding Robuust beekdalbenadering; herinrichting stedelijk gebied met watersysteem Eind juni 2020 hebben particuliere partijen waterschap De Dommel een samenwerkingsovereenkomst getekend voor de ontwikkeling van de groenblauwe zone tussen de Vloeder en de Beeksedijk aan de zuidoostzijde van Goirle. Het plan is in samenwerking met gemeente Goirle, enkele woningbouw en vastgoedontwikkelaars, Brabants Landschap en de provincie Noord Brabant uitgewerkt en heeft tot doel om in dit gebied een duurzaam beekdal te ontwikkelen, de natte natuurdoelen van het Natuurwerk Brabant te ontwikkelen en de veiligheid van de bestaande bebouwing en nieuwe woningbouw op de oude bedrijventerreinen te garanderen. De Oude en Nieuwe Leij zullen hier samen als een beek door de natte ruigte van het brede beekdal stromen. Gemeente, particuliere partijen waterschap Privaat publieke samenwerking 2021- 2022 ntb Privaat en publiek Uitvoering gestart -
Projectnummer 1.03 Gebiedsopgave 3
Donge-systeem
Naam project
Gebiedsontwikkeling Wouwervallei
Locatie
Het stroomgebied van de Gilzewouwerbeek gelegen tussen Gilze en Bavel
Doel
In de integrale gebiedsontwikkeling van de Wouwervallei worden diverse doelen nagestreefd, te weten het bevorderen van ecologie en biodiversiteit, ter versterking van het leefgebied van soorten waaronder de kerk- en steenuil en de boomkikker. Daarnaast wordt klimaatadaptatie middels bovenstroomse maatregelen ter vergroting van de capaciteit tot waterberging en buffering nagestreefd. Dit heeft als doel het mitigeren van wateroverlast in het benedenstroomse gebied, waar de Gilzewouwerbeek via de Molenleij en de singels uiteindelijk uitmondt in de Mark. Tevens draagt dat bij aan het voorkomen en mitigeren van effecten van verdroging. Tevens wordt realisatie van meekoppelkansen met ruimtelijke, recreatieve en economische doelen nagestreefd. De nadruk bij de ontwikkeling ligt op zelfrealisatie en inzet van middelen door derden. Waar dat niet mogelijk is, zijn het Waterschap Brabantse Delta, de gemeente Gilze en Rijen en de gemeente Breda bereid financieel bij te dragen aan deze projectorganisatie voor de ontwikkeling van de Wouwervallei voor zover dat past binnen de gestelde opgaven en (beleids)doelen van de overheid op het gebied van klimaatbuffering (ruimte voor waterconservering en/of waterberging) en natuur en voor zover dat past binnen de beschikbare middelen
Maatregel
Realiseren van klimaatbuffers waarmee ruimte voor waterconservering en/of waterberging gerealiseerd zal worden.
Betrokken partijen
In 2020 is een Intentie overeenkomst ondertekend met de volgende partijen: • • • • • •
Aanpak
Burgerinitiatief “Wouwervallei” Natuur en Landschapsvereniging Gilze en Rijen Gemeente Gilze-Rijen Gemeente Breda Waterschap Brabantse Delta Brabants Landschap
Aanpak is gefaseerd ingestoken, mede omdat in bepaalde deelgebieden momenteel meer “energie” aanwezig is dan in andere.
De focus ligt nu op deelgebieden waar energie aanwezig is om aan dit initiatief bij te dragen. Het betreft twee deelgebieden waar vanuit het huidig grondgebruik gekeken wordt hoe er aan het initiatief bijgedragen kan worden. Zodra dit concreter is zullen de afspraken rondom realisatie met belanghebbende partners vastgelegd worden middels een Samenwerkingsovereenkomst. Planning realisatie
Naar verwachting zullen de eerste deeltrajecten medio 2023/2024 gerealiseerd kunnen worden
Globale kosten
PM, Afhankelijk van de uitwerking van de verschillende deeltrajecten.
Dekking/ financieringsbronnen
De definitieve financiële afspreken zullen per deeltraject(en) vastgelegd worden in een Samenwerkingsovereenkomst. In de intentieovereenkomst is er wel een principe kosten verdeling opgenomen betreft de klimaatbuffers: Voor het gedeelte van de gronden dat wordt ingericht als klimaatbuffer komen partijen in de deeltrajecten van de eerste projectfase (deeltrajecten 7, 8 en 9) in opvolgende samenwerkingsovereenkomsten de volgende verdeelsleutel overeen: het waterschap levert een bijdrage van 70% van de kosten gelet op het belang het beperken van wateroverlast en het tegengaan van verdroging; 15% van de kosten komen hierbij voor rekening van de gemeente Breda, daar deze partij belang heeft bij het beperken van lokale wateroverlast middels bovenstroomse maatregelen. De overige 15% van de kosten worden gedragen door de gemeente Gilze en Rijen, daar deze partij belang heeft bij het mitigeren van droogte.
Projectnummer 1.04 Gebiedsopgave 1 Naam project
Brongebied Lokaal afgestemd watermanagement
Locatie
Diverse locaties in Brongebied
Doel
Water zo lang mogelijk vast te houden in het gebied. Langer water vasthouden in de kleine watergangen en bodem.
Maatregel
Lokaal functioneren van het watersysteem wordt bekeken met als doel om langer water vast te houden in de kleine watergangen en in de bodem. •
Motorkapoverleggen
Waterschap de Dommel heeft hierin al ervaring. Met de verschillende perceelseigenaren en beheerders van het watersysteem wordt de omgeving en functioneren van het watersysteem bekeken, met als doel het water zo lang mogelijk vast te houden in het gebied. Betrokken partijen
Aanpak
Globale kosten Dekking/ financieringsbronnen Vervolgactie
-
Waterschap Gemeenten, ook als beheerder van watergangen Agrariërs Beheerders natuurgebieden
-
Ophalen van kansrijke locaties door waterschap of op meldingen agrariërs.
-
Afstemming op locatie organiseren en maatregelen inplannen.
-
Ondersteuning en advies vanuit het waterschap
PM
Beter organiseren. Wie neemt het initiatief, gemeente of waterschap?
Projectnummer 1.05 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Klimaatrobuuste inrichting van de Reusel en Achterste Stroom
Het gaat om de Reusel en Achterste Stroom binnen de gemeente Oisterwijk. Zie rode omkadering. De roze trajecten moeten nog worden ingericht het groene deel in het natuurgebied is morfologisch al op orde Doel
Maatregel Betrokken partijen
Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
De gemeente heeft opgaven voor woningbouw en sportvelden, landgoed, rioolrenovatie en EVZ. Het waterschap moet de KRW doelen behalen en de overige keringen herstellen. Met een klimaatrobuuste inrichting kunnen ook opgave zoals hittestress, droogtebestrijding en stedelijke wateroverlast meegenomen worden. Robuuste Beekdalbenadering, waarin de ruimtelijke opgaven worden meegenomen. Waterschap de Dommel, Gemeente, Biodiversiteitsteam Oisterwijk, Landgoed eigenaar, Bewoners met grond, Omwonenden, Provincie, Natuurmonumenten, Brabants Landschap ➢ Integrale aanpak woningbouw, rioleringsopgave en klimaatadaptatie Planuitwerking begin 2022. kleinschalig overleg, grootschalig organiseren PM PM GOB, provincie Noord Brabant, Waterschap de Dommel, Gemeente Oisterwijk, ontwikkelende partijen
Projectnummer 1.06 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Leijzoom
figuur 2: Leijzoom
Doel Maatregel
Betrokken partijen Openstaande vragen
Aanpak
Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie
Droogtebestrijding, hittestress bestrijding, wateroverlast Robuust beekdalbenadering en herstel Natte Natuur Parel; 3 km waterloop(/lopen) herinrichting watersysteem twee lopen ) Oude Leij en Nieuwe Leij) laten samenvloeiing in één accoladeprofiel voor voldoende water in droge periode en kleine piekopvang in oevers. peilopzet voor vernatting en herstel natte natuurparel BL, Goirle, DD, aanliggende grondeigenaren ➢ projecttrekker? ➢ invloed op omliggende landbouwpercelen ➢ invloed op tuinen aanliggende bewoners ✓ Uitwerken plan in samenhang / werking met grondeigenaren omliggende percelen en belanghebbende partijen. ✓ Vastleggen publieke-private afspraken met aanliggende bewoners en andere aanliggende (agrarische) grondeigenaren ✓ Oplossen private belangen waterschap met aanliggende bewoners. ✓ Realisatie/ uitvoering 2022-2025 3 km beekherstel en inrichten EVZ, totaal ca € 1,5 mln. Waterschap , subsidie Waterschapbestuur heeft op basis van een alternatievenstudie besloten het project uit te werken volgens het meest optimale
Vervolgactie
alternatief voor het realiseren van de KRW opgave in een tracé dat zoveel mogelijk de laagste plekken van het beekdal volgt. Voor de projectleiding voor de uitwerking en realisatie zoekt het waterschap we naar een belanghebbende partner In zomer 2021 projectleider in stelling brengen. Afspraken over planuitvoering
Projectnummer 1.07 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Benedictus Voorste Stroom na N69 tot Oisterwijk
figuur 3: plan Duurzaamheidsvallei
Doel Maatregel
Betrokken partijen
Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie
Droogtebestrijding, hittestress bestrijding, duurzaamheid Robuuste beekdalbenadering; herinrichting, meandering, peilopzet In het gebied vanaf de A65 tot de kom van Oisterwijk heeft een burgerinitiatief De Duurzaamheidsvallei de taak opgepakt een deel van het natuur netwerk Brabant te realiseren met financiering en ondersteuning van het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB). Zwaartepunt ligt op de Natte Natuur Parel “Benedictus”. Goed uitgevoerd beekherstel leidt tot 100% herstel van de NNP. Hiervoor is het nodig dat het waterschap de maatregelen t.b.v. het beekherstel langs de Voorste Stroom oppakt, zodat in samenhang de opwaardering van het gebied plaatsvindt in een integraal gebiedsproces. Verdere actoren zijn Gemeente Oisterwijk met een gedeelde opgave EVZ, Brabants Landschap (grondeigenaar) en particuliere grondeigenaren en de Regio Hart van Brabant die dit project in het natuurbod (GOB) heeft opgenomen. Stg. Duurzamheidsvallei, Brabants Landschap provincie Noord-Brabant, waterschap De Dommel, gemeente Oisterwijk, grondeigenaren Private uitwerking door Stichting Duurzaamheidsvallei 2021-2022, realisatie gestart
Globale kosten Financieringsbronnen
Actueel / actie Vervolgactie
GOB, provincie Noord-Brabant, Waterschap de Dommel Uitvoering aanstaande
Projectnummer 1.08 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Water naar boven Generieke maatregel plangebied (en daar buiten)
figuur 4: Gebied Voorste Stroom
Doel Maatregel
Betrokken partijen
Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Droogtebestrijding Met technische maatregelen opgespaard oppervlaktewater en industriewater verpompen naar droge locaties - voor agrarisch gebruik - voor Beekse Bergen (uit stedelijk water Tilburg) In Haren bij de boomteelt tegen de Oisterwijkse bossen loopt een voorbeeld project agrariërs samen met natuurorganisaties waarmee industrie water wordt gebufferd t.b.v. de landbouw (Versailles van het Noorden). Mogelijk biedt een dergelijke maatregel ook op andere plekken een oplossing. (zie ook maatregel Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.) ZLTO, gemeenten, Beekse Bergen ➢ effectiviteit? ➢ efficiëntie? Resultaten Versailles van het Noorden volgen. Mogelijk test met Tijvoort en /of Tilburgs water 2022-2025 ntb ntb -
Projectnummer 1.09 Gebiedsopgave Naam Locatie
Doel
Maatregel
Betrokken partijen
Openstaande vragen
De Leije / Voorste Stroom Kampina en Oisterwijkse vennen eo
In Noord-Brabant is onder regie van de provincie de Groenblauwe Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) uitgerold. In de GGA wordt gebiedsgericht gewerkt aan de water- en natuurdoelen, op zo’n manier dat ook een goed landbouwperspectief wordt behouden en in samenhang met andere opgaven zoals stikstofreductie, energietransitie en klimaat. Het gebied rondom Natura-2000 gebied Kampina en Oisterwijkse Vennen is één van de 17 gebieden waar de provincie een GGA uitvoert. Gebiedsgerichte aanpak Na realisatie van de maatregelen in de eerste fase van de verdrogingsbestrijding van dit N2000 gebied is de ‘stand still’ van de achteruitgang van de natuur bereikt. In 2021 bereidt de provincie met belanghebbende partijen een GebiedsGerichte Aanpak (GGA) voor door het opstellen van een visie. Daarna werken de partijen in de GGA maatregelen uit in een plan van aanpak waarmee de tweede fase ‘de verbetering van de natuur’ in de Kampina en Oisterwijkse vennen wordt gerealiseerd. Waterschap De Dommel ZLTO Natuurmonumenten Brabants Landschap Gemeente Tilburg Brabant Particulier Grondbezit Provincie Noord- Brabant Horck Van Gogh Nationaal Park Gemeente Oisterwijk Gemeente Boxtel Gemeente Oirschot Bosgroepen Zuid-Nederland Collectief ANB Midden Brabant Brabant Water ➢
Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
GGA 2021-2030 Onder andere Provincie Noord-Brabant waterschap de Dommel Afronden visie en opstellen Plan van Aanpak GGA Uitvoeren GGA realisatie maatregelen
Projectnummer 1.10
Gebiedsopgave 1 & 3
Brongebied en Donge-systeem
Naam project Regte Heide en Riels Laag Locatie Regte Heide en Riels Laag Optimalisatie natuur- en watersystemen ten behoeve van het Natura 2000 gebied Regte Heide/Riels Laag. Doel
Maatregel
Betrokken partijen
Aanpak
Een beter passende inrichting van de schil om natura 2000 gebied heen, voor meer water vasthouden, met behoud van functioneel gebruik. De provincie Noord-Brabant is gestart met de Gebiedsgerichte aanpak voor het gebied de Regte Heide & Riels Laag. Daarmee krijgt het proces, zoals dat aan de oostzijde van de Regte Heide is gevoerd in het kader van de Proeftuin ook een vervolg aan de westzijde. Hoewel pas net met de verkenning is gestart, mag verwacht worden dat ook aan de westzijde het tegen gaan van de verdroging door optimalisatie van de waterhuishouding een noodzakelijke maatregel zal blijken te zijn. -
Provincie Noord-Brabant Waterschappen Brabantse Delta en De Dommel Gemeente Goirle ZLTO Brabants Landschap Bosgroep Zuid Brabant Water Brabants Particulier grondbezit Gemeente Alphen-Chaam
Inmiddels is gestart met een verkenning. Doel van de verkenning is te komen tot een gedragen koersdocument voor het vervolg met daarin een gedragen voorstel voor de aanpak van de gezamenlijke opgaven met oplossingsrichtingen en hoe deze te organiseren.
Het is de moeite waard te bezien of, en welke, opgaven in het koersdocument in beeld worden gebracht die zowel voor de Regte
Heide en Riels Laag als voor klimaatadaptatie in algemene zin van belang zijn.
Globale kosten
Afhankelijk van grondeigenaar, maatregelen en grootte aan opgave, nader uit te werken.
Dekking/ Financieringsbronnen
Actueel
Vervolgactie
-
Provincie Noord-Brabant Waterschappen Brabantse Delta & De Dommel Brabants Landschap Gemeente Goirle Particuliere gebiedspartijen Klimaatfonds REKS
Mrt ’22: Inventarisatie door projectleider GGA Regte Heide.
Projectnummer 1.11 Gebiedsopgave 4
Woeste Gronden
Naam project
Versterken natuurgebieden & ecologische verbindingen omgeving Loonse en Drunense Duinen
Locatie
Hele gebied.
Doel
Maatregel
-
Robuuster maken van het Natuurnetwerk Nederland en Brabant Versterken natuurwaarden en verhogen biodiversiteit Klimaatbestendig maken van de natuurgebieden Betere voorbereiding op onbeheersbare natuurbranden Herstellen van stuifduinen in de schil rond de Loonse en Drunense Duinen Vernatten natuurgebied Huis ter Heide Realiseren ecologische verbinding tussen Huis ter Heide en De Brand (onder meer door de realisatie van een recropassage)
Betrokken partijen
Natuurmonumenten, Brabants Landschap, waterschappen, (particuliere) grondeigenaren, gemeente Tilburg, Efteling (m.b.t. recropassage)
Aanpak
Verschillende partners werken op verschillende locaties aan de doelstellingen en maatregelen. Vanuit de samenwerking in Pauwels wordt de samenhang tussen de ontwikkelingen geborgd en worden partijen gestimuleerd bij te dragen aan de ontwikkelingen.
Planning realisatie
Elke maatregel kent een eigen planning.
Globale kosten
Voor elke maatregel wordt afzonderlijk het kostenplaatje inzichtelijk gemaakt en worden de hiervoor benodigde middelen gegenereerd.
Dekking/ financieringsbronnen
Actueel
-
subsidies vanuit Groenontwikkelfonds Brabant (GOB) compensatieverplichtingen vanuit TenneT en Efteling (rijks)programma Natuur middelen vanuit rijk/provincie/gemeente voor klimaat
De processen kosten de nodige voorbereidings- en uitvoeringstijd. Een aantal maatregelen is afhankelijk van particuliere grondeigenaren en komt daarom moeizaam tot stand (bijvoorbeeld het herstellen van stuifduinen in de schil rondom de Loonse en Drunense Duinen). Er wordt ingespeeld op actualiteiten (werk met werk maken).
Verschillende maatregelen zijn al afgerond (bijvoorbeeld het dempen van de Heibloemsloot in natuurgebied Huis ter Heide). De realisatie van de recropassage en de hierop aansluitende ecologische verbindingszone wordt voorbereid. Er worden gesprekken gevoerd met alle betrokken partijen over het ontwerp en de financiering. Vervolgactie
Met de realisatie van het trafostation voor de 380 kV hoogspanningsleiding (gepland in 2025) en het verplaatsen van een deel van de rioolwaterzuivering (als gevolg hiervan) wordt ook de realisatie van de ecologische verbinding in gang gezet.
Projectnummer 1.12
Gebiedsopgave 1 & 2
Brongebied & De Leije/Voorste Stroom
Naam project Proeftuin Fokmast Regte Heide / Golfbaan Locatie
Regte Heide en oostelijke flank (Poppelsche Leij) Optimalisatie natuur- en watersystemen ten behoeve van het Natura 2000 gebied Regte Heide/Riels Laag.
Doel
Maatregel
Betrokken partijen
Een beter passende inrichting van de schil om natura 2000 gebied heen, voor meer water vasthouden, met behoud van functioneel gebruik. Om de verdroging van de natuur tegen te gaan moet de waterhuishouding in het gebied geoptimaliseerd worden, ook wel aangeduid als ‘vernatten’. De verdrogingsgevoelige habitattypen hebben met name een meer constante grondwaterstand nodig om te kunnen overleven (minder fluctuatie tussen zomerpeil en winterpeil). De grondwaterstand in het gebied wordt beïnvloed door onder meer het waterpeil van beken, bodemgesteldheid (o.a. leemlagen) en de drainerende (waterafvoerende) werking van functies of percelen in de omgeving. -
Provincie Noord-Brabant Gemeente Goirle Waterschappen Brabantse Delta & De Dommel Brabants Landschap Brabant Water Gebruikers/eigenaren in het gebied (agrariërs, golfbaan, GWW Aannemer Paulissen, manege, landgoedeigenaren)
-
Aanpak
Rondom het natuurgebied zijn diverse functies aanwezig. Diverse van deze functies hebben een ambitie om uit te breiden of binnen het gebied te verplaatsen. Dit is niet zonder meer mogelijk vanwege het beschermingsregime van het Natura 2000-gebied. Effecten op het grondwater of stikstofdepositie kunnen een negatieve impact hebben op de kwaliteit van het gebied. Er speelt ook de wens vanuit Brabant Water om meer grondwater te onttrekken voor de drinkwatervoorziening van Tilburg en
omgeving. Dit kan ook impact hebben op het gebied. In plaats van de diverse ambities separaat te bekijken, is gekozen voor een gebiedsbrede aanpak. Het project is aangemeld voor de Proeftuin in het kader van het programma 'Aan de slag met de Omgevingswet'. Voor een deel van het gebied wordt door de gebiedspartijen actief gewerkt aan de verschillende gebiedsopgaven. Percelen worden aangekocht om te kunnen vernatten, economische ontwikkelingen (Paulissen, manege, gemeentewerf) zijn de motor voor de ontwikkeling van nieuwe natuur aan de noordzijde van het gebied. Niet de gehele oostflank van de Regte Heide maakt echter deel uit van het ontwikkelingsgebied. Het is de moeite waard te bezien of, en welke, aanvullende maatregelen nog kunnen worden getroffen om het doel verdroging tegen te gaan verder vorm te geven. Van de Oostflank van de Regte Heide wordt nog een milieu effect rapportage uitgevoerd.
Globale kosten
Afhankelijk van grondeigenaar, maatregelen en grootte aan opgave, uit te werken in de inventarisatie.
Dekking/ Financieringsbronnen
-
Provincie Noord-Brabant Waterschappen Brabantse Delta en De Dommel Brabants Landschap Gemeente Goirle Particuliere gebiedspartijen Klimaatfonds REKS
Actueel
Vervolgactie
Inventariseren bij gebiedspartijen welke gebiedsopgaven er voor wat betreft vernatting nog liggen c.q. kunnen worden opgepakt.
Projectnummer 1.13 Gebiedsopgave 1 Naam project
Brongebied Water vasthouden op zandgronden
Locatie
Verschillende locaties
Doel
Voornaamste functie is het vasthouden van water; opvangen van pieken in het benedenstroomse beeksystemen en gelijkmatig afstaan van water t.b.v. het benedenstrooms gebied, sponswerking bij juiste ondergrond. en daarmee stimuleren van kwelstromen. Gezamenlijke buffers kunnen eventueel een bijdrage leveren aan het bestrijden van natuurbranden.
Maatregel
Betrokken partijen
Openstaande vragen
Hydraulische maatregel op de hogere zandgronden (nabij een ontspringende beek in of nabij natuur) om te komen tot een waterbuffer; open of hogere grondwaterspiegel, verzadigde bodem t.b.v. waterberging. -
Gemeente Hilvarenbeek (Mierbeek-noord) Gemeente Dongen en Loon op Zand (Deelgebied 5) Waterschap Brabantse Delta Natuurmonumenten Andere potentiële gebruikers Initiatiefnemers (derden)
Door het vasthouden van water kunnen in lager gelegen gebieden kwelstromen versterken. Vernatten van gebieden kan voor (naastgelegen) landbouwgronden negatieve effecten hebben, met name voor de eerste landbewerking van het jaar. Inzetten tijdens extremen en hiermee draagvlak creëren en kansen vergroten om tot uitvoering te komen. Volle buffers dempen geen afvoerpieken meer
Aanpak
Waterbuffers aanleggen in/tegen natuur en landbouw. Het ZLTOproject ‘Wel goed watergeven’ plaatsen we ook onder deze categorie. -
Natuurlijke omgeving (grootschalig) Een open berging gebruik makend van de grondslag bijvoorbeeld van oudsher ondoorlatende (leem)laag. Geografische bureaustudie om kansrijke locaties te onderzoeken als eerste stap bij leemlaag.
-
-
-
Globale kosten
Dekking/ financieringsbronnen
Actueel
Vervolgactie
Water vasthouden op de flanken door te bufferen op hoger gelegen gronden. Aanleggen van wallen om water te verzamelen in natte perioden en tijdelijk vast te houden. Kunstmatige omgeving (om extreme droogte op te vangen, kleinschalig) Nevada’s. Waterbekkens met betonachtige constructies of met folie. Randvoorzieningen vanuit riolering die hun functie verliezen door verbeteringen in rioolstelsel inzetten als waterbuffer. Bufferzakken (voorbeeld in Goirle aanwezig) Inzet van bergbezinkbassins die hun functie verliezen door ombouw stelsels en hiermee kunnen worden ingezet ten behoeve van het watergeven aan stedelijk gebied in droger tijden
Afhankelijk van de grootte aan maatregelen, aanleg en aansluiting op de beek zal het benodigde budget worden gevormd. Dit zal tussen 15k en 75k bedragen per locatie. -
-
Gemeente Hilvarenbeek: Waterplan 2022-2026, voor een deel van de 30k jaarlijks voor klimaatmaatregelen uit de REKS (overleg en onderzoek) Bedrijventerrein Vossenberg/Tilburg Benedenstroomse gemeenten Waterschap: subsidies Ondernemers Stimuleringsregeling
-
Nabij bedrijventerrein Mierbeek-noord te Esbeek Hoogeindsche beek Esbeek, nabij Muggenstraatje Spruitenstroompje Esbeek, nabij Koekovenseweg Natuurgebied Lobelia Tilburg EVZ de Wildertse Arm
Budget Waterplan 2022-2026 moet nog worden vastgesteld eind 2021
Projectnummer 1.14 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Stedelijk water Tilburg terug in de Leij Generieke maatregel
figuur 5: Klimaatrobuust beekdal stad (bron Bron: CoP Beken en Rivieren i.s.m. STOWA, tekeningen Ronald van der Heide)
Doel Maatregel
Betrokken partijen
Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie
Klimaatrobuuste beekdalbenadering voor bebouwd gebied Tilburg en andere bebouwde gebieden Droogtebestrijding, wateroverlast bestrijding Stedelijk water bebouwing afkoppelen en infiltreren De afwatering van het verhard oppervlak stedelijk water gaat nu geheel via de Zandleij (al dan niet via de zuivering). Veel van dat water voerde oorspronkelijk via Moerenburg op de Voorste stroom af. Tilburg koppelt de komende tientallen jaren de verhardingen weer af van het riool waardoor de lozingen weer via de oorspronkelijke stroomgebieden afwateren Kans: koppeling met programma Koel Tilburg Gemeente Tilburg, gemeente Oisterwijk, stg. Duurzaamheidsvallei, particulieren, bedrijven, ZLTO waterschap De Dommel. NB samenhang met deelgebied 4 Woeste gronden ➢ Langjarig afkoppeltraject 2050 Gemeente Loopt
Projectnummer 1.15 Gebiedsopgave Naam Locatie
Doel Maatregel Betrokken partijen Openstaande vragen Aanpak
Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Generiek Omvormen naaldbos naar loofbos Generieke maatregel Kan bij dekzandrug naaldbossen (o.a. bij Beekse bergen, hogere flanken bij Hilvarenbeek en Moergestel Droogtebestrijding, bestrijding hittestress Omvorming van naaldbos naar loofbos bv. op de geven de zandige podzolgronden een betere bodemstructuur om water vast te houden Bosbeheerders, NGO, gemeenten, provincie ➢ ‘Natuurlijk’-verloop. Op dit moment is de omvorming een autonoom proces. De provincie zoekt naar mogelijkheden om het proces te versnellen 2040
Projectnummer 1.16 Gebiedsopgave
Generiek
Naam project
Relatie watersituatie Stedelijk gebied-buitengebied
Locatie
Gemeente Heusden op het grensgebied van stedelijk naar landelijk gebied
Doel
Klimaatverandering zorgt ervoor dat er steeds meer eisen aan het watersysteem worden gesteld. Vasthouden van water in de haarvaten zorgt ervoor dat riooloverstorten in stedelijk gebied niet goed kunnen werken. Aanvoer van water om beregeningsverboden te voorkomen hebben hetzelfde effect. De roep vanuit de landbouw wordt daarin steeds groter vanwege klimaatverandering. Doel is om hierin te verkennen: 1. wat de mogelijkheden van het watersysteem zijn 2. of er andere keuzes gemaakt moeten worden in het waterbeheer en/of de functies die afhankelijk zijn van dat waterbeheer. 3. Mogelijkheden voor “watersysteemdiensten” voor de landbouw
Maatregel
Onderzoek naar de technische mogelijkheden en naar de mogelijke keuzes
Betrokken partijen
Waterschap Aa en Maas, gemeente Heusden, agrariërs, natuurorganisaties
Openstaande vragen
Hoe gaan we dit onderzoeken? Hoe staan de verschillende partijen hierin? Hoe gaan we dit financieren? Nemen we waterkwaliteit hierin mee?
Aanpak
Opstellen onderzoeksvragen Opstellen van een uitvraag voor dit onderzoek Actorenanalyse en draagvlak bepalen Middelen beschikbaar stellen
Planning realisatie
PM
Globale kosten
PM
Dekking/ financieringsbronnen
Gemeente waterplan Waterschap
Projectnummer 1.17 Gebiedsopgave 1 en 3
Brongebied en Donge-systeem
Naam project
Hydrologisch herstel brongebieden Donge-systeem
Locatie
Brongebied Donge systeem
Doel
Droogtebestrijding
Maatregel
Bodemverbetering, stuwen plaatsen, dempen waterlopen
Betrokken partijen
Waterschappen, ZLTO, TBO’s, Gemeenten,
Openstaande vragen
In het gebied van de Dongensystemen en brongebieden komt droogte als een van de voornaamste klimaatopgave naar voren. Dit wordt onderbouwd met de uitgevoerde stresstesten en wordt bevestigd in de gevoerde dialogen. De landbouwsector ten zuiden van Gilze en Riel erkent dit. Binnen de sector is ook draagvlak voor maatregelen, specifiek als het gaat om bodemverbetering. Maar lokaal is het ook mogelijk om ingrepen in het watersysteem te doen (stuwen bijplaatsen, dempen van waterlopen). Dit is in de gesprekken alleen nog niet concreet gemaakt. Vanuit een landschappelijke analyse zijn de meest effectieve plekken wel inzichtelijk gemaakt om water vast te houden en te laten infiltreren op de hoge zandgronden om zo het (grond)watersysteem aan te vullen. Met de eerste inzichten binnen het waterschap Brabantse Delta is al duidelijk dat het invloed van het klimaat robuuste beekdal ruimtelijk verder rijkt dan enkel de beekdalen. Hoe kunnen we hierin samen met de gebiedspartners tot een regionale strategie/aanpak komen? Welk maatregen zijn op deze locaties mogelijk en haalbaar? Is de effectiviteit van deze maatregelen kwantificeerbaar?
Aanpak
Binnen het Europese Interreg programma is het Prowater- 2 zeeën project opgestart. Binnen het project heeft het waterschap Brabantse Delta in samenwerking met o.a. universiteit Antwerpen, een methode ontwikkeld waarbij op basis van een landschappelijke analyse inzichtelijk gemaakt kan worden waar de kansrijke locaties voor hydrologisch herstel op de hoge zandronden aanwezig zijn. Zie afbeelding.
Aansluitend hierop heeft de Bosgroep Zuid Nederland deze informatie gebruikt om de locaties nader inzichtelijk te maken en op basis van een nadere analyse de haalbaarheid hiervan bepaald.
Hoewel de haalbaarheid vrij grof is bepaald, geven de aangewezen locaties wel inzicht in de landschappelijke depressies de “relatief effectief” kunnen bijdragen aan droogteaanpak op de hoge zandgronden. Hoe kunnen we de behoefte vanuit het gebied en deze inzichten samen brengen? Planning realisatie
Nader te bepalen
Globale kosten
Nader te bepalen
Dekking/ financieringsbronnen
Nader te bepalen
Actueel Vervolgactie
Projectnummer 1.18 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Driehuizen Driehuizen (Hilvarenbeek) ter plaatse Roodloop NNP 071 Spruitenstroompje/ De Gooren
figuur 6: Driehuizen
Doel Maatregel
Betrokken partijen trekker
Openstaande vragen
Aanpak
Waterconservering Extra mogelijkheden water vasthouden benutten door peilopzet Bij Driehuizen (Spruitenstroompje en Rootloop) loopt een project door een plaatselijke groep in samenwerking met het Louis Bolleninstituut. Er zijn daar goede mogelijkheden om extra water vast te houden (bij). Een nader onderzoek is gewenst Plaatselijke samenwerkingsgroep (trekker) Louis Bolleninstituut, ZLTO, Brabants Landschap, waterschap De Dommel gemeente Hilvarenbeek, Provincie Noord-Brabant Wat levert het op? ➢ hoeveel m3 wordt extra vastgehouden? ➢ wat scheelt dat op de hoogwatergolf? Onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheden Peil opzetten. Perceel van agrariër (Puijenbroek) is al aangekocht Koppelen aan projectleider (Brabants Landschap, prov.?) 2021/ 2022
Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Provincie gemeente Hilvarenbeek waterschap De Dommel Actueel / actie Vanuit de gemeente zijn er plannen voor het landschapspark Slibbroek i.c.m. Burgstad (woningbouw) Burgstad: bouw woningen, bedrijfslocaties, school), Planvorming door gemeente. Voor het Landschapspark heeft ontwerpbureau NieuwBlauw eerste schetsen gepresenteerd, Dit park beoogt uit te lopen naar het open gebied ten oosten van de provinciale weg. Vervolgactie Plannen bespreking met Brabants Landschap, ZLTO, projectleider provincie en waterschap
Projectnummer 1.19 Gebiedsopgave 4
Woeste Gronden
Naam
Wateraanvoer richting Witte Kasteel en Blauwloop
Locatie
Het agrarisch gebied ten zuiden van de dorpskern van Loon op Zand. Vanaf RWZI De Spinder richting Witte Kasteel en Blauwloop.
Doel
Doel is om water vanuit het gebied nabij de RWZI de Spinder richting het Witte Kasteel en de Blauwloop te krijgen om onder andere het agrarisch gebied te voorzien van meer water en ook het grondwater aan te vullen.
Maatregel
Systeem aanleggen om water van nabij de Spinder naar het gebied te krijgen.
Betrokken partijen
Gemeente Loon op Zand, agrariërs, betrokken grondeigenaren, waterschappen.
Openstaande vragen
Welke mogelijkheden zijn er om water naar het gebied te krijgen? Welke vervolgacties zijn hiervoor nodig?
Aanpak
Momenteel loopt er een onderzoek dat gedaan wordt door Waterschap Brabantse Delta of het hydrologisch en ecologisch mogelijk is water het gebied van de Blauwloop en het Witte kasteel in te krijgen. Afhankelijk van de kansen moet een plan uitgewerkt worden. Voor de zomer 2021 is het onderzoek afgerond en wordt bezien of een vervolgonderzoek nodig is en of welke maatregelen in een project vormgegeven kan worden.
Planning realisatie
Vervolg onderzoek moet nog ingezet worden, uitvoering zal tijd vragen en is mede afhankelijk van beschikbare budgetten bij alle partijen. Eenvoudige zaken zouden al vanaf 2022 kunnen starten, maar er is ook een kans dat het project stopt vanwege ecologische en hydrologisch beperkingen.
Globale kosten
Nader te bepalen.
Dekking/ financieringsbronnen
REKS-middelen en evt. bijdragen vanuit gemeente en/of waterschappen.
Actueel
Verkenning is in uitvoering en voor de zomer afgerond.
Vervolgactie
Nader te bepalen.
Projectnummer 1.20 Gebiedsopgave 6
Overstromingsgebied
Naam
Herstel natuurlijke loop van het Oude Maasje
Locatie
Oudheusden
Doel
Het Oude Maasje herstellen naar zijn oorspronkelijke loop waarmee er ruimte komt voor waterberging, biodiversiteit en wandel- en koelteplekken. Waterberging omdat er in Oudheusden zelf te weinig waterberging is Biodiversiteit vanwege huidige inrichting van het Oude Maasje met rechte oevers. Met natuurlijke oevers ontstaan hier veel meer mogelijkheden. Oudheusden en Herpt hebben weinig groene ruimte. Door het realiseren van dit project ontstaan koelteplekken en de mogelijkheid om in de schaduw te wandelen, de natuur op te zoeken en een hengel uit te gooien. De huidige inrichting is vooral grasland en akkerbouw. Daarmee heeft het een relatief hoge oppervlaktetemperatuur. Meer water en meer bomen/bosschages zorgen voor meer koelte in het gebied en een landschappelijke plus in het gebied.
Maatregel
Waterberging, klimaatadaptatie, biodiversiteit, recreatie en cultuurhistorie
Betrokken partijen
Waterschap Aa en Maas, gemeenten Heusden, diverse verenigingen en stichtingen
Openstaande vragen
Inhoudelijk is duidelijk hoe een en ander gerealiseerd kan worden. Hoe we de financiering rondkrijgen is nog een open vraag. Mogelijk kan dit gekoppeld worden aan woningbouw. Mogelijk ook een deel vanuit het waterplan (vergroten waterberging Oudheusden). Vraag is ook nog hoe zich dit verhoudt tot de Keur. Watervergunning is noodzakelijk. Ook is de gemeente niet overal grondeigenaar. Met name met de familie Muskens zijn er kansen om tot realisatie te komen. Wel is hier mogelijk strijdigheid met het gemeentelijk grondbeleid.
Aanpak
Opstellen businesscase met alle betrokken partijen
Planning realisatie
Nog niet ingepland is afhankelijk van woningbouwplanning, cofinanciering et cetera.
Globale kosten
Op basis van rapportage en actualisatie raming €260.000,-
Dekking/ financieringsbronnen
Nog verkenning/businesscase nodig
Projectnummer 1.21 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Bakertand Nieuwbouwwijk 755 woningen tussen Goirle en A58
figuur 7: Bakertand
Doel Plan
Klimaatadaptatie maatregel
Betrokken partijen
Hittestress, wateroverlast en verdroging Nieuwe wijk duurzaam ontwikkelen met klimaatadaptie maatregelen. Tussen Goirle en Tilburg is woningbouw gepland in het gebied Bakertant. “Vijfhonderd woningen in een groen dorpse en ruim opgezette woonwijk” (bron: gemeenteraad Goirle medio juni 2020). De Leij loopt in rechte lijnen met twee nagenoeg haakse bochten langs de zuid, oost en noordzijde langs de Oostplas, waarna deze met een derde haakse hoek de snelweg A58 kruist. De Leij dient nog over dit traject voor de KRW over een lengte van 1300 m te worden heringericht (hermeandering) met een vrije zone van tenminste 50 m. De Leij ligt ook hier tot de A58 in het natuurgebied Np75 Rovertse Leij/Nieuwe Leij waar Brabants Landschap beheerder is. Dit gebied valt samen met de beschermingszone van de gelijknamige Natte Natuur Parel (NNP 070). Het uitgangspunt is tenminste klimaatneutraal te bouwen. Inmiddels blijkt het nodig tenminste 755 woningen te bouwen. Naast klimaatneutraal bouwen zou binnen Bakertant extra maatregelen genomen kunnen worden ten behoeve van de klimaatadaptie in de regio. Deze kunnen bestaan uit extra groen, extra piekberging en extra waterconserveringsmaatregelen boven de normen voor klimaatneutraal bouwen.
Om een prijs hiervoor te bepalen wordt gerekend op het creëren van extra berging in, rondom of onder de nieuwbouwwijk met een totale inhoud van 20 mm ten opzichte van het verharde oppervlak Ontwikkelbedrijf Bakertand
Openstaande vragen
Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
1
gemeente Goirle, ➢ Is met het geplande aantal woningen de wijk nog klimaatbestendig/ waterneutraal in te richten inclusief een bijdrage aan de totale klimaatopgave. ➢ Welke klimaatadaptieve plus voor de regio kan in het gebied gehaald worden Planuitwerking 2021 2022-2024 € 1,5 tot € 1,5 mln.1 Ontwikkeling woningen Extra klimaatmaatregelen inbrengen in de planontwikkeling
uitgangspunten: 500 tot 755 woningen, klimaatberging 20 mm extra, € 400 à € 500,- per m3
Projectnummer 1.22 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Koningshoeve Gronden van de Abdij
figuur 8: Abdij Koningshoeve en omgeving
Doel Maatregel
Betrokken partijen Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Waterconservering, hittestressbestrijding, duurzame inrichting Robuust beekdalbenadering; langs wandelverbinding naar Moerenburg vernatten van percelen van de Abdij Abdij, waterschap, aanliggende grondeigenaren ➢ Onderzoek naar peilopzet en uitvoeren 2022 Nihil Abdij Gesprek tussen abdij en aanliggende belanghebbende starten
Projectnummer 1.23 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Peilfluctuatie plassen Oostplas, Victoriameer, Hilverhoeve, ijsclub Moerenburg (Witte vlekken op de kaart (Algemene Hoogtekaart Nederland)
figuur 9: grote plassen in gebied Leijen/ Voorste Stroom
Doel Maatregel Betrokken partijen
Openstaande vragen
Aanpak Planning realisatie Globale kosten
Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Droogtebestrijding Tijdelijk opzetten van peil in plassen om water in droge periode te gebruiken Eigenaren van de waterpartijen zoals Beekse bergen (Victoriameer) Reyrink + Roozen Van Hoppe (Hilverhoeve), gemeente Goirle (Oostplas), Rijkswaterstaat, waterschap, ZLTO Natuurorganisaties, Gemeenten ➢ Rendement ➢ Welke mogelijkheden zijn er in relatie tot omliggende grondgebruik; agrariërs, woningen (kruipruimten, kelders), infrastructuur, … Onderzoeken van de mogelijkheden in de verschillende plassen in de omgeving 2023-2025 ntb De kosten peilopzet zelf lijken nihil. De gevolgschade kan substantieel zijn ntb ➢ per plas overleg met betrokken partijen naar mogelijkheden ➢ onderzoek door waterschap naar rendement ➢ uitvoering testen
Projectnummer 1.24 Gebiedsopgave Naam Locatie
Generiek Klimaatrobuuste Beekdalen Generieke maatregelen
figuur 10: Klimaatrobuust beekdallandschap (Bron: CoP Beken en Rivieren i.s.m. STOWA, tekeningen Ronald van der Heide)
Doel
Maatregel
Betrokken partijen
Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Klimaatbewustheid van partijen vergroten klimaat adaptiviteit van projecten vergroten toetssteen voor concrete projecten Klimaatrobuuste beekdalen betreft het totaalconcept voor hellende gebieden en omvat het gehele stroomgebied van een beek. Van bron tot monding, van hoge zandrug tot de stroomprofiel, met de diepgang van grond naar oppervlaktewater, in een complexe combinatie van water en bodemsysteem, waarin alles met elkaar samenhangt. De STOWA heeft hiervoor een praatplaat ontwikkeld waarin voor de vier belangrijkste ruimtelijke functies -waterbeheer, landbouw, natuur en stad – is uitgewerkt welke maatregelen er genomen kunnen worden. Zowel in het water- als het bodemsysteem. Het uitgangspunt bij alle maatregelen is: natuurlijk waar het kan, technisch waar het moet. De plaat en alle deelplaten zijn te downloaden vanaf www.stowa.nl/praatplaat. Alle platen zijn rechtenvrij te gebruiken, met bronvermelding. Het palet aan maatregelen op de praatplaat schetst een denkrichting en pretendeert niet uitputtend te zijn. Uiteindelijk vraagt ieder stroomgebied om maatwerk. STOWA Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer. Het kenniscentrum van de regionale waterbeheerders in Nederland -
Projectnummer 1.25 Gebiedsopgave 1 Naam Locatie
Brongebied Gebruik haarvaten Generieke maatregel in alle detailontwatering
figuur 11: Klimaatrobuust beekdal Natuur (bron Bron: CoP Beken en Rivieren i.s.m. STOWA, tekeningen Ronald van der Heide)
Doel Maatregel
Betrokken partijen Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Droogtebestrijding Robuuste Beekdalbenadering: sloten dempen, sloten verontdiepen, LOP-stuwen inzetten, drempels in sloten ZLTO, Natuurorganisaties, gemeenten, waterschap ➢ Kleinschalig overleg, grootschalig organiseren ntb ntb ntb -
Projectnummer 1.26 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
Doel Plan
Klimaatadaptie maatregel
De Leije / Voorste Stroom Stedelijk gebied rond Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Hoek stedelijk gebied ten westen van de A58 en ten westen van het Wilhelminakanaal
figuur 12: Gebied Leijpark ETz en Hacas Wateroverlast, duurzaamheid Robuuste klimaatadaptieve inrichting van het gehele gebied Voor de komende tien jaar zijn er uitbreidingsplannen van het Ziekenhuis en door de gemeente woningbouw gepland op deze locatie De hoeveelheid verhard oppervlak neemt daarmee verder toe. Deze ontwikkelingen bieden echter ook mogelijkheden om de waterhuishouding van het ziekenhuisterrein en de omgeving robuuster te maken en meer berging te realiseren, waardoor afstromend hemelwater wordt gebufferd voordat het de Leij bereikt. Ook voor de inrichting van de Leij zijn er zij het beperkt verbeteringen mogelijk. Het Leijpark en het Hacas terrein wordt in de ontwikkelingen betrokken om de robuuste inrichting mogelijk te maken Naast klimaatneutraal bouwen zou binnen het gebied extra maatregelen genomen kunnen worden ten behoeve van de klimaatadaptie in de regio. Deze kunnen bestaan uit extra groen, extra piekberging en extra waterconserveringsmaatregelen boven de normen voor klimaatneutraal bouwen.
Betrokken partijen
Openstaande vragen
Aanpak
Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Om een prijs hiervoor te bepalen wordt gerekend op het creëren van extra berging in, rondom of onder de nieuwbouwwijk met een totale inhoud van 20 mm ten opzichte van het verharde oppervlak Gemeente Tilburg Waterschap De Dommel ETz Ondernemers Hacas terrein ➢ hoe de klimaatadaptieve maatregelen te koppelen aan de uitbreiding van het ziekenhuis en andere rode ontwikkelingen in het gebied? ➢ Hoe het spanningsveld tussen stedelijke uitbreiding en klimaat/ waterdoelen te benaderen? ➢ Welke klimaatadaptieve plus kan in het gebied voor de regio worden gehaald Convenant tussen gemeente/ waterschap over afspraken bij “openstaande vragen” volgsysteem over de convenant afspraken 2022-2025 € 2 à € 3 mln. Etz, ondernemers Convenant is in voorbereiding -
Projectnummer 1.27 Gebiedsopgave 6
Overstromingsgebied
Naam
Oplossen wateroverlast Drunen Noord-West
Locatie
Drunen
Doel
Het komen tot een oplossing van de restopgave van het knelpunt wateroverlast bij Drunen Noord-West.
Maatregel
Waterberging, klimaatadaptatie en biodiversiteit
Betrokken partijen
Waterschap Aa en Maas, gemeente Heusden
Openstaande vragen
Op dit moment is een hydraulische/hydrologische studie gaande om de mogelijke maatregelen te verkennen voor deze problematiek. Gedacht wordt aan waterberging ter grootte van 1 hectare op basis van een eerder verkennende studie. Deze waterberging is gelegen in de oksel van de nieuwe aansluiting op de A59 daarmee kan verder invulling gegeven worden aan de natuurwaarden van de Baardwijkse overlaat, het opvangen van water en het realiseren van een koeltelocatie.
Aanpak
Eerst onderzoek voltooien en daarna op basis daarvan opstellen businesscase.
Planning realisatie
Na onderzoek en gunstige uitkomst en beschikbare dekking realisatie in de periode 2023-2027 (gelet op inzet impulsgelden)
Globale kosten
Eerste inschatting €1.000.000,-
Dekking/ financieringsbronnen
Gedacht wordt aan waterplan Heusden, Waterschap Aa en Maas, inzet impulsgelden en REKS gelden.
Projectnummer 1.28 Gebiedsopgave 2 Naam Locatie
De Leije / Voorste Stroom Uitloopgebied Tilburg ten noorden van het kanaal (Moerenburg) Hoek stedelijk gebied ten westen van de A58 en ten oosten van het Wilhelminakanaal
figuur 13: Moerenburg c.a.
Doel Maatregel
Droogtebestrijding, hittestress Meandering, Peilopzet, waterconservering. De waterpartijen van de voormalige zuivering Moerenburg zijn verbonden met de Leij. Deze vijvers fungeren als opvang van hemelwater uit de stad en geven water met vertraging af aan de Leij (peilfluctuatie ca. 1 m) Het gebied tussen de dekzandruggen overstroomt regelmatig. Vele delen zijn dan ook aangemerkt als Regionaal waterbergingsgebied en reservering waterberging en behoren tot het normvrije beekdal. In dit gebied kunnen voor de klimaatadaptatie ons vooral richten op het behoud en versterking van de groen/blauwe contouren, waarmee tevens de watervoerendheid benedenstrooms kan worden bediend.
Betrokken partijen
Waterschap, Gemeente Tilburg Gerealiseerd Gerealiseerd Gebied behouden als groen blauwe mantel
Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Thema
Bodemverbetering op agrarische gronden
Projectnummer 2.01 Gebiedsopgave
Generiek
Naam
Klimaatadaptatie via duurzaam bodembeheer Hart van Brabant
Locatie
Agrarisch gebied regio Hart v Brabant
Doel
Stimuleren duurzaam bodembeheer t.b.v. klimaatadaptatie en vergroten klimaatrobuustheid in landbouw
Maatregel
1) Stimuleren boeren meer koolstof vastleggen dan uitstoten, verbeteren bodemvruchtbaarheid en leven/biodiversiteit. Realiseren verdienmodel waar lokale bedrijven boeren betalen voor koolstofvastlegging. 2)Adviseren boeren over klimaatadaptief bodembeheer gekoppeld aan BodemUp (o.a. robuustere bodem door koolstofvastlegging, verdichting tegengaan, waterbeheer/berging)
Betrokken partijen
ZLTO, bedrijven/instellingen regio, agrariërs (kennisinstellingen?)
Openstaande vragen
Aanpak
Opstellen projectplan (globaal=> 1)werven bedrijven/instellingen, werven boeren, opstellen individuele CO2 plannen, uitvoering, monitoring en communicatie. 2) ontwikkelen module klimaatadaptatie, training adviseurs, werving en advisering boeren, monitoring)
Planning realisatie
2022-2023
Globale kosten
€ 600.000PM
Dekking/ financieringsbronnen
Actueel
Vervolgactie
1) Voorfinanciering nodig voor opstart. Later betalen marktpartijen vastlegging CO2. 2) BodemUp 2.0 provincie bezig met aanbesteding. Start begin 2023. Voor klimaatadaptief deel financiering nodig vanuit regio Nog ideefase, maar wel relatief makkelijk en kansrijk op te schalen naar regio
Projectnummer 2.02 Gebiedsopgave Naam
Generiek Grond weerbaarder maken en bodemleven stimuleren
Locatie
Gehele gebied Regio Hart van Brabant
Doel
Grond weerbaarder maken en bodemleven stimuleren -
Grond weerbaarder maken en bodemleven stimuleren (voorlichting en ondersteunen)
Maatregel Betrokken partijen
Droogte ja, vasthouden van water in de bodem en bodemerosie voorkomen Hitte nee Wateroverlast ja, verbetering sponswerking vermindert oppervlakkige afstroming Overstroming ja, verbetering sponswerking vermindert oppervlakkige afstroming Duurzaam Ja, indirect besparing waterverbruik en effect op grondwater
juiste gewasrotatie, het inzaaien van groenbemesters het toevoegen van organische stof duurzame grondbewerking Ook koppelen aan biodiversiteit
Agrariërs, ook niet leden van ZLTO. Gedacht wordt aan: -
Hilverboeren. Jan vd Broek (’t Schop) Bart Ketelaars In Reusel zit een voorbeeldboer, die Kees van Haaren kent Voedselbos/ bioboerderij
Gemeenten Kennisinstituten Openstaande vragen
Welke rol nemen we hierbij in als overheid? En wat vraagt dit van ons bestaande beleid?
Aanpak
We zijn daarom voornemens duurzame boeren te verenigen, door hen te benaderen en te ondersteunen. Zij krijgen dan een soort trekkersrol als duurzame boeren waarbij de lokale marktproducten worden weggezet t.b.v. korte keten. Het gaat hierbij om het organiseren, verenigen, optimalisatiekansen te onderzoeken voor hen en ervaringen te delen. Dit door middel van het organiseren van een inspiratiedag. Ook denken aan geschikte teeltgewassen in nieuw klimaat.
Globale kosten
Koppeling met lopende subsidies ZLTO
Dekking/ financieringsbronnen
-
Gemeente Hilvarenbeek, voor een deel van de 30k jaarlijks voor klimaatmaatregelen uit de REKS (overleg en onderzoek)
Actueel
Nog inventariseren bij Hilverboeren voor wat betreft kansen. Gemeente en waterschap ondersteunend.
Vervolgactie
Nog inventariseren bij Hilverboeren. Welke rol wensen zij te hebben en wat verwachten zij van de gemeente.
Projectnummer 2.03 Gebiedsopgave Naam Locatie
Generiek Onderzoek naar klimaatadaptieve teelten Generieke maatregel bv voor Pachtgronden bij Koningshoeve
figuur 14: Klimaatrobuust beekdallandschap kwaliteit (Bron: CoP Beken en Rivieren i.s.m. STOWA, tekeningen Ronald van der Heide)
Doel Maatregel
Betrokken partijen
Openstaande vragen
Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie Vervolgactie
Waterconservering, duurzame inrichting Robuust beekdalbenadering Onderzoek naar optimale teeltkeuze in klimaat veranderende en daarmee omgeving veranderende situatie Koningshoeve leent zich voor natuur-inclusieve landbouw. De pachter van de gronden van het klooster heeft eeuwigdurende pacht. Er zit spanning op de doelen van de pachter en de natuurdoelen Agrariërs (ZLTO, ..), onderzoeksinstituten (WUR) Abdij?, waterschap De Dommel ➢ Wat is de beste teelt i.v.m. verkoeling braak, gras, mais, bos? ➢ Welke teelten zijn er in het veranderende klimaat rendabel? ➢ Wat is de beste landbouw op enkeerdgronden? Vragen bij onderzoeksinstituten (bv LUW); wat is al bekend zoeken naar voorbeeldprojecten 2025 ntb -
Projectnummer 2.04 Gebiedsopgave Naam Locatie
Generiek Korte Kringloop projecten; Bodem Up; Biodiversiteitsmonitor Generieke maatregel voor plangebied (en daar buiten)
figuur 15: Klimaatrobuust beekdal Landbouw (bron Bron: CoP Beken en Rivieren i.s.m. STOWA, tekeningen Ronald van der Heide)
Doel Maatregel
Betrokken partijen Openstaande vragen Aanpak Planning realisatie Globale kosten Financieringsbronnen Actueel / actie
Vervolgactie
Duurzaamheid, droogtebestrijding Er lopen verschillende ‘korte kringloop’ (studie)projecten zoals: ✓ verwerken van slootmaaisel en Bokashi ✓ Bodem-up, een ZLTO traject met nu al 350 deelnemers voornamelijk Akkerbouw, tuinbouw en boomkwekers die erg afhankelijk zijn van een goede bodemstructuur. ✓ Biodiversiteitsmonitor (voornamelijk voor melkveehouders) Ook hierin is bodem een onderdeel. onderzoek klimaat adaptieve teelten ZLTO, agrariërs ➢ Effectiviteit en efficiëntie ntb ntb ntb Locaties deelnemers zoeken Bodem Up moet komende jaren groeien van nu 350 deelnemers naar 1800 deelnemers. Voor de biodiversiteitsmonitor zoekt men 200 boeren -
Projectnummer 2.05 Gebiedsopgave
Generiek
Naam
Klimaatslimme en duurzame landbouw
Locatie
In principe in het gehele gebied, maar met een specifieke focus op het waterlandschap.
Doel
Maatregel
-
-
Verduurzamen van de landbouw Klimaatbestendige landbouw Verbeteren bodemstructuur Verhogen biodiversiteit (via biodiversiteitsmonitor Brabants Bodem) Verdiencapaciteit voor de agrarische sector versterken Deelname van melkveehouders (en op termijn ook andere agrarische ondernemers) aan het project Brabants Bodem en de biodiversiteitsmonitor Maken van (beheer)afspraken met agrarische ondernemers in het gebied van het waterlandschap (Green Deal)
Betrokken partijen
Provincie Noord-Brabant, gemeente Tilburg, waterschap De Dommel (en Brabantse Delta), Brabants Landschap, ZLTO, Duinboeren
Aanpak
Via het project Brabants Bodem worden ondernemers in het gebied ondersteund / gecompenseerd voor maatregelen gericht op klimaatadaptatie, het verbeteren van de boden, het verhogen van biodiversiteit, et cetera.
Planning realisatie
Het huidige project Brabants Bodem loopt tot en met 2022. De mogelijkheden om dit in de hierop volgende jaren te verlengen worden verkend.
Globale kosten
Het huidige project Brabants Bodem is voorzien van financiering. Voor de verlening worden de kosten inzichtelijk gemaakt en wordt gezocht naar financiering. Ook voor specifiek het waterlandschap (zie factsheet) wordt nog gezocht naar financiering.
Dekking/ financieringsbronnen
Rijksmiddelen voor klimaatmaatregelen
Actueel
Verschillende ondernemers in het gebied nemen deel aan de biodiversiteitsmonitor vanuit Brabants Bodem. Voor andere deelprojecten binnen Brabants Bodem wordt nog gezocht naar deelnemende ondernemers.
Vervolgactie
Verkennen mogelijkheden om het project na 2022 voort te zetten.
Programma Natuur
Thema
Klimaatadaptief bouwen
Projectnummer 3.01 Gebiedsopgave
Generiek
Naam
Regionale klimaatscoretool
Locatie
Regio Hart van Brabant
Doel
Alle stedelijke ontwikkelingen binnen de regio Hart van Brabant worden getoetst en uitgevoerd conform één regionale maatlat/scoretool voor klimaatadaptief en waterrobuust (ver)bouwen, waardoor eenduidig wordt gewerkt aan het verminderen van wateroverlast, droogte en hittestress in de stedelijke gebieden van de regio.
Maatregel
Ontwikkelen van een regionale klimaatscore tool, waarbij de landelijke maatlat (die het rijk eind 2022 uitbrengt) als basis dient en regionaal wordt verfijnt. Mogelijk kan de huidige klimaatscore tool van de gemeente Tilburg als basis dienen voor de regionale verfijning van de landelijke maatlat. Nadat de regionaal klimaatscore tool is ontwikkeld, zal deze worden geïmplementeerd bij de verschillende gemeenten.
Betrokken partijen
Gemeenten in Regio Hart van Brabant en Waterschappen
Openstaande vragen
Peilen of alle Hart van Brabant gemeenten hier meerwaarde inzien.
Aanpak
1. Inlezen landelijke maatlat en verkennen kansen voor regionale verfijning 2. Opstellen regionale klimaatscore tool 3. Implementeren van deze tool binnen alle gemeenten
Planning realisatie
1ste helft 2023 opstellen regionale klimaatscore tool 2de helft 2023 implementeren regionale klimaatscore tool in de regio 2024 worden alle nieuwe projecten via deze nieuwe tool uitgevoerd.
Globale kosten
Inschatting totale kosten circa € 25.000 Specificatie: 1. Ontwikkelen regionale klimaatscore tool € 15.000 2. Implementeren klimaatscore tool € 10.000
Dekking/ financieringsbronn en
Actueel Vervolgactie
€8.500 gemeenten en waterschappen (ca €1000 per gemeente) €8.500 Bijdrage regeling (en/of Impulsregeling) € 8.500 Regionaal klimaatfonds