beantwoording technische vragen ap 9 Masterplan afkoppelen voor de kern Rijen

BEANTWOORDING TECHNISCHE VRAGEN -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan Gemeenteraad Van College van burgemeester en wethouders Portefeuillehouder Wethouder Van der Veen Vragensteller CDA, PvdA, GGR, VVD en D66 Onderwerp Masterplan afkoppelen voor de kern Rijen Datum vergadering 02-11-2021/22-11-2021 Agendapunt vergadering AP 6/AP 9 Datum ingekomen 25-10-2021 Datum beantwoording 29-10-2021 Behandelend medewerker Peter Trommelen Zaaknummer Nummer -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------CDA Inleiding: Er wordt met dit plan behoorlijk veel geld in het afkoppelen van het regenwater gestoken. Een goede zaak waarvan het Waterschap Brabantse Delta voorstander is en vaak gemeenten hierbij stimuleert. Bij een aantal gemeentes verleent het waterschap al cofinanciering. 1. In hoeverre hebt u al gesproken met het waterschap met betrekking tot Cofinanciering? Ambtelijk is hier al over gesproken, maar er zijn nog geen concrete afspraken gemaakt. Dat is in dit stadium van planvorming nog te vroeg. 2. Als een bepaald gebied wordt afgekoppeld maar de blauwe ader is nog niet gereed dan kan dit tot meer wateroverlast leiden.

In hoeverre wordt er bij het afkoppelen rekening gehouden met de stand van zaken bij de aanleg van de blauwe aders? Afkoppelen en het aanleggen van infiltratievoorzieningen leidt er toe dat er minder regenwater in het bestaande gemengde rioolstelsel komt en daarmee de ‘druk’ op dit stelsel minder wordt. Afkoppelen zal dus bij een gelijke neerslaghoeveelheid niet leiden tot meer overlast t.o.v. de huidige situatie. Bij het afkoppelen houden wij geen rekening met de stand van zaken van het aanleggen van de blauwe aders, maar proberen zoveel mogelijk ‘werk met werk te maken’ om kostenefficiënt te werken. De aangelegde infiltratievoorzieningen (wadi’s en/of ondergrondse infiltratievoorzieningen) krijgen een steeds tijdelijke overloop naar het bestaande gemengde rioolstelsel voor het geval zij vol raken. Deze voorzieningen kunnen zo ‘zelfstandig’ werken. Naarmate er meer voorzieningen gerealiseerd worden, ontstaat een infiltratienetwerk dat via de blauwe aders overtollig regenwater af kan voeren naar Wolfsweide. 3. Worden de overlast gebieden zoals Rijen-Noordoost, Militaire wijk en gedeelte Statenlaan e.d. als eerste aangepakt? En daarmee ook dat gedeelte van de blauwe ader? Afkoppelmaatregelen in Rijen Noordoost en in de Militaire wijk worden nu voorbereid. Voor het gedeelte Statenlaan zijn nog geen concrete plannen.

De blauwe ader wordt in deze voorbereidingen niet meegenomen. Daarom willen wij fase 1 uit het Masterplan Afkoppelen Rijen van 31 mei 2021 gaan voorbereiden, zodat deze meegenomen kan worden bij de werkzaamheden in Rijen Noordoost. Voor de Militaire wijk is op dit moment het uitgangspunt dat al het regenwater in het gebied geïnfiltreerd wordt. 4. Als er afgekoppeld is, blijft er dan voor het vuilwaterriool nog voldoende doorstroomsnelheid aangezien de bestaande riolering op dubbel gebruik is ontworpen? Ja, bij het ontwerpen van riolering wordt hier rekening mee gehouden.

PvdA 5. In hoeverre is waterschap Brabantse Delta betrokken bij de planontwikkeling en het voorliggende raadsvoorstel? Ambtelijk is er informeel contact met het waterschap over de planontwikkeling. 6.

Onderschrijft het waterschap het voorstel? Het waterschap onderschrijft al jaren de noodzaak van het afkoppelen van regenwater en het infiltreren en/of bergen en gedoseerd afvoeren.

GGR Inleiding: In het rapport ‘Hydraulisch en milieutechnisch functioneren riolering Rijen Project: Hydraulisch en Projectnummer: 2021063, wordt gesproken over het milieutechnisch functioneren. ‘Het milieutechnisch functioneren van de riolering is getoetst met een tweejarige neerslagreeks met de gemeten neerslag in De Bilt 1955 en 1956. Op basis van de rekenresultaten zijn het aantal overstortingen per jaar en het jaarlijkse overstortvolume richting oppervlaktewater in beeld gebracht. Hiervoor is tevens de vuilvracht in kg CZV berekend op basis van een gemiddelde CZVconcentratie van 250 mg/L (conform Kennisbank Stedelijk Water). Het gemiddelde bezinkingsrendement van randvoorzieningen is 45% de vuilconcentratie (CZV) bedraagt 137,5 mg/L. ‘ 7. Kunt u aangeven waarom is gekozen voor ‘een tweejarige neerslagreeks met de gemeten neerslag in De Bilt 1955 en 1956.’? In de Kennisbank Stedelijk water van stichting Rioned wordt gebruik gemaakt van een neerslagreeks van 1955-1979. Voor het doorrekenen van de vuilemissie rekent men in de regel met een periode van 2 of 10 jaar. Voor deze berekening heeft de modeleur gekozen voor de jaren 1955 en 1956. Eén scenario is ter controle doorgerekend met een reeks van 10 jaar. Voor het doorrekenen van het effect bij hevige regenval zijn de neerslagreeksen minder interessant, omdat de jaarlijkse hoeveelheid regen in Nederland weinig varieert.

Daarvoor is het interessanter te kijken wat er bij piekbuien zoals bui 8 en 10 met een herhalingstijd van 2 resp. 10 jaar gebeurt. 8. Is deze neerslagreeks nog actueel te noemen, gelet op de vaker optredende wateroverlast in de genoemde gebieden te Rijen? Ja, anders was deze door stichting Rioned wel bijgesteld. Wateroverlast ontstaat bij hevige regenval. We kijken daarom ook wat er tijdens piekbuien zoals bui 8 en 10 gebeurt. 9. Zijn de berekeningen niet veel te conservatief voor bui 8 en 10? Nee. De berekeningen hebben tot doel in beeld te brengen wat er gebeurt bij een bepaalde piekneerslag ongeacht hoe vaak een dergelijke gebeurtenis plaatsvindt.

De navolgende bijlagen ontbreken in de raadsstukken: Bijlage I: Overzichtskaart riolering Rijen Bijlage II: Overzichtskaart scenario’s milieutechnisch functioneren riolering Rijen 10. Kunt u ons per omgaande bovengenoemde stukken ter beschikking stellen? Wij zullen u deze via de griffier doen toekomen (bijlagen zijn geplaatst). In het raadsvoorstel wordt het navolgende geschreven: ‘In het vigerende Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP 2021-2025) in een bedrag van 6 miljoen euro opgenomen voor het afkoppelen van verhard oppervlak in de planperiode. Wij verwachten begin 2022 meer inzicht te hebben in de hoogte van deze kosten van deze projecten. Dan zal ook duidelijk worden hoeveel geld er in de komende planperiode nog beschikbaar is voor het treffen van andere afkoppelmaatregelen.’ Totaal, gelet op het bericht in BN DeStem van 21-10-2021, wordt gesproken over: ‘Om meer overlast en overstromingen te beperken zijn mogelijk enkele tientallen miljoenen nodig.’ Bij een afkoppeling gaat het over 53% van het verharde oppervlak, dat betekent dat ongeveer 60 hectare afgekoppeld moet worden, en dat onderdeel wordt geschat op 31 miljoen, exclusief de voorbereidingskosten. Dat is ruim 43 % van de totale begroting van de gemeente. 11.

Waar baseert u deze financiële berekeningen op? Deze inschatting is gebaseerd op de gemiddelde kosten zoals deze zijn opgenomen in het Masterplan Afkoppelen van 31 mei 2021. Hierin wordt gesproken over het afkoppelen van 19 hectare voor een bedrag van 9,84 miljoen euro (= gemiddeld € 517.944/ha). 12. Kunt u ons de documenten toezenden die deze berekening onderbouwen? Deze berekening is gebaseerd op het kader dat er bij bui 8 met een herhalingstijd van eenmaal per twee 2 jaar geen water op straat mag staan. Uit de hydraulische berekeningen blijkt dat tijdens bui 8, 9.022 m3 rioolwater wordt overgestort bij Wolfsweide. Met het afkoppelen van 1 hectare verhard oppervlak, reduceren wij deze overstort met ca. 152 m3 per gebeurtenis. Theoretisch moet er (9.022/152=) 60 hectare verhard oppervlak afgekoppeld worden om bij bui 8 geen overstorten te hebben bij Wolfsweide. De gemiddelde kosten per hectare afkoppelen bedragen € 517.944 (zie vraag 11). 60ha à € 517.944 is 31 miljoen euro (afgerond). 13. In de vijf gebruikte scenario’s in het raadsvoorstel ontbreekt een financiële onderbouwing per scenario. Voor de beoordeling van de vijf scenario’s is het onontbeerlijk per scenario een financieel afwegingskader te beschikking te hebben.

Wanneer kunnen wij dit voor de gemeenteraad belangrijke toetsingskader ontvangen? Zoals u in het voorstel kunt lezen, willen wij eind 2022 komen tot een Afwegingsnotitie om de raad in staat te stellen definitieve keuzes voor de toekomst te maken.

VVD 14. Is voorbereidingsfase 1 onderdeel van alle voorliggende scenario’s? met andere woorden sorteren we met voorbereidingsfase niet voor op de keuze uit de voorliggende scenario’s? Nee, fase 1 biedt de kans om het effect van de maatregelen die nu in Rijen Noordoost voorbereid worden te vergroten. Daarbij biedt het ook de mogelijkheid schoon regenwater naar Wolfsweide af te voeren. Deze fase kan later onderdeel worden van de blauwe ader.

15. worden bij de uitwerking in fase 1 ook de kosten voor eventuele herinrichting, verbetering van het openbaar gebied boven de riolering in kaart gebracht? Wanneer niet, wat is hiervan de reden? Het voorbereiden van fase 1 heeft tot doel deze ‘afvoerleiding’ te dimensioneren en een kostenraming te maken voor het uitvoeren daarvan. Daarbij wordt ook een raming gemaakt voor het aanpassen van het openbare gebied. Mochten wij deze fase daadwerkelijk uit willen voeren dan wordt vooraf aan de raad een projectvoorstel voorgelegd. 16. op basis van de resultaten van de hydraulische en milieutechnische berekening kunnen wij onze vervolgstappen bepalen om eind 2022 te komen tot een afwegingsnotitie. 17. de planning van de afwegingsnotitie is erg laat? Wat is hiervan de reden? Hier liggen meerdere verschillende oorzaken aan ten grondslag. Die hebben te maken met personele wisselingen en capaciteit. De complexiteit van de materie, mede door het ontbreken van door de raad gestelde kaders voor de mate waarin op klimaatverandering moet worden geanticipeerd en de relatie met de waterkwaliteit van Wolfsweide. Het ontbreken van landelijke richtlijnen over de mate waarin ingespeeld moet worden op de gevolgen van het veranderende klimaat. 18.

Wat zijn de mogelijkheden om medio 2022 de afwegingsnotitie eerder te presenteren? Deze mogelijkheden zijn vanwege de werkdruk binnen het cluster Riolering beperkt. Dit zou ten koste gaan van andere werkzaamheden binnen de gemeente en voor de andere ABG-partners. Daarbij komt dat er nog veel uitzoekwerk is voor dit complexe vraagstuk.

D66 19. Hoeveel is er afgelopen 10 jaar in het riool geïnvesteerd in Rijen, Gilze, Hulten en Molenschot? Wij begrijpen de relevantie van deze vraag niet in relatie tot het afkoppelen. Het maken van een overzicht vraagt erg veel uitzoekwerk; u zult begrijpen dat wij dit niet voor de commissie Ruimte van 2 november beschikbaar kunnen hebben. U kunt deze informatie terugvinden in de jaarverslagen van de afgelopen 10 jaar. 20. Graag ontvangen wij een lijst met de projecten met bijbehorende investeringen? Zie antwoord op vraag 19. P 3. Laatste zin: “Injecties van andere rioleringsgebieden welke lozen op de gemengde (vrijverval) riolering van de kern Rijen zijn niet meegenomen in het rekenmodel”. 21. Welke rioleringsgebieden betreft dit? Het buitengebied (drukriolering). 22. En welke belasting heeft dit op het rioleringsstelsel in Rijen? Drukriolering voert in principe alleen vuilwater af. Op een aantal locaties is, ondanks dat dit niet toegestaan is, regenwater op de drukriolering aangesloten. Echter door de beperkte afvoercapaciteit van de drukriolering is de invloed hiervan op de belasting van het vrij verval stelsel bij hevige regenval nihil.

P.20 23. Overstort nabij RZWI en Randvoorzieningen Zwarte Dijk staan (nagenoeg) op 0. Waarom is dat?

Dit overzicht heeft betrekking op scenario 5 waarbij er in de berekening vanuit gegaan is dat 23,9 hectare verhard oppervlak is afgekoppeld. Dit heeft een gunstig effect op deze overstort en de overstort bij Wolfweide. Daarnaast ligt de overstort drempel bij Wolfsweide lager dan de beide overstortdrempels aan de Zwartedijk. 24. Kunnen deze wel een actieve functie krijgen? En indien ja, welke verlichting kan dit bieden bij zware buien? Dat kan door de overstortdrempel te verlagen, echter zal het waterschap hier niet mee akkoord gaan omdat dit leidt toe een hoger belasting van het oppervlaktewatersysteem. Wolfsweide is erop ingericht bij hevige regenval overtollig water te kunnen bufferen en daarna vertraagd af te kunnen voeren, waardoor het oppervlaktewatersysteem niet overbelast wordt. 25. Wat houdt vuilconcentraat in? En welke impact heeft deze op de omgeving? Vuilconcentraat is het hoeveelheid verontreiniging in het afvalwater gemeten in chemisch zuurstofverbruik (CZV). Hoe hoger deze concentratie is of hoeveelheid is die overgestort wordt, hoe slechter het is voor de waterkwaliteit. Uit onderzoek blijkt dat een gemiddelde overstort een vuilconcentratie heeft van 250mg/l. Voor Rijen Noord west wordt er geen water berekend op straat bij een bui 8, terwijl daar in de praktijk wel het geval is.

Voor Rijen Zuid-west geldt het omgekeerde, daar wordt wel water op straat berekend en is deze er in de praktijk niet. 26. Hoe kan dat? Wij weten niet of op het moment dat er water op straat waargenomen wordt in Rijen Noordwest de regenintentie op dat moment daadwerkelijk overeenkomst met bui 8 of hoger is. De berekeningen worden gemaakt met een (computer)model van het rioolstelsel. Dit model geeft een theoretische weergave van wat er gebeurt tijdens een bepaalde regenbui (neerslag gebeurtenis). Het model is zo goed als de data die er ingestopt is. Afwijkingen kunnen ontstaan als deze data afwijken van de werkelijkheid. Dat kan zijn door verkeerd ingevoerde buisdiameters of interne overstorten in het stelsel, verontreiniging in het stelsel, verzakkingen, etc. Maar ook een verkeerd ingevoerde weghoogte of foutieve aannamen voor de hoeveelheid verhard oppervlak kunnen leiden tot afwijkingen. Tot slot kan water op straat ook andere oorzaken hebben waardoor het water niet snel genoeg van de rijbaan kan worden afgevoerd zoals blad dat voor de kolken ligt, verstopte kolken of te weinig afschot van de rijbaan.

27. Hoe betrouwbaar is deze berekening dan? Voor het van doel van de rapportage is deze berekening toereikend. In het Masterplan afkoppelen Rijen d.d. 31 mei 2021 staat op P21 onder punt 1.Fasering werken van de afkoppelmaatregelen in voorkeursvolgorde: “1. Realiseren hemelwaterriolering voor de afvoer vanaf de locaties van de herinrichting in Rijen Noordoost richting de Wolfsweide vijver. Dit geldt voor de locaties waar de hemelwaterriolering tijdelijk op de gemengde riolering is aangesloten. Als onderdeel van de realisatie van deze afvoer worden ook de bovengrondse bergingslocaties die naast deze afvoer liggen gerealiseerd. Vragen: 28. Wat is deze tijdelijke aansluiting? Dit zijn aansluitingen van buffer- en/of infiltratievoorziening op het gemengde rioolstelsel om bij hevige regenval hemelwater dat niet meer opgevangen kan worden af te voeren. Deze aansluitingen worden voorzien van een terugslagklep zodat er geen vuil water uit het gemengde stelsel in de regenwaterbuffer/infiltratievoorziening kan lopen. Deze aansluitingen verliezen hun functie naarmate het stelsel van buffer- en infiltratievoorzieningen uitgebreid worden of voltooid zijn. 29. Welke locaties betreft dit? Dit zal bij alle voorzieningen het geval zijn.

Naarmate er meer voorzieningen aangelegd worden, gaan deze als één systeem werken en verliezen deze tijdelijke aansluitingen hun functie en kunnen buiten werking gesteld worden. 30. Waarom is voor deze tijdelijke aansluiting gekozen? Om het water dat niet meer in buffer- of infiltratievoorziening geborgen kan worden in laatste instantie via het gemengde stelsel af te kunnen voeren. Zouden wij dat niet doen, dan kan het overtollige regenwater nergens naartoe en blijft op straat staan of stroomt bovengronds af naar lager gelegen delen. 31. Hoeveel kost dit om dit af te koppelen? Deze tijdelijke voorzieningen worden niet afgekoppeld maar buiten werking gesteld. Dit kan heel eenvoudig en voor weinig kosten. Er kan ook voor gekozen worden ze in functie te houden zodat bij extreme regenval gebruik gemaakt kan worden van de rest(bergings)capaciteit van het vuilwater rioolstelsel. 32. Wat zijn de kosten van “normaal” jaarlijks onderhoud van het riool (inclusief schoonmaak en spoed reparaties)? In 2020 hebben wij ca. € 350.000 besteed aan onderhoud. Deze kosten kunnen jaarlijks sterk variëren en hebben ook te maken met de leeftijd van het rioolstelsel, maar ook met maatregelen die wij naar aanleiding van bijvoorbeeld rioolinspecties moeten uitvoeren. 33.

Welke impact heeft het jaarlijks onderhoud en de investeringen afkoppeling hemelwater in Rijen tot en met fase 5 op de rioolheffing? Deze investeringen geeft een uitbreiding van het areaal en zullen leiden tot meer onderhoudskosten voor riolering. De hoogte van het onderhoud van deze investering is afhankelijk van de keuzes die de raad maakt in de mate waarin men wil afkoppelen in relatie tot de waterkwaliteit van Wolfsweide en het anticiperen op de andere gevolgen van klimaatverandering (het tegengaan van verdroging door daling van de grondwaterstand). De financiële effecten worden meegenomen in de nog op te stellen Afweegnotitie.

34. Graag willen wij weten hoe hoog de rioolheffing per huishouden moet worden om het afkoppelen te kunnen betalen? Deze vraag is een onderdeel van de Afweegnotitie die wij komend jaar gaan opstellen en is mede afhankelijk van de keuzes die de raad gaat maken in het kader van klimaatadaptatie (wateroverlast en verdroging) in relatie tot de gewenste waterkwaliteit bij Wolfweide. Bijlage 1 en 2 ontbreken. Kunnen deze nog worden nagezonden Ja, deze worden u via de griffier toegezonden (bijlagen zijn geplaatst).