ap 9h statement burgemeester over stembureauleden 70 jaar en ouder en beantwoording vragen van fracties PvdA, D66 en Groen Gilze en Rijen

Statement burgemeester Gilze en Rijen stembureauleden 70 jaar en ouder “De gemeente Gilze en Rijen kent een grote groep vitale 70+’ers die op verschillende manieren actief zijn als vrijwilliger in onze samenleving. Een deel daarvan was in de afgelopen jaren bij verkiezingen ook actief als vrijwilliger op het stembureau. Ik heb voor de inzet van al deze actieve mensen onveranderd grote waardering. Het Rijk heeft 70+’ers als risicogroep bestempeld in de bestrijding van het coronavirus en heeft voor deze groep mensen om deze reden onder andere stemmen per brief en meerdere dagen kunnen stemmen op een stembureau mogelijk gemaakt. Voor leden van een stembureau geldt dat zij vele uren doorbrengen in een binnenruimte, waar veel mensen komen om een stem uit te brengen. Met een reeks van maatregelen doen we er alles aan om de verkiezingen coronaproof te laten verlopen. Ondanks de veelheid aan maatregelen gaat het komen en gaan van stemgerechtigden en de samenwerking van de leden van het stembureau gepaard met besmettingsrisico’s. Ik wil er, zeker nu, alles aan doen om iedereen op het stembureau ook een veilige en gezonde omgeving te bieden. Dat heeft geleid tot de eerdere afweging om hen deze keer niet in te zetten als lid van het stembureau. Deze afweging heb ik allerminst lichtvaardig en uit oogpunt van goed ‘werkgeverschap’ gemaakt.

Ik heb hierop inmiddels veel en uiteenlopende reacties ontvangen. Hierop heb ik alle (9) stembureauleden van 70 jaar en ouder telefonisch gesproken over hoe de betreffende brief is ontvangen en welk gevoel dit hen gaf. Hieruit kwam een genuanceerd beeld, niet iedereen heeft de boodschap als negatief ervaren en een aantal mensen vindt het uit eigen beweging niet verantwoord zitting te nemen in het stembureau. De reacties gehoord hebbend, bied ik mensen van 70 jaar en ouder ook dit keer alsnog de gelegenheid om actief zitting te nemen in het stembureau. Daarbij geef ik het dringende advies om de gezondheidsrisico’s in overweging te nemen bij de beslissing om al dan niet plaats te nemen als lid van het stembureau. Ik wil nogmaals benadrukken dat ik de inzet van de groep 70+’ers voor onze samenleving, ook in tijden van de coronacrisis, waardeer.” burgemeester Derk Alssema gemeente Gilze en Rijen

MEMO -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

gemeenteraadsfractie PvdA

Van

college van burgemeester en wethouders

Onderwerp

beantwoording vragen fractie PvdA mbt 70-plus vrijwilligers stembureau

Datum

7 januari 2021

Zaak Green Valley

311992

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Langs deze weg beantwoorden wij de schriftelijke vragen die vanuit de raadsfractie PvdA zijn gesteld over het besluit om 70-plus vrijwilligers niet in te zetten op het stembureau ten tijde van covid-19. Vraag 1 Het advies van de minister van Binnenlandse Zaken is dat 70 plussers zelf een afweging moeten maken of ze in maart actief willen zijn als stembureaulid. Op de website van het RIVM staat als antwoord op de vraag of mensen die tot de risicogroep behoren zich ook veilig kunnen aanmelden als stembureaulid dat er extra maatregelen genomen worden in het stembureau voor de veiligheid van stembureauleden en dat het RIVM mensen uit risicogroepen aanraadt om extra voorzichtig te zijn en de maatregelen goed op te volgen. Waarom heeft het college besloten om van deze landelijke richtlijnen af te wijken en 70 plussers in onze gemeente niet toe te staan als stembureaulid? Waarom is alleen gekozen voor een verbod voor 70 plussers en niet voor andere risicogroepen, zoals chronisch zieken, mensen met overgewicht, etc.? Verkiezingen zijn gebeurtenissen waarbij zich veel mensen gelijktijdig en achtereenvolgens op een bepaalde locatie bevinden.

We treffen volop maatregelen om te komen tot veilige verkiezingen, zowel qua locatie als bemensing en hygiënemaatregelen. Een stembureaulid komt op de verkiezingsdag zo´n 13,5 uur in aanraking met grote stromen bezoekers/kiezers. De Tijdelijke Wet Verkiezingen covid-19 ziet 70-plussers als risicogroep en biedt hen daarom de mogelijkheid om gebruik te maken van briefstemmen, bovendien kan deze doelgroep op meerdere dagen komen stemmen zodat er meer sprake is van spreiding van drukte. Het briefstemmen geldt niet voor andere risicogroepen, zoals u hier boven enkele voorbeelden noemt. Op basis van dit vertrekpunt hebben we een besluit genomen over het al dan niet inzetten van 70+ stembureauleden en – om gezondheidsrisico´s te beperken – de negen personen in kwestie aangegeven dit keer geen gebruik te maken van hun aanbod om mee te werken. Vraag 2 Heeft de Veiligheidsregio omtrent dit onderwerp een advies gegeven? Zo ja, hoe luidt dan het advies en is er verschil tussen dit advies en het huidige beleid van de gemeente hieromtrent? Zo nee, waarom neemt de gemeente dan een afwijkend standpunt in op het tot nu toe gevoerde beleid om ons als gemeente te conformeren aan de coronarichtlijnen van de Veiligheidsregio? Dit besluit is genomen met het oog op het minimaliseren van risico´s.

Als gemeente treffen wij een serie maatregelen om risico´s op besmetting met covid-19 te beperken. Dat doen wij op basis van de richtlijnen en op eigen initiatief, om zo te komen tot verantwoorde keuzes voor de mensen die onder onze verantwoordelijkheid vrijwilligerswerk uitvoeren. Vraag 3 Geldt het verbod om als 70 plusser stembureaulid te zijn in maart alleen binnen de ABG gemeenten of zijn er nog andere gemeenten die eenzelfde verbod instellen? Zo ja, om hoeveel gemeenten gaat het? Dat is ons niet bekend. Vraag 4 Zoals gezegd strookt het strengere standpunt van onze gemeente niet met het landelijke advies. Is het college zich ervan bewust dat het huidige verbod voor 70 plussers botst met de keuzevrijheid van onze inwoners in die leeftijdscategorie om een eigen afweging te maken? Is het college voornemens om met de 70 plussers in onze gemeente die toch graag actief zouden zijn als stembureaulid in gesprek te gaan? Is het college bereid om op basis van deze gesprekken ofwel haar standpunt om 70 plussers bij voorbaat uit te sluiten te herzien ofwel in specifieke gevallen een uitzondering op deze regel te maken? Zo nee, waarom niet? In Gilze en Rijen hebben we in totaal negen 70+-ers aangeschreven om hen dit keer niet in te zetten als stembureaulid of -voorzitter. Een tweetal mensen had zichzelf al eerder teruggetrokken gezien de situatie.

We betwijfelen nog altijd of het verstandig is, maar bieden mensen van 70 jaar en ouder alsnog de gelegenheid om actief te zijn als lid van het stembureau. Daarbij geven we het dringende advies om de gezondheidsrisico’s in overweging te nemen.

2

MEMO -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

gemeenteraadsfractie D66

Van

college van burgemeester en wethouders

Onderwerp

beantwoording vragen fractie D66 mbt 70-plus vrijwilligers stembureau

Datum

7 januari 2021

Zaak Green Valley

311992

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Langs deze weg beantwoorden wij de schriftelijke vragen die vanuit de raadsfractie D66 zijn gesteld over het besluit om 70-plus vrijwilligers niet in te zetten op het stembureau ten tijde van covid-19. 1. Beseft uw college – bij nader inzien – dat het argument om geen stembureaus in verpleegof verzorgingstehuizen te plaatsen, geen direct verband houdt met uw besluit t.a.v. de 70+ ers? Immers het vrijwaren van deze tehuizen met kwetsbare ouderen (vanwege het risico door de binnenstroom van honderden tot duizenden stemmers) heeft niks van doen met de betreffende vrijwilligers, die immers corona proof hun werk doen. Bij verkiezingen bevinden zich gelijktijdig en achtereenvolgens veel mensen op een bepaalde locatie. We treffen volop maatregelen om te komen tot veilige verkiezingen, zowel qua locatie als bemensing en hygiënemaatregelen. Maar, een stembureaulid komt op de verkiezingsdag gedurende ruim 13,5 uur in aanraking met grote stromen kiezers. De Tijdelijke Wet Verkiezingen covid-19 ziet 70-plussers als risicogroep en biedt hen daarom de mogelijkheid om gebruik te maken van briefstemmen, bovendien kan deze doelgroep op meerdere dagen komen stemmen zodat er meer sprake is van spreiding van drukte.

Op basis van dit vertrekpunt hebben we een besluit genomen over het al dan niet inzetten van 70+ stembureauleden en – om gezondheidsrisico´s te beperken – aangegeven dit keer geen gebruik te maken van hun aanbod om mee te werken. 2. Is het college ermee bekend dat reeds in oktober de vrijwilligers een schrijven van de gemeente hebben ontvangen, waarin zijn konden aangeven of ze weer voor het werk in de stembureaus in aanmerking wilden komen, en dat toen niet is aangegeven dat de uitnodiging niet voor 70- plussers gold? Waarom dan pas wel later tot deze beslissing gekomen? Onderstaande is opgenomen in kamerstukken van 30-10-2020: Briefstemmen Met betrekking tot het stemmen per brief heb ik de afgelopen weken laten uitwerken hoe dat vorm zou kunnen worden gegeven en is er gekeken naar wat haalbaar en uitvoerbaar is

gegeven de tijd die er nog is tot de Tweede Kamerverkiezingen en de termijnen die de Kieswet kent voor bijvoorbeeld de kandidaatstelling. Tevens heb ik hierbij de motie van het lid Terpstra (CDA)1 betrokken waarin aan de regering is gevraagd de mogelijkheid te scheppen dat met name kwetsbare kiezers per post hun stem kunnen uitbrengen. Alles afwegende, kies ik er voor om ter uitvoering van de motie-Terpstra het mogelijk te maken voor kiezers van 70 jaar en ouder dat zij hun stem per brief uit kunnen brengen. Dat licht ik hierna toe. Mijn doel is dat bij de komende Tweede Kamerverkiezing het stemmen op een veilige manier kan verlopen, zodat risico’s voor de gezondheid als gevolg van het coronavirus worden voorkomen. Daarom worden er maatregelen getroffen in het stemlokaal, zoals de veilige afstand en de hygiënemaatregelen. Ondanks die maatregelen is het niet uit te sluiten dat kwetsbare kiezers vanwege het coronavirus de gang naar het stemlokaal niet zullen willen of durven te maken. Deze kiezers kunnen in dat geval uiteraard een andere kiezer een schriftelijke of onderhandse volmacht geven. De eerste aanschrijving vanuit Gilze en Rijen is 12 oktober geweest; dit was een inventarisatie onder de stembureauleden die eerder als stembureaulid bij een verkiezing hebben gezeten.

Naar aanleiding van de steeds wisselende en aangescherpte maatregelen en de inmiddels aangenomen (01-01-2021) Tijdelijke Wet Verkiezingen covid-19 omtrent briefstemmen en corona, is besloten in het kader van de volksgezondheid de 70-plussers aan te schrijven. 3. Beseft het college dat door dit gewraakte besluit ook gezonde en fitte 70-plussers (zoals Han van der Hart worden uitgesloten, zonder dat daar goede redenen voor zijn? 70-plussers worden door de overheid en RIVM aangemerkt als risicogroep wat betreft covid19. 4. Is het college bekend met de reactie van de voorzitter van de SeniorenVereniging Rijen (d.d. 1 jan. 2021), die uw college er op wijst dat “juist de groep van senioren de tijd heeft om maatschappelijk betrokken en zinvol bezig te zijn? En deelt uw college de mening van de voorzitter van de SVR, dat het beter was geweest om uw overweging eerst voor te leggen aan het Seniorenplatform? Ja, deze reactie is bekend. Het inzetten van vrijwilligers die 70 jaar of ouder zijn, staat in zijn algemeenheid niet ter discussie. We hebben hier gezien de huidige situatie met corona eenmalig een besluit in genomen wat betreft het bemensen van stembureaus tijdens de verkiezingen. Een lange dag, waarbij gedurende 13,5 uur grote aantallen mensen (achtereenvolgens) bijeen komen. Dit hebben we gedaan vanuit voorzorg en onze verantwoordelijkheid voor onze vrijwilligers.

Een toets bij de seniorenvereniging neemt die verantwoordelijkheid niet weg. 5. Op het gebied van volksgezondheid hebben we de GGD voor adviezen. Meer in het bijzonder heeft de GGD als taak om adviezen te geven aan de burgemeester i.h.k.v. de Wet Covid-19. Heeft de burgemeester (of het college) aan de GGD om advies terzake gevraagd? Zo ja, wat was dat advies? Zo nee, waarom niet? Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor het organiseren en veilig uitvoeren van de verkiezingen. We treffen een reeks aan coronamaatregelen, maar kunnen geen 100% veiligheid garanderen. Vandaar dat we voor deze keer de als risicogroep aangeduide doelgroep van 70+ hebben aangeschreven om hen te bedanken voor hun aanbod.

6. Was het uw college, ten tijde van het nemen van de gewraakte beslissing, ermee bekend dat elke gemeente bij elk stembureaulid actief een gezondheidscheck moet uitvoeren, voorafgaand aan de zitting van het stembureau? Zo ja, waarom dan nog deze uitsluiting van gezonde 70-plussers? Zo nee, gaat u dit dan alsnog mee wegen? Ja. Onze zorg zit echter bij de vele bezoekers / kiezers die op een verkiezingsdag voorbij komen. 7. U bent waarschijnlijk inmiddels op de hoogte van de beantwoording van de vragen over het weren van 70-plussers op het stembureau in Leiden. Dit is inmiddels door de burgemeester van Leiden teruggedraaid. Dan bent u ook bekend met het statement van de minister van Binnenlandse Zaken n.a.v. deze casus dat zij “geen reden ziet om personen die vallen in een risicogroep niet zelf de afweging te laten maken of zij zich willen aanmelden als stembureaulid”. Geeft dat statement, opgeteld bij de gezondheidscheck die al is ingebouwd, u reden om uw gewraakte besluit terug te draaien? We betwijfelen nog altijd of het verstandig is, maar bieden mensen van 70 jaar en ouder alsnog de gelegenheid om actief te zijn als lid van het stembureau. Daarbij geven we het dringende advies om de gezondheidsrisico’s in overweging te nemen. 8.

Als de gezondheid van alle betrokkenen (ook 70-plussers) al gecheckt wordt, en er dus geen reden meer is om 70-plussers te weren, en ook de afweging van deze groep om als vrijwilliger mee te doen, helemaal aan hen is, welke reden blijft er dan nog over om hen te weren als vrijwilliger van stembusbureaus? Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor het organiseren en veilig uitvoeren van de verkiezingen. We treffen een reeks aan coronamaatregelen, maar kunnen geen 100% veiligheid garanderen. Vandaar dat we gezien de specifieke omstandigheden die covid-19 meebrengt de als risicogroep aangeduide doelgroep van 70+ hebben aangeschreven om hen dit jaar niet in te zetten. 9. Is uw college ermee bekend dat het – zonder gegronde reden – onderscheid maken tussen mensen naar leeftijd, leeftijdsdiscriminatie is, niks meer en niks minder? Naar onze mening is hier sprake van gegronde redenen, zijnde het behoren tot een duidelijk omschreven risicogroep waarvoor diverse extra maatregelen moeten worden getroffen, zoals briefstemmen. 10.

Is het uw college bekend dat talloze 70-plussers allerlei functies in het openbaar bestuur (en ander belangrijke werk in het maatschappelijk leven) uitoefenen, waarbij contact met anderen inherent is (zoals het zijn van waarnemend burgemeester in Waalre, de ons bekende Jan Boelhouwer), zonder dat hier tegenwerpingen tegen worden ingebracht, noch abnormaal wordt gevonden? In lijn met vraag 4: de inzet van 70-plussers in de samenleving, vrijwillig dan wel beroepsmatig, staat voor ons niet ter discussie. Het gaat er hier om dat deze doelgroep als risicogroep is aangemerkt wat betreft covid-19, en we op verkiezingsdagen te maken hebben met grote aantallen bezoekers in een tijdbestek van 13,5 uur. We treffen

beschermingsmaatregelen, maar zijn van mening dat we deze risicogroep niet onnodig extra willen blootstellen aan risico´s. 11. Vindt u het bij nader inzien wel een valide argument (in uw persbericht) om uw beslissing niet terug te draaien “gezien er amper tegengeluid is”? Wij willen uit voorzorg deze doelgroep behoeden voor risico´s die ze lopen tijdens het werk dat ze voor ons doet: het begeleiden van druk bezochte verkiezingen ten tijde van covid-19. (Er was overigens geen sprake van een persbericht, maar een reactie op een persvraag.) 12. Bent u bereid – gelet op alle argumenten tégen uw gewraakte en mogelijk strafbare beslissing – om uw beslissing terzake van het weigeren van gezonde 70-plussers terug te draaien? Zie antwoord bij vraag 7.

MEMO -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

gemeenteraadsfractie Groen Gilze en Rijen

Van

college van burgemeester en wethouders

Onderwerp

beantwoording vragen fractie Groen Gilze en Rijen mbt 70-plus vrijwilligers stembureau

Datum

7 januari 2021

Zaak Green Valley

311992

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Langs deze weg beantwoorden wij de schriftelijke vragen die vanuit de raadsfractie Groen Gilze en Rijen zijn gesteld over het besluit om 70-plus vrijwilligers niet in te zetten op het stembureau ten tijde van covid-19. Vraag 1. Is de burgemeester bekend met artikel 1 van de Grondwet? Ja, de burgemeester is bekend met artikel 1 van de Grondwet. Vraag 2. Heeft de burgemeester bij zijn beslissing 70-jarigen uit te sluiten bij vrijwillige hulp bij de verkiezingen van 2021, bedacht dat hij juridisch gedagvaard kan worden? Voorop gesteld: in het schrijven vanuit de gemeente is geen sprake geweest van een verbod, maar van een besluit om de doelgroep van 70-plussers dit keer gezien corona niet in te zetten als vrijwilligers op de stembureaus. De burgemeester is zich ervan bewust dat zijn beslissing juridisch aangevochten kan worden. Desondanks heeft de burgemeester gemeend de gezondheidsrisico’s die de werkzaamheden met zich meebrengen voor stembureauleden die tot de covid-19-risicogroep, voorop te moeten stellen. Deze beslissing is allerminst lichtvaardig genomen. De burgemeester acht het legitiem om de als Covid-19-risicogroep aangeduide doelgroep van 70-plussers te beschermen, door deze dit jaar niet als stembureaulid in te zetten.

Daarbij heeft de burgemeester niet alleen meegewogen het feit dat de 70-plussers tot de risicogroep behoren, maar ook zijn verantwoordelijkheid als ‘werkgever’ genomen. Vrijwilligerswerk op een stembureau is namelijk een vorm van arbeid en de burgemeester dient zich daarbij als een goed werkgever te gedragen. Het voorkómen van gezondheidsrisico’s voor diegenen waarvoor hij verantwoordelijk is, is daarbij van groot belang. Alles overwegende is de burgemeester dan ook van mening dat, vanwege de bijzondere en specifieke omstandigheden die covid-19 met zich meebrengt, zijn beslissing evenredig, passend en legitiem is. Hij acht zijn beslissing dan ook rechtmatig en vertrouwt erop dat deze een eventuele rechterlijke toets zal doorstaan. Het actief inzetten van deze risicogroep op druk bezochte plaatsen, gedurende een periode van zo´n 13,5 uur wordt nog steeds als onverstandig gezien.

Maar mochten 70-plussers zelf de risico-afweging maken en de risico´s acceptabel vinden, dan zullen we hen inzetten als vrijwilliger voor de verkiezingen dit keer. Ons dringend advies blijft gezien de situatie met covid-19 om dit niet te doen. Vraag 3. Is de burgemeester bekend met de uitspraken van het College voor de Rechten van de Mens? Zo ja, dan verwachten wij herroeping van uw beleid mbt leeftijd. Zo neen, dan verwijzen wij u naar onderstaande tekst en gaan ervan uit dat u uw beleid vrijwaart van leeftijdsdiscriminatie. Ja, de burgemeester is bekend met de uitspraken van het College van de Rechten van de Mens. Met inachtneming van die uitspraken is de burgemeester in het voorliggende geval van oordeel dat de door hem genomen beslissing gerechtvaardigd is. Zoals tevens blijkt uit het antwoord bij vraag 2 acht de burgemeester het dan ook passend en noodzakelijk om, bij wijze van hoge uitzondering vanwege de specifieke omstandigheden met betrekking tot covid-19, 70-plussers bij de eerstvolgende verkiezingen niet als stembureaulid in te zetten. Gelet op de zorgvuldige overwegingen die aan zijn beslissing ten grondslag liggen is van leeftijdsdiscriminatie geen sprake. Maar mochten 70-plussers zelf de risico-afweging maken en de risico´s acceptabel vinden, dan zullen we hen inzetten voor de verkiezingen dit keer.

Specifiek voor deze verkiezingen blijft ons dringend advies, gezien de situatie met covid-19, om dit niet te doen.