ap 9 schetsontwerp sporthal Achter de Tuintjes

SCHETSONTWERP SPORTHAL ACHTER DE TUINTJES GILZE

OPGAVE De vernieuwbouw van de sporthal “Achter de Tuintjes” in Gilze is een opgave die zich toespitst op twee aspecten. Enerzijds is de bestaande hal met zijn markante kapvorm en hoogwaardige interieurafwerking toe aan een renovatie- en verduurzamingsslag. Anderzijds is de openbare ruimte rondom het huidige gebouw onbestemd en van weinig kwaliteit.

NOORD

K A P IT T

ELSTR

De planlocatie kenmerkt zich door de positionering van de sporthal in een deels groene, deels versteende context. Het voorplein vormt een centraal gegeven, maar het ontbreekt deze ‘stedelijke’ ruimte aan echte zeggingskracht. Rafelige randen, de dominantie van de auto en (daardoor) het ontbreken van groen en verblijfskwaliteit, maken het plein aan de Kapittelstraat op dit moment tot een plek met weinig toegevoegde waarde voor het dorp.

STEENAKKERPLEIN

A AT

Toch biedt de locatie ook rijke kwaliteiten, zoals de aanwezige groenstructuur die zich vanuit de historisch waardevolle verbinding Achter de Tuintjes uitstrekt over de westzijde van het plangebied. Daarnaast biedt de ligging midden in een woonwijk een kans om ook echt kwaliteit toe te voegen voor de direct omwonenden. De bestaande sporthal waarderen we om zijn herkenbare kapvorm die een zuivere architectonische expressie vormt van de constructieve opzet.

PARKEREN!!!

WEST

OOST

ZUID

inventarisatie bestaande situatie

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

foto’s bestaande situatie

De essentie van de opgave gaat wat ons betreft over de wijze waarop de vernieuwbouw van de sporthal bijdraagt aan de verbetering van de ruimtelijke context en vice versa. We doen een poging om middels de nieuwbouw de gebouwde omgeving te herstellen en maximaal ruimte te bieden voor kwalitatieve openbare ruimte die op zijn beurt weer een meerwaarde vormt voor de gebruikers en het gebouw. 2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

1

N BESTAAND EN SLOOP

2

ZONERING

N

3

Door de footprint van het gebouw compact te ontwerpen, ontstaat er een maximaal potentieel aan openbare ruimte. Deze gehele ruimte wordt vergroend, waarbij gezocht wordt naar een minimale ruimte-invulling van parkeren en een maximale invulling van groen.

ORIËNTATIE Het compacte gebouw versterkt de definitie en oriëntatie van het plein.

N

4

VERGROENING

N

Naast het versterken van de bestaande groenstructuur Achter de Tuintjes en aan de zijkant van het perceel, ontstaat er een multi-inzetbare voorruimte met een groen karakter, die doordringt tot in de wijk.

CONCEPT De bestaande situatie vraagt om het toekennen van meer betekenis en kwaliteit. We stellen een integrale benadering voor waarbij architectuur, stedenbouw en landschap in samenhang leiden tot een alomvattende, integrale oplossing voor de locatie. De bestaande bebouwing van de sporthal brengen we terug tot de basis. Vanuit daar wordt – in dienst van het maximaliseren van de openbare ruimte een zo compact mogelijke, 2-laagse nieuwbouw gerealiseerd. Hierbij ontstaat een dakvlak dat goed georiënteerd is op de zon ten gunste van

de toepassing van pv-panelen. Het parkeren zal zo efficiënt mogelijk worden opgelost om zoveel mogelijk ruimte te laten voor een groen voorplein. De meerlaagse nieuwbouw zorgt samen met de reeds aanwezige – en te versterken – bomenkrans voor een krachtige definitie van de vernieuwde openbare ruimte. Een multi-inzetbare ruimte met een sterk groen karakter. Een ruimte met verblijfskwaliteiten, in heldere relatie tot de sporthal en van waarde voor de wijk en het dorp.

conceptstappen doorsnede

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

INPLANTING De openbare inrichting is tot stand gekomen in een balans tussen een zo compact mogelijke uitbreiding van de sporthal, een oplossing voor de gewenste parkeerbehoefte en het streven naar een maximum aan openbare, groene ruimte voor de sporthal. Het bestaande bomen-assortiment rondom de sporthal zal op het plein verder aangevuld worden om de groene kwaliteit nog meer te versterken. Hierdoor ontstaat een groen gemarkeerde stedelijke ruimte met verblijfskwaliteit. Het parkeren vindt plaats op de pleinvloer, waarbij de 48 plaatsen zo doelmatig en compact mogelijk opgelost zijn en passen in het stramien van de pleinvloer. In de flank van de route naar de entree wordt tevens voorzien in 60 fietsplaatsen. Op het plein ontmoet het parkeerstramien het gevelstramien, dat voortkomt uit de structuur en maatsystematiek van de sporthal. Daar waar het gebouw zich opent naar het plein wordt een doorlopende relatie tussen exterieur en interieur aangezet, waardoor de openbare ruimte richting en een aanleiding krijgt. Als ruimtelijke laag ligt onder dit strakke stramien de meer organische vorm van de looplijnen. Deze lijnen verbinden de groene wereld van Achter de Tuintjes met de pleinzijde en trekken het landschap om het gebouw heen. Door de organische structuur en de strakke stramienlijnen over elkaar te leggen, ontstaat een ruimtelijk interessant beeld, dat bovendien functioneel is.

De pleinvloer is maximaal groen, de paadjes zijn zo smal mogelijk, maar voldoen uiteraard aan de eisen voor toegankelijkheid. In het midden van het plein zijn twee vakken opgetild, waardoor zitranden ontstaan. Hier kunnen de schoolklassen na het sporten verzamelen, hier kun je even in het zonnetje op iemand wachten. De plantvakken zijn ingevuld op de schaal van de stramienen. Dat betekent dat we per vak één soort aanplanten. Hierdoor blijft de schaal stoer en inzichtelijk. De bestratingsvakken zullen worden ingevuld met halfverharding en verharding, waarbij de bestaande gebakken klinkers hergebruikt worden, aangevuld met nieuwe gebakken klinkers in een vergelijkbare tint. Aan de gevels van de bestaande sporthal zal het gebouw een natuurinclusieve aanvulling vormen op de aanwezige flora en fauna. We stellen een groene gevel voor die ruimte biedt voor het nestelen van vogels en insecten, het groeien van planten en bloemen en het opnemen van water. Het gebouw ademt en genereert een aantrekkelijk beeld voor direct omwonenden.

N plankaart landschapsontwerp 1:750

materiaalgebruik landschappelijke inrichting

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

impressie naar de sporthal en het groene voorplein gezien vanuit de Kapittelstraat

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

4. PLATTEGROND 1:250

PROGRAMMA EN ORGANISATIE Het programma is opgezet in een heldere organisatie, waarbij gebruiksfuncties doordacht samenkomen, maar tegelijk en desgewenst ook los van elkaar kunnen functioneren. Om de ruimte van het openbare plein maximaal te houden, is het nieuw te realiseren programma binnen een zo compact mogelijke footprint opgelost. Deze compacte opzet draagt sterk bij aan een functioneel gebruik binnen het gebouw met korte looplijnen en directe relaties tussen functies. De centrale hal vormt de spil binnen de sporthal. Deze dubbelhoge ruimte biedt – vanuit het groene plein - een ruimtelijke ontvangst voor de bezoeker, laat stromen samenkomen, zich weer verspreiden, en legt nadrukkelijke relaties met de bestaande sportzaal. De twee trappen vormen een doorlopende beweging naar de tribune en de multifunctionele sportruimte met bijbehorende voorzieningen op de verdieping.

sportzaal

toestel berging

toestel berging

bereidingskeuken spoelkeuken voorraadruimte werkkast

wedstrijdleiding tassen/berging

werkkast

scheidsrechter / docenten

ehbo miva

scheidsrechter / docenten

laden/lossen container opslag

laden/lossen optie voor lift

beheerder receptie

denksport-/ vergaderruimte kantine

kleed ruimte

kleed ruimte

kleed ruimte

kleed ruimte

miva entreehal werkkast

terras

plattegrond begane grond 1:250

noord relatieschema programma-onderdelen

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

K E R S V A N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N reduitlaan 39

4814 DC

Breda

T +31 (0)76 5221811

0000-V001-editie-jjmmdd

4. PLATTEGROND 1:250

PROGRAMMA EN ORGANISATIE

De meest publieke functies, de kantine en de denksport-/vergaderruimte zijn – vanuit de centrale hal - in voortdurende, directe relatie tot het groene plein georganiseerd. Binnen het ontwerp wordt steeds een nadrukkelijke samenhang gelegd tussen het interieur en exterieur. Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het gebouw bekrachtigd en ontstaat een dynamisch beeld op de activiteiten in de sporthal. Hierbij is de kantine tevens opgespannen naar de sportzaal, waardoor in deze ruimte landschap en sport letterlijk samenkomen. Vanuit deze bijeenkomstruimtes wordt ook de optie geboden om een verbinding te leggen naar een groen dakterras op de verdieping. Vanuit het oogpunt van beheer en toezicht neemt de beheerdersruimte een centrale positie in binnen het gebouw, terwijl facilitaire voorzieningen in directe nabijheid van de centrale hal opgelost zijn. De kleedlokalen, ruimtes voor scheidsrechters en docenten en toiletten voor de grote sportzaal zijn toegankelijk via de centrale hal en vormen een besloten domein. Eenzelfde besloten domein ontstaat ook op de verdieping waar de tweede sportzaal, met bijbehorende kleedruimtes (en toiletvoorzieningen) ontsloten wordt. Deze kleinere sportzaal presenteert zich middels een groot venter op bijzondere wijze aan het plein, waardoor activiteiten uit het interieur in relatie komen met het openbare domein.

tribune

optie voor lift

techniek

toiletten dakterras

kleed ruimte

kleed ruimte

kleine zaal toestel berging

plattegrond 1V 1:250

noord

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

K E R S V A N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N reduitlaan 39

4814 DC

Breda

T +31 (0)76 5221811

0000-V001-editie-jjmmdd

ARCHITECTUUR De nieuwbouw toont zich als een rationele, orthogonale structuur van horizontale en verticale lijnen, waarbinnen het programma is gerangschikt. De wijze waarop het programma binnen dit casco is georganiseerd, genereert samen met de positie en contour van de bestaande sporthal, verspringing en geleding in de nieuwbouw. Zowel in de breedte, als in de hoogte. Het casco wordt in een open structuur over de breedte van de bestaande hal doorgezet. Daarmee reageert het op de bestaande dakvorm en genereert tevens een dakvlak voor een pv-installatie, die op de bestaande sporthal in verband met beperkt draagvermogen niet mogelijk is. Het gebouw ontleent zijn structuur aan de houten constructie, die zowel in de gevels als het interieur afleesbaar is. Dit vormt ook de basis voor een gevelcompositie van open, transparante geveldelen en dichte, houten invullingen. Door een afgewogen positionering van de transparante delen worden de functies in het gebouw vanuit de openbare ruimte afleesbaar en wordt de toegankelijkheid van de sporthal benadrukt. Deze transparantie wordt ook doorgetrokken in het interieur, waarbij transparante delen binnen het gebouw functies op elkaar betrekken en ruimtelijkheid bieden. Het houten casco en de houten gevels beantwoorden aan circulair materiaalgebruik en schikken zich als vanzelfsprekend naar de omliggende bomen en het groene plein-landschap.

De blinde gevels van de sportzaal, omringd door volwassen bomen, worden ingevuld met een principe dat bijdraagt aan de biodiversiteit van de plek. Het onderste horizontale deel van de gevel zal robuust en vandalismebestendig worden uitgevoerd. Terwijl in de zone daarboven een circulair materiaal in een ‘pixelstructuur’ wordt toegepast die ruimte biedt aan vergroening, wateropname en een grote diversiteit aan nestgelegenheden voor vogels en insecten.

gevel gezien vanuit de Kapittelstraat

zijgevel

materialenpalet

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

impressie entree en interieur

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

vergroten leefbaarheid / terugdringen aanwezigheid auto / toevoegen verblijfskwaliteit circulair, onderhoudsarm materiaalgebruik

groene invulling biedt antwoord op hittestress, bevordert biodiversiteit en draagt bij aan waterretentie

doorsnede duurzaamheid

pv-panelen op luifel

natuurlijke beschaduwing

GROENE PLEINRUIMTE

toevoegen hoogwaardige (circulaire) thermische isolatie

houten, prefab casco

natuurinclusieve gevel bevordert biodiversiteit

duurzame gebouwinstallaties

NATUURINCLUSIEF GEBOUW

DUURZAAMHEID Door vergroening en verbetering van de openbare ruimte, op basis van reeds aanwezige kwaliteiten, ontstaat een groen gebied waarin de aanwezigheid van de auto wordt teruggedrongen. Deze duurzame inrichting bevordert de leefbaarheid en gezondheid van de wijk en het gebouw en brengt prettige verblijfskwaliteiten met zich mee. Hierbij biedt het ontwerp ook een antwoord op de toenemende problematiek van hittestress en bevordert het terugdringen van verharding de waterretentie en natuurlijke wijze van hemelwateropname en -afvoer. Binnen deze groene openbare ruimte staan we een natuurinclusief gebouw voor. De nieuwe gevelafwerking op de bestaande sportzaal wordt aangewend om van het gebouw een zogenaamde biohub te maken. Naast het naïsoleren van het bestaande gebouw, gaan we onderzoeken of we met een volledig circulair materiaal een onderhoudsarme gevel kunnen ontwerpen die de natuur in zich opneemt met nestkasten voor allerlei vogels en insecten en een grote variëteit aan begroeiing. De uitbreiding van het bestaande gebouw stellen we voor als een volledig houten (circulair) casco met onderhoudsarme, houten gevelbekleding. Dit materiaalgebruik in het in- en exterieur versterkt de visie op het totale plangebied en geeft een unieke sfeer en zeer prettig comfort in het gebruik. Door het gebouw G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

daarnaast meerlaags te maken – en daarmee relatief compact – wordt de hoeveelheid geveloppervlak en daarmee energieverlies beperkt. Verder biedt deze bouwwijze de mogelijkheid om prefab te bouwen, wat een korte bouwtijd en minder transportbewegingen van- en naar de bouwplaats tot gevolg heeft. Duurzame gebouwinstallaties ondersteunen deze principes. Warmteterugwinning, lage temperatuur verwarming, energiezuinige verlichting, etc. zijn inmiddels gebruikelijk in de dagelijkse bouw- en ontwerppraktijk. Door de oriëntatie van het gebouw richting het noorden is de warmtelast – en dus benodigde koeling - beperkt. Om warmte- en energieverlies tegen te gaan, zullen zowel de bestaande als de nieuwe gevels en daken hoogwaardig (na)geïsoleerd worden met een duurzaam isolatiemateriaal zoals bijvoorbeeld vlas. De integrale oplossing van een verhoogd dak in het ontwerp van de gebouwuitbreiding biedt mogelijkheden om in (een deel van) de eigen energie-opwekking te voorzien. Naast de weloverwogen stedenbouwkundige aansluiting tot zijn context, biedt het namelijk een oppervlakte om te komen tot een ideale (onbelemmerde) oriëntatie van zonnepanelen op het zuiden, waardoor een optimaal rendement ontstaat.

referentiebeelden natuurinclusieve gevel

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

impressie exterieur gezien vanuit de groene bomenkrans rondom de sporthal

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109

COLOFON SCHETSONTWERP SPORTHAL ACHTER DE TUINTJES 09 november 2020 opdrachtgever: Gemeente Gilze en Rijen contactpersoon: Dhr. Johan Stabel Raadhuisplein 1 5121 JX Rijen

architect: G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

ontwerpteam: Jaap Bekkers Mark Hereijgers Gina Vermeeren Reduitlaan 39 4814 DC Breda T +31(0)76 5221811 E j.bekkers@gbv-a.nl I www.grosfeldbekkersvandervelde.nl landschapsarchitect Marseille buiten Sartreweg 59 3573 PW Utrecht T +31 (0)30 760 3434 E info@marseillebuiten.nl I www.marseillebuiten.nl

G R O S F E L D B E K K E R S VA N D E R V E L D E A R C H I T E C T E N

2042-schetsontwerp Sporthal Achter de Tuintjes-201109