ap 8 uitvoeringsagenda programma duurzaamheid 2021

MEMO -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

raadscommissie Ruimte

Van

college van burgemeester en wethouders

Onderwerp

uitvoeringsagenda programma duurzaamheid 2021

Datum

16 februari 2021

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Bijlagen Uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2021 Eerdere besluitvorming: Koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen (2019) Korte samenvatting (annotatie) De uitvoeringsagenda van het programma Duurzaamheid is opgesteld om het behalen van de, in het Koersdocument vastgestelde, doelen en ambities haalbaar te maken. De uitvoeringsagenda geeft inzicht in de projecten en activiteiten van 2021. Inleiding Graag delen wij de Uitvoeringsagenda van het programma Duurzaamheid 2021. In deze agenda staan de activiteiten en projecten voor het jaar 2021. Deze zijn opgedeeld in de 4 thema´s die eerder zijn gebruikt in het Koersdocument Duurzaam Gilze en Rijen: energie, klimaat en biodiversiteit, circulaire economie en gemeente geeft het goede voorbeeld. Relatie ABG-Organisatie Alle drie de gemeenten binnen de ABG-organisatie hebben een soortgelijke uitvoeringsagenda. De inhoud is afgestemd op de desbetreffende gemeente. Vervolg In het najaar van 2021 delen we de Duurzaamheidsmonitor. Dit is een monitor die inzicht zal geven in de cijfers van het programma Duurzaamheid. Denk hierbij aan zaken als: CO2-besparing per thema en project, energieverbruik en energielabels. Vanaf 2021 zal dit een vaste bijlage zijn bij de uitvoeringsagenda.

Op dit moment is de monitor nog in ontwikkeling.

1

UITVOERINGSAGENDA DUURZAAM GILZE EN RIJEN 2021

16 februari 2021

Colofon: Deze uitvoeringsagenda is in opdracht van de gemeente Gilze en Rijen opgesteld door HetEnergieBureau te Eindhoven. Februari 2021

2

INHOUD 1

Inleiding ................................................................................................................................4

2

Organisatie ...........................................................................................................................5

2.1

Interne organisatie ......................................................................................................................................... 5

2.2

Communicatie en participatie .................................................................................................................. 5

2.3

Innovatie ............................................................................................................................................................. 6

3

Thema energie ....................................................................................................................7

3.1

Regionale energie- en klimaatstrategie REKS .................................................................................. 7

3.2

Transitievisie Warmte ................................................................................................................................... 7

3.3

Energiereductie ................................................................................................................................................ 8

3.4

Stimuleren (grootschalige) opwek ......................................................................................................... 9

3.5

Controles en audits ....................................................................................................................................... 9

4

Thema klimaat en biodiversiteit ................................................................................... 11

4.1

Klimaatadaptatie ...........................................................................................................................................11

4.2

Biodiversiteit ....................................................................................................................................................11

5

Thema circulaire economie ............................................................................................ 14

5.1

Afvalbeleid .......................................................................................................................................................14

5.2

Stimuleren circulair/duurzaam ondernemen ..................................................................................14

6

Thema gemeente als goed voorbeeld......................................................................... 15

6.1

Verduurzamen gemeentelijke gebouwen en installaties ..........................................................15

6.2

Uitvoeren actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen MVI .......................................15

6.3

Verankering duurzaamheidsbeleid in ander gemeentelijk beleid .......................................16

3

1 INLEIDING Onder de noemer ‘Samen Bewust’ werken we in Gilze en Rijen aan het realiseren van onze duurzaamheidsambities. Dat doen we als gemeente niet alleen. We werken samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zoals de coöperatie Energie Gilze Rijen (EGR), de Natuur- en Landschapsvereniging Gilze en Rijen (NLGR) en het Gilze Rijens Industrieel Contact (GRIC). Hoe onze gezamenlijke ambities er uit zien en wat onze strategie is om de ambities te realiseren, hebben we vastgelegd in het koersdocument ‘Duurzaam Gilze en Rijen’ dat in 2019 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor de volledigheid hebben we onze koers hieronder nog een keer schematisch in beeld gebracht:

Figuur 1: Koersdocument duurzaamheid in beeld

In de Uitvoeringsagenda Duurzaamheid Gilze en Rijen 2021 beschrijven we de activiteiten en projecten waar we ons in 2021 mee bezig zullen houden. Dit zijn voor een groot deel zaken die voortvloeien uit landelijk of provinciaal beleid (noodzakelijke acties). Binnen de mogelijkheden die we hebben, focussen we daarnaast op projecten die we cruciaal vinden voor een essentiële versnelling naar een duurzame gemeente (zeer gewenste acties).

4

2 ORGANISATIE 2.1

Interne organisatie

Bij het opstellen van het jaarverslag over 2020 is gebleken dat de duurzaamheidskoers van de gemeente Gilze en Rijen lang niet bij alle medewerkers bekend is. Binnen de ABG-organisatie is bovendien te weinig kennis en capaciteit aanwezig om het thema de aandacht te geven die het verdient. Het vertrek van de Beleidsmedewerker Duurzaamheid heeft aan het licht gebracht dat het thema onvoldoende verankerd is in de rest van de organisatie. In 2021 zetten we daarom stevig in op het vergroten van het draagvlak voor onze duurzaamheidskoers en het organiseren van de benodigde kennis en capaciteit. In 2021: 1. Organiseren we een communicatie- en bewustwordingsactie in onze eigen organisatie om onze duurzaamheidskoers beter onder de aandacht te brengen. 2. Maken we nieuwe afspraken over de uitvoering van ons duurzaamheidsbeleid en zorgen we voor voldoende kennis en capaciteit.

2.2

Communicatie en participatie

In de vorige uitvoeringsagenda (2020) werd ‘communicatie’ ten onrechte benoemd als een op zichzelf staande activiteit, terwijl het een integraal onderdeel zou moeten zijn van elk project. Om de communicatie rond duurzaamheidsprojecten beter vorm te geven, zullen de afspraken tussen het team duurzaamheid en het team communicatie tegen het licht worden gehouden en zo nodig worden herzien. Dit geldt met name voor de communicatietrajecten rond de grote, langdurige duurzaamheidsprojecten. We doen in 2021 onderzoek naar het verbeteren van de communicatiestrategie. Daarnaast wordt er gekeken naar het inhuren van een extra kracht. Naast de projectmatige communicatieactiviteiten, doen we in 2021 ook weer mee aan acties zoals de Week van de Duurzaamheid. Deze acties vinden verspreid over het jaar plaats, zodat we de aandacht voor duurzaamheid vasthouden. We voeren ze zoveel mogelijk samen met onze maatschappelijke partners uit. Bij alle communicatieacties gericht op duurzaamheid, hanteren we een gemeenschappelijk logo. We verkennen of het huidige label ‘Samen Bewust’ hiervoor nog voldoet. In 2020 is een start gemaakt met de ontwikkeling van een ABG-brede participatieleidraad voor de raad, een handleiding voor medewerkers en een stappenplan voor inwoners en andere initiatiefnemers.

Bij grote, langlopende duurzaamheidstrajecten wordt het onderdeel participatie aan de hand van deze afspraken uitgewerkt. De communicatie- en participatiestrategie wordt daarmee een integraal onderdeel van elk projectplan en de verantwoordelijkheid voor de uitvoering ervan ligt bij de inhoudelijk projectleider. Het team communicatie adviseert bij het opstellen van de strategie en helpt bij de uitvoering ervan (faciliteren en gezamenlijk uitvoeren). In 2020 zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een duurzaamheidsplatform van en voor de samenleving. Een platform bedoeld om bijvoorbeeld:

5

• • •

Duurzaamheidsinitiatieven te presenteren; Projecten en acties vorm te geven samen met actieve inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties (samen aan de slag); Praktische informatie over duurzaamheid te delen.

Het is nog niet duidelijk hoe het platform er concreet uit zal gaan zien (digitaal en/of fysiek). In 2021 nemen we hierover een besluit en gaan we het platform samen met onze duurzaamheidspartners inrichten. Als gemeente zullen we het platform vooral gaan faciliteren. In 2021: 1. Onderzoeken we hoe we onze duurzaamheidscommunicatie en -participatie door interne procesafspraken kunnen verbeteren. 2. Voeren we, in samenwerking met onze maatschappelijke partners, en verdeeld over het jaar communicatieacties uit, bv. in het kader van de Week van de Duurzaamheid. 3. Communiceren we onder een gemeenschappelijk logo. We verkennen of het huidige label ‘Samen Bewust’ nog voldoet. 4. Zetten we samen met onze partners een duurzaamheidsplatform op, van en voor de samenleving, dat we als gemeente faciliteren.

2.3

Innovatie

Innovatie was in de vorige uitvoeringsagenda ook als een op zichzelf staande activiteit beschreven, terwijl de aandacht voor innovatie een integraal onderdeel moet zijn van het duurzaamheidsbeleid. Dat geldt met name voor de energietransitie, omdat we verwachten dat innovatieve ontwikkelingen essentieel zijn voor het bereiken van de ambities op de langere termijn. Innovaties zijn echter ook binnen de andere thema’s relevant. Daarom nemen we de aandacht voor innovatie mee in ons totale duurzaamheidsbeleid. We houden ogen en oren open voor nieuwe ontwikkelingen en stimuleren innovaties waar dat mogelijk is.

2.4. Regionale projecten De Strategische Meerjarenagenda (SMA) Hart van Brabant 2016-2020 vormt het vertrekpunt voor de nieuwe SMA 2019-2023. Deze agenda vormt de leidraad voor onze gezamenlijke inspanningen in de regio, waarbij een duurzame ontwikkeling voorop staat. Voorbeelden van inspanningen op regionaal niveau zijn de totstandkoming van de Regionale energie- en klimaatstrategie REKS (zie paragraaf 3.1), het regionale programma ‘Een Gezond Leisureklimaat’ en de realisatie van ecologische verbindingszones in samenwerking met Landstad de Baronie. In 2021: 1. Dragen we bij aan de uitvoering van de (duurzaamheids)projecten die uit regionale samenwerkingsverbanden ontstaan.

6

3 THEMA ENERGIE 3.1

Regionale energie- en klimaatstrategie REKS

In 2020 hebben we vanuit Gilze en Rijen actief meegewerkt aan de totstandkoming van de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) voor Hart van Brabant, waarbij onder meer de regionale potentie voor de opwek van duurzame elektriciteit in beeld is gebracht. Daarbij is onder meer een conceptbod voorbereid dat in juli 2020 bij het Rijk is ingediend. Binnen het regionale bod heeft elke gemeente een deelopgave. Alle deelopgaven samen moeten ervoor gaan zorgen dat de regio de afspraken uit het nationale klimaatakkoord nakomt. De energie-opgave van Gilze en Rijen richt zich op energiebesparing, zon op daken en in beperkte mate op zonnevelden. In 2021 werken we samen met alle betrokken partners in de regio aan de definitieve REKS 1.0 die voor 1 juli 2021 bij het Rijk moet worden ingediend. We gaan aan de slag met het verder uitwerken van de plannen uit het concept-bod REKS die betrekking hebben op onder meer energiebesparing, de grootschalige opwek van duurzame energie en de warmtetransitie (Regionale Structuur Warmte). Ook de benodigde infrastructuur is een punt van aandacht. Om de projecten die volgen uit de REKS de komende jaren mogelijk te maken, maken we afspraken over de uitvoering en de financiering daarvan. Het betrekken van inwoners en ondernemers (communicatie en participatie) is hierbij essentieel.

De afspraken die in het kader van de REKS worden gemaakt, moeten ook landen in onze eigen uitvoeringsagenda. Concreet betekent dit dat we inzetten op de warmtetransitie (2.2), energiereductie (2.3), het stimuleren van lokaal opgewekte duurzame energie met burgerparticipatie (2.4) en ons beleid ten aanzien van klimaatadaptatie (3.1).

In 2021: 1. Stuurt de regio namens het college van B&W de definitieve REKS 1.0 aan het Rijk. 2. Maken we met onze partners in de regio afspraken over de uitvoering van projecten die volgen uit de REKS, inclusief de financiering hiervan.

3.2

Transitievisie Warmte

De Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) voor Hart van Brabant geeft op hoofdlijnen inzicht in de warmtevraag en de belangrijkste warmtebronnen van de regio (Regionale Structuur Warmte). Aansluitend hierop hebben we voor Gilze en Rijen in 2020 de basis gelegd voor de ontwikkeling van een Transitievisie Warmte. Eind 2021 moet elke gemeente in Nederland beschikken over een dergelijke visie. In de Transitievisie Warmte komt te staan wanneer welke wijk of buurt van het aardgas af gaat en wat de rol van de gemeente hierbij is. We gaan in 2021 concreet aan de slag met de ontwikkeling van de visie, die eind 2021 door de gemeenteraad moet worden vastgesteld. Een belangrijk aandachtspunt is de participatie van inwoners, bedrijven en andere stakeholders. Woningcorporatie Leystromen heeft aangegeven dat zij nauw betrokken wil worden bij de uitwerking van de visie. Ook Energie Gilze Rijen vraagt aandacht voor het participatietraject en het voorbereiden van een duidelijk toekomstperspectief voor inwoners. Bij het uitwerken van de visie krijgt communicatie en participatie dan ook extra aandacht.

7

In 2021: 1. Stelt de gemeenteraad de Transitievisie Warmte van Gilze en Rijen vast.

3.3

Energiereductie

De lopende trajecten, die samen met het regionale Energieloket en Energie Gilze Rijen zijn opgezet, lopen in 2021 door. Daarbij gaat het concreet om: • De inkoopacties zonnepanelen en isolatieglas via EGR; • De inkoopacties spouwmuur- en vloerisolatie via het Regionaal Energieloket; • Het geven van energieadvies aan particuliere woningeigenaren en huurders (Leystromen); • De wijkaanpak energiebesparing in 4 wijken (Schildersbuurt, Wolfsweide (deels), Steenakkers (deels) en Hofstad. Bij een aantal woningen zijn in 2020 scans uitgevoerd. Het plan is om de resultaten hiervan in 2021 te presenteren tijdens wijkbijeenkomsten (indien corona dit toelaat) en de wijkaanpak vervolgens verder uit te rollen. • De wijkaanpak Molenschot Groen (initiatief van betrokken inwoners gefaciliteerd door o.a. de gemeente). Om de acties te continueren hebben we een aanvraag in het kader van de landelijke Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) ingediend. Wanneer deze aanvraag gehonoreerd wordt, gaan we de uitvoering ervan met de genoemde partners en met woningcorporatie Leystromen oppakken (regeling is ook bedoeld voor huurders). Aansluitend hierop voeren we gezamenlijke communicatieacties uit, gericht op bewustwording en gedragsverandering. Woningcorporatie Leystromen streeft voor haar woningbezit overigens naar een energielabel van gemiddeld B per gemeente in 2023.

In Gilze en Rijen is deze ambitie nog niet gerealiseerd. Daarom zet de corporatie in 2021 extra in op het verbeteren van de energieprestatie van huurwoningen in de gemeente. Daarbij ligt de focus op de toepassing van gevelisolatie, dubbel glas, vloerisolatie en dakisolatie bij hele complexen, maar ook bij losse, vrijkomende woningen (mutaties). Leystromen neemt, waar mogelijk, ook andere duurzaamheidsthema’s mee bij de verduurzaming van haar bezit, zoals de afkoppeling van regenwater bij groot onderhoud. In 2021: 1. Zetten EGR en het regionaal Energieloket hun inkoopacties door. 2. In 2020 hebben we een aanvraag gedaan voor de RREW-subsidie. Bij toekenning gaat dit project vanaf maart 2021 lopen. 3. Gaat EGR door met het geven van energieadvies aan particuliere woningeigenaren en huurders, waarbij zo mogelijk al rekening wordt gehouden met toekomstige warmteopties (zie 2.2). 4. Wordt de wijkaanpak verder uitgewerkt en zo mogelijk ook uitgerold in andere wijken. 5. Worden in samenwerking met EGR en Leystromen acties uitgevoerd, gericht op bewustwording en gedragsverandering. 6. Continueren we de inzet van het regionaal energieloket als digitale vraagbaak voor onze inwoners. 7. Continueren we de duurzaamheidslening.

8

3.4

Stimuleren (grootschalige) opwek

Als het gaat om het (grootschalig) opwekken van duurzame elektriciteit, richten we ons in Gilze en Rijen vooral op daken van bedrijven en in beperkte mate op zonnevelden. Deze keuze is ook verankerd in de concept-REKS. Projecten waarbij inwoners kunnen participeren (bv. via de postcoderoosregeling) hebben onze voorkeur. Een en ander wordt verder uitgewerkt in de visie ‘Grootschalige opwek zon op land’ die rond de zomer van 2021 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Om de daken van bedrijven zo goed mogelijk te benutten, gaan we verder met het ABG-brede project zon-op-dak waarbij ondernemers gebruik kunnen maken van onafhankelijk advies en verschillende opties voor zon op dak in beeld worden gebracht. Het doel is dat per ABG-gemeente minimaal 25% van de (bedrijfs-)daken wordt vol gelegd met zonnepanelen. Energie Gilze Rijen (EGR) wil in 2021 een nieuw, sociaal postcoderoosproject gaan realiseren, waarbij inwoners met beperkte financiële draagkracht de kans krijgen om te participeren in de energietransitie. Het project is bedoeld om energiearmoede te bestrijden. Woningstichting Leystromen heeft al aangegeven dat zij wil participeren in het traject. Om het project financieel mogelijk te maken, is medewerking van de gemeente essentieel. In overleg met EGR en Leystromen verkennen we wat de mogelijkheden zijn om het project gerealiseerd te krijgen.

Naast dit concrete project ziet EGR kansen voor projecten op meerdere bedrijfsdaken (met participatie van inwoners) en wellicht zelfs op het terrein van het vliegveld. We gaan samen met EGR na waar de beste kansen liggen en wat er nodig is om deze kansen om te zetten in concrete projecten met bewonersparticipatie. In 2021: 1. Stelt de gemeenteraad de visie grootschalige opwek zon op land vast. 2. Geven we een vervolg aan het ABG-brede project Zon-op-bedrijfsdaken. 3. Onderzoeken we samen met Energie Gilze Rijen (EGR) en Leystromen de mogelijkheden een sociaal postcoderoosproject gericht op mensen met beperkte financiële draagkracht. 4. Onderzoeken we samen met Energie Gilze Rijen (EGR) andere mogelijkheden voor zonprojecten met inwonersparticipatie. 5. Wordt zon op agrarische daken meegenomen in de uitvoering van het VAB-beleid.

3.5

Controles en audits

Veel bedrijven zijn al sinds 1993 verplicht om energiemaatregelen te treffen. In samenwerking met de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant informeren we bedrijven hierover en zien we toe op de naleving van de verplichtingen. Om het toezicht te versterken maakt de gemeente gebruik van budget vanuit het Rijksprogramma Versterkte Uitvoering Energiebesparings- en informatieplicht (VUE). De controles die in dit kader voor 2020 waren gepland, zijn in dat jaar ook grotendeels uitgevoerd. Door de beperkingen rondom COVID19 is een zeer beperkt deel van de controles met instemming van het rijk doorgeschoven naar 2021. Het programma VUE1 krijgt in 2021 een vergelijkbaar vervolg (VUE2). De uitvoering daarvan is inmiddels gestart. In 2020 is bij de energiecontroles extra nadruk gelegd op kantoorpanden met een hoog energiegebruik. Hiervoor ontvangt Gilze en Rijen subsidie. Deze subsidie loopt door tot 1 juli 2022. De uitvoering wordt in 2021 dan ook voortgezet.

9

Als vervolg op in 2020 uitgevoerde controles, worden in 2021 nog een aantal hercontroles uitgevoerd. Tijdens een hercontrole wordt vastgesteld of de vereiste maatregelen inmiddels zijn getroffen. In 2021: 1. Controleert de OMWB bedrijven op de wettelijke verplichtingen t.a.v. energiebesparing. 2. Worden kantoorpanden gecontroleerd met provinciale subsidie.

10

4 THEMA KLIMAAT EN BIODIVERSITEIT 4.1

Klimaatadaptatie

De klimaatdialogen die we in het kader van Klimaatadaptatie voeren met inwoners, bedrijven en andere betrokken partijen, hebben in 2020 door COVID-19 vertraging opgelopen. In 2021 hopen we deze weer op te kunnen pakken (al dan niet digitaal) en ze af te ronden in het najaar. Rekening houdend met de resultaten, stellen we vervolgens een lokaal uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie op. Voor Hart van Brabant wordt bovendien een regionaal uitvoeringsprogramma gemaakt, waar Gilze en Rijen aan mee doet. In de Baronie regio wordt bovendien gewerkt aan een boek met voorbeeld projecten op het gebied van klimaatadaptatie in de diverse gemeenten. Ook hieraan doet Gilze en Rijen mee. Uiteraard stemmen we een en ander goed op elkaar af. Het budget voor de klimaatsubsidie is in 2021 hoger dan in 2020. We hopen dat veel inwoners deze subsidie benutten voor het nemen van klimaatmaatregelen in hun eigen tuin. Daarbij gaat het concreet om acties als: • Tegel eruit, groen erin; • Het plaatsen van een regenwatervijver; • Het leggen van waterdoorlatende verharding; • Het plaatsen van een groen dak; • Het plaatsen van een regenton. De subsidie loopt vooralsnog tot 2022. Daarna evalueren we de regeling en kijken we of we er mee door blijven gaan en of we de subsidieregeling eventueel uitbreiden.

Aansluitend op het Gemeentelijk Rioleringsplan zal in de eerste helft van 2021 een Masterplan Afkoppelen Regenwater worden vastgesteld. De formatie binnen de gemeente voor het onderwerp water/riolering/klimaatadaptatie is op dit moment een belangrijk knelpunt (zie paragraaf 2.1 en jaarverslag 2020). Vooralsnog betekent dit dat taken op het gebied van klimaatadaptatie in 2021 maar zeer beperkt kunnen worden opgepakt.

In 2021: 1. Voeren we de klimaatdialogen met onze inwoners, bedrijven en andere betrokken partijen die door COVID-19 vertraging hebben opgelopen (verdere uitvoering van de DPRA). 2. Stellen we een uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie op (verdere uitvoering van de DPRA). 3. Werken we in regionaal verband samen en stemmen we de lokale en regionale inspanningen goed op elkaar af. 4. Stimuleren we inwoners om maatregelen te treffen door middel van de klimaatsubsidie.

4.2

Biodiversiteit

Ons nieuwe bomenbeleidsplan stellen we, naar verwachting, in het 2e kwartaal van 2021 vast. Dit plan richt zich o.a. op: • meer diversiteit in soorten, geen monoculturen; • soorten aanplanten die bestand zijn tegen gevolgen van klimaatverandering;

11

•

geen gezonde bomen kappen t.b.v. zonnepanelen; bij nieuwe aanplant wel rekening houden met toekomstige schaduw.

Bij nieuwe ontwikkelingen en het beheer van onze openbare ruimte is aandacht voor biodiversiteit inmiddels vanzelfsprekend. Ook in 2021 zetten we onze werkwijze op dit vlak voort. Het nieuwe maaibestek dat in 2021 in gaat, is gericht op ecologisch beheer en minder maaien op plekken waar de veiligheid dat toe laat. Projecten die verder voor 2021 op de agenda staan zijn: • Natuur in de wijk: het stimuleren van biodiversiteit in de directe leefomgeving van onze inwoners (tot en met 2024). Hierbij gaat het concreet om het faciliteren van de realisatie van: o 100 nieuwe nestkasten voor de gierzwaluw; o 100 nieuwe vleermuiskasten; o 100 nieuwe bijen-/insectenhotels; o 5 nieuwe grote bijen-/insectenhotels; o 4.000 stuks nieuwe haagplantsoen en bes-dragende struiken; o 100 stuks nieuwe grote struiken en bomen; o 10.000 m2 ingezaaid meerjarig bijenmengsel; o 100 nieuwe nestkasten voor de huismus; o De monitoring van de resultaten van het project (gedurende 4 jaar). • Deelname aan het Bijenlandschap West-Brabant. • Het overleg met de natuurverenigingen dat moet leiden tot een eigen visie van deze verenigingen op biodiversiteit (traject loopt al).

Daarnaast werken we samen met de Natuur- en Landschapsvereniging Gilze en Rijen (NLGR) aan de concretisering van ideeën zoals: • De eenmalige uitbreiding van de plantgoedactie om tuinen te vergroenen; • Het project Kwaliteitsgroen waarbij in overleg met de buurt een parkbos wordt aangelegd aan de rand van het dorp Gilze (bomen, voedselbosje e.d.). Op de langere termijn zou dit ook in Rijen kunnen plaatsvinden (in 2021 onderzoek naar een interessant terrein). • De ontwikkeling van de Wouwervallei in samenwerking met o.a. de weidevogelvereniging. Dit is een burgerinitiatief gericht op een perceelsgewijze aanpak die moet leiden tot een meer natuurlijke inrichting van het gebied (o.a. waterloop meanderen, meer waterberging, biodiversiteit vergroten). In 2021 start de uitvoering bij de eerste percelen. Hierbij wordt mogelijk gebruik gemaakt van de Stimuleringsregeling Landschap Noord-Brabant (STILA). • Onderzoek naar het laten liggen van blad in groenbakken. We beginnen hierbij in de wijk Rijen Noord-Oost. Deze wijk richtten we daarnaast zoveel mogelijk klimaatbestendig en biodivers in.

12

In 2021: 1. Gaan we door met het faciliteren van de natuurverenigingen wat moet leiden tot een eigen visie van deze verenigingen op biodiversiteit. 2. Stellen we ons bomenbeleidsplan vast. 3. Nemen we het verbeteren van de biodiversiteit mee als uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen en het beheer van onze openbare ruimte. 4. Werken we samen met onze partners aan de projecten: a. Natuur in de wijk b. Bijenlandschap West-Brabant c. De plantgoedactie d. Kwaliteitsgroen Gilze (en onderzoek in Rijen) e. Ontwikkeling Wouwervallei f. Onderzoek blad in groenbakken 5. Continueren we onze betrokkenheid bij de EVZs in het samenwerkingsverband met Landstad Baronie.

13

5 THEMA CIRCULAIRE ECONOMIE 5.1

Afvalbeleid

Minder huishoudelijk restafval De inzamelsystematiek ‘Anders inzamelen’ wordt in 2021 voortgezet. Door het pakket aan maatregelen (communicatie, service en financiële prikkels), wordt de hoeveelheid restafval steeds verder terug gedrongen. Om het hergebruik verder te verbeteren, werken we daarnaast in regionaal verband aan de verbetering van de milieustraten. Voorkomen zwerfafval In juni 2020 is de ‘Aanpak zwerfafval 2020 en verder’ vastgesteld. Dit document beschrijft de visie van de ABG-organisatie op de duurzame aanpak van zwerfafval in de gemeenten Alphen-Chaam, BaarleNassau en Gilze en Rijen. Het vormt de basis voor activiteiten in de drie gemeenten en de besteding van de zwerfafvalvergoeding in de periode 2020-2022. Aansluitend op de visie en op de activiteiten die in voorgaande jaren zijn uitgevoerd, stellen we voor 2021 een nieuwe Uitvoeringsagenda Zwerfafval op met daarin concrete acties (bv. het verder uitrollen van de gebiedsadoptie door scholen en verenigingen, het project Schoon Belonen voor verenigingen). Deze agenda gaat in maart 2021 ter kennisname naar de raad. In 2021: 1. Stellen we een uitvoeringsagenda Zwerfafval op die aansluit bij de ABG-brede visie en de activiteiten die in 2020 in Gilze en Rijen hebben plaatsgevonden. 2. Gaan we door met het ondersteunen en faciliteren van gerichte acties om zwerfafval te minderen. 3.

Onderzoeken we hoe we inwoners, bedrijven en verenigingen nog beter kunnen betrekken bij het opruimen van zwerfafval.

5.2

Stimuleren circulair/duurzaam ondernemen

Steeds meer ondernemers vinden het belangrijk om een bijdrage te leveren aan een schoon milieu (planet) en een betere samenleving (people). Ze ondernemen zoveel mogelijk circulair, energiebewust en maatschappelijk verantwoord. Soms gebeurt dit vanuit een intrinsieke motivatie, maar vaak liggen er ook andere redenen aan ten grondslag. Denk bijvoorbeeld aan kostenbesparing, efficiencyverbetering, een beter imago, het voldoen aan klantwensen en/of het naleven van wettelijke eisen. Als gemeente stimuleren we circulair, duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen op verschillende manieren. Zo zetten we koplopers in de schijnwerpers door de organisatie van de tweejaarlijkse MVO-challenge (gepland voor 2022) en maken we duurzaamheidsafspraken met bedrijven. In 2021: 1. Zetten we in op het maken en bewaken van afspraken met bedrijven over duurzaam ondernemen.

14

6 THEMA GEMEENTE ALS GOED VOORBEELD 6.1

Verduurzamen gemeentelijke gebouwen en installaties

We gaan in 2021 verder met de verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen en installaties. We kijken hierbij naar alle duurzaamheidsambities, al ligt de nadruk wel op energiemaatregelen. Het beleidsplan voor sportaccommodaties wordt naar verwachting eind maart 2021 door de raad vastgesteld. Vervolgens starten we met de uitvoering van de duurzaamheidsplannen per locatie. Een deel van de maatregelen voeren we in 2021 al uit. Voor de overige plannen, die voor de komende jaren op de planning staan, moeten eerst middelen beschikbaar worden gesteld. Het beleidsplan voor het overig gemeentelijk vastgoed wordt naar verwachting in mei vastgesteld. Aansluitend daarop worden in 2021 ook al de nodige duurzaamheidsmaatregelen uitgevoerd. Dat geldt in elk geval voor de gemeentewerf die in 2021 verder wordt verduurzaamd. Bij de verduurzaming van de werf wordt o.a. rekening gehouden met extra laadmogelijkheden voor elektrisch vervoer. Het voormalige zwembad wordt in 2021 gesloopt. Hier komt een nieuwe sporthal voor in de plaats. Bij het opstellen van het programma van eisen nemen we duurzaamheid uiteraard mee. Daarbij onderzoeken we ook de mogelijkheden voor circulair bouwen, rekening houdend met ervaringen van andere gemeenten. Ook de sporthal Achter de Tuintjes wordt verbouwd en verduurzaamd. In 2019 zijn er BONTON prullenbakken in alle gemeentehuizen en – werven geplaatst.

Hierdoor kunnen de medewerkers van de ABG-organisatie hun afval scheiden (plastic, papier en GFT-afval) en beperken we de hoeveelheid restafval. Sommige afvalstromen zoals koffiebekers en papieren handdoekjes worden inmiddels ingezet als grondstof voor toiletpapier. De bedrijfsinterne milieuzorg kan naar verwachting nog worden verbeterd. In 2021 zetten we op een rij welke maatregelen nog getroffen kunnen worden, afhankelijk van de huisvestiging van de ABGorganisatie. De bedrijfsinterne milieuzorg wordt in samenspraak met de ABG-organisatie opgepakt.

In 2021: 1. Stellen we de beleidsplannen voor sportaccommodaties en overig gemeentelijk vastgoed vast (in 2020 al voorbereid) en starten we met de uitvoering hiervan. 2. Nemen we duurzaamheid in zijn algemeenheid en circulair bouwen in het bijzonder, mee in het programma van eisen voor de nieuwe sporthal. 3. Doen we verder onderzoek naar bedrijfsinterne milieuzorg (dit is afhankelijk van de ABG huisvesting en in samenspraak met de ABG Organisatie).

6.2

Uitvoeren actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen MVI

Als overheid kopen we veel producten en diensten in. Met de ondertekening van het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI), hebben we afgesproken om werk te maken van de verduurzaming van onze inkoop. Ook in 2021 zetten we ons hiervoor in. In 2021 wordt nieuw inkoopbeleid opgesteld, waarbij duurzaamheid een belangrijke rol speelt.

15

In 2021: 1. Geven we vanuit het Inkoopbureau voorlichting over en stimuleren het toepassen van het Actieplan MVI. De aanpak op dit vlak continueren we. 2. Nemen we duurzaamheid expliciet mee bij het opstellen van nieuwe inkoopbeleid. 3. Bieden we waar mogelijk hulp (vakkennis duurzaam inkopen) bij de uitvoering van projecten.

6.3

Verankering duurzaamheidsbeleid in ander gemeentelijk beleid

Onze duurzaamheidsambities werken door in ander gemeentelijk beleid. Als het gaat om de fysieke omgeving zijn de ontwikkelingen rond de Omgevingswet van groot belang. In de loop van 2021 (tweede of derde kwartaal) wordt het plan van aanpak voor de voorbereiding van de Omgevingsvisie aan de gemeenteraad voorgelegd. Het koersdocument Duurzaamheid staat op de inventarisatielijst Omgevingsbeleid die de basis vormt voor het plan van aanpak. De verankering van de duurzaamheidsambities in de Omgevingsvisie zetten we hiermee in gang. Om het koersdocument ook te verankeren in het Omgevingsplan is het van belang dat we een basis-set regels ontwikkelen. Als we ervoor kiezen om duurzaamheid ook nog door te vertalen naar het kerninstrument Programma, dan ontwikkelen we bovendien een basis-set aan maatregelen, die aansluit bij de uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Algemeen uitgangspunt is dat we duurzame initiatieven zoveel mogelijk stimuleren. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan duurzame energievoorzieningen en natuurontwikkeling bij vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s), groene oases in kernen en coöperatieve moestuinen en voedselbossen. In 2021: 1. Zetten we verdere stappen bij de verankering van duurzaamheid in ons Omgevingsbeleid.

16