ap 8 memo inzake eerste verkenning van de Groeituin

MEMO Openbaar -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

raadscommissie Samenleving

Van

college van burgemeester en wethouders

Onderwerp

een eerste verkenning van de Groeituin

Datum

23 maart 2021

Zaaknr

326759

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Geachte leden van de raadscommissie Samenleving, De afgelopen periode is gekeken naar de huidige situatie van de Groeituin en de kansen voor verdere ontwikkeling. Via deze memo informeren we u over de eerste stand van zaken. Daarnaast geven we antwoord op de motie van de vergadering van 6 juli 2020 “Oplossingsrichting Groeituin” van de VVD. Inleiding Sinds 2015 wordt in Gilze het project de Groeituin uitgevoerd als re-integratievoorziening. De Groeituin is voor mensen van de laagste treden (2-4) van de participatieladder. De doelgroep is erg divers en het deelnemen is drempelloos. De deelnemers krijgen de ruimte om zich verder te ontwikkelen en hierna eventueel door te stromen naar een volgende stap op de participatieladder. De Groeituin was een pilot met een duidelijke meerwaarde. Dit blijkt uit dat de behoefte om een plek te hebben waar iedereen optimaal kan participeren en op zijn eigen unieke manier zijn bijdrage mag leveren en groeien naar een volgende stap in participatie. Daarnaast zijn er onvoldoende alternatieven. Dit zijn redenen om de Groeituin voort te willen zetten.

In de motie van de vergadering van 6 juli 2020 heeft de raad het college opgedragen om voor de begroting van 2021 een plan te hebben over de toekomst van de Groeituin, waarbij uitgegaan wordt van het oorspronkelijke concept van re-integratie en waarbij het overdragen van dit concept aan derde partijen één van de opties is. De afgelopen maanden zijn we bezig geweest om duidelijk te maken wat de functie van de Groeituin is, wat de Groeituin inhoudt en welke ontwikkelingen er de komende tijd spelen met betrekking tot de Groeituin. In deze memo nemen we u graag mee in deze eerste verkenning en staan we stil bij de verdere ontwikkelingen rond de Groeituin. De Groeituin, waar niet alleen groen groeit, maar ook de mens! De missie van de groeituin is: Talenten en mogelijkheden van de deelnemers (her)ontdekken, zodat zij hun unieke talenten (vrijwillig of betaald) kunnen inzetten in de maatschappij. De Groeituin is een tuin waarin naast groenten, fruit en kruiden ook de deelnemers op eigen tempo mogen groeien tot de beste versie van zichzelf. De deelnemers worden in de tijd begeleid met hun groeiproces door twee coaches. Zonder druk wordt er stapsgewijs toegewerkt naar het voor elke deelnemer hoogst haalbare als het gaat over het deelnemen aan de (werk)maatschappij. Naast de werkzaamheden in de tuin wordt er gewerkt aan creatieve projecten en koken.

1

Hierdoor creëert de Groeituin een omgeving waar iedereen meetelt en meedoet en sluiten daarbij aan bij een brede doelgroep. Doelgroep De Groeituin is een re-integratievoorziening voor mensen met of zonder een uitkering die zijn ingedeeld op trede 2 t/m 4 van de participatieladder. De doelgroep is niet heel strikt afgebakend en mensen hebben geen indicatie nodig om deel te nemen aan de Groeituin. Dit zorgt ervoor dat de Groeituin een laagdrempelige plek is waar mensen zonder wachtlijst aan deel kunnen nemen. Dit maakt de Groeituin uniek voor wat betreft instroom voor mensen met de grootste afstand tot de samenleving. Deelnemers van de Groeituin zijn vaak mensen met problemen op meerdere leefgebieden waaronder schulden, problematisch middelengebruik en/of beperkte belastbaarheid vanwege een slechte (psychische) gezondheid/conditie. De Groeituin geeft deze mensen een plek om opnieuw een start te maken, zichzelf verder te ontwikkelen en te kijken hoe ze beter kunnen meedraaien in de maatschappij. Voor veel mensen is de Groeituin ook een tussenstap, om een persoonlijke groei door te maken. Zo worden er toch stappen gezet op de participatieladder. De brede doelgroep maakt dat er niet verkokerd wordt gekeken alleen vanuit re-integratie, maar breder vanuit ontwikkelkansen. Hierdoor is de groeituin er voor de groep die het niet op eigen kracht kunnen.

In onderstaande grafiek is het aantal cliënten verdeeld op zes treden van de participatie ladder in 2020. Hier is te zien dat een grote groep op de treden zitten in 2 van de participatieladder. Voor deze doelgroep is de Groeituin een geschikte locatie om een start te maken met re-integratie of zelfontwikkeling.

Deelnemers Het aantal deelnemers in de Groeituin is de afgelopen jaren toegenomen. Alleen in 2020 zien we een daling, dit is te verklaren met twee redenen. De eerste is dat er vanwege de lockdown/corona minder aanmeldingen zijn geweest. De tweede reden is het feit dat in eerste instantie voor juli 2020 de groeituin moest verhuizen, door de onduidelijkheid hebben re-integratie consulenten minder mensen geplaats in de Groeituin. In onderstaande grafiek is het aantal deelnemers terug te zien. Op dit moment zijn er 24 deelnemers in de Groeituin en 6 vrijwilligers (t/m februari 2021).

1

https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-11/Rapport-De-Drempel-Over-nov2020.pdf

2

Aantal deelnemers de Groeituin 50 40 30 20 10 0 2016

2017

2018

2019

2020

Aantal deelnemers

Effecten van de Groeituin De Groeituin is uniek. De Groeituin biedt een wezenlijk ander aanbod dan bestaande WMOaanbieders en re-integratiebedrijven. Het zorgt ervoor dat deelnemers kunnen groeien, allemaal op een eigen manier. “Toen ik in 2019 zonder werk kwam te zitten na 3 maanden bij Ziggo gewerkt te hebben en met een ́duw in de rug ́ van mijn consulent van MEE West-Brabant weer in de Groeituin kwam werken, was het als in een ́warm bad ́ ploffen. Het plezier, de energie, de positiviteit en de rust die de Groeituin uitstraalt en geeft als je er loopt, zit, praat en ademt is voor iedereen anders. Voor mij heeft het er vorig jaar aan toe bijgedragen dat ik mijn innerlijke ik echt goed heb leren kennen en weten te versterken. Omdat het mijn tweede jaar/zomer in de Groeituin was wist ik goed de weg en trof ik nog ́oude bekenden .́ Maar toch was dit tweede ́seizoen ́ totaal anders dan in 2018. Een jaar wijzer en ouder natuurlijk maar ook zekerder van welk toekomstige beroep ik wil gaan uitoefenen. Door lekker buiten te werken met de gewassen die voor de voedselbank bestemd zijn en de bloemen/planten velden te verzorgen gebruik ik mijn groene vingers weer opnieuw en kom ik toch tot de conclusie dat ik in mijn toekomstige baan diezelfde groene vingers nuttig wil blijven maken.

Ook het sociale contact met de andere personen die de groeituin bezoeken is prettig en leerzaam voor mijzelf.”

De re-integratieconsulenten/jobcoaches zijn nauw betrokken bij de Groeituin en er is een prettige samenwerking. Sommigen komen er wekelijks om gesprekken te voeren met de deelnemers en te kijken hoe het gaat. Ook verwijzen ze zelf deelnemers naar de Groeituin toe. Dit geeft de jobcoaches inzicht in waar iemand in kan groeien, wat iemands grenzen zijn en wat er kan op het gebied van verantwoordelijkheid. De deelnemers krijgen in de Groeituin dan ook de mogelijkheid om werknemersvaardigheden te trainen. Deze werknemersvaardigheden hebben er al meerdere keren aan bijgedragen dat iemand die van de arbeidsmarkt af stond doorgestroomd is naar werk. Na gesprekken met beleidsmedewerkers over de participatiewet gaven re-integratie consulenten aan dat ze de Groeituin het meest inzetten als middel om mensen te laten her-integreren in de samenleving en arbeidsfit te maken. Netwerk De afgelopen jaren zijn er deelnemers door verschillende partners aangemeld bij de Groeituin. Het sociaal domein van gemeente Gilze en Rijen, afdeling re-integratie, heeft de meeste deelnemers aangemeld. Daarnaast worden de deelnemers door WMO (gemeente Gilze en Rijen), re-integratie (gemeente Alphen-Chaam), reclassering, MEE, IMW of het VIP aangemeld. Er wordt met bovengenoemde partijen intensief samengewerkt rondom de deelnemer.

Daarnaast wordt er nauw samengewerkt met de buurt; directe omwonenden zijn betrokken, voormalig vrijwilligers van Floralia, er worden groenten verbouwd voor de Voedselbank en er zijn contacten met verzorgingstehuis St. Franciscus en Basisschool de Bolster.

1

https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-11/Rapport-De-Drempel-Over-nov2020.pdf

3

Locatie Op het terrein van de voormalige Dahlia vereniging Floralia in Gilze loopt sinds 2016 het project Groeituin. De groeituin is een aparte werklocatie van ongeveer 0,4 hectare (tuin 0,3 ha en deel panden bijna 0,1 ha) op het grondgebied van de gemeente. Het perceel heeft een maatschappelijke bestemming en ligt aan de rand van de kern Gilze in een overgangsgebied van de kern naar het landelijk gebied. De Groeituin ligt op ca 10 minuten loopafstand van de bushalte en is met de bus goed bereikbaar ook vanuit Rijen. Op dit moment is de situatie dat er gebouwd gaat worden op de plek waar nu de Groeituin is. De bouw zou eerst in 2021 starten waardoor er met spoed een nieuwe locatie gezocht moest worden. Op dit moment is de bouw uitgesteld naar 2023. Hierdoor is er langer tijd om een vervangende locatie te zoeken voor de Groeituin. Voor de bouwweg die al eerder aangelegd moet worden, wordt met de afdeling Ruimtelijke Ordening gekeken naar de opties zodat de Groeituin er zo min mogelijk last van heeft. De stress en veranderingen kunnen namelijk grote gevolgen hebben voor de deelnemers. Mogelijke locaties voor de Groeituin zijn: siertuin Den Overkaent, de oude hockeyvelden in Rijen, perceel aan de Vijf Eiken, tussen manege en atletiekbaan en de directe buurt waar ze nu zitten met de Groeituin.

Financiën Kosten Materialen en de groeicoaches worden betaald uit het re-integratiebudget. De kosten voor de begeleiding zijn €105.000,- per jaar en daarnaast is er een werkbudget van €5000,-. Opbrengsten Ieder jaar levert de Groeituin in de periode van april t/m eind oktober 1 à 2 keer per week aan de Voedselbank van Gilze en Rijen. In totaal is er 1547 kilo groente- en fruitoogst gedoneerd in 2019 ter waarde van ca. €8300,De maatschappelijke opbrengst van de Groeituin is moeilijk in geld uit te drukken, omdat de Groeituin een preventieve werking heeft. Door de maatschappelijk interventies, het aanbieden van een dagritme, een veilige plek, het hebben van sociale contacten en het zetten van stappen op de participatieladder worden andere maatschappelijke kosten bespaard. Kosten die mogelijk bespaard worden zijn bijvoorbeeld: WMO (begeleiding/ dagbesteding), inzet maatschappelijk werk/ bemoeizorg en mogelijk kosten van het Sociaal Team of de politie. Uit het Movisie-onderzoek ‘De drempel over’ komt duidelijk naar voren dat meer participatie van psychische kwetsbare en dakloze mensen leidt tot meer inclusie, minder zorgkosten en minder overlast. Mensen voelen zich gezien en dat heeft veel positieve gevolgen.

Om dit voor elkaar te krijgen is het belangrijk dat mensen zich ‘thuis voelen’, benaderd worden vanuit hun mogelijkheden, toegankelijkheid (iedereen is welkom).1 Inzetten op de Groeituin biedt daarom niet alleen kansen voor de deelnemers, maar dit scheelt ook in de uiteindelijke zorgkosten. Een activiteit/werk is de beste vorm van participatie en als mensen een zinvolle besteding en doel hebben ervaren ze minder problemen en meer levenslust. Hoe we de Groeituin het beste kunnen organiseren De Groeituin is een waardvol concept, waar grote meerwaarde wordt gezien. Het biedt nu de enige mogelijkheid in Gilze voor mensen van de 2de t/m de 4de treden van de participatieladder om op een laagdrempelige manier aan de slag te gaan.

1

https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-11/Rapport-De-Drempel-Over-nov2020.pdf

4

Dit geldt met name voor de groep mensen die anders langdurig of altijd in de bijstand zal blijven zitten en waarbij de kans op afglijden groot is. Als gemeente dragen we op deze manier bij aan ons principe “iedereen telt mee en doet mee”. Op dit moment is de gemeente de uitvoerende partij van de Groeituin. Beide groeicoaches zijn in dienst van de ABG-organisatie. Uit een eerder onderzoek is de vraag naar boven gekomen of de gemeente de uitvoerende partij moet blijven of dat de Groeituin moet worden ondergebracht bij een andere organisaties. De kansen om de Groeituin ergens anders te beleggen zijn onderzocht. Er is gesproken met Prisma, Amarant en de Diamantgroep. Alle drie de organisaties gaven aan dat het helemaal overnemen van de Groeituin geen interessante businesscase is voor ze. Dit zit hem in de volgende punten: • Op dit moment kost de Groeituin geld maar levert het geen geld op. De organisaties geven aan de Groeituin pas te kunnen/willen runnen als het volledig kostendekkend vanuit WMO of WLZ. • Er is al personeel bij de Groeituin, passen deze bij de andere organisatie en hoe zorgen zij voor voldoende personeel. • Daarnaast nemen de organisaties veel risico als ze het hele project overnemen met grond, huisvesting, etc.

• Er is ook een risico dat het bestaande laagdrempelige concept waar we als gemeente de meerwaarde van wordt gezien en wat uniek is, wordt aangepast op het moment dat de Groeituin onder een andere organisatie valt. Amarant geeft aan dat het concept van de Groeituin wel aansluit bij hun manier van werken en de doelen die zij hebben. Een samenwerking zien ze wel als mogelijkheid om samen te verkennen. Het helemaal overnemen van de Groeituin is pas interessant als het kosten dekkend is. Daarnaast geeft Prisma aan dat de Groeituin niet aansluit bij wat zij bieden en de Diamantgroep, zien misschien mogelijkheden als de businesscase interessant is. Toekomst van de Groeituin Bovenstaande punten hebben betrekking op de huidige situatie van de Groeituin. Op het moment zijn de eerste prioriteiten dat er een geschikte nieuwe locatie wordt gevonden voor de Groeituin met een duidelijk businesscase voor de Groeituin. Vanuit daar is het mogelijk om de Groeituin op verder te ontwikkelen. Er zijn veel kansen in de mogelijkheden voor de groeituin. Op dit moment wordt het 213a-onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek richt zich op de re-integratievoorzieningen van de gemeente, waaronder de Groeituin. De resultaten van dit onderzoek willen we benutten om de groeituin verder te positioneren.

Daarnaast zijn er wensen om nog meer activiteiten aan te bieden in de Groeituin, waardoor er voor meer mensen een aansluiting gecreëerd wordt richting participatie. Er wordt gekeken naar verbindingen met dagbesteding, beschutte werkplekken en een samenwerking vanuit de Wmo. Op die manier is het mogelijk om mensen meer mee te laten doen in de samenleving. Nu komt het vaak voor dat op het moment dat iemand geen Wmo indicatie meer heeft, maar nog wel kwetsbaar is, thuis blijft zitten een geen stappen kan zetten. Dit draagt niet bij aan de ontwikkeling van deze mensen, waardoor ze weer bergafwaarts gaan. De Groeituin zou een mooie plek zijn als tussenstation om te voorkomen dat mensen terugvallen. De Groeituin kan ook een plek bieden voor statushouders. Met zicht op de nieuwe wet inburgering waarin er meer aandacht komt op het participeren en meedoen en ondertussen de taal leren. Op dit moment zijn er al enkele statushouders actief in de Groeituin. Het aantal statushouders zal toenemen. De taakstelling voor statushouders in de 1e helft van 2021, is namelijk net zo hoog als in het hele jaar van 2020.

1

https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-11/Rapport-De-Drempel-Over-nov2020.pdf

5

Oftewel de taakstelling voor 2021 is een verdubbeling van 2020. Er gaan dit jaar dus meer mensen worden gehuisvest dan afgelopen jaren. De Groeituin kan een goede landing zijn voor deze groep statushouders. Voorbeeld deelnemer: Deze deelnemer was bij aanvang op de Groeituin verlegen en weinig spraakzaam. Tijdens de pauzes zonderde hij zich af. Een van zijn leerdoelen was het verbeteren van de Nederlandse taal. Met veel geduld, enthousiasme en plezier heeft een andere deelnemer hierbij geholpen en met prima resultaat. Door het verbeteren van zijn taalvaardigheid kreeg hij meer contact met de andere deelnemers en kwam hij meer uit zijn schulp. Regelmatig liep hij te fluiten, zingen of dansen op de tuin. Hij werkte hard en was leergierig waardoor ook zijn werknemersvaardigheden verbeterden. Dit heeft geresulteerd, met ingang van 22-02-2021 in een werkervaringsplaats bij Diamant Groen Xtra. Als afscheid heeft hij alle deelnemers, die hij als zijn familie is gaan beschouwen, in zijn moedertaal toegezongen.

In onderstaande tabel is te zien dat er een toename zit in het gemiddeld aantal statushouders vergeleken met 2019.

Conclusie De Groeituin is meer dan alleen een re-integratie plek, het geeft mensen de mogelijkheid om te groeien, zichzelf te ontwikkelen en door te gaan met hun leven. Met de Groeituin wordt er geïnvesteerd in de groep die het niet op eigen kracht kan. De Groeituin voorkomt hiermee dat deze groep inwoners altijd in de bijstand zullen blijven en een beroep zullen blijven doen op (duurdere) hulp. Daarnaast biedt de Groeituin mooie nieuwe mogelijkheden voor nog een bredere doelgroep. Het streven is dan ook om deze waardevolle dagbesteding te behouden voor onze gemeente. De volgende stappen zullen de komende tijd verder worden onderzocht en ingezet om de Groeituin te professionaliseren: • De resultaten van het artikel 213a-onderzoek worden benut om te kijken naar de verdere ontwikkelingen van de groeituin. • Er wordt gezocht naar een geschikte locatie waar de Groeituin kan worden voortgezet en verder kan worden ontwikkeld. • De optie tot samenwerking met Amarant wordt verder verkend. • Er wordt gekeken naar de businesscase van de Groeituin. Deze wordt ontwikkeld op basis van de uitkomsten van het onderzoek, de mogelijke samenwerking met Amarant, ontwikkel kansen en input vanuit beleid/uitvoering en raad.

1

https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2020-11/Rapport-De-Drempel-Over-nov2020.pdf

6